ئۇيغۇرچە مۇقەددەس كىتاب جەمئىيىتى

يۇھاننا بايان قىلغان خۇش خەۋەر

1

ھەزرىتى ئەيسا خۇدانىڭ كالامىدۇر

¹ھەممىدىن بۇرۇن «كالام»^* مەۋجۇت ئىدى. ئۇ خۇدا بىلەن بىرگە ئىدى ھەم ئۆزى خۇدا ئىدى. ²ئۇ ئالەم يارىتىلىشتىن بۇرۇنلا خۇدا بىلەن بىرگە ئىدى. ³ئۇ ئارقىلىق بارلىق مەۋجۇداتلار يارىتىلدى. ھېچقانداق مەۋجۇدات ئۇنىڭسىز يارىتىلغان ئەمەس. ⁴«كالام» ھاياتلىقنىڭ مەنبەسى بولۇپ، بۇ ھاياتلىق ئىنسانلارغا نۇر ئېلىپ كەلدى. ⁵نۇر قاراڭغۇلۇقنى يورۇتىدۇ. قاراڭغۇلۇق نۇرنى ھەرگىز بېسىپ چۈشەلىگەن ئەمەس.

⁶خۇدا يەھيا ئىسىملىك بىر ئادەمنى ئوتتۇرىغا چىقاردى. ⁷ئۇ نۇرغا گۇۋاھ بولۇش ئۈچۈن ۋە ھەممە ئىنسانلارنىڭ ئۆزى ئارقىلىق ئۇ نۇرغا ئىشىنىشى ئۈچۈن كەلدى. ⁸يەھيا پەيغەمبەر ئۆزى «ھەقىقىي نۇر» ئەمەس، ئۇ پەقەت «ھەقىقىي نۇر» ھەققىدە گۇۋاھلىق بەرگۈچىدۇر. ⁹دۇنياغا كېلىدىغان بۇ «ھەقىقىي نۇر» پۈتكۈل ئىنساننى يورۇتىدىغان نۇردۇر.

¹⁰دۇنيا «كالام» ئارقىلىق يارىتىلغان بولسىمۇ، «كالام» بۇ دۇنياغا كەلگەندە، دۇنيا ئۇنى تونۇمىدى. ¹¹ئۇ ئۆز تۇپرىقىغا كەلگەن بولسىمۇ، بىراق ئۇنى ئۆز خەلقى قوبۇل قىلمىدى. ¹²شۇنداقتىمۇ، ئۇ ئۆزىنى قوبۇل قىلىپ، ئۆزىگە ئېتىقاد قىلغانلارنىڭ ھەممىسىگە خۇدانىڭ پەرزەنتى بولۇش ھوقۇقىنى بەردى. ¹³بۇ ھوقۇققا ئېرىشكەنلەر يا قاندىن، يا جىنسىي تەلەپتىن، يا ئىنسان خاھىشىدىن تۆرەلگەن بولماستىن، بەلكى خۇدانىڭ ئىرادىسىدىن قايتا تۆرەلگەندۇر.

¹⁴«كالام» ئىنسان بولدى ھەم ئارىمىزدا ياشىدى. ئۇ مېھىر-شەپقەت ۋە ھەقىقەتكە تولغان بولۇپ، بىز ئۇنىڭ ئۇلۇغلۇقىنى، يەنى ئاتىمىز خۇدانىڭ يېگانە ئوغلىنىڭ ئۇلۇغلۇقىنى كۆردۇق.

¹⁵يەھيا پەيغەمبەر ئۇ ھەققىدە گۇۋاھلىق بېرىپ، خالايىققا يۇقىرى ئاۋاز بىلەن مۇنداق دېدى:

_ مەن سىلەرگە: «مەندىن كېيىن كەلگۈچى مەندىن ئۇلۇغدۇر، چۈنكى ئۇ مەن تۇغۇلۇشتىن بۇرۇنلا مەۋجۇت ئىدى» دېگەنىدىمغۇ. ئۇ دەل مۇشۇ كىشىدۇر!

¹⁶ئۇنىڭ مېھىر-شەپقىتى چەكسىز بولغاچقا، ھەممىمىز ھەر دائىم بەخت ئۈستىگە بەختكە ئېرىشىپ كەلدۇق. ¹⁷چۈنكى تەۋرات قانۇنى مۇسا پەيغەمبەر ئارقىلىق يەتكۈزۈلگەن بولسا، خۇدانىڭ مېھىر-شەپقىتى ۋە ھەقىقىتى ئەيسا مەسىھ^* ئارقىلىق يەتكۈزۈلدى. ¹⁸خۇدانى ھېچكىم كۆرۈپ باققان ئەمەس. بىراق ئۇنى ئاتىمىز خۇدانىڭ ھەمراھى ۋە يېگانە ئوغلى، شۇنداقلا ئۆزى خۇدا بولغان ئەيسا مەسىھ بىزگە بىلدۈردى.

يەھيا پەيغەمبەرنىڭ سۆزى

¹⁹يېرۇسالېمدىكى يەھۇدىي ئاقساقاللىرى خۇدانىڭ ئەۋەتىدىغان قۇتقۇزغۇچىسىنىڭ يەھيا پەيغەمبەر ياكى ئەمەسلىكىنى بىلىش ئۈچۈن روھانىيلار بىلەن مەركىزىي ئىبادەتخانىدا ئىشلەيدىغان لاۋىيلارنى يەھيانىڭ ئالدىغا ئەۋەتتى. ²⁰يەھيا پەيغەمبەر ئىككىلەنمەستىن:

_ مەن قۇتقۇزغۇچى مەسىھ ئەمەسمەن، _ دەپ ئېنىق جاۋاب بەردى. ²¹ئۇلار ئۇنىڭدىن:

_ ئۇنداقتا ئۆزۈڭ كىم بولىسەن؟ ئىلياس پەيغەمبەر بولامسەن؟ _ دەپ سورىدى.

_ ياق! مەن ئىلياس پەيغەمبەر ئەمەسمەن، _ دېدى ئۇ.

_ ئەمىسە، مۇسا پەيغەمبەر ئالدىن ئېيتقان پەيغەمبەرمۇسەن؟ _ دەپ سورىدى ئۇلار. يەھيا پەيغەمبەر يەنە:

_ ياق! _ دەپ رەت قىلدى. ²²ئاخىردا ئۇلار:

_ ئۇنداقتا، سەن زادى كىم بولىسەن؟ بىزنى ئەۋەتكەنلەرگە ئېيتقۇدەك بىر جاۋاب بەرگىن. ئېيتقىنا، سەن قانداق ئادەمسەن؟ _ دەپ سورىدى.

²³يەھيا پەيغەمبەر يەشايا پەيغەمبەرنىڭ بۇرۇن ئېيتقان سۆزى بىلەن جاۋاب بەردى:

_ مەن چۆللۈكتە رەببىمىزنىڭ يوللىرىنى تۈزلەڭلار، دەپ جاكارلايدىغان كىشى بولىمەن!

²⁴يېرۇسالېمدىن ئەۋەتىلگەن بەزى پەرىسىيلەرمۇ^{* 25}يەھيا پەيغەمبەرنىڭ ئالدىغا كېلىپ، ئۇنىڭدىن:

_ سەن يا قۇتقۇزغۇچى مەسىھ، يا ئىلياس پەيغەمبەر ياكى مۇسا پەيغەمبەر ئالدىن ئېيتقان پەيغەمبەر بولمىساڭ، نېمىشقا كىشىلەرنى خۇدانىڭ يولىغا چاقىرىپ، سۇغا چۆمۈلدۈرىسەن؟^* _ دەپ سورىدى. ²⁶يەھيا پەيغەمبەر ئۇلارغا مۇنداق دەپ جاۋاب بەردى:

_ مەن كىشىلەرنى سۇغىلا چۆمۈلدۈرىمەن، لېكىن ئاراڭلاردا سىلەر تونۇمايدىغان بىرى بار. ²⁷ئۇ مەندىن كېيىن كەلگەن بولۇپ، مەن ھەتتا ئۇنىڭ چورۇقىنىڭ يىپلىرىنى يېشىشكىمۇ لايىق ئەمەسمەن!

²⁸مانا بۇ ئىشلار ئىئوردان دەرياسىنىڭ شەرقىي قېتىدىكى بەيتانىيا دېگەن يېزىدا، يەنى يەھيا پەيغەمبەر كىشىلەرنى دەريادا چۆمۈلدۈرۈۋاتقان يەردە يۈز بەرگەنىدى.

خۇدانىڭ قوزىسى

²⁹ئەتىسى يەھيا پەيغەمبەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆزىگە قاراپ كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ، مۇنداق دېدى:

_ قاراڭلار، بۇ ئادەم پۈتكۈل دۇنيادىكى ئىنسانلارنىڭ گۇناھىنى يوقىتىدىغان خۇدانىڭ قوزىسىدۇر! ³⁰مەن سىلەرگە: «مەندىن كېيىن كەلگۈچى مەندىن ئۇلۇغدۇر، چۈنكى ئۇ مەن تۇغۇلۇشتىن بۇرۇنلا مەۋجۇت ئىدى» دېگەنىدىم. مانا بۇ ئادەم دەل مەن تىلغا ئالغان ئاشۇ ئادەمدۇر! ³¹مەن بۇرۇن ئۇنىڭ كىملىكىنى بىلمەيتتىم. لېكىن مەن ئۇنى ئىسرائىللارغا تونۇتۇش ئۈچۈن ئادەملەرنى چۆمۈلدۈرگىلى كەلدىم.

³²يەھيا پەيغەمبەر يەنە گۇۋاھلىق بېرىپ مۇنداق دېدى:

_ مەن خۇدانىڭ روھىنىڭ كەپتەر ھالىتىدە ئاسماندىن چۈشۈپ، ئۇنىڭ ئۈستىگە قونغانلىقىنى كۆردۈم. ³³مەن بۇرۇن ئۇنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى بىلمەيتتىم. بىراق مېنى كىشىلەرنى سۇغا چۆمۈلدۈرۈشكە ئەۋەتكەن خۇدا ماڭا: «سەن خۇدانىڭ روھىنىڭ چۈشۈپ، بىرىنىڭ ئۈستىگە قونىدىغانلىقىنى كۆرىسەن. ئۇ كىشىلەرنى خۇدانىڭ مۇقەددەس روھىغا چۆمۈلدۈرىدۇ!» دېگەنىدى. ³⁴ھازىر بۇ ۋەقەنى ئۆز كۆزۈم بىلەن كۆردۈم، شۇڭا ئۇنىڭ خۇدانىڭ ئوغلى^* ئىكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىمەن!

ھەزرىتى ئەيسانىڭ دەسلەپكى شاگىرتلىرى

³⁵ئەتىسى يەھيا پەيغەمبەر ئىككى شاگىرتى بىلەن يەنە شۇ يەردە ئىدى. ³⁶يەھيا پەيغەمبەر ئۇ يەردىن ئۆتۈپ كېتىۋاتقان ھەزرىتى ئەيسانى كۆرۈپ:

_ قاراڭلار، خۇدانىڭ قۇربان قىلىنىدىغان قوزىسى! _ دېدى.

³⁷بۇ سۆزنى ئاڭلىغان يەھيا پەيغەمبەرنىڭ ئىككى شاگىرتى ھەزرىتى ئەيسانىڭ كەينىدىن مېڭىشتى. ³⁸ھەزرىتى ئەيسا كەينىگە بۇرۇلۇپ، ئەگىشىپ كېلىۋاتقانلاردىن:

_ نېمە ھاجىتىڭلار بار؟ _ دەپ سورىدى. ئۇلار:

_ راببونى (بۇ ئىبرانىيچە سۆز بولۇپ، «ئۇستاز» دېگەن مەنىدە)، قەيەردە تۇرىسىز؟ _ دېدى.

³⁹_ كېلىپ كۆرۈڭلار، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ھەزرىتى ئەيسا بىلەن بىرگە بېرىپ، ئۇنىڭ قەيەردە تۇرىدىغانلىقىنى كۆردى. بۇ ۋاقىت چۈشتىن كېيىن سائەت تۆتلەر بولغان ۋاقىت بولۇپ، ئۇلار ئۇ كۈنى ھەزرىتى ئەيسا بىلەن بىرگە بولدى.

⁴⁰يەھيا پەيغەمبەرنىڭ سۆزىنى ئاڭلاپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ كەينىدىن ماڭغان ئىككى كىشىنىڭ بىرى سىمۇن پېترۇسنىڭ ئىنىسى ئەندەر ئىدى. ⁴¹ئەندەر دەرھال ئۆز ئاكىسى سىمۇننى تېپىپ، ئۇنىڭغا:

_ بىز «مەسىھ»نى تاپتۇق! _ دېدى. («مەسىھ» ئىبرانىيچە سۆز بولۇپ، «خۇدا تاللىغان قۇتقۇزغۇچى» دېگەن مەنىدە.)

⁴²ئەندەر ئاكىسىنى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا ئېلىپ باردى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا قاراپ:

_ ئەي يۇھاننانىڭ ئوغلى سىمۇن، بۇنىڭدىن كېيىن سېنىڭ ئىسمىڭ «كىفاس» بولسۇن، _ دېدى. («كىفاس» گرېك تىلىدىكى «پېترۇس» دېگەن سۆز بىلەن مەنىداش بولۇپ، «قورام تاش» دېگەن مەنىنى بىلدۈرىدۇ.)

فىلىپ ۋە ناتانىيەلنىڭ چاقىرتىلىشى

⁴³ئەتىسى ھەزرىتى ئەيسا جەلىلىيە ئۆلكىسىگە بېرىشنى قارار قىلدى. ئۇ فىلىپنى تېپىپ:

_ ماڭا ئەگىشىپ ماڭ! _ دېدى.

⁴⁴فىلىپ بەيتسايدالىق بولۇپ، ئەندەر بىلەن پېترۇسنىڭ يۇرتدىشى ئىدى. ⁴⁵فىلىپ ناتانىيەلنى تېپىپ:

_ مۇسا پەيغەمبەر تەۋراتتا ئالدىن ئېيتقان ۋە باشقا پەيغەمبەرلەرمۇ تىلغا ئالغان كىشىنى تاپتۇق. ئۇ ناسىرەلىك ئەيسا، يەنى يۈسۈپنىڭ ئوغلى ئىكەن، _ دېدى. ⁴⁶بىراق ناتانىيەل:

_ ئاشۇ كىچىك شەھەر ناسىرەدىن ياخشى ئىش چىقارمۇ؟ _ دېدى.

_ كېلىپ كۆرۈپ باق، _ دېدى فىلىپ.

⁴⁷ھەزرىتى ئەيسا ناتانىيەلنىڭ ئۆزىنىڭ ئالدىغا كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ:

_ مانا بۇ ئادەم ئىچىدە قىلچە ھىيلە-مىكرىسى يوق ھەقىقىي بىر ئىسرائىلدۇر، _ دېدى.

⁴⁸_ مېنىڭ قانداق ئادەم ئىكەنلىكىمنى قانداق بىلدىڭىز؟ _ دەپ سورىدى ناتانىيەل. ھەزرىتى ئەيسا:

_ فىلىپ سېنى چاقىرىشتىن ئاۋۋال سېنىڭ ئەنجۈر دەرىخىنىڭ تۈۋىدە ئولتۇرغانلىقىڭنى كۆرگەنىدىم، _ دەپ جاۋاب بەردى. ⁴⁹ناتانىيەل ھەيران بولۇپ:

_ ئۇستاز، سىز شەكسىزكى خۇدانىڭ ئوغلى، ئىسرائىللارنىڭ پادىشاھىدۇرسىز! _ دېدى. ⁵⁰ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى:

_ سېنى ئەنجۈر دەرىخىنىڭ تۈۋىدە كۆرگەنلىكىمنى ئېيتقانلىقىم ئۈچۈن ماڭا ئىشىنىۋاتامسەن؟ بۇنىڭدىنمۇ چوڭ ئىشلارنى كۆرىسەن تېخى!

⁵¹ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا يەنە:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەر ئاسماننىڭ ئېچىلىپ، خۇدانىڭ پەرىشتىلىرىنىڭ ئىنسانئوغلىنىڭ^* يېنىغا چۈشۈپ-چىقىپ يۈرىدىغانلىقىنى كۆرىسىلەر! _ دېدى.

2

كانا يېزىسىدىكى توي زىياپىتى

¹ئىككى كۈندىن كېيىن جەلىلىيە ئۆلكىسىنىڭ كانا يېزىسىدا بىر توي بولدى. ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئانىسى مەريەم ئۇ يەردە ئىدى. ²ھەزرىتى ئەيسا ۋە ئۇنىڭ شاگىرتلىرىمۇ تويغا تەكلىپ قىلىنغانىدى. ³تويدا شاراب تۈگەپ قالغاندا، مەريەم ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئۇلارنىڭ شارابلىرى تۈگەپ قاپتۇ، _ دېدى.

⁴_ ئانا، مېنى بۇ ئىشقا ئارىلاشتۇرمىسىڭىز. مېنىڭ ۋاقتىم تېخى كەلمىدى، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

⁵ئانىسى چاكارلارغا:

_ ئۇ سىلەرگە نېمە قىل دېسە، شۇنى قىلىڭلار، _ دېدى.

⁶ئۇ ئۆيدە يەھۇدىيلارنىڭ پاكلىنىش دىنىي قائىدىسىنى ئادا قىلىش ئۈچۈن ئىشلىتىلىدىغان ئالتە دانە تاش كۈپ بار ئىدى. ھەربىر تاش كۈپكە سەككىز چېلەكتىن ئون ئىككى چېلەككىچە سۇ پاتاتتى. ⁷ھەزرىتى ئەيسا چاكارلارغا:

_ كۈپلەرگە سۇ تولدۇرۇڭلار، _ دېدى.

ئۇلار كۈپلەرنى ئاغزىغىچە تولدۇرۇشتى. ⁸ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا يەنە:

_ ئەمدى بۇنىڭدىن بىر چىنە ئېلىپ، زىياپەت باشقۇرغۇچىغا بېرىڭلار، _ دېدى.

ئۇلار بەجا كەلتۈرۈشتى. ⁹زىياپەت باشقۇرغۇچى سۇدىن ئۆزگەرگەن شارابنى تېتىپ كۆرۈپ، ئۇنىڭ قەيەردىن كەلتۈرۈلگەنلىكىنى بىلمىدى، ئەمما بۇنى سۇ توشۇغانلار بىلىشەتتى. شۇنىڭ بىلەن زىياپەت باشقۇرغۇچى كۈيئوغۇلنى چاقىرىپ:

¹⁰_ باشقا ساھىبخانىلار ياخشى شارابنى توينىڭ بېشىدا قۇيىدۇ. مېھمانلار خېلى قانغۇچە ئىچكەندىن كېيىن، ناچىرىنى قۇيىدۇ. ئەجەب، سەن ئەڭ ياخشى شارابنى مۇشۇ چاغقىچە ساقلاپسەن! _ دېدى.

¹¹بۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ كۆرسەتكەن بىرىنچى مۆجىزىسى^* ئىدى. ھەزرىتى ئەيسا بۇ مۆجىزىنى جەلىلىيەنىڭ كانا يېزىسىدا كۆرسىتىش ئارقىلىق ئۆزىنىڭ ئۇلۇغۋارلىقىنى نامايان قىلدى. ئۇنىڭ شاگىرتلىرى ئۇنىڭغا ئىشەندى. ¹²بۇ ئىشتىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا ئانىسى، ئىنىلىرى ۋە شاگىرتلىرى بىلەن بىرگە كەپەرناھۇم شەھىرىگە بېرىپ، ئۇ يەردە بىرنەچچە كۈن تۇردى.

تىجارەتچىلەرنىڭ ئىبادەتخانىدىن قوغلىنىشى

¹³يەھۇدىيلارنىڭ ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىغا^* ئاز قالغاندا، ھەزرىتى ئەيسا يېرۇسالېمغا باردى. ¹⁴ئۇ مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ^* ھويلىلىرىدا قۇربانلىق ئۈچۈن كالا، قوي ۋە كەپتەر ساتىدىغانلارنى ھەم ئۇ يەردە ئولتۇرۇپ پۇل تېگىشىدىغانلارنى كۆرۈپ قالدى. ¹⁵شۇنىڭ بىلەن ئۇ تانىدىن قامچا ياساپ، ئۇلارنى قوي ۋە كالىلىرى بىلەن قوشۇپ ئىبادەتخانىدىن قوغلاپ چىقاردى، شۇنداقلا پۇل تېگىشىدىغانلارنىڭ شىرەلىرىنى ئۆرۈپ، پۇللىرىنى چېچىۋەتتى ¹⁶ۋە كەپتەر ساتىدىغانلارغا:

_ نەرسىلىرىڭلارنى بۇ پاك يەردىن يوقىتىڭلار، خۇدائاتامنىڭ ئۆيىنى بازارغا ئايلاندۇرماڭلار! _ دېدى.

¹⁷بۇنى كۆرگەن شاگىرتلىرى زەبۇردا يېزىلغان: «چۈنكى مۇقەددەس ئۆيۈڭگە بولغان مۇھەببىتىم خۇددى ئوتتەك كۆيدۈرەر مېنى» دېگەن بۇ سۆزلەرنى ئېسىگە ئېلىشتى.

¹⁸يەھۇدىي ئاقساقاللىرى ھەزرىتى ئەيساغا:

_ بۇنداق قىلىشقا نېمە ھوقۇقۇڭ بار؟ سەن قانداق مۆجىزە كۆرسىتىپ، سېنىڭ بۇ ئىشنى قىلىشقا ھوقۇقلۇق ئىكەنلىكىڭنى ئىسپاتلايسەن؟ _ دەپ سورىدى. ¹⁹ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ سىلەرگە كۆرسىتىدىغان كارامىتىم شۇكى، بۇ ئىبادەتخانىنى ۋەيران قىلساڭلار، ئۈچ كۈن ئىچىدە يېڭىباشتىن ياساپ چىقىمەن.

²⁰يەھۇدىي ئاقساقاللىرى:

_ بۇ ئىبادەتخانىنى ياساشقا قىرىق ئالتە يىل كەتكەن تۇرسا، سەن ئۇنى قانداقسىگە ئۈچ كۈندىلا ياساپ چىقالايسەن؟ _ دېدى.

²¹ھالبۇكى، ھەزرىتى ئەيسا ئېيتقان «ئىبادەتخانا» ئۇنىڭ ئۆز تېنى ئىدى. ²²شۇڭا ھەزرىتى ئەيسا ئۆلۈپ ئۈچىنچى كۈنى تىرىلگەندىن كېيىن، شاگىرتلىرى ئۇنىڭ بۇ سۆزىنى ئېسىگە ئالدى ۋە مۇقەددەس يازمىلاردا يېزىلغان سۆزلەرنىڭ، ھەمدە ھەزرىتى ئەيسا ئېيتقان سۆزلەرنىڭ تېگىگە يېتىپ، ئېتىقادى تېخىمۇ كۈچەيدى.

²³ئۆتۈپ كېتىش ھېيتى جەريانىدا ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېرۇسالېمدا كۆرسەتكەن مۆجىزىلىرىنى كۆرگەن نۇرغۇن كىشىلەر ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلىشتى. ²⁴لېكىن ھەزرىتى ئەيسا پۈتكۈل ئىنسانلارنىڭ قەلبىنى بىلگەچكە، ئۇلارغا ئىشەنمەيتتى. ²⁵ئىنسان تەبىئىتى ھەققىدە ھېچكىمنىڭ ئۇنىڭغا بىر نەرسە دەپ بېرىشىنىڭمۇ ھاجىتى يوق ئىدى. چۈنكى ئۇ ئۆزى كىشىلەرنىڭ كۆڭلىدە نېمىنىڭ بارلىقىنى بىلەتتى.

3

قايتىدىن تۆرىلىش

¹ئالىي كېڭەشنىڭ پەرىسىيلەردىن بولغان نىكودىمۇس ئىسىملىك بىر ئەزاسى بار ئىدى. ²بۇ ئادەم بىر كېچىسى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ ئۇستاز، سىزنىڭ خۇدا ئەۋەتكەن بىر ئۇستاز ئىكەنلىكىڭىزنى بىلىمىز. چۈنكى خۇدا بىلەن بىرگە بولمىغان ئادەم سىز كۆرسەتكەن بۇ مۆجىزىلەرنى قەتئىي كۆرسىتەلمەيدۇ، _ دېدى. ³ھەزرىتى ئەيسا:

_ بىلىپ قويۇڭكى، ھېچكىم قايتىدىن تۆرەلمىگۈچە، خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنى كۆرەلمەيدۇ! _ دېدى. ⁴نىكودىمۇس:

_ ياشىنىپ قالغان ئادەم قانداقمۇ قايتىدىن تۆرەلسۇن؟ ئانىسىنىڭ قورسىقىغا كىرىپ، قايتا تۆرىلىشى مۇمكىنمۇ؟! _ دەپ سورىدى. ⁵ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ بىلىپ قويۇڭكى، سۇدىن ھەم خۇدانىڭ روھىدىن تۆرەلمىگۈچە، ھېچكىم خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا كىرەلمەيدۇ! ⁶ئاتا-ئانىسىدىن تۆرەلگەنلەر جىسمانىي ھاياتلىققىلا ئىگە بولىدۇ. بىراق خۇدانىڭ روھىدىن تۆرەلگەنلەر روھىي ھاياتلىققا ئىگە بولىدۇ. ⁷سىزگە: «قايتىدىن تۆرىلىشىڭلار كېرەك» دېسەم، ھەيران بولماڭ. ⁸شامال خالىغان يېرىدە چىقىدۇ، سىز ئۇنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلايسىز، لېكىن قەيەردىن كېلىپ، قەيەرگە كېتىدىغانلىقىنى بىلەلمەيسىز. شۇنىڭغا ئوخشاش، خۇدانىڭ روھىنىڭ كىشىلەرگە قانداق قىلىپ ھاياتلىق ئاتا قىلىدىغانلىقىنىمۇ بىلەلمەيسىز.

⁹نىكودىمۇس ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ بۇ ئىش قانداقمۇ مۇمكىن بولار؟ _ دەپ سورىدى. ¹⁰ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى:

_ سىز ئىسرائىللارنىڭ مۇھىم ئۇستازى تۇرۇقلۇق، بۇنىمۇ چۈشەنمەمسىز؟ ¹¹بىلىپ قويۇڭكى، بىز بىلىدىغىنىمىز ۋە كۆرگىنىمىز ھەققىدە گۇۋاھلىق بەرسەكمۇ، سىلەر يەنىلا گۇۋاھلىقىمىزنى قوبۇل قىلمايۋاتىسىلەر. ¹²سىلەرگە بۇ دۇنيا توغرىسىدىكى ئىشلارنى ئېيتسام ئىشەنمىگەن يەردە، ئەرش توغرىسىدىكى ئىشلارنى ئېيتسام قانداقمۇ ئىشىنىسىلەر؟ ¹³ھېچكىم ئەرشكە چىققان ئەمەس. لېكىن ئىنسانئوغلى ئەرشتىن چۈشكەن. ¹⁴مۇسا پەيغەمبەر چۆلدە تۇچتىن ياسالغان يىلاننى قانداق كۆتۈرگەن بولسا، ئىنسانئوغلىمۇ چوقۇم شۇنداق كۆتۈرۈلىدۇ. ¹⁵شۇنداق بولغاندا، ئىنسانئوغلىغا ئېتىقاد قىلغانلارنىڭ ھەممىسى مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشىدۇ. ¹⁶چۈنكى خۇدا دۇنيادىكى ئىنسانلارنى شۇ قەدەر سۆيىدۇكى، ئۆزىنىڭ يېگانە ئوغلىغا ئېتىقاد قىلغان ھەربىر كىشىنىڭ ھالاك بولماي، مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشىشى ئۈچۈن ئۇنى قۇربان بولۇشقا ئەۋەتىپ بەردى. ¹⁷خۇدا ئوغلىنى دۇنيادىكى ئىنسانلارنى سوراققا تارتىشى ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ئۇلارنى قۇتقۇزۇش ئۈچۈن ئەۋەتتى. ¹⁸ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلغانلار گۇناھقا مەھكۇم بولمايدۇ. ئېتىقاد قىلمىغانلار بولسا گۇناھقا ئاللىبۇرۇن مەھكۇم بولغان بولىدۇ. چۈنكى ئۇلار خۇدانىڭ يېگانە ئوغلىغا ئېتىقاد قىلمىغاندۇر. ¹⁹ئۇلارنىڭ گۇناھقا مەھكۇم بولغان سەۋەبى شۇكى، گەرچە «ھەقىقىي نۇر» دۇنياغا كەلگەن بولسىمۇ، ئەمما ئۇلار بۇ نۇرنى ئەمەس، زۇلمەتنى ياخشى كۆردى، چۈنكى ئۇلار دائىم يامان ئىش قىلىدۇ. ²⁰كىمدىكىم يامان ئىش قىلسا، نۇرغا ئۆچ بولىدۇ ۋە قىلغان-ئەتكەنلىرىم ئاشكارا بولۇپ قالمىسۇن دەپ، نۇردىن قاچىدۇ. ²¹لېكىن كىمدىكىم ھەقىقەت بويىچە ئىش قىلسا، ئىشلىرىمنى خۇداغا تايىنىپ قىلغانلىقىم مەلۇم بولسۇن دەپ، نۇرغا يېقىن كېلىدۇ.

يەھيا پەيغەمبەرنىڭ گۇۋاھلىقى

²²بۇ ئىشتىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن يەھۇدىيە ئۆلكىسىگە باردى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلار بىلەن بىرگە ئۇ يەردە بىر مەزگىل تۇرۇپ، كىشىلەرنى چۆمۈلدۈردى. ²³شۇ چاغدا سالىم يېزىسىنىڭ يېنىدىكى ئاينون دېگەن يەردە يەھيا پەيغەمبەرمۇ كىشىلەرنى چۆمۈلدۈرۈۋاتاتتى. چۈنكى ئۇ يەرنىڭ سۈيى مول ئىدى. كىشىلەر ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىشىپ چۆمۈلدۈرۈشنى قوبۇل قىلىشاتتى. ²⁴بۇ چاغدا يەھيا پەيغەمبەر تېخى زىندانغا تاشلانمىغانىدى. ²⁵يەھيا پەيغەمبەرنىڭ شاگىرتلىرى بىر يەھۇدىي بىلەن پاكلىنىش دىنىي قائىدىسى توغرىسىدا تالىشىپ قالدى. ²⁶شاگىرتلار يەھيا پەيغەمبەرنىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ ئۇستاز، ئۆتكەندە ئىئوردان دەرياسىنىڭ ئۇ قېتىدا سىز بىلەن بىرگە بولغان ۋە ئۆزىڭىز گۇۋاھلىق بەرگەن كىشى ھازىر باشقىلارنى چۆمۈلدۈرۈۋاتىدۇ. ئەمدى كىشىلەر ئۇنىڭ يېنىغا كېتىۋاتىدۇ، _ دېدى. ²⁷يەھيا پەيغەمبەر مۇنداق دېدى:

_ خۇدا بەرمىسە، ئىنسان ھېچنېمىگە ئېرىشەلمەيدۇ. ²⁸مەن سىلەرگە: «مەن قۇتقۇزغۇچى مەسىھ ئەمەس، پەقەت ئۇنىڭ ئالدىدا كەلگەن يول ھازىرلىغۇچى» دېگەنىدىم. بۇنىڭغا ئۆزۈڭلارمۇ گۇۋاھ. ²⁹قىز چوقۇم ئۆزى بىلەن توي قىلىدىغان يىگىتكە مەنسۇپ بولىدۇ. قولداش بولسا يىگىتنىڭ تەييارلىقىنى قىلىپ، ئۇنىڭ كېلىشىنى كۈتىدۇ ھەم ئۇنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلاپ خۇشال بولىدۇ. شۇنىڭغا ئوخشاش، مەنمۇ خۇشاللىقىمدىن قىن-قىنىمغا پاتماي قالدىم. ³⁰ئەمدى ئۇنىڭ شۆھرىتى ئۆسۈپ، مېنىڭ شۆھرىتىم تۆۋەنلىسۇن.

³¹ئۇ ئەرشتىن كەلگەن بولۇپ، ھەممىدىن ئۈستۈندۇر. بىز بولساق بۇ دۇنيادىن كەلدۇق، شۇڭا قىلىدىغان سۆزلىرىمىزمۇ بۇ دۇنيادىكى ئىشلار بىلەنلا چەكلىنىدۇ. ئەرشتىن كەلگۈچى ھەممىدىن ئۈستۈن بولۇپ، ³²ئۇ ئۆزىنىڭ ئەرشتە كۆرگەن ۋە ئاڭلىغانلىرى ھەققىدە گۇۋاھلىق بېرىدۇ. بىراق ئۇنىڭ گۇۋاھلىقىغا ئىشىنىدىغانلار ناھايىتى ئاز بولىدۇ. ³³ھالبۇكى، ئۇنىڭ گۇۋاھلىقىغا ئىشىنىدىغانلار خۇدانىڭ ھەق ئىكەنلىكىگىمۇ گۇۋاھلىق بېرىدۇ. ³⁴خۇدا ئەۋەتكۈچى خۇدانىڭ سۆزىنى سۆزلەيدۇ، چۈنكى خۇدا ئۆز روھىنى ئۇنىڭغا ئۆلچەپ بەرمەيدۇ. ³⁵ئەرشتىكى ئاتىمىز ئوغلىنى سۆيىدۇ. ئۇ ھەممە ئىشلارنى ئۇنىڭ قولىغا تاپشۇردى. ³⁶خۇدانىڭ ئوغلىغا ئېتىقاد قىلغان كىشى مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئاللىقاچان ئېرىشكەندۇر. لېكىن ئۇنى رەت قىلغان كىشى مەڭگۈلۈك ھاياتتىن مەھرۇم قالىدۇ. خۇدانىڭ غەزىپى مانا شۇنداقلاردىن نېرى بولمايدۇ.

4

ھەزرىتى ئەيسا بىلەن سامارىيەلىك ئايال

¹ھەزرىتى ئەيسا يەھيا پەيغەمبەردىنمۇ كۆپ شاگىرت قوبۇل قىلىپ، ئۇلارنى چۆمۈلدۈرۈۋېتىپتۇ دېگەن خەۋەر پەرىسىيلەرگە يەتتى. ²(ئەمەلىيەتتە كىشىلەرنى ھەزرىتى ئەيسا ئۆزى ئەمەس، شاگىرتلىرى چۆمۈلدۈرەتتى.) ³پەرىسىيلەرنىڭ خەۋەر تاپقانلىقىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا يەھۇدىيە ئۆلكىسىدىن چىقىپ، يەنە جەلىلىيەگە كەتتى. ⁴يول ئۈستىدە سامارىيە ئۆلكىسىدىن ئۆتۈشكە توغرا كەلدى. ⁵شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا سامارىيەنىڭ سىھار دېگەن يېزىسىغا كەلدى. سىخار بۇرۇنقى زاماندا ياقۇپ ئوغلى يۈسۈپكە مىراس قىلغان يەرگە يېقىن بولۇپ، ⁶«ياقۇپنىڭ قۇدۇقى» دېگەن قۇدۇقمۇ شۇ يەردە ئىدى. ھەزرىتى ئەيسا سەپەردە چارچىغانلىقى ئۈچۈن، قۇدۇقنىڭ يېنىغا كېلىپ ئولتۇردى. بۇ چۈش ۋاقتى بولۇپ، ^7‏-8ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرى يېمەكلىك سېتىۋېلىش ئۈچۈن شەھەرگە كىرىپ كەتكەنىدى. شۇ چاغدا سامارىيەلىك بىر ئايال سۇغا كەلدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ماڭا بىرئاز ئۇسسۇلۇق بەرگەيسىز، _ دېدى. ⁹سامارىيەلىك ئايال:

_ ئۆزىڭىز يەھۇدىي تۇرۇپ، مەندەك سامارىيەلىك ئايالدىن قانداقلارچە سۇ تەلەپ قىلىپ قالدىڭىز؟ _ دەپ سورىدى. (يەھۇدىيلار سامارىيەلىكلەر بىلەن ھېچقانداق ئالاقە قىلمايتتى.) ¹⁰ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ ئەگەر سىز خۇدانىڭ سوۋغىتىنىڭ نېمىلىكىنى ۋە سىزدىن ئۇسسۇلۇق سورىغان كىشىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى بىلگەن بولسىڭىز ئىدى، ئۇنداقتا سىز ئۇنىڭدىن سۇ تىلىگەن بولاتتىڭىز، ئۇمۇ سىزگە ھاياتلىق سۈيىنى بەرگەن بولاتتى.

¹¹سامارىيەلىك ئايال:

_ ھەزرىتىم، قۇدۇق چوڭقۇر، ئۇنىڭ ئۈستىگە سۇ تارتىدىغان چېلەك يوق تۇرسا، ھاياتلىق سۈيىنى نەدىن تاپالايسىز؟ ¹²بۇ قۇدۇقنى ئەجدادىمىز ياقۇپ كولىغان. بۇ قۇدۇقتىن ئۆزى، ئوغۇللىرى ۋە مال-ۋارانلىرىمۇ سۇ ئىچكەن. ئەجەبا، سىز ئۆزىڭىزنى ئەجدادىمىز ياقۇپتىن ئۇلۇغ دېمەكچىمۇ؟ _ دەپ سورىدى. ¹³ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دەپ جاۋاب بەردى:

_ بۇ سۇنى ئىچكەنلەر يەنە ئۇسسايدۇ. ¹⁴ئەمما مەن بېرىدىغان سۇنى ئىچكەنلەر مەڭگۈ ئۇسسىمايدۇ. مەن بېرىدىغان سۇ كىشىلەرنىڭ قەلبىدە ئېتىلىپ چىقىدىغان بىر بۇلاققا ئايلىنىپ، ئۇلارغا مەڭگۈلۈك ھايات ئاتا قىلىدۇ.

¹⁵_ ھەزرىتىم، ماڭا بۇ سۇدىن بەرگەيسىز. مەن شۇ سۇ بىلەن تەشنالىقىمنى قاندۇرۇپ، قۇدۇققا ئىككىنچى كەلمەيدىغان بولاي، _ دېدى ئايال. ¹⁶ھەزرىتى ئەيسا:

_ بېرىپ ئېرىڭىزنى باشلاپ كېلىڭ، _ دېدى.

¹⁷_ ئېرىم يوق، _ دەپ جاۋاب بەردى ئايال.

_ ئېرىم يوق دەپ، راستىڭىزنى ئېيتتىڭىز. ¹⁸بەش ئەرگە تەگكەنىدىڭىز، ھازىر سىز بىلەن بىرگە ياشاۋاتقان ئادەم ئېرىڭىز بولمايدۇ. بۇنى توغرا ئېيتتىڭىز! _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

¹⁹_ ھەزرىتىم، ئەمدى چۈشەندىم، سىز ئەسلىدە پەيغەمبەر ئىكەنسىز! ²⁰شۇڭا سىزدىن سوراي، ئەجدادلىرىمىز بۇ تاغدا ئىبادەت قىلىپ كەلگەن، لېكىن سىلەر يەھۇدىيلار نېمە ئۈچۈن «ئىبادەتنى يېرۇسالېمدا قىلىش كېرەك!» دەپ چىڭ تۇرىسىلەر، _ دېدى ئايال. ²¹ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئەي ئايال، سۆزلىرىمگە ئىشىنىڭ، شۇنداق بىر ۋاقىت كېلىدۇكى، خۇداغا ئىبادەت قىلىش ئۈچۈن كىشىلەرنىڭ بۇ تاغقا ياكى يېرۇسالېمغا بېرىشىنىڭ ھاجىتى قالمايدۇ. ²²سىلەر سامارىيەلىكلەر خۇداغا ئىبادەت قىلغان بىلەن ئۇنى بىلمەيسىلەر. بىراق بىز يەھۇدىيلار كىمگە ئىبادەت قىلغىنىمىزنى بىلىمىز. چۈنكى قۇتقۇزۇلۇش يەھۇدىيلار ئارقىلىق دۇنياغا كېلىدۇ. ²³لېكىن شۇنداق بىر ۋاقىت كېلىدۇ، شۇنداقلا بۇ ۋاقىت كېلىپ قالدىكى، كىشىلەر روھ ۋە ھەقىقەت بىلەن خۇداغا ئىبادەت قىلىدۇ. ئەرشتىكى ئاتىمىز ئۆزىگە ئەنە شۇنداق ھەقىقىي ئىبادەت قىلغۇچىلارنى ئىزدىمەكتە. ²⁴خۇدا روھتۇر. ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلغۇچىلار روھ ۋە ھەقىقەت بىلەن ئۇنىڭغا ئىبادەت قىلىشى كېرەك.

²⁵ئايال ھەزرىتى ئەيساغا:

_ مەسىھنىڭ، يەنى قۇتقۇزغۇچىنىڭ كېلىدىغانلىقىنى بىلىمەن. ئۇ كەلگەندە، بىزگە ھەقىقەتنى تولۇق چۈشەندۈرۈپ بېرىدۇ، _ دېدى.

²⁶_ سىز بىلەن سۆزلىشىۋاتقان مەن دەل مەسىھ بولىمەن! _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

²⁷دەل شۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرى قايتىپ كەلدى. ئۇلار ئۇنىڭ بىر سامارىيەلىك ئايال بىلەن سۆزلىشىۋاتقانلىقىغا ھەيران قېلىشتى. لېكىن ھېچكىم ھەزرىتى ئەيسادىن: «سىز ئۇنىڭدىن نېمە سورىماقچىدىڭىز؟» ياكى «سىز نېمىشقا ئۇنىڭ بىلەن سۆزلىشىسىز؟» دەپ سورىمىدى.

²⁸شۇنىڭ بىلەن ئايال كوزىسىنى تاشلاپ، شەھەرگە قايتىپ بېرىپ، كىشىلەرگە:

²⁹_ يۈرۈڭلار، ھاياتىمدا قىلغان ئىشلىرىمنىڭ ھەممىسىنى ماڭا ئېيتىپ بەرگەن ئادەمنى كۆرۈپ كېلىڭلار. ئەجەبا، ئۇ قۇتقۇزغۇچى مەسىھمىدۇ؟ _ دېدى.

³⁰شۇنىڭ بىلەن كىشىلەر شەھەردىن چىقىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىشكە باشلىدى.

³¹شۇ ۋاقىتنىڭ ئۆزىدە شاگىرتلىرى ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئۇستاز، ئازراق بىر نەرسە يەۋالسىڭىزچۇ؟ _ دېدى. ³²لېكىن ھەزرىتى ئەيسا:

_ مېنىڭ سىلەر بىلمەيدىغان بىر يېمەكلىكىم بار، _ دېدى. ³³شاگىرتلار بىر-بىرىگە:

_ ئەجەبا، بىرى ئۇستازغا يېمەكلىك ئەكېلىپ بەرگەنمىدۇ؟ _ دېيىشتى.

³⁴ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ مېنىڭ يېمەكلىكىم مېنى ئەۋەتكەن خۇدانىڭ ئىرادىسىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ۋە ئۇنىڭ ماڭا تاپشۇرغان ئىشىنى تاماملاشتۇر. ³⁵سىلەر: «ھوسۇل يېغىشقا يەنە تۆت ئاي بار» دەيسىلەر. ئەمما سىلەرگە ئېيتىمەنكى، بېشىڭلارنى كۆتۈرۈپ ئېتىزلارغا قاراڭلار، زىرائەتلەر سارغىيىپ ئورۇشقا تەييار بولدى! ³⁶ھوسۇل ئالغۇچىلار ھوسۇل ئېلىپ، خۇدادىن تېگىشلىك ئىنئام ئالىدۇ. ئۇلارنىڭ ئالغان ھوسۇلى بولسا مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشكەن كىشىلەردۇر. شۇنداق قىلىپ، «تېرىقچى» ۋە «ئورمىچى» تەڭ خۇشاللىنىدۇ. ³⁷«بىرى تېرىيدۇ، يەنە بىرى يىغىدۇ» دېگەن تەمسىل توغرىدۇر. ³⁸مەن سىلەرنى ئۆزۈڭلار ئەمەس، بەلكى باشقىلار ئەمگەك سىڭدۈرگەن بىر «ھوسۇل»نى يىغىشقا ئەۋەتتىم. شۇنىڭ ئۈچۈن سىلەر تەييار بولغان بۇ «ھوسۇل»نى يىغقۇچىسىلەر.

³⁹سىھار يېزىسىدىكى نۇرغۇن سامارىيەلىكلەر ھېلىقى ئايالنىڭ: «ھاياتىمدا قىلغان ئىشلىرىمنىڭ ھەممىسىنى ماڭا ئېيتىپ بەردى!» دېگەن سۆزىنى ئاڭلاپ، ھەزرىتى ئەيساغا ئېتىقاد قىلدى. ⁴⁰شۇڭا ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ، ئۇنىڭ ئۆزلىرى بىلەن بىرگە تۇرۇشىنى تەلەپ قىلىشتى. شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردە ئىككى كۈن تۇردى.

⁴¹ئۇنىڭ تەلىمى ئارقىلىق تېخىمۇ كۆپ ئادەم ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلدى. ⁴²ئۇلار ئايالغا:

_ بىزنىڭ ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلىشىمىز ئەمدى پەقەت سىزنىڭ سۆزلىرىڭىزنى ئاڭلىغانلىقىمىز سەۋەبىدىنلا ئەمەس، بەلكى ئۆزىمىزنىڭ ئاڭلىغانلىقىدىنمۇ بولدى. ئۇنىڭ ھەقىقەتەن دۇنيانىڭ قۇتقۇزغۇچىسى ئىكەنلىكىنى بىلدۇق! _ دېيىشتى.

بىر ئەمەلدارنىڭ ئوغلىنىڭ ساقايتىلىشى

⁴³ئىككى كۈندىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا جەلىلىيە ئۆلكىسىگە قاراپ يول ئالدى. ⁴⁴ئۇ ئۆزى بۇرۇن: «ھېچقانداق پەيغەمبەر ئۆز يۇرتىدا ھۆرمەتكە سازاۋەر بولمايدۇ» دېگەنىدى. ⁴⁵ئۇ جەلىلىيەگە كەلگەندە، جەلىلىيەلىكلەر ئۇنى قارشى ئېلىشتى. چۈنكى ئۇلارمۇ ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنى يېرۇسالېمدا ئۆتكۈزگەن ۋە ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۇ يەردە ياراتقان مۆجىزە ھەم كارامەتلىرىنى كۆرگەنىدى.

⁴⁶ھەزرىتى ئەيسا جەلىلىيە ئۆلكىسىدە تۇرغان ۋاقتىدا، كانا يېزىسىغا يەنە باردى. (ئۇ دەل شۇ يېزىدىكى بىر تويدا سۇنى شارابقا ئايلاندۇرغانىدى.) شۇ كۈنلەردە كەپەرناھۇم شەھىرىدە ئوغلى كېسەل بولۇپ ياتقان بىر ئوردا ئەمەلدارى بار ئىدى. ⁴⁷ئۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ يەھۇدىيەدىن جەلىلىيەگە كەلگەنلىكىنى ئاڭلاپ، ئۇنىڭ ئالدىغا باردى ۋە ئۇنىڭدىن:

_ ئۆيۈمگە بېرىپ، سەكراتتا ياتقان ئوغلۇمنى ساقايتىپ بەرسىڭىز! _ دەپ ئۆتۈندى. ⁴⁸شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ سىلەر جەلىلىيەلىكلەر مۆجىزە ۋە كارامەتلەرنى كۆرمىگۈچە، ماڭا ئېتىقاد قىلمايدىغان ئوخشايسىلەر! _ دېدى. ⁴⁹ئوردا ئەمەلدارى ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ھەزرەتلىرى، بالام ئۆلمەستە بارغايسىز! _ دېدى.

⁵⁰_ ئۆيىڭىزگە قايتىڭ، ئوغلىڭىز ھايات قالىدۇ! _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

ھېلىقى ئادەم ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئېيتقان سۆزىگە ئىشىنىپ، ئۆيىگە قاراپ ماڭدى. ⁵¹يولدا چاكارلىرى ئۇنىڭ ئالدىغا چىقىپ، ئوغلىنىڭ ھايات ھەم سالامەت ئىكەنلىكىنى ئۇقتۇردى. ⁵²ئەمەلدار ئۇلاردىن ئوغلىنىڭ قاچاندىن باشلاپ ياخشىلىنىشقا يۈزلەنگەنلىكىنى سورىدى. ئۇلار:

_ تۈنۈگۈن چۈشتىن كېيىن سائەت بىردە قىزىتمىسى ياندى، _ دېيىشتى.

⁵³بالىنىڭ ئاتىسى بۇنىڭ دەل ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆزىگە: «ئوغلىڭىز ھايات قالىدۇ!» دېگەن ۋاقىت ئىكەنلىكىنى ئېسىگە ئالدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇ ۋە پۈتۈن ئائىلىسىدىكىلەر ھەزرىتى ئەيساغا ئېتىقاد قىلىشتى.

⁵⁴بۇ مۆجىزە ھەزرىتى ئەيسانىڭ يەھۇدىيەدىن جەلىلىيەگە كېلىپ كۆرسەتكەن ئىككىنچى مۆجىزىسى ئىدى.

5

كۆلچەك بويىدىكى پالەچنىڭ ساقايتىلىشى

¹بۇ ئىشلار بولۇپ ئۇزۇن ئۆتمەي، يەھۇدىيلارنىڭ ھېيتى يېتىپ كەلدى. شۇڭا ھەزرىتى ئەيسا يېرۇسالېمغا باردى. ²يېرۇسالېمدىكى «قوي دەرۋازىسى»نىڭ يېنىدا ئاررامىي تىلىدا «بەيتزادا» دەپ ئاتىلىدىغان بىر كۆلچەك بولۇپ، ئۇنىڭ ئەتراپىدا بەش پېشايۋان بار ئىدى. ³بۇ پېشايۋانلار ئاستىدا بىر توپ قارىغۇ، توكۇر ۋە پالەچلەر يېتىشاتتى. {ئۇلار يېتىپ كۆلچەكنىڭ سۈيىنىڭ چايقىلىشىنى كۈتەتتى. ⁴چۈنكى پەرۋەردىگارنىڭ بىر پەرىشتىسى تۇرۇپ-تۇرۇپ كۆلچەككە چۈشۈپ سۇنى چايقايدىكەن، سۇنىڭ چايقىلىشىدىن كېيىن كۆلچەككە بىرىنچى بولۇپ كىرگەن كىشى ھەرقانداق كېسەلدىن خالاس بولىدىكەن.} ⁵ئۇ يەردە توكۇر بولغىنىغا 38 يىل بولغان بىر ئادەم بار ئىدى. ⁶ھەزرىتى ئەيسا بۇ توكۇر ئادەمنى كۆردى ۋە ئۇنىڭ ئۇزۇندىن بېرى شۇ ئەھۋالدا ئىكەنلىكىنى بىلىپ، ئۇنىڭدىن:

_ ساقىيىپ كېتىشنى خالامسەن؟ _ دەپ سورىدى. ⁷بىمار مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ ھەزرەتلىرى، سۇ چايقالغاندا مېنى سۇغا چۈشۈرىدىغان ئادىمىم يوق. مەن چۈشەي دېگۈچە، باشقىلار مېنىڭ ئالدىمدا چۈشۈۋالىدۇ.

⁸ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ئورنۇڭدىن تۇر، ئورۇن-كۆرپەڭنى يىغىشتۇرۇپ ماڭ، _ دېدى.

⁹ھېلىقى ئادەم شۇ ئان ساقىيىپ، ئورۇن-كۆرپىسىنى يىغىشتۇرۇپ، مېڭىشقا باشلىدى.

بۇ يەھۇدىيلارنىڭ دەم ئېلىش كۈنى^* ئىدى. ¹⁰شۇڭا بەزى يەھۇدىي ئاقساقاللىرى ساقايغان ئادەمگە:

بۈگۈن دەم ئېلىش كۈنى! سېنىڭ ئورۇن-كۆرپەڭنى كۆتۈرۈپ يۈرۈشۈڭ تەۋرات قانۇنىمىزغا خىلاپتۇر، _ دېدى. ¹¹لېكىن بىمار ئۇلارغا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ مېنى ساقايتقان كىشى ماڭا: «ئورۇن-كۆرپەڭنى يىغىشتۇرۇپ ماڭ» دېدى!

¹²_ ساڭا: «ئورۇن-كۆرپەڭنى يىغىشتۇرۇپ ماڭ» دېگەن زادى كىم ئىكەن ئۇ؟ _ دەپ سوراشتى ئۇلار.

¹³بىراق ساقايغان ئادەم ھەزرىتى ئەيسانىڭ كىم ئىكەنلىكىنى بىلمەيتتى. ئۇ يەردە ئادەم كۆپ بولغانلىقتىن، ھەزرىتى ئەيسا ئۆزىنى دالدىغا ئېلىپ، ئاستىغىنا كېتىپ قالدى.

¹⁴بۇ ئىشتىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا ھېلىقى ئادەمنى مەركىزىي ئىبادەتخانىدا يەنە كۆرۈپ:

_ كېسىلىڭ ساقايدى، ئەمدى گۇناھ سادىر قىلما، بېشىڭغا تېخىمۇ چوڭ بالا-قازا كېلىپ قالمىسۇن! _ دېدى.

¹⁵ھېلىقى ئادەم يەھۇدىي ئاقساقاللىرىنىڭ قېشىغا بېرىپ، ئۆزىنى ساقايتقان ئادەمنىڭ ھەزرىتى ئەيسا ئىكەنلىكىنى ئۇقتۇردى. ¹⁶ھەزرىتى ئەيسا بۇ ئىشلارنى دەم ئېلىش كۈنى قىلغانلىقى ئۈچۈن، يەھۇدىي ئاقساقاللىرى ئۇنىڭغا زىيانكەشلىك قىلىشقا باشلىدى. ¹⁷لېكىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ خۇدائاتام تا ھازىرغىچە توختىماستىن ئىش قىلىپ كەلمەكتە، مەنمۇ شۇنداق قىلىشىم كېرەك! _ دېدى.

¹⁸شۇنداق قىلىپ، يەھۇدىي ئاقساقاللىرىنىڭ ئۇنى ئۆلتۈرۈش نىيىتى تېخىمۇ كۈچەيدى. چۈنكى ئۇ دەم ئېلىش كۈنىنىڭ قائىدىسىنى بۇزۇپلا قالماستىن، بەلكى خۇدانى ئاتام دەپ ئاتاپ، ئۆزىنى خۇداغا تەڭ قىلغانىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ھوقۇقى

¹⁹ھەزرىتى ئەيسا بۇ شىكايەتلەرگە جاۋابەن يەھۇدىي ئاقساقاللىرىغا مۇنداق دېدى:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، ئوغلى ئۆزلۈكىدىن ھېچنېمە قىلالمايدۇ. پەقەت ئەرشتىكى ئاتىسىنىڭ نېمە قىلىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ، ئاندىن شۇ ئىشنى قىلالايدۇ. ئاتىسى نېمە قىلسا، ئۇمۇ شۇنى قىلىدۇ. ²⁰چۈنكى ئاتىسى ئۇنى سۆيىدۇ ۋە ئۆزىنىڭ قىلىۋاتقان بارلىق ئىشلىرىنى ئۇنىڭغا كۆرسىتىدۇ ھەم ئوغلى ئارقىلىق سىلەرنى ھەيران قالدۇرغۇدەك تېخىمۇ زور ۋە ئۇلۇغ ئىشلارنى نامايان قىلىدۇ. ²¹ئۆلگەنلەرنى ئەرشتىكى ئاتىسى قانداق تىرىلدۈرۈپ، ئۇلارغا قانداق ھاياتلىق ئاتا قىلغان بولسا، ئوغلىمۇ شۇنىڭغا ئوخشاش ئۆزى خالىغان كىشىلەرگە شۇنداق مەڭگۈلۈك ھايات ئاتا قىلىدۇ. ²²شۇنداقلا، ئەرشتىكى ئاتىسى ھېچكىمنى سوراققا تارتمايدۇ، چۈنكى سوراققا تارتىش ھوقۇقىنى ئوغلىغا بەرگەندۇر. ²³بۇنىڭدىكى مەقسەت، ئىنسانلارنىڭ ئۆزىنى ھۆرمەتلىگىنىدەك، ئوغلىنىمۇ ھۆرمەتلىشى ئۈچۈندۇر. ئوغلىنى ھۆرمەتلىمىگەنلەر ئۇنى ئەۋەتكۈچى ئاتىسىنىمۇ ھۆرمەتلىمىگەنلەردىن بولىدۇ. ²⁴بىلىپ قويۇڭلاركى، سۆزۈمنى ئاڭلاپ، مېنى ئەۋەتكۈچىگە ئىشەنگەنلەر ئاللىقاچان مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشكەندۇر. بۇنداق ئادەم سوراققا تارتىلمايدۇ، شۇنداقلا ئۆلۈمدىن ھاياتلىققا ئۆتكەن بولىدۇ.

²⁵بىلىپ قويۇڭلاركى، ئۆلگەنلەرنىڭ خۇدانىڭ ئوغلىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلايدىغان ۋاقتى يېتىپ كەلمەكتە، شۇنداقلا بۇ ۋاقىت كېلىپ قالدىكى، خۇدانىڭ ئوغلىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلاپ، ئۇنىڭغا ئىشەنگەنلەر ھاياتلىققا ئىگە بولىدۇ. ²⁶چۈنكى ئاتىسى ئۆزى قانداق ھاياتلىق مەنبەسى بولسا، ئوغلىنىمۇ شۇنداق ھاياتلىق مەنبەسى قىلدى. ²⁷يەنە ئۇنىڭغا سوراق قىلىش ھوقۇقىنىمۇ بەردى، چۈنكى ئۇ ئىنسانئوغلىدۇر. ²⁸بۇنىڭغا ھەيران بولماڭلار. قەبرىدىكى بارلىق ئۆلۈكلەر ئىنسانئوغلىنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلايدىغان ۋاقىت كېلىدۇ ²⁹ۋە ئۇلار قەبرىلىرىدىن چىقىدۇ. ياخشى ئىش قىلغانلار تىرىلىپ، مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشىدۇ، يامان ئىش قىلغانلار تىرىلىپ سوراققا تارتىلىدۇ. ³⁰مەن ئۆزلۈكۈمدىن ھېچنېمە قىلالمايمەن، پەقەت ئاتامنىڭ ئېيتقىنى بويىچە سوراق قىلىمەن. مېنىڭ ھۆكۈمۈم ئادىلدۇر. چۈنكى مېنىڭ نىيىتىم مېنىڭ ئىرادەمنى ئەمەس، بەلكى مېنى ئەۋەتكۈچىنىڭ ئىرادىسىنى ئىشقا ئاشۇرۇشتۇر.

خۇدانىڭ ھەزرىتى ئەيساغا بەرگەن گۇۋاھلىقى

³¹_ ئەگەر ئۆزۈم ئۈچۈن گۇۋاھلىق بەرسەم، گۇۋاھلىقىم بىكار بولىدۇ. ³²لېكىن مەن ئۈچۈن گۇۋاھلىق بېرىدىغان باشقا بىرى بار. ئۇنىڭ مەن ئۈچۈن بېرىدىغان گۇۋاھلىقىنىڭ راستلىقىنى بىلىمەن. ³³يەھيا پەيغەمبەرگە ئادەم ئەۋەتكەن ئەمەسمىدىڭلار؟! ئۇ ھەقىقەتكە گۇۋاھلىق بەرگەنىدى. ³⁴ئەمەلىيەتتە، ماڭا بىر ئىنساننىڭ گۇۋاھلىقى كېرەك ئەمەس. سىلەرنى قۇتقۇزۇلسۇن دەپ، بۇلارنى ئېيتىۋاتىمەن. ³⁵يەھيا پەيغەمبەر نۇر چېچىپ تۇرغان بىر چىراغقا ئوخشايدۇ. سىلەر ئۇنىڭ يورۇقلۇقىدىن ۋاقىتلىق بولسىمۇ بەھرىمەن بولۇشنى خالىدىڭلار. ³⁶لېكىن يەھيا پەيغەمبەرنىڭ مەن ئۈچۈن بەرگەن گۇۋاھلىقىدىنمۇ چوڭ بىر گۇۋاھلىق بار. ئۇ بولسىمۇ مېنىڭ ياراتقان مۆجىزىلىرىم، يەنى ئاتام مېنىڭ ئورۇندىشىم ئۈچۈن ماڭا تاپشۇرغان ئىشلاردۇر. بۇلار ئاتامنىڭ مېنى ئەۋەتكەنلىكىگە گۇۋاھلىق بېرىدۇ. ³⁷مېنى ئەۋەتكەن ئاتام ئۆزىمۇ ماڭا گۇۋاھتۇر. سىلەر ھېچقاچان ئۇنىڭ ئاۋازىنى ئاڭلىمىدىڭلار، قىياپىتىنى كۆرمىدىڭلار. ³⁸ئۇنىڭ سۆزلىرى سىلەرنىڭ قەلبىڭلاردىن ئورۇن ئالمىدى، چۈنكى مېنى ئۇنىڭ ئەۋەتكىنىگە ئىشەنمىدىڭلار.

³⁹مۇقەددەس يازمىلارنى تەتقىق قىلىسىلەر، چۈنكى ئۇنىڭدىن مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئىگە بولۇشنىڭ يولىنى تاپالايمىز، دەپ قارايسىلەر. ئەمەلىيەتتە، بۇ يازمىلاردىكى سۆزلەر ماڭا گۇۋاھتۇر! ⁴⁰شۇنداق تۇرۇقلۇق، سىلەر يەنە مېنىڭ يېنىمغا كېلىپ، ھاياتلىققا ئېرىشىشنى خالىمايسىلەر.

⁴¹مەن ئىنسانلارنىڭ مېنى ماختىشىنى ئىستىمەيمەن. ⁴²لېكىن مەن سىلەرنى بىلىمەن. قەلبىڭلاردا خۇداغا بولغان مۇھەببىتىڭلار يوق. ⁴³مەن ئاتامنىڭ نامى بىلەن كەلدىم، لېكىن سىلەر مېنى قوبۇل قىلمىدىڭلار. ھالبۇكى، باشقىلار ئۆز نامى بىلەن كەلسە، ئۇنى قوبۇل قىلىسىلەر. ⁴⁴سىلەر بىر-بىرىڭلارنىڭ ماختىشىنى قوبۇل قىلىسىلەر-يۇ، يېگانە خۇدانىڭ ماختىشىغا ئىگە بولۇشقا تىرىشمايسىلەر. بۇ ھالدا ماڭا قانداقمۇ ئېتىقاد قىلالايسىلەر؟!

⁴⁵بىراق مېنى ئۈستىمىزدىن ئاتامغا شىكايەت قىلىدۇ، دەپ ئويلىماڭلار. ئۈستۈڭلاردىن شىكايەت قىلىدىغان مەن ئەمەس، بەلكى سىلەر ئۈمىد باغلىغان مۇسا پەيغەمبەردۇر. ⁴⁶ئەگەر سىلەر راستتىن مۇسا پەيغەمبەرگە ئىشەنگەن بولساڭلار، ماڭىمۇ ئىشەنگەن بولاتتىڭلار. چۈنكى مۇسا پەيغەمبەر مۇقەددەس يازمىلاردا مەن توغرۇلۇق سۆزلىگەنىدى. ⁴⁷لېكىن ئۇنىڭ مۇقەددەس يازمىلاردىكى سۆزلىرىگە ئىشەنمىسەڭلار، مېنىڭ سۆزلىرىمگە قانداقمۇ ئىشىنىسىلەر؟

6

بەش مىڭ ئادەمنىڭ تويدۇرۇلۇشى

¹بىر مەزگىلدىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا جەلىلىيە كۆلى، يەنى تىبېرىيە كۆلىنىڭ ئۇ قېتىغا ئۆتتى. ²زور بىر توپ كىشىلەر ئۇنىڭ كەينىدىن ئەگىشىپ ماڭدى، چۈنكى ئۇلار ئۇنىڭ كېسەللەرنى ساقايتقان مۆجىزىلىرىنى كۆرگەنىدى. ³ھەزرىتى ئەيسا تاغقا چىقىپ، ئۇ يەردە شاگىرتلىرى بىلەن بىرگە ئولتۇردى. ⁴بۇ ۋاقىت يەھۇدىيلارنىڭ ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىغا ئاز قالغان ۋاقىت ئىدى. ⁵ھەزرىتى ئەيسا زور بىر توپ كىشىلەرنىڭ ئۆزىنىڭ ئالدىغا كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ، فىلىپتىن:

_ شۇنچە كۆپ ئادەمنى تويدۇرغۇدەك ناننى نەدىن تاپىمىز؟ _ دەپ سورىدى. ⁶ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزنى ئۇنى سىناش ئۈچۈن ئېيتقانىدى. ئەمەلىيەتتە، قانداق قىلىشنى ئۆزى بىلەتتى. ⁷فىلىپ جاۋابەن:

_ ھەممەيلەننىڭ بىر بۇردىدىن نان يېيىشى ئۈچۈن بىر ئادەمنىڭ يېرىم يىللىق كىرىمىمۇ يەتمەيدۇ! _ دېدى.

⁸شاگىرتلاردىن يەنە بىرى، يەنى سىمۇن پېترۇسنىڭ ئىنىسى ئەندەر ھەزرىتى ئەيساغا:

⁹_ بۇ يەردە بىر كىچىك بالىنىڭ بەش ئارپا نېنى بىلەن ئىككى بېلىقى بار ئىكەن. لېكىن بۇنچىۋالا ئادەم ئۈچۈن بۇ نېمىگە يەتسۇن؟! _ دېدى.

¹⁰_ كىشىلەرنى ئولتۇرغۇزۇڭلار، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

ئۇ يەر كەڭ كەتكەن چىمەنزارلىق ئىدى. كۆپچىلىكنىڭ ھەممىسى ئولتۇردى. ئۇ يەردىكى ئەرلەرنىڭ سانىلا بەش مىڭچە بار ئىدى. ¹¹ھەزرىتى ئەيسا نانلارنى قولىغا ئېلىپ، خۇداغا شۈكۈر ئېيتقاندىن كېيىن، ئولتۇرغانلارغا بۆلۈپ بەردى. بېلىقلارنىمۇ شۇنداق قىلدى. كۆپچىلىك خالىغانچە يېدى. ¹²ھەممەيلەن يەپ تويغاندا، ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا:

_ ئېشىپ قالغىنىنى يىغىڭلار، ھېچ نەرسە زايە بولمىسۇن، _ دېدى.

¹³شۇنىڭ بىلەن ئۇلار كۆپچىلىكنىڭ بەش ئارپا ناندىن يەپ ئېشىپ قالغىنىنى ئون ئىككى سېۋەتكە تولدۇرۇپ يىغىۋالدى.

¹⁴كىشىلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ كۆرسەتكەن بۇ مۆجىزىسىنى كۆرۈپ: «دۇنياغا كېلىشىنى مۇسا پەيغەمبەر ئالدىن ئېيتقان پەيغەمبەر ھەقىقەتەن مۇشۇ ئىكەن!» دېيىشتى. ¹⁵ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ ئۆزىنى ئىسرائىللارنىڭ پادىشاھى بولۇشقا مەجبۇرلايدىغانلىقىنى بىلىپ، ئۇلاردىن ئايرىلىپ، قايتىدىن تاغقا تەنھا چىقىپ كەتتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ سۇ ئۈستىدە مېڭىشى

¹⁶كەچقۇرۇن ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرى كۆل بويىغا كېلىشتى. ¹⁷گەرچە قاراڭغۇ چۈشۈپ كەتكەن بولسىمۇ، ھەزرىتى ئەيسا تېخىچە ئۇلارنىڭ يېنىغا كەلمىگەنىدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار بىر كېمىگە ئولتۇرۇپ، كۆلنىڭ ئۇ قېتىدىكى كەپەرناھۇم شەھىرىگە قاراپ يول ئېلىشتى. ¹⁸قاتتىق بوران چىقىپ، كۆلدە دولقۇن كۆتۈرۈلۈۋاتاتتى. ¹⁹شاگىرتلار پالاق ئۇرۇپ، بەش-ئالتە چاقىرىم يەرگە بارغاندىن كېيىن، ھەزرىتى ئەيسانىڭ كۆلنىڭ ئۈستىدە مېڭىپ كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ، قورقۇشۇپ كەتتى. ²⁰لېكىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ قورقماڭلار، بۇ مەن! _ دېدى.

²¹شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى كېمىگە چىقىشقا ئۈندىدى. ئۇ كېمىگە چىقىشى بىلەنلا ئۇلار بارماقچى بولغان يېرىگە بېرىپ قالدى.

ھەزرىتى ئەيسا _ ھاياتلىق بېرىدىغان «نان»

²²ئىككىنچى كۈنى كۆلنىڭ ئۇ قېتىدا قالغان خەلق تۈنۈگۈن ئۇ يەردە پەقەت بىرلا كېمىنىڭ بارلىقىنى، ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرى بىلەن بىرگە ئۇ كېمىگە ئولتۇرمىغانلىقىنى، شاگىرتلىرىنىڭ يالغۇز كەتكەنلىكىنى ئېسىگە ئالدى. ²³تىبېرىيە شەھىرىدىن كەلگەن بىرنەچچە كېمە ھەزرىتى ئەيسا دۇئا قىلىپ كىشىلەرگە نان تارقىتىپ بەرگەن يەرگە يېقىن كېلىپ توختىدى. ²⁴ھەزرىتى ئەيسانىڭ ۋە شاگىرتلىرىنىڭ بۇ يەردە ئەمەسلىكىنى بىلگەن كىشىلەر كېمىلەرگە ئولتۇرۇپ، ھەزرىتى ئەيسانى ئىزدەپ، كەپەرناھۇم شەھىرىگە قاراپ ماڭدى. ²⁵كىشىلەر ئۇنى كۆلنىڭ ئۇ قېتىدىن تاپقاندىن كېيىن:

_ ئۇستاز، بۇ يەرگە قاچان كەلدىڭىز؟ _ دەپ سوراشتى. ²⁶ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەر مېنى مۆجىزىلىرىمنى كۆرۈپ چۈشەنگەنلىكىڭلار ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى نانلاردىن خالىغانچە يەپ تويغانلىقىڭلار ئۈچۈن ئىزدىدىڭلار. ²⁷بىراق سىلەر بۇزۇلىدىغان ئوزۇقلۇق ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى بۇزۇلمايدىغان، مەڭگۈلۈك ھايات بېرىدىغان ئوزۇقلۇق ئۈچۈن تىرىشىڭلار! مەڭگۈلۈك ھاياتنى سىلەرگە ئىنسانئوغلى بېرىدۇ، چۈنكى بۇنى خۇدائاتام تەستىقلىغان.

²⁸ئۇلار:

_ قانداق قىلغاندا خۇدانىڭ خىزمىتىدە بولالايمىز؟ _ دەپ سوراشتى.

²⁹_ خۇدانىڭ خىزمىتى خۇدانىڭ ئەۋەتكىنىگە ئېتىقاد قىلىشتۇر، _ دەپ جاۋاب بەردى ھەزرىتى ئەيسا. ³⁰ئۇلار يەنە:

_ سىز قانداق مۆجىزە يارىتىپ، بىزنى ئۆزىڭىزگە ئىشەندۈرىسىز؟ بىزگە نېمە قىلىپ بەرمەكچىسىز؟ ³¹ئەجدادلىرىمىز چۆلدە يۈرگەندە، «ماننا» دەپ ئاتالغان نان يېگەن. بۇ ھەققىدە مۇقەددەس يازمىلاردا: «ئۇ ئۇلارغا ئەرشتىن چۈشكەن نان تەقدىم قىلدى» دېيىلگەن، _ دېيىشتى. ³²بىراق ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، ئەجدادلىرىڭلارغا ئاسماندىن چۈشكەن ناننى مۇسا پەيغەمبەر ئەمەس، بەلكى خۇدائاتام بەرگەن. مانا ھازىرمۇ سىلەرگە ئاسماندىن چۈشكەن ھەقىقىي ناننى خۇدائاتام بېرىۋاتىدۇ. ³³خۇدانىڭ نېنى ئەرشتىن چۈشىدۇ ۋە پۈتۈن دۇنياغا ھاياتلىق بېرىدۇ.

³⁴_ ھەزرەتلىرى، ھەمىشە بىزگە بۇنداق نان بېرىپ تۇرغايسىز! _ دېيىشتى ئۇلار. ³⁵ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ھاياتلىق بېرىدىغان «نان» مەندۇرمەن! مېنىڭ يېنىمغا كەلگەنلەر ھەرگىز ئاچ قالمايدۇ. ماڭا ئېتىقاد قىلغانلار ھېچقاچان ئۇسسىمايدۇ. ³⁶لېكىن سىلەرگە ئېيتقىنىمدەك، سىلەر مېنى كۆرگەن بولساڭلارمۇ، ماڭا ئېتىقاد قىلمايۋاتىسىلەر. ³⁷خۇدائاتام ماڭا تاپشۇرغانلارنىڭ ھەممىسى مېنىڭ يېنىمغا كېلىدۇ. يېنىمغا كەلگەنلەرنىڭ ھېچقايسىسىنى تاشلىۋەتمەيمەن. ³⁸چۈنكى مەن ئۆز ئىرادەمنى ئەمەس، مېنى ئەۋەتكۈچىنىڭ ئىرادىسىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۈچۈن ئەرشتىن چۈشتۈم. ³⁹مېنى ئەۋەتكۈچىنىڭ ئىرادىسى بولسا ئۇنىڭ ماڭا تاپشۇرغانلىرىنىڭ ھېچقايسىسىنى يوقاتماي، ئۇلارنى قىيامەت كۈنى تىرىلدۈرۈپ، مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشتۈرۈشتۇر. ⁴⁰چۈنكى ئاتامنىڭ ئىرادىسى ئوغلىنى تونۇغان ۋە ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلغانلارنى مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشتۈرۈشتۇر. مەن ئۇلارنى قىيامەت كۈنى تىرىلدۈرىمەن.

⁴¹ھەزرىتى ئەيسا: «ئەرشتىن چۈشكەن ‹نان› مەندۇرمەن!» دېگەنلىكى ئۈچۈن، يەھۇدىيلار ئۇنىڭغا نارازى بولۇپ غودۇڭشىشقا باشلىدى. ⁴²«بۇ يۈسۈپنىڭ ئوغلى ئەيسا ئەمەسمۇ؟ بىز ئاتىسىنىمۇ، ئانىسىنىمۇ تونۇيمىز. ئۇ ئەمدى قانداقلارچە: ‹مەن ئەرشتىن چۈشتۈم› دەيدۇ؟» دېيىشتى ئۇلار.

⁴³_ ماڭا غودۇڭشىماڭلار، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا، ⁴⁴_ مېنى ئەۋەتكەن خۇدائاتام ئۆزى كىشىلەرنىڭ قەلبىگە سالمىسا، ئۇلار مېنىڭ يېنىمغا كېلەلمەيدۇ. مېنىڭ يېنىمغا كەلگەن كىشىلەرنى قىيامەت كۈنى تىرىلدۈرىمەن. ⁴⁵پەيغەمبەرلەرنىڭ يازمىلىرىدا مۇنداق يېزىلغان: «ئۇلارنىڭ ھەممىسىگە خۇدا تەلىم بېرىدۇ.» شۇڭا ئاتامنىڭ تەلىمىنى ئاڭلىغان ۋە ئۇنىڭدىن تەربىيە ئالغان كىشىلەر مېنىڭ يېنىمغا كېلىدۇ. ⁴⁶بۇ دېگەنلىك ئاتامنى ھەركىم كۆرگەن دېگەنلىك ئەمەس. ئاتامنى پەقەت ئۇنىڭ يېنىدىن كەلگەن مەنلا كۆرگەنمەن.

⁴⁷بىلىپ قويۇڭلاركى، ماڭا ئېتىقاد قىلغانلار ئاللىقاچان مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشكەندۇر. ⁴⁸ھاياتلىق بېرىدىغان «نان» مەندۇرمەن. ⁴⁹گەرچە ئەجدادلىرىڭلار چۆللەردە ماننا يېگەن بولسىمۇ، يەنىلا ئۆلدى. ⁵⁰لېكىن ئەرشتىن چۈشكەن شۇنداق بىر «نان» باركى، ئۇنى يېگەنلەر ئۆلمەيدۇ. ⁵¹ئەرشتىن چۈشكەن، ھاياتلىق بېرىدىغان «نان» مەندۇرمەن. كىمدىكىم بۇ «نان»دىن يېسە، مەڭگۈ ياشايدۇ. بۇ «نان» مېنىڭ تېنىمدۇر. مەن دۇنيادىكى ئىنسانلار ھەقىقىي ھاياتقا ئېرىشسۇن دەپ، ئۇنى ئۇلارغا ئاتىماقچى.

⁵²ئۇلار:

_ بۇ ئادەم بىزنىڭ يېيىشىمىزگە ئۆز تېنىنى قانداق بېرەلەيدۇ؟ _ دېيىشىپ، ئۆزئارا تالاش-تارتىش قىلىشقا باشلىدى. ⁵³ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، ئىنسانئوغلىنىڭ تېنىنى يېمىگۈچە ۋە قېنىنى ئىچمىگۈچە، سىلەردە مەڭگۈلۈك ھاياتلىق بولمايدۇ. ⁵⁴تېنىمنى يېگەن ۋە قېنىمنى ئىچكەن كىشى ئاللىقاچان مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشكەندۇر. مەن ئۇ كىشىنى قىيامەت كۈنى تىرىلدۈرىمەن. ⁵⁵چۈنكى تېنىم ھەقىقىي يېمەكلىك، قېنىم بولسا ھەقىقىي ئىچىملىكتۇر. ⁵⁶تېنىمنى يېگەن ۋە قېنىمنى ئىچكەن كىشى مەندە ياشايدۇ. مەنمۇ ئۇنىڭدا ياشايمەن. ⁵⁷ھاياتلىقنىڭ مەنبەسى بولغان ئاتام مېنى ئەۋەتتى. مەن ئۇ ۋەجىدىن ياشايمەن. شۇنىڭغا ئوخشاش، مېنىڭ تېنىمنى يېگەن كىشىمۇ مېنىڭ ۋەجىمدىن ياشايدۇ. ⁵⁸ئەرشتىن چۈشكەن «نان» مانا شۇدۇر. بۇ نان ئەجدادلىرىڭلار يەپ ئۆلگەن «ماننا» دەپ ئاتالغان نانغا ئوخشىمايدۇ. بىراق بۇ ناننى يېگەنلەر مەڭگۈ ياشايدۇ!

⁵⁹ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى كەپەرناھۇم شەھىرىدىكى ئىبادەتخانىدا تەلىم بەرگىنىدە ئېيتقانىدى. ⁶⁰نۇرغۇن شاگىرتلار بۇنى ئاڭلىغاندا:

_ بۇ تەلىمنى ھەزىم قىلىش بەك تەس ئىكەن! بۇنى كىم قوبۇل قىلالىسۇن؟ _ دېيىشتى.

⁶¹شاگىرتلىرىنىڭ غودۇڭشىغىنىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا:

_ سۆزلىرىم چىشىڭلارغا تېگىۋاتامدۇ؟ ⁶²مۇبادا ئىنسانئوغلىنىڭ ئەسلى كەلگەن جايىغا، يەنى ئاسمانغا كۆتۈرۈلۈۋاتقانلىقىنى كۆرسەڭلار، نېمە دەيسىلەر؟ ⁶³ئىنسانغا ھاياتلىق بەرگۈچى پەقەت خۇدانىڭ روھىدۇر. بۇ ئىش ئىنساننىڭ قولىدىن كەلمەيدۇ. سىلەرگە ئېيتقان سۆزلىرىم خۇدانىڭ روھىدىن كەلگەن بولۇپ، ئۇ ھاياتلىق ئاتا قىلىدۇ. ⁶⁴لېكىن ئاراڭلاردا ماڭا ئېتىقاد قىلمىغانلارمۇ بار، _ دېدى. (چۈنكى ھەزرىتى ئەيسا ئېتىقاد قىلمىغانلارنى ۋە ئۆزىگە ساتقۇنلۇق قىلماقچى بولغان كىشىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى بۇرۇندىن بىلەتتى.)

⁶⁵ھەزرىتى ئەيسا يەنە قوشۇمچە قىلىپ:

_ مەن سىلەرگە دېدىمغۇ، ئاتام ماڭا يېقىنلاشتۇرغانلاردىن باشقا ھېچكىم مېنىڭ يېنىمغا كېلەلمەيدۇ، _ دېدى.

⁶⁶شۇنىڭدىن كېيىن ئۇنىڭ ئەگەشكۈچىلىرىنىڭ خېلى كۆپى ئۇنىڭدىن يۈز ئۆرۈپ، ئۇنىڭغا ئەگەشمەيدىغان بولدى. ⁶⁷ھەزرىتى ئەيسا ئون ئىككى شاگىرتىدىن:

_ سىلەرچۇ، سىلەرمۇ مەندىن ئايرىلماقچىمۇ؟ _ دەپ سورىدى. ⁶⁸سىمۇن پېترۇس مۇنداق جاۋاب قايتۇردى:

_ ئى رەببىم، مەڭگۈ ھاياتلىق بېرىدىغان سۆزلەر پەقەت سىزدىلا تۇرسا! بىز كىمنىڭ يېنىغا كېتەتتۇق؟ ⁶⁹سىزنىڭ خۇدا ئەۋەتكەن مۇقەددەس بولغۇچى ئىكەنلىكىڭىزگە ئىشەنچىمىز كامىل.

⁷⁰ھەزرىتى ئەيسا جاۋابەن:

_ مەن سىلەر ئون ئىككىڭلارنى تاللىدىم، بىراق ئاراڭلاردا بىرى شەيتاننىڭ ئىلكىدىدۇر! _ دېدى.

⁷¹(ھەزرىتى ئەيسا سىمۇننىڭ ئوغلى يەھۇدا ئىشقارىيوتنى دېمەكچىدى، چۈنكى يەھۇدا ئون ئىككى شاگىرتنىڭ بىرى بولۇپ تۇرۇقلۇق، كېيىن ھەزرىتى ئەيساغا ساتقۇنلۇق قىلاتتى.)

7

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئىنىلىرىنىڭ ئۇنىڭغا قارشى تۇرۇشى

¹شۇنىڭدىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا جەلىلىيە ئۆلكىسىدە كېزىپ يۈردى. يەھۇدىي ئاقساقاللىرى ئۇنى ئۆلتۈرۈشنى مەقسەت قىلغانلىقى ئۈچۈن، ئۇ يەھۇدىيە ئۆلكىسىدە تۇرۇشنى خالىمايتتى. ²بۇ چاغدا يەھۇدىيلارنىڭ كەپە تىكىش ھېيتىغا ئاز قالغانىدى، ³شۇڭا ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئىنىلىرى ئۇنىڭغا:

_ ھېيتتىن بۇرۇن يەھۇدىيەگە بېرىڭ، ئەگەشكۈچىلىرىڭىزمۇ كارامەتلىرىڭىزنى كۆرسۇن! ⁴چۈنكى ئۆزىنى تونۇتماقچى بولغان كىشى يوشۇرۇن ئىش قىلمايدۇ. بۇ ئىشلارنى قىلىۋاتقانىكەنسىز، ئۆزىڭىزنى ئىنسانلارغا كۆرسىتىڭ! _ دېيىشتى. ⁵(ئىنىلىرىمۇ تېخى ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلمىغانىدى.)

⁶ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ مېنىڭ ۋاقىت-سائىتىم تېخى كەلمىدى. لېكىن سىلەرگە قاچانلا بولسا پۇرسەت بار. ⁷بۇ دۇنيادىكى كىشىلەر سىلەرنى ھەرگىز ئۆچ كۆرمەيدۇ، لېكىن مېنى ئۆچ كۆرىدۇ. چۈنكى مەن ئۇلارنىڭ قىلمىشلىرىنىڭ رەزىل ئىكەنلىكى توغرۇلۇق گۇۋاھلىق بېرىۋاتىمەن. ⁸سىلەر ھېيتقا بېرىۋېرىڭلار، مەن ھازىرچە بارمايمەن. چۈنكى مېنىڭ ۋاقىت-سائىتىم تېخى يېتىپ كەلمىدى، _ دېدى.

⁹ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلىپ، جەلىلىيەدە قالدى.

كەپە تىكىش ھېيتىدا

¹⁰ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئىنىلىرى يېرۇسالېمغا ھېيت ئۈچۈن كەتكەندىن كېيىن، ھەزرىتى ئەيسا ئۆزىمۇ ئۇ يەرگە باردى. ئەمما ئاشكارا ئەمەس، يوشۇرۇن باردى. ¹¹ھېيت-ئايەم كۈنلىرىدە يەھۇدىي ئاقساقاللىرى ئۇنى ئىزدەپ، كىشىلەردىن: «ئەيسانى كۆردۈڭلارمۇ؟» دەپ سوراشتى. ¹²كىشىلەر ئارىسىدا ئۇنىڭغا مۇناسىۋەتلىك كۆپ گەپ-سۆزلەر ئېقىپ يۈردى. بەزىلەر ئۇنى: «ياخشى ئادەم» دېسە، يەنە بەزىلەر: «ياق، دەل ئەكسىچە، خەلقنى ئازدۇرۇۋاتىدۇ» دېيىشتى. ¹³بىراق ھېچكىم ئۇنىڭ ياخشىلىقى توغرۇلۇق ئاشكارا سۆزلىمەيتتى، چۈنكى يەھۇدىي ئاقساقاللىرىدىن قورقاتتى.

¹⁴ھېيتنىڭ يېرىمى ئۆتكەندە، ھەزرىتى ئەيسا مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ھويلىلىرىغا كىرىپ، خەلققە تەلىم بېرىشكە باشلىدى. ¹⁵يەھۇدىي ئاقساقاللىرى:

_ بۇ ئادەم ھېچقانداق تەلىم ئالمىغان تۇرسا، قانداقمۇ مۇنچە كۆپ بىلىمى بولسۇن؟ _ دەپ ھاڭ-تاڭ قېلىشتى. ¹⁶ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ بۇ تەلىملەر مېنىڭ ئەمەس، بەلكى مېنى ئەۋەتكۈچى خۇدانىڭكىدۇر. ¹⁷خۇداغا چىن دىلىدىن ئىتائەت قىلىشنى خالايدىغان كىشى بۇ تەلىملەرنىڭ خۇدادىن كەلگەنلىكىنى ياكى ئۆزۈمنىڭ ئېيتىۋاتقانلىقىمنى بىلەلەيدۇ. ¹⁸ئۆزىگە تايىنىپ سۆزلىگۈچى ئۆزىنىڭ شان-شەرىپىنى ئىزدەيدۇ، لېكىن ئۆزىنى ئەۋەتكۈچىنىڭ شان-شەرىپىنى ئىزدىگۈچى ھەق سۆزلەيدۇ. بۇنداق كىشى ھەقسىزلىق قىلمايدۇ. ¹⁹مۇسا پەيغەمبەر سىلەرگە تەۋرات قانۇنىنى ئۆزى يەتكۈزگەن، شۇنداققۇ؟! لېكىن ھېچقايسىڭلار بۇ قانۇنغا ئەمەل قىلمىدىڭلار! ئېيتىڭلارچۇ، نېمىشقا مېنى ئۆلتۈرمەكچى بولىسىلەر؟

²⁰كۆپچىلىك:

_ سىزگە جىن تېگىپتۇ! سىزنى ئۆلتۈرمەكچى بولغان كىم ئىكەن؟ _ دېيىشتى. ²¹ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ مەن دەم ئېلىش كۈنىدە بىر مۆجىزە يارىتىپ قويسام، ھەممىڭلار ھاڭ-تاڭ قېلىشتىڭلار. ²²بىراق سىلەرمۇ مۇسا پەيغەمبەرنىڭ بالا تۇغۇلۇپ سەككىزىنچى كۈنى خەتنىسىنى قىلىش كېرەك دېگەن بۇيرۇقىنى ئادا قىلىمىز دەپ، دەم ئېلىش كۈنى بولسىمۇ، بالىلارنىڭ خەتنىسىنى قىلىۋېرىسىلەر. ئەمەلىيەتتە، خەتنە قىلىش مۇسا پەيغەمبەردىن ئەمەس، ئەجدادىڭلار ئىبراھىمدىن قالغاندۇر. ²³تەۋرات قانۇنى بۇزۇلمىسۇن دەپ، دەم ئېلىش كۈنى خەتنە قىلىسىلەر، ئەمما بىر ئادەمنى ساقايتسام، نېمە ئۈچۈن ماڭا ئاچچىقلىنىسىلەر؟ ²⁴تەكشۈرمەي تۇرۇپ ھۆكۈم قىلماڭلار، ھۆكۈمۈڭلار ئادىل بولسۇن!

ھەزرىتى ئەيسا قۇتقۇزغۇچىمۇ؟

²⁵يېرۇسالېملىقلارنىڭ بەزىلىرى:

_ ئاقساقاللار ئۆلتۈرمەكچى بولغان ئادەم بۇ ئەمەسمىدى؟ ²⁶ئۇ ئاشكارا سۆزلەۋاتسىمۇ، ئاقساقاللار ئۇنىڭغا قارشى ھېچ نەرسە دېمەيۋاتىدىغۇ! ئاقساقاللار ئۇنى قۇتقۇزغۇچى مەسىھ دەپ قالغان ئوخشىمامدۇ؟ ²⁷لېكىن مەسىھ كەلگەندە، ئۇنىڭ قەيەردىن كەلگەنلىكىنى ھېچكىم بىلمەيدۇ. بىراق بۇ ئادەمنىڭ قەيەردىن كەلگەنلىكىنى ئېنىق بىلىمىز، _ دېيىشتى.

²⁸ئۇ چاغدا مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ھويلىلىرىدا تەلىم بېرىۋاتقان ھەزرىتى ئەيسا يۇقىرى ئاۋاز بىلەن مۇنداق دېدى:

_ سىلەر مېنى تونۇيمىز، ھەمدە مېنىڭ قەيەردىن كەلگەنلىكىمنىمۇ بىلىمىز دەپ قارايسىلەر، شۇنداقمۇ؟ بىراق مەن ئۆز خاھىشىم بىلەن كەلمىدىم، مېنى ئەۋەتكۈچى ھەقتۇر. بىراق سىلەر ئۇنى تونۇمايسىلەر. ²⁹مەن ئۇنى تونۇيمەن. چۈنكى مەن ئۇنىڭ يېنىدىن كەلدىم، مېنى ئۇ ئەۋەتتى.

³⁰شۇنىڭ بىلەن بەزىلەر ھەزرىتى ئەيسانى تۇتماقچى بولۇشتى، لېكىن ئۇنىڭغا قول سالىدىغان ئادەم چىقمىدى، چۈنكى ئۇنىڭ ۋاقىت-سائىتى تېخى يېتىپ كەلمىگەنىدى. ³¹شۇنداق بولسىمۇ، نۇرغۇن كىشىلەر ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلدى. ئۇلار: «مەسىھ كەلسىمۇ، مۇشۇنچىلىك مۆجىزە كۆرسىتەر بولغۇيدى؟!» دېيىشتى.

قاراۋۇللارنىڭ ھەزرىتى ئەيسانى تۇتۇش ئۈچۈن ئەۋەتىلىشى

³²پەرىسىيلەر خەلق ئىچىدە ھەزرىتى ئەيسا ھەققىدىكى ئېقىپ يۈرگەن گەپ-سۆزلەرنى ئاڭلاپ، ئالىي روھانىيلار بىلەن مەسلىھەتلىشىپ، ھەزرىتى ئەيسانى تۇتۇش ئۈچۈن ئىبادەتخانا قاراۋۇللىرىنى ئەۋەتتى. ³³ھەزرىتى ئەيسا:

_ يەنە بىرئاز ۋاقىت سىلەر بىلەن بىرگە بولىمەن. كېيىن مېنى ئەۋەتكۈچىنىڭ يېنىغا كېتىمەن. ³⁴مېنى ئىزدەيسىلەر، لېكىن تاپالمايسىلەر. مەن بارىدىغان يەرگە بارالمايسىلەر، _ دېدى.

³⁵شۇنىڭ بىلەن يەھۇدىي ئاقساقاللىرى بىر-بىرىگە:

_ ئۇ بىز تاپالمىغۇدەك قەيەرلەرگە كېتەر؟ چەت ئەلدە تۇرۇۋاتقان يەھۇدىي مۇھاجىرلارنىڭ يېنىغا بېرىپ، گرېكلارغا تەلىم بېرەرمۇ؟ ³⁶«مېنى ئىزدەيسىلەر، لېكىن تاپالمايسىلەر. مەن بارىدىغان يەرگە بارالمايسىلەر» دېگىنى نېمىسىدۇ؟ _ دېيىشتى.

ھاياتلىق سۈيى

³⁷ھېيتنىڭ ئاخىرقى ھەم ئەڭ تەنتەنىلىك كۈنى ھەزرىتى ئەيسا ئورنىدىن تۇرۇپ، يۇقىرى ئاۋاز بىلەن مۇنداق دېدى:

_ كىم ئۇسسىسا، يېنىمغا كەلسۇن ۋە ئۇسسۇزلۇقىنى قاندۇرسۇن!^{* 38}چۈنكى مۇقەددەس يازمىلاردا ماڭا ئېتىقاد قىلغانلار ھەققىدە: «ئۇلارنىڭ كۆڭلىدىن ھاياتلىق سۈيى دەريا بولۇپ ئېقىپ چىقىدۇ!» دەپ يېزىلغان.

³⁹ئۇ بۇ سۆزنى ئۆزىگە ئېتىقاد قىلغانلارغا ئاتا قىلىنىدىغان خۇدانىڭ مۇقەددەس روھىغا قارىتا ئېيتقانىدى. خۇدانىڭ روھى تېخى ھېچكىمگە چۈشمىگەنىدى، چۈنكى ھەزرىتى ئەيسا تېخى ئەرشتىكى شان-شەرەپكە ئېرىشمىگەنىدى.

خەلقنىڭ بۆلۈنۈپ كېتىشى

⁴⁰خەلق ئىچىدە بەزى كىشىلەر بۇ سۆزلەرنى ئاڭلاپ:

_ مۇسا پەيغەمبەر ئالدىن ئېيتقان پەيغەمبەر ھەقىقەتەن ئۇ ئىكەن! _ دېيىشتى.

⁴¹بەزىلەر: «بۇ ئادەم قۇتقۇزغۇچى مەسىھ!» دېيىشتى. يەنە بەزىلەر بولسا: «ئۇنداق ئەمەستۇ، مەسىھ جەلىلىيەدىن چىقمايتتىغۇ؟ ⁴²مۇقەددەس يازمىلاردا مەسىھنىڭ پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادىدىن ھەم پادىشاھ داۋۇتنىڭ يۇرتى بەيتلەھەمدىن چىقىدىغانلىقى دېيىلمىگەنمىدى؟» دېيىشتى.

⁴³شۇنىڭ بىلەن خەلق ھەزرىتى ئەيسانىڭ ۋەجىدىن ئىككىگە بۆلۈنۈپ كەتتى. ⁴⁴بەزى كىشىلەر ئۇنى تۇتۇشنى ئويلىغان بولسىمۇ، لېكىن ھېچكىم ئۇنى تۇتمىدى.

يەھۇدىي ئاقساقاللىرىنىڭ ئېتىقادسىزلىقى

⁴⁵ئىبادەتخانا قاراۋۇللىرى ئىبادەتخانىدىن قايتىپ كەلگەندە، ئالىي روھانىيلار بىلەن پەرىسىيلەر:

_ نېمە ئۈچۈن ئۇنى تۇتۇپ كەلمىدىڭلار؟ _ دەپ سوراشتى. ⁴⁶ئىبادەتخانا قاراۋۇللىرى:

_ ھېچكىم ھېچقاچان بۇ ئادەمدەك سۆزلىگەن ئەمەس! _ دەپ جاۋاب بېرىشتى. ⁴⁷پەرىسىيلەر:

_ سىلەرمۇ ئازمىغانسىلەر؟ ⁴⁸ئاقساقاللاردىن ياكى پەرىسىيلەردىن ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلغانلار يوقتۇ؟ ⁴⁹بۇ بىر توپ ئادەملەرنىڭ مۇقەددەس يازمىلاردىن خەۋىرى يوقتۇر، شۇڭا ئۇلارنى خۇدا ئۇرىدۇ! _ دېيىشتى.

⁵⁰ئۇلارنىڭ ئارىسىدىن بىرى، يەنى ئىلگىرى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كەلگەن نىكودىمۇس ئۇلارغا:

⁵¹_ تەۋرات قانۇنىمىزدا بىر ئادەمنىڭ ئۆز ئىقرارىنى ئاڭلىماي ۋە قىلمىشلىرىنى بىلمەي تۇرۇپ، ئۇنىڭ ئۈستىدىن ھۆكۈم چىقىرىشقا بولمايدۇ، دەپ يېزىلغان، _ دېدى.

⁵²_ ئەجەبا، سەنمۇ جەلىلىيەلىكمۇ نېمە؟ _ دېيىشتى ئاقساقاللار، _ مۇقەددەس يازمىلارنى ئوقۇساڭ، جەلىلىيەدىن پەيغەمبەر چىقمايدىغانلىقىنى بىلەلەيسەن!

{ ⁵³شۇنىڭ بىلەن كۆپچىلىك ئۆيلىرىگە قايتىشتى.

8

زىنا قىلغان ئايال

¹ھەزرىتى ئەيسا زەيتۇن تېغىغا چىقىپ كەتتى. ²ئەتىسى سەھەردە ئۇ يەنە مەركىزىي ئىبادەتخانىغا كەلدى. پۈتۈن جامائەت ئۇنىڭ يېنىغا كەلدى. ئۇ ئولتۇرۇپ، ئۇلارغا تەلىم بېرىشكە باشلىدى. ³شۇ چاغدا بەزى تەۋرات ئۇستازلىرى بىلەن پەرىسىيلەر زىنا قىلىپ تۇتۇلۇپ قالغان بىر ئايالنى ئۇنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كېلىشتى. ئۇلار ئايالنى ئوتتۇرىغا چىقىرىپ، ⁴ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ ئۇستاز، بۇ ئايال زىنا ئۈستىدە تۇتۇۋېلىندى. ⁵مۇسا پەيغەمبەر تەۋرات قانۇنىدا زىنا قىلغان ئاياللارنى چالما-كېسەك قىلىپ ئۆلتۈرۈشنى بۇيرۇغان. سىزچە قانداق قىلىش كېرەك؟ _ دەپ سوراشتى.

⁶ئۇلارنىڭ بۇنداق دېيىشتىكى غەرىزى ھەزرىتى ئەيسانى تۇزاققا چۈشۈرۈپ، ئۇنى گۇناھكار دەپ ئەيىبلەشكە باھانە ئىزدەش ئىدى. بىراق ھەزرىتى ئەيسا ئېڭىشىپ، قولى بىلەن يەرگە بىر نېمىلەرنى يازغىلى تۇردى. ⁷ئۇلار ئوخشاش سوئالنى سوراۋەردى، شۇڭا ھەزرىتى ئەيسا رۇسلىنىپ، ئۇلارغا:

_ ئاراڭلاردىكى گۇناھسىز كىشى بۇ ئايالغا بىرىنچى تاشنى ئاتسۇن! _ دېدى.

⁸ئاندىن يەنە ئېڭىشىپ، يەرگە يېزىشنى داۋاملاشتۇردى. ⁹ئۇلار بۇ سۆزلەرنى ئاڭلاپ، ئالدى بىلەن ياشانغانلىرى، ئاندىن كېيىن باشقىلىرى بىرىنىڭ كەينىدىن بىرى ئۇ يەردىن كېتىپ قېلىشتى. ئاخىردا ھەزرىتى ئەيسا ئالدىدا ئۆرە تۇرغان ھېلىقى ئايال بىلەن يالغۇز قالدى. ¹⁰ھەزرىتى ئەيسا رۇسلىنىپ تۇرۇپ، ئۇنىڭغا:

_ ئەي ئايال، سىزنى شىكايەت قىلغانلار قېنى؟ سىزنى سوراق قىلىدىغان ئادەم چىقمىدىمۇ؟ _ دەپ سورىدى.

¹¹_ چىقمىدى، ھەزرەتلىرى، _ دېدى ئايال. ھەزرىتى ئەيسا:

_ مەنمۇ سىزنى سوراق قىلمايمەن. قايتىڭ، بۇنىڭدىن كېيىن گۇناھ قىلماڭ! _ دېدى.}

ھەزرىتى ئەيسا دۇنيانىڭ نۇرىدۇر

¹²ھەزرىتى ئەيسا يەنە كۆپچىلىككە مۇنداق دېدى:

_ دۇنيانىڭ نۇرى ئۆزۈمدۇرمەن. ماڭا ئەگەشكەنلەر قاراڭغۇلۇقتا قالمايدۇ. ئەكسىچە، ھاياتلىق نۇرىغا ئېرىشىدۇ.

¹³پەرىسىيلەر:

_ سەن ئۆزۈڭگە ئۆزۈڭ گۇۋاھلىق بېرىۋاتىسەن. شۇڭا سېنىڭ گەپلىرىڭگە ئىشەنگىلى بولمايدۇ، _ دېيىشتى. ¹⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ مەن ئۆزۈم ئۈچۈن گۇۋاھلىق بەرسەممۇ، لېكىن سۆزلىرىم ھەقتۇر، چۈنكى مەن ئۆزۈمنىڭ قەيەردىن كەلگەنلىكىمنى ۋە قەيەرگە كېتىدىغانلىقىمنى بىلىمەن. لېكىن سىلەر بۇنى بىلمەيسىلەر. ¹⁵سىلەر ئىنسانلارنىڭ ئۆلچىمى بويىچە ھۆكۈم قىلىسىلەر. بىراق مەن ھېچكىمگە ھۆكۈم قىلمايمەن. ¹⁶ئەگەر ھۆكۈم قىلسام، ھۆكۈمۈم توغرا بولىدۇ، چۈنكى مەن ھۆكۈم قىلغاندا يالغۇز ھۆكۈم قىلمايمەن، مېنى ئەۋەتكۈچى ئاتام مەن بىلەن بىرگە بولىدۇ. ¹⁷سىلەر رىئايە قىلىدىغان تەۋرات قانۇنىدا: «ئىككى گۇۋاھچىنىڭ سۆزى ئوخشاش چىقسا، ئۇلارنىڭ سۆزلىرى توغرا» دەپ يېزىلغان. ¹⁸مەن ئۆزۈم ئۈچۈن ئۆزۈم گۇۋاھلىق بېرىمەن، مېنى ئەۋەتكەن ئاتاممۇ مەن ئۈچۈن گۇۋاھلىق بېرىدۇ.

¹⁹_ ئاتاڭ قەيەردە؟ _ دەپ سوراشتى ئۇلار.

_ سىلەر يا مېنى تونۇمايسىلەر، يا ئاتامنى. مېنى تونۇغان بولساڭلار، ئاتامنىمۇ تونۇيتتۇڭلار، _ دەپ جاۋاب بەردى ھەزرىتى ئەيسا.

²⁰ھەزرىتى ئەيسا بۇ تەلىملەرنى مەركىزىي ئىبادەتخانىدىكى ئىئانە توپلىنىدىغان يەردە ئېيتقانىدى. بىراق ھېچكىم ئۇنى تۇتمىدى، چۈنكى ئۇنىڭ ۋاقىت-سائىتى تېخى يېتىپ كەلمىگەنىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئېتىقادسىزلارنى ئاگاھلاندۇرۇشى

²¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا يەنە:

_ مەن بۇ يەردىن كېتىمەن، سىلەر مېنى ئىزدەيسىلەر ۋە گۇناھلىرىڭلار كەچۈرۈم قىلىنمايلا ئۆلىسىلەر. مەن بارىدىغان يەرگە سىلەر بارالمايسىلەر، _ دېدى.

²²شۇنىڭ بىلەن يەھۇدىي ئاقساقاللىرى:

_ ئۇ: «مەن كېتىدىغان يەرگە سىلەر بارالمايسىلەر» دەيدۇ. بۇ دېگەنلىك ئۆزۈمنى ئۆلتۈرۈۋالىمەن دېگەنلىكىمىدۇ؟ _ دېيىشتى. ²³ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ سىلەر تۆۋەندىن، مەن يۇقىرىدىنمەن. سىلەر بۇ دۇنياغا تەۋەدۇرسىلەر، لېكىن مەن بۇ دۇنياغا تەۋە ئەمەسمەن. ²⁴شۇنىڭ ئۈچۈن سىلەرگە: «گۇناھىڭلار بىلەن ئۆلىسىلەر» دېدىم. ئەگەر سىلەر مېنىڭ «ئۇ» ئىكەنلىكىمگە^* ئىشەنمىسەڭلار، گۇناھلىرىڭلار بىلەن ئۆلىسىلەر، _ دېدى.

²⁵_ سەن زادى كىم؟ _ دەپ سوراشتى ئۇلار. ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ كىملىكىمنى باشتىن تارتىپ سىلەرگە ئېيتىپ كېلىۋاتىمەن. ²⁶ئەسلى مېنىڭ سىلەرنى ئەيىبلەيدىغان نۇرغۇن سۆزلىرىم بار ئىدى. لېكىن مەن ئىنسانلارغا پەقەت مېنى ئەۋەتكۈچىدىن ئاڭلىغانلىرىمنىلا ئۇقتۇرۇۋاتىمەن، مېنى ئەۋەتكۈچى ھەقتۇر.

²⁷ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆزلىرىگە ئېيتقانلىرىنىڭ ئاتىسى خۇدا توغرۇلۇق ئىكەنلىكىنى چۈشىنەلمىدى. ²⁸شۇڭا ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ سىلەر ئىنسانئوغلىنى كرېستكە مىخلاتقاندىن كېيىن، مېنىڭ «ئۇ» ئىكەنلىكىمنى بىلىسىلەر. شۇنداقلا، ھېچ ئىشنى ئۆزلۈكۈمدىن قىلمىغانلىقىمنى ۋە پەقەت ئاتامنىڭ ئۆگەتكىنىنىلا سۆزلىگەنلىكىمنىمۇ بىلىسىلەر. ²⁹مېنى ئەۋەتكۈچى مەن بىلەن بىللىدۇر، ئۇ مېنى ھەرگىز يالغۇز قويمايدۇ، چۈنكى مەن ھەمىشە ئۇنى خۇش قىلىدىغان ئىشلارنى قىلىمەن.

³⁰ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلىۋاتقان چاغنىڭ ئۆزىدە نۇرغۇن كىشىلەر ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلدى.

ھەقىقىي ئەركىنلىككە ئېرىشتۈرگۈچى

³¹ھەزرىتى ئەيسا ئۆزىگە ئېتىقاد قىلغان يەھۇدىيلارغا:

_ ئەگەر مېنىڭ تەلىمىم بويىچە ئىش كۆرسەڭلار، مېنىڭ ھەقىقىي شاگىرتلىرىم بولىسىلەر، ³²ھەقىقەتنى بىلىسىلەر ۋە ھەقىقەت سىلەرنى ئەركىنلىككە ئېرىشتۈرىدۇ، _ دېدى.

³³_ بىز ئىبراھىمنىڭ ئەۋلادلىرىمىز، _ دەپ جاۋاب بېرىشتى يەھۇدىيلار، _ ھېچكىمگە ھېچقاچان قۇل بولمىدۇق. سىزنىڭ: «ھەقىقەت سىلەرنى ئەركىنلىككە ئېرىشتۈرىدۇ» دېگىنىڭىزنىڭ مەنىسى زادى نېمە؟

³⁴_ بىلىپ قويۇڭلاركى، گۇناھ سادىر قىلغان كىشى گۇناھنىڭ قۇلىدۇر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا، ³⁵_ قۇل ئائىلىنىڭ مەڭگۈلۈك ئەزاسى بولالمايدۇ. ئوغۇل بولسا شۇ ئائىلىنىڭ مەڭگۈلۈك ئەزاسىدۇر. ³⁶شۇڭا خۇدانىڭ ئوغلى سىلەرنى ئەركىن قىلغاندىلا، سىلەر ھەقىقىي ئەركىن بولىسىلەر. ³⁷سىلەرنىڭ ئىبراھىمنىڭ ئەۋلادى ئىكەنلىكىڭلارنى بىلىمەن. بىراق مېنى ئۆلتۈرمەكچى بولۇۋاتىسىلەر، چۈنكى مېنىڭ تەلىمىم سىلەرنىڭ قەلبىڭلاردا ئورۇن ئالمىدى. ³⁸مەن ئاتام بىلەن بىرگە بولغان ۋاقتىمدا كۆرگەنلىرىمنى سىلەرگە ئېيتىۋاتىمەن. سىلەر ئۆز ئاتاڭلاردىن ئاڭلىغانلىرىڭلارنى قىلىۋاتىسىلەر!

³⁹_ بىزنىڭ ئاتىمىز ئەجدادىمىز ئىبراھىمدۇر، _ دېيىشتى ئۇلار.

_ ئىبراھىمنىڭ پەرزەنتلىرى بولساڭلار، ئىبراھىمنىڭ ياخشى ئەمەللىرىنى قىلغان بولاتتىڭلار! ⁴⁰بىراق سىلەر ھازىر مېنى، يەنى خۇدادىن ئاڭلىغان ھەقىقەتنى سىلەرگە يەتكۈزگەن كىشىنى ئۆلتۈرمەكچى بولۇۋاتىسىلەر. ئەجدادىڭلار ئىبراھىم ھەرگىز ئۇنداق ئىشنى قىلمىغان. ⁴¹سىلەر ئۆز ئاتاڭلارنىڭ قىلغىنىنى قىلىۋاتىسىلەر! _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

_ بىز ھارامدىن بولمىدۇق. بىزنىڭ پەقەت بىرلا ئاتىمىز بار، ئۇ بولسا خۇدادۇر! _ دېيىشتى ئۇلار. ⁴²ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئاتاڭلار خۇدا بولغان بولسا، مېنى سۆيگەن بولاتتىڭلار، چۈنكى مەن خۇدانىڭ يېنىدىن كېلىپ، بۇ يەردە تۇرۇپتىمەن. مەن ئۆزلۈكۈمدىن كەلمىدىم، بەلكى ئۇ مېنى ئەۋەتتى. ⁴³سۆزلىرىمنى نېمىشقا چۈشەنمەيسىلەر؟ ئېنىقكى، مېنىڭ تەلىمىم قۇلىقىڭلارغا ياقمايۋاتىدۇ! ⁴⁴ئاتاڭلار شەيتان بولغاچقا، سىلەرمۇ ئۇنىڭ ھەۋەسلىرى بويىچە ئىش قىلىسىلەر. ئۇ ئەزەلدىن قاتىلدۇر ۋە ھېچقاچان ھەقىقەتتە تۇرمىغاندۇر. چۈنكى ئۇنىڭدا ھەقىقەت يوقتۇر. يالغان سۆزلەش ئۇنىڭ تەبىئىي خۇسۇسىيىتى، چۈنكى ئۇ يالغانچى ۋە يالغانچىلىقنىڭ پىرىدۇر. ⁴⁵مەن بولسام ھەقىقەتنى سۆزلەيمەن، شۇڭا ماڭا ئىشەنمەيسىلەر. ⁴⁶قايسىڭلار مېنىڭ گۇناھىم بارلىقىنى ئىسپاتلاپ بېرەلەيسىلەر؟ ھەقىقەتنى سۆزلىسەم، نېمە ئۈچۈن ماڭا ئىشەنمەيسىلەر؟ ⁴⁷خۇدانىڭ پەرزەنتلىرى خۇدانىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلايدۇ، سىلەر خۇدانىڭ پەرزەنتلىرى بولمىغانلىقىڭلار ئۈچۈن، ئۇنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلىمايسىلەر!

⁴⁸يەھۇدىي ئاقساقاللىرى ھەزرىتى ئەيساغا جاۋابەن:

_ ئەجەبا، بىزنىڭ سېنى جىن چاپلاشقان سامارىيەلىك دېگىنىمىز توغرىمۇ نېمە؟ _ دېيىشتى.

⁴⁹_ ماڭا جىن چاپلاشقىنى يوق، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا، _ مەن ئاتامنى ھۆرمەت قىلىمەن. لېكىن سىلەر ماڭا بىھۆرمەتلىك قىلىۋاتىسىلەر. ⁵⁰مېنىڭ ئۆزۈمنى ئۇلۇغلىغۇم يوق، لېكىن مېنىڭ ئۇلۇغلىنىشىمنى خالايدىغان ۋە توغرا ھۆكۈم قىلىدىغان بىرى بار. ⁵¹بىلىپ قويۇڭلاركى، مېنىڭ تەلىمىم بويىچە ئىش كۆرگەن كىشى مەڭگۈ ئۆلمەيدۇ.

⁵²ئۇلار ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ساڭا جىن چاپلاشقانلىقىنى ئەمدى ئېنىق بىلدۇق، _ دېيىشتى، _ ھەتتا ئەجدادىمىز ئىبراھىم ۋە باشقا پەيغەمبەرلەرمۇ ئۆلگەن تۇرسا، سەن قانداقچە: «تەلىمىم بويىچە ئىش كۆرگەن كىشى مەڭگۈ ئۆلمەيدۇ!» دېيەلەيسەن؟ ⁵³ئەجەبا، سەن ئالەمدىن ئۆتكەن ئاتىمىز ئىبراھىمدىن ۋە ۋاپات بولغان باشقا پەيغەمبەرلەردىنمۇ ئۈستۈن تۇرامسەن؟ سەن ئۆزۈڭنى زادى قانداق ئادەم دەپ ھېسابلايسەن؟

⁵⁴ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ ئەگەر مەن ئۆزۈمنى ئۇلۇغلىسام، مېنىڭ ئۇلۇغلۇقۇم بىكار بولاتتى. بىراق مېنى ئۇلۇغلىغۇچى سىلەر «خۇدايىمىز» دەپ ئاتايدىغان ئاتامدۇر. ⁵⁵سىلەر ئۇنى تونۇمايسىلەر، لېكىن مەن ئۇنى تونۇيمەن. ئۇنى تونۇمايمەن دېسەم، سىلەردەك يالغانچى بولىمەن، بىراق مەن ئۇنى تونۇيمەن ۋە ئۇنىڭ سۆزى بويىچە ئىش كۆرىمەن. ⁵⁶ئاتاڭلار ئىبراھىم مېنىڭ كېلىشىمگە ئىنتىزار بولغان ھەم كەلگەنلىكىمنى ئالدىنئالا كۆرۈپ، ئىنتايىن خۇشال بولغان.

⁵⁷_ سەن تېخى ئەللىك ياشقا كىرمىگەن تۇرۇپ، ئەجدادىمىز ئىبراھىمنىمۇ كۆردۈڭمۇ؟ _ دېيىشتى ئۇلار. ⁵⁸ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، مەن ئىبراھىم تۇغۇلماستىلا بار ئىدىم! _ دېدى.

⁵⁹شۇنىڭ بىلەن ئۇلار يەردىن تاش ئېلىپ، ھەزرىتى ئەيسانى چالما-كېسەك قىلماقچى بولۇشتى، لېكىن ئۇ ئۆزىنى دالدىغا ئېلىپ، مەركىزىي ئىبادەتخانىدىن چىقىپ كەتتى.

9

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تۇغما قارىغۇنى ساقايتىشى

¹ھەزرىتى ئەيسا يولدا كېتىۋېتىپ، تۇغما قارىغۇ بىر ئادەمنى كۆردى. ²شاگىرتلىرى ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ ئۇستاز، بۇ ئادەمنىڭ تۇغما قارىغۇ بولۇشى كىمنىڭ گۇناھ سادىر قىلغانلىقىدىن بولغان؟ ئۆزىنىڭمۇ ياكى ئاتا-ئانىسىنىڭمۇ؟ _ دەپ سوراشتى. ³ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ ئۆزى ياكى ئاتا-ئانىسىنىڭ گۇناھ سادىر قىلغانلىقىدىن ئەمەس، بەلكى خۇدانىڭ ئۆز قۇدرىتىنى ئۇنىڭ ھاياتىدا ئايان قىلماقچى بولغانلىقىدىندۇر. ⁴كۈننىڭ يورۇق ۋاقتىدا مېنى ئەۋەتكۈچىنىڭ بىزگە تاپشۇرغان ۋەزىپىسىنى ئادا قىلىشىمىز كېرەك. كەچ كىرىپ قاراڭغۇ چۈشۈپ كەتسە، ھېچكىم ئىش قىلالمايدۇ. ⁵بۇ دۇنيادا بولغان مەزگىلىمدە دۇنيانىڭ نۇرى ئۆزۈمدۇرمەن.

⁶ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلغاندىن كېيىن، يەردىكى توپىغا تۈكۈرۈپ، لاي قىلىپ، لاينى ھېلىقى ئادەمنىڭ كۆزلىرىگە سۈرۈپ قويدى ⁷ۋە ئۇنىڭغا: «شىلوۋاخ كۆلچىكىگە بېرىپ يۈزۈڭنى يۇ» دېدى. («شىلوۋاخ» ئىبرانىيچە سۆز بولۇپ، «ئەۋەتىلگۈچى» دېگەن مەنىنى بېرىدۇ.)

ھېلىقى ئادەم ھەزرىتى ئەيسانىڭ دېگىنى بويىچە قىلدى ۋە كۆزلىرى ئېچىلغان ھالدا قايتتى. ⁸قوشنىلىرى ۋە ئۇ تىلەمچىلىك قىلغاندا ئۇنى كۆرگەنلەر:

_ بۇ ئولتۇرۇپ تىلەمچىلىك قىلىدىغان ھېلىقى ئادەم ئەمەسمۇ؟ _ دېيىشتى.

⁹بەزىلەر: «ھەئە، شۇ» دېسە، يەنە بەزىلەر: «ياق، ئۇ ئەمەس، ئەمما ئۇنىڭغا ئوخشايدىكەن» دېيىشتى. بىراق ئۇ ئۆزى:

_ مەن دەل شۇ كىشى بولىمەن! _ دېدى.

¹⁰_ ئۇنداقتا كۆزلىرىڭ قانداق ئېچىلدى؟ _ دەپ سوراشتى ئۇلار. ¹¹ئۇ مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ ئەيسا دېگەن بىر كىشى تۈكۈرۈكىدىن لاي ياساپ كۆزلىرىمگە سۈرۈپ قويۇپ، ماڭا: «شىلوۋاخ كۆلچىكىگە بېرىپ يۈزۈڭنى يۇ» دېگەنىدى. مەن ئۇ يەرگە بېرىپ يۇسام، كۆزلىرىم ئېچىلىپ كەتتى.

¹²_ ئۇ ھازىر قەيەردە؟ _ دەپ سوراشتى ئۇلار.

_ بىلمەيمەن، _ دېدى ئۇ.

پەرىسىيلەرنىڭ ۋەقەنى سۈرۈشتۈرۈشى

¹³كىشىلەر كۆزى ساقايغان بۇ ئادەمنى پەرىسىيلەرنىڭ يېنىغا ئېلىپ بېرىشتى. ¹⁴ھەزرىتى ئەيسا لاي بىلەن بۇ ئادەمنىڭ كۆزلىرىنى ساقايتقان كۈن دەل دەم ئېلىش كۈنى ئىدى. ¹⁵پەرىسىيلەر بۇ ئادەمدىن كۆزلىرىنىڭ قانداق ئېچىلغانلىقىنى سورىدى. ئۇ:

_ ئۇ كۆزلىرىمگە لاي سۈرۈپ قويدى، ئاندىن يۈزۈمنى يۇدۇم. ھازىر مانا كۆرەلەيدىغان بولدۇم، _ دېدى. ¹⁶شۇنىڭ بىلەن پەرىسىيلەردىن بەزىلىرى:

_ ئۇ ئادەم خۇدانىڭ يېنىدىن كەلگەن ئەمەس، چۈنكى ئۇ دەم ئېلىش كۈنى ئىش قىلماسلىق ئەمرىگە خىلاپلىق قىلدى، _ دېيىشتى. يەنە بەزىلىرى:

_ گۇناھكار بولسا، قانداقلارچە بۇنداق مۆجىزىلەرنى يارىتالايدۇ؟ _ دېيىشتى.

شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنىڭ ئارىسىدا بۆلۈنۈش پەيدا بولدى. ¹⁷ئۇلار قارىغۇ ئادەمدىن يەنە:

_ كۆزلىرىڭنى ئاچقان ئۇ ئادەم سېنىڭچە قانداق ئادەمدۇ؟ _ دەپ سوراشتى.

_ ئۇ بىر پەيغەمبەر، _ دېدى ھېلىقى ئادەم.

¹⁸يەھۇدىي ئاقساقاللىرى كۆزلىرى ئېچىلغان ئادەمنىڭ ئاتا-ئانىسىنى تېپىپ كەلمىگۈچە، بۇرۇن ئۇنىڭ قارىغۇ ئىكەنلىكىگە ۋە ھازىر كۆزلىرىنىڭ ئېچىلغانلىقىغا ئىشەنمەيتتى. شۇڭا ئۇلار ئۇنىڭ ئاتا-ئانىسىنى چاقىرتىپ، ¹⁹ئۇلاردىن:

_ تۇغما قارىغۇ دېگەن ئوغلۇڭلار مۇشۇمۇ؟ ھازىر قانداقلارچە كۆرەلەيدىغان بولۇپ قالدى؟ _ دەپ سوراشتى.

²⁰_ ئۇنىڭ بىزنىڭ ئوغلىمىز ئىكەنلىكى ۋە تۇغۇلۇشىدىنلا قارىغۇ ئىكەنلىكى راست، ²¹لېكىن ھازىر قانداقلارچە كۆرەلەيدىغان بولۇپ قالغانلىقىنى، كۆزلىرىنى كىم ئاچقانلىقىنى بىلمەيمىز. ئۇنى ئۆزۈڭلار سوراڭلار، ئۇ چوڭ ئادەم تۇرسا، ئۆز ئىشىنى ئۆزى سۆزلەپ بەرسۇن، _ دەپ جاۋاب بەردى ئۇنىڭ ئاتا-ئانىسى.

²²ئۇلار يەھۇدىي ئاقساقاللىرىدىن قورققانلىقى ئۈچۈن شۇنداق دېيىشتى، چۈنكى يەھۇدىي ئاقساقاللىرى ھەزرىتى ئەيسانى قۇتقۇزغۇچى مەسىھ دەپ ئېتىراپ قىلغانلارنى ئىبادەتخانا جامائىتىدىن قوغلاپ چىقىرىشنى قارار قىلغانىدى. ²³شۇنىڭ ئۈچۈن ھېلىقى ئادەمنىڭ ئاتا-ئانىسى: «ئۇ چوڭ ئادەم تۇرسا، ئۆزىدىن سوراڭلار» دېگەنىدى.

²⁴پەرىسىيلەر ئىلگىرى قارىغۇ بولغان ئۇ ئادەمنى يەنە چاقىرىپ:

_ خۇدانىڭ نامى بىلەن قەسەم قىل، بىز بۇ ئادەمنىڭ گۇناھكار ئىكەنلىكىنى بىلىمىز، _ دېيىشتى. ²⁵ئۇ مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ ئۇنىڭ گۇناھكار ياكى ئەمەسلىكىنى بىلمەيمەن. مەن پەقەت بىرلا ئىشنى بىلىمەن، ئۇ بولسىمۇ مەن قارىغۇ ئىدىم، ھازىر كۆرەلەيدىغان بولدۇم. ²⁶بۇ چاغدا ئۇلار:

_ ئۇ سېنى قانداق قىلدى؟ كۆزلىرىڭنى قانداق ئاچتى؟ _ دەپ سوراشتى. ²⁷ئۇ جاۋابەن:

_ سىلەرگە ئېيتسام، قۇلاق سالمىدىڭلار. يەنە قانداقلارچە ئاڭلىماقچى بولۇپ قالدىڭلار؟ سىلەرمۇ ئۇنىڭ شاگىرتلىرى بولماقچىمۇ-يا؟! _ دېدى. ²⁸شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئۇنى ھاقارەتلەپ:

_ سەن ئۇ ئەبلەخنىڭ شاگىرتى! بىز بولساق مۇسا پەيغەمبەرنىڭ شاگىرتلىرى. ²⁹خۇدانىڭ مۇسا پەيغەمبەرگە سۆزلىگەنلىكىنى بىلىمىز. بۇ ئەبلەخنىڭ بولسا ئەڭ قىسقىسى قەيەردىن كەلگەنلىكىنىمۇ بىلمەيمىز، _ دېيىشتى. ³⁰ھېلىقى ئادەم ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ ئاجايىپ ئىشقۇ بۇ! ئۇ كۆزلىرىمنى ئاچتى. شۇنداقتىمۇ، سىلەر ئۇنىڭ قەيەردىن كەلگەنلىكىنى بىلمىدىڭلار. ³¹بىز بىلىمىزكى، خۇدا گۇناھكارلارنىڭ تەلىپىنى ئاڭلىمايدۇ، بەلكى تەقۋادارلارنىڭ ۋە ئىرادىسىنى ئىشقا ئاشۇرغانلارنىڭكىنىلا ئاڭلايدۇ. ³²دۇنيا ئاپىرىدە بولغاندىن بېرى بىرەر كىشىنىڭ تۇغما قارىغۇنىڭ كۆزىنى ئاچقانلىقىنى ئاڭلاپ باققان ئەمەسمىز. ³³بۇ ئادەم خۇدا تەرىپىدىن ئەۋەتىلمىگەن بولسا، ھېچنېمە قىلالمىغان بولاتتى.

³⁴ئۇلار ئۇنى:

_ سەن گۇناھ ئىچىدە تۇغۇلغان تۇرۇقلۇق، ئەمدى بىزگە تەلىم بەرمەكچىمۇسەن؟ _ دېيىشىپ، ئىبادەتخانىدىن قوغلاپ چىقىرىشتى.

روھىي قارىغۇلۇق

³⁵ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ ھېلىقى ئادەمنى ئىبادەتخانىدىن قوغلاپ چىقارغانلىقىنى ئاڭلاپ، ئۇنى ئىزدەپ تېپىپ:

_ سەن ئىنسانئوغلىغا ئېتىقاد قىلامسەن؟ _ دەپ سورىدى.

³⁶_ ھەزرەتلىرى، ئۇ كىم؟ ئېيتىپ بەرگەيسىز، ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلاي، _ دېدى ھېلىقى ئادەم.

³⁷_ ئۇنى كۆرۈپ تۇرۇپسەن، ھازىر سەن بىلەن سۆزلىشىۋاتقان دەل شۇ، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا. ³⁸ھېلىقى ئادەم:

_ ئى رەببىم، ساڭا ئېتىقاد قىلدىم! _ دەپ، ھەزرىتى ئەيساغا سەجدە قىلدى.

³⁹_ دۇنيادىكى ئادەملەر ئۈستىدىن ھۆكۈم چىقارغىلى كەلدىم. كورلارنى كۆرىدىغان قىلىش، كۆرىمەن دەيدىغانلارغا ئۇلارنىڭ كور ئىكەنلىكىنى بىلدۈرۈش ئۈچۈن كەلدىم، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

⁴⁰ئۇنىڭ يېنىدىكى بەزى پەرىسىيلەر بۇ سۆزلەرنى ئاڭلاپ:

_ بۇ بىزنىمۇ كور دەپ قارىغانلىق ئەمەستۇ؟ _ دېيىشتى. ⁴¹ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ كور بولغان بولساڭلار، گۇناھكار بولمىغان بولاتتىڭلار، لېكىن ھازىر كۆرۈۋاتىمىز دېگەنلىكىڭلار ئۈچۈن گۇناھكاردۇرسىلەر.

10

ھەزرىتى ئەيسا «ياخشى قويچى»دۇر

¹ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق بىر تەمسىلنى ئېيتىپ بەردى:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، قوينىڭ قوتىنىغا ئىشىكتىن كىرمەي، تېمىدىن ئارتىلىپ كىرگەن كىشى ئوغرى ۋە قاراقچىدۇر. ²ئىشىكتىن كىرگەن كىشى شۇ قويلارنىڭ قويچىسىدۇر. ³كۆزەتچى ئىشىكنى قويچىغا ئېچىپ بېرىدۇ. قويلار قويچىنىڭ ئاۋازىنى تونۇيدۇ، ئۇمۇ ئۆز قويلىرىنىڭ ئىسىملىرىنى چاقىرىپ، ئۇلارنى سىرتقا ئېلىپ چىقىدۇ. ⁴قويچى قويلىرىنىڭ ھەممىسىنى سىرتقا چىقىرىپ بولۇپ، ئۇلارنىڭ ئالدىدا ماڭىدۇ، قويلارمۇ ئۇنىڭ كەينىدىن ئەگىشىپ مېڭىشىدۇ، چۈنكى ئۇنىڭ ئاۋازىنى تونۇيدۇ. ⁵يات بىرىنىڭ كەينىدىن ماڭمايدۇ، ئەكسىچە ئۇنىڭدىن قاچىدۇ، چۈنكى ياتلارنىڭ ئاۋازىنى تونۇمايدۇ.

⁶ئەتراپىدىكىلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ بۇ تەمسىلنى سۆزلەش ئارقىلىق ئۆزلىرىگە نېمە دېمەكچى بولغانلىقىنى چۈشەنمىدى. ⁷شۇڭا ھەزرىتى ئەيسا چۈشەندۈرۈپ، مۇنداق دېدى:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، قويلار كىرىدىغان ئىشىك ئۆزۈمدۇرمەن. ⁸مەندىن ئىلگىرى كەلگەنلەرنىڭ ھەممىسى ئوغرى ۋە قاراقچىدۇر،^* لېكىن قويلار ئۇلارغا بوي بەرمىدى. ⁹ئىشىك ئۆزۈمدۇرمەن. مەن ئارقىلىق كىرگىنى قۇتقۇزۇلىدۇ ھەم كىرىپ-چىقىپ يۈرۈپ، ياپيېشىل ئوت-چۆپلەرنى تېپىپ يېيەلەيدۇ. ¹⁰ئوغرى بولسا ئوغرىلاش، ئۆلتۈرۈش ۋە بۇزۇش ئۈچۈنلا كېلىدۇ. مەن بولسام ئادەملەر ھاياتقا ئېرىشسۇن ۋە ھاياتى مول بولسۇن دەپ كەلدىم.

¹¹ياخشى قويچى ئۆزۈمدۇرمەن. ياخشى قويچىنىڭ جېنى قويلىرى ئۈچۈن پىدادۇر. ¹²مەدىكار ئۇنداق قىلمايدۇ. ئۇ قويلارنىڭ ئىگىسى ھەم قويچىسى بولمىغانلىقى ئۈچۈن، بۆرىنىڭ كەلگەنلىكىنى كۆرسە، قويلارنى تاشلاپ قاچىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بۆرە قويلارنى تالاپ، تىرىپىرەن قىلىۋېتىدۇ. ¹³مەدىكار نېمىشقا قاچىدۇ؟ چۈنكى ئۇ قويلارنىڭ ئىگىسى ئەمەس، ئۇ قويلارغا كۆڭۈل بۆلمەيدۇ.

^14‏-15ياخشى قويچى ئۆزۈمدۇرمەن. ئاتام مېنى ۋە مەن ئاتامنى، يەنى بىر-بىرىمىزنى تونۇغىنىمىزدەك، مەن ئۆز قويلىرىمنى تونۇيمەن، ئۇلارمۇ مېنى تونۇيدۇ. قويلىرىم ئۈچۈن جېنىم پىدا. ¹⁶بۇ قوتاندىن بولمىغان باشقا قويلىرىممۇ بار. ئۇلارنىمۇ چاقىرىشىم كېرەك. ئۇلارمۇ ئاۋازىمنى ئاڭلايدۇ. ھەممە قويلار بىر پادا بولۇشۇپ، بىر قويچىغا ئەگىشىدۇ.

¹⁷ئاتام مېنى سۆيىدۇ، چۈنكى مەن جېنىمنى پىدا قىلىمەن ۋە كېيىن قايتا تىرىلىمەن. ¹⁸جېنىمنى ھېچكىم ئالالمايدۇ، مەن ئۇنى ئۆز ئىختىيارىم بىلەن پىدا قىلىمەن. مەن ئۇنى بېرىشكە ۋە قايتۇرۇۋېلىشقا ھوقۇقلۇق. ئاتام ماڭا شۇنداق قىلىشنى بۇيرۇغان.

¹⁹بۇ سۆزلەر تۈپەيلىدىن يەھۇدىيلار ئارىسىدا يەنە بۆلۈنۈش چىقتى. ²⁰بىرمۇنچە كىشىلەر:

_ ئۇنىڭغا جىن تېگىپتۇ، ساراڭ بولۇپ قاپتۇ، نېمە ئۈچۈن ئۇنىڭ سۆزىگە قۇلاق سالغۇدەكمىز؟ _ دېيىشتى. ²¹يەنە بەزىلەر:

_ جىن تەگكەن ئادەمنىڭ سۆزلىرى بۇنداق بولمايدۇ. جىن تەگكەن ئادەم قانداقمۇ قارىغۇلارنىڭ كۆزلىرىنى ئاچالىسۇن؟! _ دېيىشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ رەت قىلىنىشى

²²قىش پەسلى ئىدى، يېرۇسالېمدا مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ قايتا ئېچىلغانلىقىنى خاتىرىلەيدىغان بايرام ئۆتكۈزۈلۈۋاتاتتى. ²³ھەزرىتى ئەيسا ئىبادەتخانىدىكى «پادىشاھ سۇلايماننىڭ پېشايۋىنى» دېگەن يەردە ئايلىنىپ يۈرەتتى. ²⁴يەھۇدىي ئاقساقاللىرى ئۇنىڭ ئەتراپىغا ئولىشىپ:

_ بىزنى يەنە قاچانغىچە دېلىغۇل قىلىسەن؟ ئەگەر قۇتقۇزغۇچى مەسىھ بولساڭ، بىزگە ئوچۇقىنى ئېيت، _ دېيىشتى. ²⁵ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ مەن سىلەرگە ئېيتقان، لېكىن ماڭا ئېتىقاد قىلمىدىڭلار. ئاتامنىڭ نامى بىلەن قىلغان ئىشلىرىم مېنىڭ كىم ئىكەنلىكىمگە گۇۋاھلىق بېرىدۇ. ²⁶بىراق سىلەر ئېتىقاد قىلمىدىڭلار، چۈنكى مېنىڭ قويلىرىمدىن ئەمەسسىلەر. ²⁷مېنىڭ قويلىرىم ئاۋازىمغا قۇلاق سالىدۇ. مەن ئۇلارنى تونۇيمەن. ئۇلار ماڭا ئەگىشىدۇ. ²⁸ئۇلارغا مەڭگۈلۈك ھايات ئاتا قىلىمەن. ئۇلار ئەسلا ھالاك بولمايدۇ. ئۇلارنى ھېچكىم قولۇمدىن تارتىۋالالمايدۇ. ²⁹ئۇلارنى ماڭا تەقدىم قىلغان ئاتام ھەممىدىن ئۇلۇغدۇر. ئۇلارنى ئاتامنىڭ قولىدىن تارتىۋېلىشقا ھېچكىمنىڭ كۈچى يەتمەيدۇ. ³⁰ئاتام ئىككىمىز ئەسلىدە بىرمىز.

³¹شۇنىڭ بىلەن يەھۇدىي ئاقساقاللىرى يەنە ئۇنى چالما-كېسەك قىلىش ئۈچۈن يەردىن تاش ئېلىشتى.

³²_ ئاتام ماڭا بۇيرۇغان نۇرغۇن ياخشى ئىشلارنى ئالدىڭلاردا كۆرسەتتىم. بۇ ئىشلارنىڭ قايسىسى ئۈچۈن مېنى چالما-كېسەك قىلماقچىسىلەر؟ _ دەپ سورىدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن.

³³_ سېنى ياخشى ئىشلىرىڭ ئۈچۈن ئەمەس، كۇپۇرلۇق قىلغانلىقىڭ ئۈچۈن چالما-كېسەك قىلىمىز. چۈنكى سەن ئادەم تۇرۇقلۇق، ئۆزۈڭنى خۇدا قىلىپ كۆرسەتتىڭ! _ دەپ جاۋاب قايتۇرۇشتى ئۇلار. ³⁴ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ مۇقەددەس يازمىلاردا خۇدانىڭ بۇرۇنقى زاماندىكى يەھۇدىي يېتەكچىلەرگە: «سىلەر ئىلاھلار» دېگىنى يېزىلغان ئەمەسمۇ؟ ³⁵مۇقەددەس يازمىلاردا ئېيتىلغىنى مەڭگۈ ئۆزگەرمەيدۇ! خۇدا ئۆزىنىڭ سۆزلىرىنى يەتكۈزگەنلەرنى: «ئىلاھلار» دەپ ئاتىغانغۇ! ³⁶ئەمدى ماڭا كەلسەك، ئاتام مېنى تاللاپ، بۇ دۇنياغا ئەۋەتتى. شۇنداق تۇرۇقلۇق، نېمە ئۈچۈن «خۇدانىڭ ئوغلىمەن» دېسەم، مېنى «كۇپۇرلۇق قىلدىڭ!» دەيسىلەر؟ ³⁷ئەگەر ئاتام بۇيرۇغان ئىشلارنى قىلمىسام، ماڭا ئېتىقاد قىلماڭلار. ³⁸لېكىن قىلسام، سۆزلىرىمگە ئىشەنمىگەن ھالەتتىمۇ قىلغانلىرىمنى كۆرۈپ، ئۇلارنىڭ ھەقلىقىگە ئىشىنىڭلار. شۇنىڭ بىلەن ئاتامنىڭ مەندە ئىكەنلىكىنى، مېنىڭمۇ ئاتامدا ئىكەنلىكىمنى چۈشىنىپ يېتىسىلەر ۋە بىلىپ يېتىسىلەر.

³⁹شۇنىڭ بىلەن ئۇلار يەنە ئۇنى تۇتماقچى بولدى، بىراق ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن قېچىپ قۇتۇلدى. ⁴⁰ئاندىن ئىئوردان دەرياسىنىڭ ئۇ قېتىغا، يەنى بۇرۇن يەھيا پەيغەمبەر ئادەملەرنى چۆمۈلدۈرگەن يەرگە بېرىپ، ئۇ يەردە تۇردى. ⁴¹نۇرغۇن كىشىلەر ئۇنىڭ يېنىغا كەلدى. ئۇلار:

_ يەھيا پەيغەمبەر ھېچ مۆجىزە كۆرسەتمىگەن، لېكىن بۇ ئادەم توغرىسىدا ئېيتقانلىرىنىڭ ھەممىسى توغرا چىقتى! _ دېيىشتى. ⁴²شۇنداق قىلىپ، نۇرغۇن كىشىلەر بۇ يەردە ھەزرىتى ئەيساغا ئېتىقاد قىلدى.

11

ھەزرىتى ئەيسانىڭ لازارنى تىرىلدۈرۈشى

^1‏-2لازار ئىسىملىك بىر ئادەم كېسەل بولۇپ قالغانىدى. ئۇ ھەدىلىرى مەريەم ۋە مارتا بىلەن يەھۇدىيە ئۆلكىسىدىكى بەيتانىيا يېزىسىدا تۇراتتى. مەريەم بولسا ھەزرىتى ئەيسانىڭ پۇتلىرىغا خۇش پۇراق ياغ قۇيۇپ، چاچلىرى بىلەن ئۇلارنى سۈرگەن ئايال ئىدى. ³لازارنىڭ ھەدىلىرى ھەزرىتى ئەيساغا: «ئى رەببىمىز، سىز ياخشى كۆرىدىغان دوستىڭىز كېسەل بولۇپ قالدى» دەپ خەۋەر بېرىشتى. ⁴ھەزرىتى ئەيسا بۇ خەۋەرنى ئاڭلاپ:

_ بۇ كېسەللىك لازارنىڭ ئۆلۈمى بىلەن ئاياغلاشمايدۇ. ئەكسىچە، بۇ ئارقىلىق خۇدانىڭ ئوغلىنىڭ ئۇلۇغلۇقى نامايان بولۇپ، خەلق خۇداغا مەدھىيە ئوقۇيدۇ، _ دېدى.

⁵ھەزرىتى ئەيسا مارتا، مەريەم ۋە لازارنى بەك ياخشى كۆرەتتى. ⁶گەرچە ئۇ لازارنىڭ كېسەل ئىكەنلىكىنى ئاڭلىغان بولسىمۇ، ئۆزى تۇرۇۋاتقان يەردە يەنە ئىككى كۈن تۇردى. ⁷ئاندىن كېيىن شاگىرتلىرىغا:

_ يەھۇدىيەگە قايتا بارايلى! _ دېدى. ⁸شاگىرتلىرى ئۇنىڭغا:

_ ئۇستاز، يېقىندىلا ئۇ يەردىكى ئاقساقاللار سىزنى چالما-كېسەك قىلماقچى بولغان تۇرسا، يەنە ئۇ يەرگە قايتا بارامسىز؟ _ دېيىشتى. ⁹ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ كۈندۈز ئون ئىككى سائەت ئەمەسمۇ؟ كۈندۈزى يول ماڭغان يىقىلماس، چۈنكى ئۇ بۇ دۇنيانىڭ يورۇقىنى كۆرىدۇ. ¹⁰لېكىن كېچىسى يول ماڭغان يىقىلار، چۈنكى ئۇنىڭدا يورۇقلۇق يوقتۇر.

¹¹ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلغاندىن كېيىن:

_ دوستىمىز لازار ئۇخلاپ قالدى، مەن ئۇنى ئويغاتقىلى بارىمەن، _ دەپ قوشۇپ قويدى. ¹²شاگىرتلار:

_ ئۇخلىغان بولسا ياخشى بولۇپ قالىدۇ، ئى رەببىمىز، _ دېدى.

¹³ھەزرىتى ئەيسا لازارنىڭ ئۆلۈمىنى دېمەكچىدى، لېكىن ئۇلار ئادەتتىكى ئۇيقۇنى دەۋاتىدۇ دەپ ئويلاشتى. ¹⁴شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا ئوچۇقىنى ئېيتىپ:

_ لازار ئالەمدىن ئۆتتى دېمەكچىمەن. ¹⁵سىلەرنىڭ سەۋەبىڭلاردىن ئۇنىڭ قېشىدا بولمىغانلىقىمغا خۇشالمەن. چۈنكى بۇ سىلەرنىڭ ئېتىقادىڭلارنىڭ كۈچەيتىلىشى ئۈچۈن يەنە بىر پۇرسەت يارىتىپ بەردى. ئەمدى ئۇ بار يەرگە بارايلى، _ دېدى.

¹⁶«قوشكېزەك» دەپ ئاتىلىدىغان توماس باشقا شاگىرتلارغا:

_ بىزمۇ ئۇنىڭ بىلەن بىرگە بارايلى ھەم ئۇنىڭ بىلەن بىرگە ئۆلەيلى، _ دېدى.

¹⁷ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن بەيتانىياغا بارغاندا، لازارنىڭ قەبرىگە قويۇلغىنىغا تۆت كۈن بولغانلىقىدىن خەۋەر تاپتى. ¹⁸بەيتانىيا يېرۇسالېمدىن ئۈچ چاقىرىم يىراقلىقتا ئىدى. ¹⁹نۇرغۇن يەھۇدىيلار مارتا بىلەن مەريەمنىڭ ئىنىسىنىڭ ئۆلۈمىگە تەسەللى بېرىش ئۈچۈن ئۇلارنىڭ يېنىغا كەلگەنىدى. ²⁰مارتا ھەزرىتى ئەيسانىڭ كېلىۋاتقانلىقىدىن خەۋەر تېپىپ، ئۇنىڭ ئالدىغا چىقتى. مەريەم بولسا ئۆيدە قالدى.

²¹_ ئى رەببىم، _ دېدى مارتا ھەزرىتى ئەيساغا، _ بۇ يەردە بولغان بولسىڭىز، ئىنىم ئۆلمەس ئىدى. ²²ھېلىمۇ خۇدادىن نېمە تىلىسىڭىز، ئۇنىڭ سىزگە شۇنى بېرىدىغانلىقىنى بىلىمەن.

²³_ ئىنىڭىز تىرىلىدۇ، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا. ²⁴مارتا:

_ قىيامەت كۈنى ئۇنىڭ جەزمەن تىرىلىدىغانلىقىنى بىلىمەن، _ دېدى.

²⁵_ ئىنسانلارنى ئۆلۈمدىن تىرىلدۈرگۈچى ۋە ھاياتلىق بەرگۈچى مەندۇرمەن، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا، _ ماڭا ئېتىقاد قىلغان كىشى ئۆلسىمۇ، يەنە ھايات بولىدۇ. ²⁶ماڭا ئېتىقاد قىلىپ، مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشكەنلەر ئەسلا ئۆلمەيدۇ، بۇنىڭغا ئىشىنەمسىز؟

²⁷_ ئىشىنىمەن رەببىم، _ دېدى مارتا، _ سىزنىڭ خۇدا بۇ دۇنياغا ئەۋەتىشكە ۋەدە قىلغان قۇتقۇزغۇچى مەسىھ، يەنى خۇدانىڭ ئوغلى ئىكەنلىكىڭىزگە ئىشىنىمەن.

²⁸مارتا بۇنى دەپ بولغاندىن كېيىن، قايتىپ سىڭلىسى مەريەمنى ئاستىغىنا چاقىرىپ:

_ ئۇستازىمىز كېلىپ بولدى. سېنى چاقىرىۋاتىدۇ، _ دېدى.

²⁹مەريەم بۇنى ئاڭلاپ، دەرھال ئورنىدىن تۇرۇپ، ھەزرىتى ئەيسا بىلەن كۆرۈشكىلى ماڭدى.

³⁰ئۇ پەيتتە ھەزرىتى ئەيسا تېخى يېزىغا كىرمىگەن بولۇپ، مارتا ئالدىغا چىققان يەردە ئىدى. ³¹ئۆيدە مەريەمگە تەسەللى بېرىۋاتقان كىشىلەر مەريەمنىڭ بىردىنلا ئورنىدىن تۇرۇپ، سىرتقا چىقىپ كەتكەنلىكىنى كۆرۈشتى ۋە ئۇنى ئىنىسىنىڭ قەبرىسىگە يىغا-زار قىلغىلى ماڭدى دەپ ئويلاپ، ئۇنىڭ كەينىدىن مېڭىشتى. ³²بىراق مەريەم ھەزرىتى ئەيسا بار يەرگە باردى ۋە ئۇنى كۆرۈپ، ئايىغىغا يىقىلىپ:

_ ئى رەببىم، بۇ يەردە بولغان بولسىڭىز، ئىنىم ئۆلمەس ئىدى! _ دېدى.

³³مەريەمنىڭ ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىرگە كەلگەن كىشىلەرنىڭ يىغا-زار قىلىشقىنىنى كۆرگەن ھەزرىتى ئەيسا ئازابلاندى ۋە ئېچىندى. ئۇ:

³⁴_ ئۇنى قەيەرگە قويدۇڭلار؟ _ دەپ سورىدى.

_ ئى رەببىمىز، كېلىپ كۆرۈڭ، _ دېيىشتى ئۇلار.

³⁵ھەزرىتى ئەيسا كۆز يېشى قىلدى. ³⁶خالايىق:

_ قاراڭلار، ئۇ لازارنى نېمىدېگەن ياخشى كۆرگەن! _ دېيىشتى. ³⁷ئۇلارنىڭ ئىچىدە بەزىلىرى:

_ قارىغۇنىڭ كۆزىنى ئاچقان كىشى لازارنىڭ ھاياتىنى ئۆلۈمدىن ساقلاپ قالالمايتتىمۇ؟ _ دېيىشتى.

³⁸ھەزرىتى ئەيسا ئىنتايىن ئازابلانغان ھالدا قەبرىنىڭ ئالدىغا باردى. قەبرە بىر ئۆڭكۈر بولۇپ، ئېغىزى چوڭ بىر تاش بىلەن توسۇلغانىدى. ³⁹ھەزرىتى ئەيسا:

_ تاشنى ئېلىۋېتىڭلار! _ دېدى. ئۆلگۈچىنىڭ ھەدىسى مارتا:

_ ئى رەببىم، ئالەمدىن ئۆتكىنىگە تۆت كۈن بولدى، ھازىر جەسەت پۇراپ كەتكەندۇ، _ دېدى. ⁴⁰ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ مەن ساڭا: «ئېتىقاد قىلساڭ، خۇدانىڭ ئۇلۇغلۇقىنى كۆرىسەن» دېگەنىدىمغۇ! _ دېدى.

⁴¹شۇنىڭ بىلەن كىشىلەر تاشنى ئېلىۋەتتى. ھەزرىتى ئەيسا كۆزلىرىنى ئاسمانغا تىكىپ، مۇنداق دۇئا قىلدى:

_ ئى ئاتا، دۇئايىمنى ئاڭلىغانلىقىڭ ئۈچۈن ساڭا شۈكۈر ئېيتىمەن. ⁴²دۇئايىمنى ھەمىشە ئاڭلايدىغانلىقىڭنى بىلىمەن. شۇنداق بولسىمۇ، ئەتراپىمدىكى كىشىلەر سېنىڭ مېنى ئەۋەتكەنلىكىڭگە ئىشەنسۇن دەپ، بۇ سۆزلەرنى ئېيتىۋاتىمەن.

⁴³ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلغاندىن كېيىن، يۇقىرى ئاۋازدا:

_ لازار، تاشقىرىغا چىق! _ دەپ توۋلىدى.

⁴⁴لازار قول-پۇتلىرى كېپەنلەنگەن، ئېڭىكى تېڭىلغان ھالدا تاشقىرىغا چىقتى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ كېپەنلىكىنى ئېلىپ تاشلاپ، ئۇنى قويۇۋېتىڭلار! _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانى ئۆلتۈرۈش سۇيىقەستى

⁴⁵مەريەمنىڭ يېنىغا پەتىلەپ كەلگەن ۋە ھەزرىتى ئەيسا كۆرسەتكەن بۇ مۆجىزىنى كۆرگەن نۇرغۇن كىشىلەر ھەزرىتى ئەيساغا ئېتىقاد قىلدى. ⁴⁶لېكىن ئۇلارنىڭ ئىچىدە بەزىلىرى پەرىسىيلەرنىڭ يېنىغا بېرىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ قىلغان ئىشلىرىنى مەلۇم قىلىشتى. ⁴⁷شۇڭا پەرىسىيلەر ۋە ئالىي روھانىيلار يەھۇدىيلارنىڭ ئالىي كېڭەش ئەزالىرىنى يىغىپ:

_ قانداق قىلغۇلۇق؟ بۇ ئادەمنىڭ ياراتقان نۇرغۇن مۆجىزىلىرىگە قاراپ بېقىڭلار. ⁴⁸ئۇنى بۇنداق قويۇپ بەرسەك، ھەممە ئادەم ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلىپ كېتىدۇ. شۇنداق بولغاندا، رىم ھۆكۈمىتى ئىبادەتخانىمىزنى، ھەتتا مىللىتىمىزنى ۋەيران قىلىدۇ! _ دېيىشتى.

⁴⁹ئۇلارنىڭ ئىچىدە بىرى، يەنى شۇ يىلى باش روھانىي بولغان قاياپا:

_ سىلەر ھېچنېمىنى بىلمەيدىكەنسىلەر! ⁵⁰پۈتۈن خەلقنىڭ ھالاك بولۇشىنىڭ ئورنىغا بىرلا ئادەمنىڭ ئۆلۈشىنىڭ ياخشى ئىكەنلىكىنى چۈشەنمەيدىكەنسىلەر، _ دېدى.

^51‏-52بۇ سۆزنى ئۇ ئۆزلۈكىدىن ئېيتمىغانىدى. ئۇ شۇ يىلنىڭ باش روھانىيسى بولۇش سۈپىتى بىلەن ھەزرىتى ئەيسانىڭ يەھۇدىي خەلقى ئۈچۈن ئۆلىدىغانلىقىدىن بېشارەت بەرگەنىدى. ھەزرىتى ئەيسا پەقەت يەھۇدىي خەلقى ئۈچۈنلا ئەمەس، بەلكى خۇدانىڭ ھەر يانغا چېچىلىپ كەتكەن پەرزەنتلىرىنىڭ ھەممىسىنى بىرلەشتۈرۈش ئۈچۈن ئۆلىدىغانلىقىنى ئالدىن ئېيتقانىدى.

⁵³شۇنداق قىلىپ، ئۇلار شۇ كۈندىن ئېتىبارەن ھەزرىتى ئەيسانى ئۆلتۈرۈش ئۈچۈن سۇيىقەست قىلىشقا باشلىدى. ⁵⁴شۇڭا ھەزرىتى ئەيسا يەھۇدىيلار ئارىسىدا ئاشكارا يۈرمەي، ئۇ يەردىن ئايرىلىپ چۆلگە يېقىن رايوندىكى ئەفرايىم شەھىرىگە كەتتى ۋە ئۇ يەردە شاگىرتلىرى بىلەن بىرگە تۇردى.

⁵⁵يەھۇدىيلارنىڭ ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىغا ئاز قالغانىدى. نۇرغۇن كىشىلەر پاكلىنىش دىنىي قائىدىسىنى ئادا قىلىش ئۈچۈن ھېيتتىن بىرقانچە كۈن ئىلگىرى يېزىلاردىن يېرۇسالېمغا كېلىشتى. ⁵⁶ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى ئىزدەيتتى. ئۇلار مەركىزىي ئىبادەتخانىدا يىغىلغىنىدا بىر-بىرىگە:

_ ھەزرىتى ئەيسا ھېيت قىلغىلى كېلەرمۇ، سېنىڭچە قانداق بولار؟ _ دېيىشتى.

⁵⁷ئالىي روھانىيلار بىلەن پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيسانى تۇتۇش ئۈچۈن ئۇنىڭ قەيەردىلىكىنى بىلىدىغانلارنىڭ ئۆزلىرىگە مەلۇم قىلىشىنى بۇيرۇغانىدى.

12

ھەزرىتى ئەيساغا خۇش پۇراقلىق بۇيۇمنىڭ سۈرۈلۈشى

¹ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىدىن ئالتە كۈن ئىلگىرى ھەزرىتى ئەيسا ئۆزى ئۆلۈمدىن تىرىلدۈرگەن لازار ياشايدىغان بەيتانىياغا كەلدى. ²ئۇ يەردە ھەزرىتى ئەيساغا زىياپەت بېرىلدى. مارتا شۇ يەردە بولۇپ، مېھمانلارنى كۈتۈۋاتاتتى. لازار ھەزرىتى ئەيسا بىلەن ھەمداستىخان بولغانلاردىن بىرى ئىدى. ³مەريەم ساپ سۇمبۇلدىن ياسالغان ئىنتايىن قىممەت باھالىق خۇش پۇراقلىق بۇيۇمدىن ئاز كەم بىر قاداق ئېلىپ كېلىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ پۇتلىرىغا قۇيدى، ئاندىن چاچلىرى بىلەن سۈردى. ئۆي خۇش پۇراقلىق بۇيۇمنىڭ پۇرىقىغا تولدى. ⁴لېكىن ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىدىن بىرى، يەنى كېيىن ئۇنىڭغا ساتقۇنلۇق قىلىدىغان يەھۇدا ئىشقارىيوت:

⁵_ نېمىشقا بۇ خۇش پۇراقلىق بۇيۇمنى ساتمىدۇق؟ ساتساق، بىر يىللىق كىرىمىمىزگە توغرا كەلگۈدەك پۇلغا ساتاتتۇق. شۇنداق قىلساق، بۇ پۇلنى كەمبەغەللەرگە بېرەتتۇق، _ دېدى.

⁶ئۇ بۇ سۆزنى ئۇ كەمبەغەللەرگە كۆڭۈل بۆلىدىغانلىقى ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى ئوغرى بولغانلىقى ئۈچۈن دېگەنىدى. ئۇ شاگىرتلارنىڭ ئورتاق پۇلىنى باشقۇراتتى ۋە ئوغرىلاپ خەجلەيتتى.

⁷_ ئايالنىڭ ئىختىيارىغا قويۇۋەت! _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا، _ ئۇ بۇ ئارقىلىق مېنىڭ دەپنە قىلىنىدىغان كۈنۈمگە تەييارلىق قىلىۋاتىدۇ. ⁸كەمبەغەللەر دائىم سىلەر بىلەن بىرگە بولىدۇ، لېكىن مەن دائىم سىلەر بىلەن بىرگە بولمايمەن.

ئالىي روھانىيلارنىڭ لازارنى ئۆلتۈرۈش سۇيىقەستى

⁹زور بىر تۈركۈم يەھۇدىيلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ بەيتانىيادا ئىكەنلىكىنى ئاڭلىدى ۋە ئۇلار يالغۇز ھەزرىتى ئەيسانىلا ئەمەس، بەلكى ئۇ ئۆلۈمدىن تىرىلدۈرگەن لازارنىمۇ كۆرۈش ئۈچۈن ئۇ يەرگە كەلدى. ¹⁰ئالىي روھانىيلار بولسا لازارنىمۇ قەستلەپ ئۆلتۈرۈشنى پىلانلىدى. ¹¹چۈنكى ئۇنىڭ سەۋەبىدىن نۇرغۇن يەھۇدىيلار ئۇلاردىن ئايرىلىپ، ھەزرىتى ئەيساغا ئېتىقاد قىلغانىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ شەرەپ بىلەن يېرۇسالېمغا كىرىش

¹²ئەتىسى ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنى ئۆتكۈزۈشكە كەلگەن كىشىلەرنىڭ زور بىر تۈركۈمى ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېرۇسالېمغا كېلىۋاتقانلىقىنى ئاڭلىدى. ¹³ئۇلار قوللىرىغا خورما شاخلىرىنى تۇتۇشقان ھالدا ئۇنى قارشى ئالغىلى چىقىشتى ۋە:

«خۇداغا شۈكۈر،

پەرۋەردىگارنىڭ نامىدا كەلگۈچىگە مۇبارەك بولسۇن،

ئىسرائىللارنىڭ پادىشاھىغا مۇبارەك بولسۇن!» دەپ ۋارقىراشتى.

¹⁴ھەزرىتى ئەيسا بىر تەخەي تېپىپ مىندى. بۇ ئىش ھەققىدە زىكىرىيا پەيغەمبەر بۇرۇن مۇنداق يازغانىدى:

¹⁵«ئەي سىئون قىزى، ئەمدى قورقماڭلار!

مانا، پادىشاھىڭلار تەخەي مىنىپ كېلىۋاتىدۇ.»

¹⁶ئۇنىڭ شاگىرتلىرى شۇ چاغدا بۇنى چۈشەنمىگەنىدى. لېكىن ھەزرىتى ئەيسا ئەرشتىكى شان-شەرەپكە ئېرىشكەندىن كېيىن، بۇ ئىشنىڭ ئۆزى ھەققىدە يېزىلغانلىقىنى، ھەمدە ئۆزى ھەققىدە يېزىلغانلارنىڭ ئەمەلگە ئاشقانلىقىنى چۈشىنىپ يەتتى.

¹⁷ھەزرىتى ئەيسانىڭ لازارنى قەبرىسىدىن چاقىرىپ تىرىلدۈرگەنلىكىنى كۆرگەن كىشىلەر بۇ مۆجىزە توغرىسىدا باشقىلارغا توختىماستىن خەۋەر قىلدى. ¹⁸ھەزرىتى ئەيسانىڭ ياراتقان مۆجىزىسىنى ئاڭلىغان كىشىلەر ئۇنى قارشى ئالغىلى چىقىشتى. ¹⁹پەرىسىيلەر بولسا بىر-بىرىگە:

_ قاراڭلار، بىزنىڭ قىلغىنىمىز بىكارغا كەتتى! مانا ئەمدى پۈتۈن دۇنيا ئۇنىڭغا ئەگەشمەكتە، _ دېيىشتى.

گرېكلارنىڭ ھەزرىتى ئەيسا بىلەن كۆرۈشۈشنى تەلەپ قىلىشى

²⁰ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىدا يېرۇسالېمغا ئىبادەت قىلغىلى كەلگەنلەر ئىچىدە يەھۇدىي دىنىغا كىرگەن بەزى گرېكلارمۇ بار ئىدى. ²¹بۇلار جەلىلىيەنىڭ بەيتسايدا يېزىسىدىن بولغان فىلىپنىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ جانابلىرى، بىز ھەزرىتى ئەيسا بىلەن كۆرۈشمەكچىدۇق، _ دەپ تەلەپ قىلىشتى. ²²فىلىپ بۇنى ئەندەرگە مەلۇم قىلدى. ئاندىن ئۇلار ئىككىسى ھەزرىتى ئەيساغا خەۋەر قىلدى. ²³ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئىنسانئوغلىنىڭ ئەرشتىكى شان-شەرەپكە ئېرىشىدىغان ۋاقىت-سائىتى يېقىنلىشىپ قالدى. ²⁴بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇغداي دېنى توپىغا چۈشۈپ ئۆلمىگۈچە، يەنىلا بىر تال دان پېتى تۇرىدۇ. ئۆلسە، بىخ سۈرۈپ، كۆپ ھوسۇل بېرىدۇ. ²⁵كىم بۇ دۇنيادا ئۆز ھاياتىنى سۆيسە، ھەقىقىي ھاياتتىن مەھرۇم بولىدۇ. لېكىن كىم بۇ دۇنيادا ئۆز ھاياتىدىن ۋاز كەچسە، ھاياتىنى مەڭگۈ ساقلاپ قالىدۇ. ²⁶كىمدىكىم ماڭا خىزمەت قىلىشنى خالىسا، ماڭا ئەگەشسۇن. مەن قەيەردە بولسام، خىزمەتكارىم شۇ يەردە بولىدۇ. ماڭا خىزمەت قىلغۇچىلارنى ئەرشتىكى ئاتام ھۆرمەتلەيدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆز ئۆلۈمى توغرىسىدا ئېيتقانلىرى

²⁷_ ھازىر يۈرىكىم قاتتىق سىقىلىۋاتىدۇ، نېمە دېسەم بولار؟ «ئاتا، مېنى كېلىدىغان ۋاقىت-سائەتتىن قۇتقۇز!» دەپ ئۆتۈنەيمۇ؟ لېكىن مەن دەل مۇشۇ ئىش ئۈچۈن كەلدىم. ²⁸ئاتا، ئۇلۇغلۇقۇڭنى كۆرسەتكىن!

شۇ ۋاقىتتا ئەرشتىن بىر ئاۋاز ئاڭلاندى:

_ ئۇلۇغلۇقۇمنى كۆرسەتتىم ۋە يەنە كۆرسىتىمەن.

²⁹شۇ مەيداندىكى بۇ ئاۋازنى ئاڭلىغان خەلق:

_ ھاۋا گۈلدۈرلىدى، _ دېيىشتى. يەنە بەزىلەر بولسا:

_ بىر پەرىشتە ئۇنىڭغا گەپ قىلدى، _ دېيىشتى. ³⁰بىراق ھەزرىتى ئەيسا:

_ بۇ سۆزلەر مېنى دەپ ئەمەس، سىلەرنى دەپ ئېيتىلدى. ³¹بۇ دۇنيا ئەمدى سوراققا تارتىلىدۇ. بۇ دۇنيانىڭ ھۆكۈمدارى شەيتانمۇ ئەمدى ئاغدۇرۇلىدۇ. ³²مەن يەردىن كۆتۈرۈلگىنىمدە، پۈتكۈل ئىنسانلارنى ئۆزۈمگە جەلپ قىلىمەن، _ دېدى. ³³(ئۇ بۇ ئارقىلىق ئۆزىنىڭ قانداق ئۆلىدىغانلىقىنى ئىپادىلىدى.)

³⁴خەلق بۇ گەپلەرنى چۈشەنمەي، ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ مۇقەددەس يازمىلاردا: «قۇتقۇزغۇچى مەسىھ مەڭگۈ ياشايدۇ» دېيىلگەن تۇرسا، سىز قانداقسىگە «ئىنسانئوغلى كۆتۈرۈلۈشى كېرەك» دەيسىز؟! ئىنسانئوغلى زادى كىم بولىدۇ؟ _ دەپ سورىدى.

³⁵_ نۇرنىڭ ئاراڭلاردا چاقنايدىغان ۋاقتى ئۇزۇن ئەمەستۇر. شۇڭا قاراڭغۇلۇقنىڭ سىلەرنى بېسىۋالماسلىقى ئۈچۈن نۇر بار ۋاقتىدا داۋاملىق مېڭىڭلار. قاراڭغۇلۇقتا ماڭغان كىشى ئۆزىنىڭ قەيەرگە كېتىۋاتقانلىقىنى بىلمەيدۇ. ³⁶شۇڭلاشقا نۇر ئاراڭلاردا بار ۋاقتىدا ئۇنىڭغا ئىشىنىڭلار. شۇندىلا نۇرنىڭ پەرزەنتلىرى بولىسىلەر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

يەھۇدىيلارنىڭ تەرسالىقى

ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلغاندىن كېيىن، خەلقتىن ئايرىلىپ يوشۇرۇنۇۋالدى. ³⁷گەرچە ئۇ خەلقنىڭ كۆز ئالدىدا شۇنچە مۆجىزە كۆرسەتكەن بولسىمۇ، لېكىن ئۇلار ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلمىغانىدى. ³⁸بۇ ئەھۋال دەل يەشايا پەيغەمبەرنىڭ يازمىسىدا ئالدىنئالا ئېيتىلغاندەك ئىدى:

«ئى پەرۋەردىگار، بىز يەتكۈزگەن بۇ سۆزلەرگە كىم ئىشەندى؟

سېنىڭ كۈچ-قۇدرىتىڭ كىمگە ئايان بولدى؟»

³⁹خەلق ھەزرىتى ئەيساغا ئىشەنمىدى. بۇنىڭ سەۋەبىنى يەشايا پەيغەمبەر ئالدىنئالا چۈشەندۈرۈپ بەرگەنىدى:

⁴⁰«پەرۋەردىگار ئۇلارنىڭ كۆزلىرىنى كور قىلدى، قەلبىنى بەند قىلدى.

ئۇنداق بولمىسا ئىدى، ئۇلارنىڭ كۆزلىرى كۆرەتتى، قەلبىدىن چۈشىنەتتى ۋە

مېنىڭ يولۇمغا قايتىپ، شىپالىق تاپاتتى.»

⁴¹يەشايا پەيغەمبەرنىڭ بۇ سۆزلىرى ھەزرىتى ئەيساغا ئېتىقاد قىلمىغانلارغا قارىتىلغانىدى. ئۇ مەسىھنىڭ كەلگۈسىدىكى شان-شەرىپى توغرىسىدا سۆزلىگەنىدى. ⁴²شۇنداقتىمۇ نۇرغۇنلىغان كىشىلەر، ھەتتا يەھۇدىي ئاقساقاللىرىمۇ ھەزرىتى ئەيساغا ئېتىقاد قىلدى. لېكىن ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ پەرىسىيلەر تەرىپىدىن ئىبادەتخانا جامائىتىدىن قوغلاپ چىقىرىلماسلىقى ئۈچۈن ئېتىقاد قىلغانلىقىنى ئاشكارىلىمىدى. ⁴³بۇنىڭ سەۋەبى، ئۇلار ئىنساندىن كېلىدىغان ماختاشنى خۇدادىن كېلىدىغان ماختاشتىنمۇ ياخشى كۆرەتتى.

⁴⁴ھەزرىتى ئەيسا يۇقىرى ئاۋاز بىلەن مۇنداق دېدى:

_ ماڭا ئېتىقاد قىلغانلار ماڭىلا ئەمەس، مېنى ئەۋەتكۈچىگە ئېتىقاد قىلغان بولىدۇ. ⁴⁵مېنى كۆرگەنلەر مېنى ئەۋەتكۈچىنىمۇ كۆرگەن بولىدۇ. ⁴⁶مەن ماڭا ئېتىقاد قىلغانلار قاراڭغۇلۇقتا قالمىسۇن دەپ، دۇنياغا نۇر بولۇپ كەلدىم. ⁴⁷سۆزلىرىمنى ئاڭلاپ، سۆزلىرىمگە ئەمەل قىلمىغانلارنى سوراققا تارتمايمەن، چۈنكى مەن ئىنسانلارنى سوراققا تارتقىلى ئەمەس، بەلكى ئۇلارنى قۇتقۇزغىلى كەلدىم. ⁴⁸بىراق مېنى رەت قىلغانلارنى ۋە سۆزلىرىمنى قوبۇل قىلمىغانلارنى سوراققا تارتقۇچى بار. ئۇ بولسىمۇ ئېيتقان سۆزلىرىم بولۇپ، ئۇ قىيامەت كۈنى كىشىلەرنى سوراققا تارتىدۇ. ⁴⁹چۈنكى مەن ئۆزلۈكۈمدىن سۆزلىگىنىم يوق. ئەكسىچە، مېنى ئەۋەتكەن ئاتام نېمىنى سۆزلىشىم ۋە قانداق سۆزلىشىم ھەققىدە ماڭا ئەمر بەردى. ⁵⁰ئۇنىڭ بۇيرۇقىنىڭ مەڭگۈلۈك ھايات ئېلىپ كېلىدىغانلىقىنى بىلىمەن. شۇڭا نېمىنى سۆزلىسەم، خۇدائاتامنىڭ ماڭا بۇيرۇغىنىدەك سۆزلەيمەن.

13

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆز شاگىرتلىرىنىڭ پۇتىنى يۇيۇپ قويۇشى

¹ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ ھارپىسى ئىدى. ھەزرىتى ئەيسا بۇ دۇنيادىن ئايرىلىپ، ئاتىسىنىڭ يېنىغا كېتىدىغان ۋاقىتنىڭ يېتىپ كەلگەنلىكىنى بىلدى. ئۇ بۇ دۇنيادىكى ئۆز ئادەملىرىگە بولغان مېھىر-مۇھەببىتىنى بۇرۇنلا كۆرسەتكەن بولۇپ، مۇھەببىتىنىڭ قانچىلىك چوڭقۇرلۇقىنى ئەمدى تولۇق كۆرسەتمەكچىدى.

²ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن كەچلىك تاماقتا بىللە بولدى. شەيتان ئاللىبۇرۇن سىمۇننىڭ ئوغلى يەھۇدا ئىشقارىيوتنىڭ كۆڭلىگە ھەزرىتى ئەيسانى يەھۇدىي ئاقساقاللىرىغا تۇتۇپ بېرىش ۋەسۋەسىسىنى سالغانىدى. ³ھەزرىتى ئەيسا ئاتىسىنىڭ ھەممە ھوقۇقنى ئۆزىگە ئامانەت قىلغانلىقىنى، ئۆزىنىڭ ئاتىسى خۇدانىڭ يېنىدىن كېلىپ، خۇدانىڭ يېنىغا كېتىدىغانلىقىنى بىلەتتى. ⁴ئۇ داستىخاندىن تۇرۇپ، تونىنى يېشىپ، بىر لۆڭگە بىلەن بېلىنى باغلىدى. ⁵ئاندىن بىر داسقا سۇ قۇيۇپ، شاگىرتلىرىنىڭ پۇتلىرىنى يۇيۇشقا ۋە بېلىگە باغلىغان لۆڭگە بىلەن ئېرتىپ قۇرۇتۇشقا باشلىدى. ⁶نۆۋەت سىمۇن پېترۇسقا كەلگەندە، پېترۇس:

_ ئى رەببىم، پۇتۇمنى سىز يۇسىڭىز قانداق بولغىنى؟! _ دېدى. ⁷ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ نېمە قىلىۋاتقىنىمنى ھازىر چۈشەنمەيسەن، لېكىن كېيىن چۈشىنىسەن، _ دېدى.

⁸_ مەن پۇتۇمنى ھەرگىز سىزگە يۇغۇزمايمەن! _ دېدى پېترۇس.

_ پۇتۇڭنى يۇمىسام، سەن مەن بىلەن بىرگە بولالمايسەن، _ دەپ جاۋاب بەردى ھەزرىتى ئەيسا. ⁹سىمۇن پېترۇس:

_ ئى رەببىم، ئۇنداقتا پۇتلىرىمنىلا ئەمەس، قوللىرىمنىمۇ، بېشىمنىمۇ يۇغايسىز! _ دېدى. ¹⁰ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ يۇيۇنۇپ بولغان ئادەمنىڭ قايتا يۇيۇنۇشىنىڭ ھاجىتى يوق. پەقەت پۇتلىرىنى يۇسىلا، پۈتۈن ئەزاسى پاك بولىدۇ. سىلەر پاك، لېكىن ھەممىڭلار ئەمەس، _ دېدى.

¹¹(ھەزرىتى ئەيسا ئۆزىنى كىمنىڭ تۇتۇپ بېرىدىغانلىقىنى بىلەتتى. شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇ ھەممىسىنىڭلا پاك ئەمەسلىكىنى دېگەنىدى.) ¹²ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ پۇتلىرىنى يۇيۇپ بولغاندىن كېيىن، تونىنى كىيىپ، يەنە داستىخانغا ئولتۇردى ۋە ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ سىلەر نېمە قىلغانلىقىمنى چۈشەندىڭلارمۇ؟ ¹³سىلەر مېنى «رەببىم» ۋە «ئۇستازىم» دەيسىلەر. راست ئېيتىسىلەر، ئەمەلىيەتتىمۇ شۇنداق. ¹⁴مەن رەببىڭلار ۋە ئۇستازىڭلار تۇرۇقلۇق پۇتلىرىڭلارنى يۇغاندىكىن سىلەرمۇ بىر-بىرىڭلارنىڭ پۇتلىرىنى يۇيۇشۇڭلار كېرەك. ¹⁵مەن سىلەرگە ئۈلگە كۆرسەتتىم. سىلەرگە قانداق خىزمەت قىلغان بولسام، سىلەرمۇ باشقىلارغا شۇنداق خىزمەت قىلىڭلار. ¹⁶بىلىپ قويۇڭلاركى، قۇل خوجايىنىدىن ئۈستۈن تۇرمايدۇ، ئەلچىمۇ ئۆزىنى ئەۋەتكۈچىدىن ئۈستۈن تۇرمايدۇ. ¹⁷بۇ ئىشلارنى بىلگەنىكەنسىلەر، سىلەرمۇ شۇنداق قىلساڭلار، نەقەدەر بەختلىكسىلەر!

يەھۇدانىڭ ساتقۇنلۇق قىلىشىنىڭ ئالدىن ئېيتىلىشى

¹⁸«سىلەر پاك» دېگەن سۆزۈم ھەممىڭلارغا قارىتىلغان ئەمەس. مەن تاللىغانلىرىمنى بىلىمەن، لېكىن مۇقەددەس يازمىلاردا ئالدىن ئېيتىلغان: «دوستۇممۇ سېتىۋەتتى مېنى، ئاش-تۇزۇمنى يەپ تۇرۇپمۇ» دېگەن بۇ سۆز چوقۇم ئەمەلگە ئاشىدۇ. ¹⁹سىلەرگە بۇ ئىش يۈز بېرىشتىن ئاۋۋال ئېيتىپ قويايكى، ئۇ ئىشلار يۈز بەرگەندە، مېنىڭ «ئۇ» ئىكەنلىكىمگە ئىشەنمىسەڭلار، گۇناھلىرىڭلار بىلەن ئۆلىسىلەر، _ دېدى. ²⁰يەنە شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، مەن ئەۋەتكەن ھەرقانداق بىر كىشىنى قوبۇل قىلغانلار مېنى قوبۇل قىلغان بولىدۇ. مېنى قوبۇل قىلغانلار بولسا مېنى ئەۋەتكۈچى خۇدانى قوبۇل قىلغان بولىدۇ.

²¹ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلغاندىن كېيىن، قاتتىق ئازابلانغان ھالدا ئوچۇقىنى ئېيتتى:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، ئاراڭلاردا بىرەيلەن ماڭا ساتقۇنلۇق قىلىدۇ!

²²شاگىرتلار كىمنى دەۋاتقانلىقىنى چۈشىنەلمەي، بىر-بىرىگە قاراشتى. ²³ھەزرىتى ئەيسانىڭ ياخشى كۆرىدىغان شاگىرتى ئۇنىڭ يېنىدا يانپاشلاپ ياتاتتى. ²⁴سىمۇن پېترۇس ئۇنىڭغا ھەزرىتى ئەيسانىڭ كىمنى دېمەكچى بولغانلىقىنى سوراپ بېقىشنى ئىشارەت قىلدى. ²⁵شۇڭا ئۇ ھەزرىتى ئەيساغا يېقىن كېلىپ، تۆۋەن ئاۋازدا:

_ ئى رەببىم، سىزگە ساتقۇنلۇق قىلىدىغان كىم؟ _ دەپ سورىدى. ²⁶ھەزرىتى ئەيسا:

_ بىر پارچە ناننى ئاشقا تۆگۈرۈپ كىمگە سۇنسام، شۇ، _ دەپ جاۋاب بەردى. كېيىن ئۇ ناننى ئاشقا تۆگۈرۈپ، سىمۇننىڭ ئوغلى يەھۇدا ئىشقارىيوتقا سۇندى. ²⁷يەھۇدا ناننى ئېلىشىغىلا ئىچىگە شەيتان كىردى.

_ قىلىدىغىنىڭنى چاپسان قىل، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا.

²⁸داستىخاندا ئولتۇرغانلارنىڭ ھېچقايسىسى ھەزرىتى ئەيسانىڭ يەھۇداغا بۇ سۆزلەرنى نېمە ئۈچۈن قىلغانلىقىنى چۈشەنمىدى. ²⁹ئۇلارنىڭ ئورتاق پۇلى يەھۇدادا بولغاچقا بەزىلەر ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا: «ھېيتلىق نەرسىلەرنى ئېلىپ كەل» ياكى «كەمبەغەللەرگە بىر نەرسە بەر» دېمەكچى بولسا كېرەك، دەپ چۈشەندى.

³⁰يەھۇدا ناننى ئېلىپلا تاشقىرىغا چىقىپ كەتتى. بۇ چاغ كېچە ئىدى.

يېڭى ئەمر

³¹يەھۇدا تاشقىرىغا چىقىپ كەتكەندىن كېيىن، ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئەمدى ئىنسانئوغلىنىڭ ئەرشتىكى شان-شەرەپكە ئېرىشىدىغان ۋاقىت-سائىتى يېتىپ كەلدى. ئىنسانئوغلى ئارقىلىق خۇدانىڭ شان-شەرىپىمۇ ئايان بولىدۇ. ³²خۇدانىڭ ئۇلۇغلۇقى ئىنسانئوغلى ئارقىلىق نامايان بولغانىكەن، پات ئارىدا خۇدا ئىنسانئوغلىنى ئۆزىنىڭ ئۇلۇغلۇقىدىن بەھرىمەن قىلىدۇ. ³³بالىلىرىم، مېنىڭ ئەمدى سىلەر بىلەن بىرگە بولىدىغان ۋاقتىم ئاز قالدى. كېيىن سىلەر مېنى ئىزدەيسىلەر، لېكىن يەھۇدىي ئاقساقاللىرىغا ئېيتقىنىمدەك سىلەرگىمۇ ئېيتىمەنكى، مەن بارىدىغان يەرگە سىلەر بارالمايسىلەر. ³⁴ھازىر سىلەرگە يېڭى بىر ئەمر بېرىمەن. «بىر-بىرىڭلارغا مېھىر-مۇھەببەت كۆرسىتىڭلار. سىلەرنى سۆيگىنىمدەك، سىلەرمۇ بىر-بىرىڭلارنى سۆيۈڭلار.» ³⁵بىر-بىرىڭلارغا مېھىر-مۇھەببىتىڭلار بولسا، ھەممەيلەن سىلەرنىڭ مېنىڭ شاگىرتلىرىم ئىكەنلىكىڭلارنى تونۇيدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ پېترۇسنىڭ تانىدىغانلىقىنى ئېيتىشى

³⁶سىمۇن پېترۇس ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ ئى رەببىم، قەيەرگە بارىسىز؟ _ دەپ سورىدى.

_ مەن كېتىدىغان يەرگە ھازىرچە ئەگىشىپ بارالمايسەن، لېكىن كېيىن بارىسەن، _ دەپ جاۋاب بەردى ھەزرىتى ئەيسا. ³⁷پېترۇس ئۇنىڭغا:

_ ئى رەببىم، نېمە ئۈچۈن ھازىر سىزنىڭ كەينىڭىزدىن بارالمايمەن؟ سىز ئۈچۈن جېنىم پىدا! _ دېدى. ³⁸ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ مەن ئۈچۈن راستتىنلا جېنىڭ پىدامۇ؟ بىلىپ قويغىنكى، خوراز چىللاشتىن بۇرۇن سەن مەندىن ئۈچ قېتىم تانىسەن!

14

ھەزرىتى ئەيسا يول، ھەقىقەت ۋە ھاياتلىقتۇر

¹ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا يەنە مۇنداق دېدى:

_ كۆڭلۈڭلارنى بىئارام قىلماڭلار! خۇداغا ئىشىنىڭلار، ماڭىمۇ ئىشىنىڭلار. ²خۇدائاتامنىڭ دەرگاھىدا نۇرغۇن ئۆي-ماكانلار بار. ئۇنداق بولمىسا، بۇنى سىلەرگە ئېيتىپ يۈرمىگەن بولاتتىم. مەن ھەربىرىڭلارغا ئورۇن تەييارلاش ئۈچۈن شۇ يەرگە كېتىپ بارىمەن. ³مەن تەييارلىق قىلغىلى بارىدىغانلىقىم ئۈچۈن چوقۇم قايتىپ كېلىپ، سىلەرنى مەن بىلەن بىرگە ئېلىپ كېتىمەن. شۇنداق بولغاندا، مەن قەيەردە بولسام، سىلەرمۇ شۇ يەردە بولىسىلەر. ⁴سىلەر مېنىڭ قەيەرگە كېتىدىغانلىقىمنى ۋە ئۇ يەرگە بارىدىغان يولنى بىلىسىلەر.

⁵_ ئى رەببىم، سىزنىڭ قەيەرگە كېتىدىغانلىقىڭىزنى بىلمەيمىز. ئۇنداقتا، ئۇ يولنى قانداق بىلىمىز؟ _ دېدى توماس. ⁶ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ يول، ھەقىقەت ۋە ھاياتلىق مەندۇرمەن. مېنىڭسىز ھېچكىم خۇدائاتامنىڭ يېنىغا بارالمايدۇ. ⁷ئەگەر مېنى تونۇغان بولساڭلار، ئاتامنىمۇ تونۇغان بولاتتىڭلار. ھازىردىن باشلاپ ئۇنى تونۇدۇڭلار ھەم ئۇنى كۆردۈڭلار، _ دېدى.

⁸_ ئى رەببىم، ئاتىڭىزنى كۆرسىتىپ قويسىڭىزلا، رازى بولاتتۇق، _ دېدى فىلىپ.

⁹_ فىلىپ، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا، _ سىلەر بىلەن بىرگە بولغىنىمغا تالاي ۋاقىت بولدى، مېنى تېخىچە تونۇمىدىڭمۇ؟ مېنى كۆرگەن كىشى ئاتام خۇدانى كۆرگەن بولىدۇ. شۇنداق تۇرۇقلۇق، سەن نېمىشقا يەنە: «بىزگە ئاتىڭىزنى كۆرسىتىڭ» دەيسەن؟ ¹⁰مەن ئاتامدا، ئاتام مەندە ئىكەنلىكىگە ئىشەنمەمسەن؟ سىلەرگە ئېيتقان سۆزلىرىمنى ئۆزلۈكۈمدىن ئېيتقىنىم يوق. مەندە ياشاۋاتقان ئاتام ئۆزىنىڭ ئىشلىرىنى قىلىۋاتىدۇ. ¹¹«مەن ئاتامدا، ئاتام مەندە» دېگىنىمگە ئىشىنىڭلار. ھېچبولمىغاندا، مېنىڭ قىلغانلىرىمدىن ماڭا ئىشىنىڭلار. ¹²بىلىپ قويۇڭلاركى، ماڭا ئىشەنگەن كىشى مەن قىلغان ئىشلارنى قىلالايدۇ، ھەتتا ئۇنىڭدىنمۇ چوڭ ئىشلارنى قىلالايدۇ، چۈنكى مەن ئاتامنىڭ يېنىغا قايتىپ بارىمەن. ¹³مېنىڭ نامىم بىلەن ھەرقانداق نەرسە تىلىسەڭلار، ئاتامنىڭ ئۇلۇغلۇقىنىڭ مەن ئارقىلىق نامايان بولۇشى ئۈچۈن تىلەكلىرىڭلارنى ئىجابەت قىلىمەن. ¹⁴مېنىڭ نامىم بىلەن نېمە تىلىسەڭلار، مەن سىلەرگە شۇنى بېرىمەن.

مۇقەددەس روھ ھەققىدىكى ۋەدە

¹⁵ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا يەنە مۇنداق دېدى:

_ مېنى سۆيسەڭلار، ئەمرلىرىمگە ئەمەل قىلىسىلەر. ¹⁶مەنمۇ خۇدائاتامدىن سىلەرگە باشقا بىر ياردەمچى ئاتا قىلىشنى تىلەيمەن. ئۇ سىلەر بىلەن مەڭگۈ بىرگە تۇرىدۇ. ¹⁷ئۇ بولسىمۇ ھەقىقەتكە باشلىغۇچى مۇقەددەس روھتۇر. ئۇنى بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى قوبۇل قىلالمايدۇ، چۈنكى ئۇنى كۆرمەيدۇ، تونۇمايدۇ. بىراق سىلەر ئۇنى تونۇيسىلەر، چۈنكى ئۇ دائىم سىلەر بىلەن بىرگە تۇرىدۇ ھەم سىلەردە ياشايدۇ.

¹⁸مەن سىلەردىن ئايرىلغاندا، سىلەرنى يېتىم قالدۇرمايمەن. سىلەرنىڭ يېنىڭلارغا يەنە قايتىپ كېلىمەن. ¹⁹ئاز ۋاقىتتىن كېيىن بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى مېنى كۆرمەيدۇ، لېكىن سىلەر كۆرىسىلەر. مەن ھايات بولغانلىقىم ئۈچۈن، سىلەرمۇ ھايات بولىسىلەر. ²⁰شۇ ۋاقىت كەلگەندە بىلىسىلەركى، مەن ئاتامدا بولىمەن، سىلەر مەندە بولىسىلەر، مەنمۇ ھەم سىلەردە بولىمەن. ²¹كىم ئەمرلىرىمنى قوبۇل قىلىپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلسا، مېنى سۆيىدىغان كىشى شۇ بولىدۇ. مېنى سۆيىدىغان كىشىنى ئاتاممۇ سۆيىدۇ، مەنمۇ ئۇنى سۆيىمەن ۋە ئۆزۈمنى ئۇنىڭغا ئايان قىلىمەن.

²²يەھۇدا ئىسىملىك باشقا بىر شاگىرت (يەھۇدا ئىشقارىيوت ئەمەس) ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ ئى رەببىم، نېمە ئۈچۈن ئۆزىڭىزنى بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرىگە ئايان قىلماي، بىزگىلا ئايان قىلىسىز؟ _ دەپ سورىدى. ²³ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ مېنى سۆيىدىغان كىشى دېگىنىمنى قىلىدۇ، ئاتاممۇ ئۇنى سۆيىدۇ. ئاتام بىلەن ئىككىمىز مۇشۇنداق كىشىنىڭ يېنىغا بېرىپ، ئۇنىڭ بىلەن بىرگە ماكان قۇرىمىز. ²⁴مېنى سۆيمەيدىغان كىشى دېگىنىمنى قىلمايدۇ. سىلەر ئاڭلاۋاتقان سۆزلەر مېنىڭ ئەمەس، بەلكى مېنى ئەۋەتكەن ئاتامنىڭكىدۇر. ²⁵مەن سىلەر بىلەن بىرگە بولۇۋاتقان چېغىمدا، سىلەرگە بۇلارنى دېدىم. ²⁶لېكىن ئاتام مېنىڭ نامىم بىلەن ئەۋەتىدىغان ياردەمچى، يەنى ئۆزىنىڭ مۇقەددەس روھى سىلەرگە ھەممىنى ئۆگىتىدۇ ھەم مېنىڭ ئېيتقان ھەممە سۆزلىرىمنى ئېسىڭلارغا سالىدۇ.

²⁷مەندىن سىلەرگە تىنچلىق قالىدۇ، يەنى ئۆز تىنچلىقىمنى سىلەرگە ئاتا قىلىمەن. مېنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلىدىغان تىنچلىقىم بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرىنىڭ سىلەرگە ئاتا قىلىدىغان تىنچلىقىغا ئوخشىمايدۇ. كۆڭلۈڭلارنى بىئارام قىلماڭلار، قورقماڭلار. ²⁸سىلەر مېنىڭ: «مەن سىلەردىن ئايرىلىپ كېتىمەن، كېيىن سىلەرنىڭ يېنىڭلارغا قايتىپ كېلىمەن» دېگەن سۆزۈمنى ئاڭلىدىڭلار. مېنى سۆيسەڭلار، ئاتامنىڭ يېنىغا كېتىدىغانلىقىم ئۈچۈن خۇشال بولاتتىڭلار. چۈنكى ئاتام مەندىن ئۇلۇغدۇر. ²⁹بۇ ئىشلار يۈز بەرگەندە سىلەرنى ماڭا ئىشەنسۇن دەپ، بۇلارنى سىلەردىن ئايرىلىشتىن بۇرۇن ئېيتتىم. ³⁰سىلەر بىلەن سۆزلىشىدىغانغا كۆپ ۋاقتىم قالمىدى. چۈنكى بۇ دۇنيانىڭ ھۆكۈمدارى بولغان شەيتان كېلىش ئالدىدا تۇرىدۇ. ئۇنىڭ مېنى بېسىپ چۈشكۈدەك قۇدرىتى ئەسلا يوقتۇر. ³¹لېكىن بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى مېنىڭ ئاتامنى سۆيىدىغانلىقىمنى بىلسۇن دەپ، ئاتام ماڭا ئەمر قىلغان ئىشنى ئەمەلگە ئاشۇرىمەن. تۇرۇڭلار، بۇ جايدىن كېتەيلى.

15

ھەزرىتى ئەيسا ئۈزۈم تېلىدۇر

¹ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا مۇنداق دېدى:

_ ھەقىقىي «ئۈزۈم تېلى» مەندۇرمەن، ئاتام خۇدا بولسا باغۋەندۇر. ²باغۋەن مەندىكى مېۋە بەرمەيدىغان ھەربىر شاخنى كېسىپ تاشلايدۇ. مېۋە بەرگەنلىرىنى بولسا تېخىمۇ كۆپ مېۋە بەرسۇن دەپ، پۇتاپ تۇرىدۇ. ³سىلەر مەن سىلەرگە ئېيتقان سۆزلەر ئارقىلىق ئاللىبۇرۇن پاك بولدۇڭلار. ⁴سىلەر مەندە بولۇڭلار، مەنمۇ سىلەردە بولىمەن. ئەگەر شاخ ئۈزۈم تېلىنىڭ غولىدا بولمىسا، مېۋە بېرەلمەيدۇ. خۇددى شۇنىڭغا ئوخشاش سىلەرمۇ مەندە بولمىساڭلار، مېۋە بېرەلمەيسىلەر.

⁵«ئۈزۈم تېلى» مەندۇرمەن، سىلەر شاختۇرىسىلەر. كىم مەندە بولسا، مەنمۇ ئۇنىڭدا بولىمەن. شۇنداق بولغاندا، ئۇ كۆپ مېۋە بېرىدۇ. مەنسىز ھېچقانداق ئىشنى قىلالمايسىلەر. ⁶مەندە بولمىغان كىشى كېرەكسىز شاخلارغا ئوخشاش تاشلىنىپ، قۇرۇپ كېتىدۇ. بۇنداق شاخلار يىغىپ ئوتقا تاشلىنىدۇ.

⁷سىلەر مەندە بولساڭلار ۋە سۆزلىرىم سىلەردە ساقلانسا، نېمىنى تەلەپ قىلساڭلار، شۇ نەرسە سىلەرگە بېرىلىدۇ. ⁸سىلەر كۆپ مېۋە بېرىش ئارقىلىق مېنىڭ شاگىرتلىرىم ئىكەنلىكىڭلارنى ئىسپاتلايسىلەر. بۇ ئارقىلىق ئاتام ئۇلۇغلىنىدۇ. ⁹ئاتام مېنى سۆيگەندەك، مەنمۇ سىلەرنى سۆيدۈم، مېنىڭ مېھىر-مۇھەببىتىمدە قېلىڭلار. ¹⁰ئەگەر ئەمرلىرىمگە ئەمەل قىلساڭلار، خۇددى مەن ئاتامنىڭ ئەمرلىرىگە ئەمەل قىلغان ۋە ھەمىشە ئۇنىڭ مېھىر-مۇھەببىتىدە قالغىنىمدەك، سىلەرمۇ ھەمىشە مېنىڭ مېھىر-مۇھەببىتىمدە قالالايسىلەر.

¹¹سىلەرنى خۇشاللىقىمدىن، يەنى تولۇپ تاشقان خۇشاللىقىمدىن بەھرىمەن بولسۇن دەپ، بۇ سۆزلەرنى سىلەرگە ئېيتتىم. ¹²مېنىڭ ئەمرىم شۇكى، مەن سىلەرگە مېھىر-مۇھەببەت كۆرسەتكىنىمدەك، سىلەرمۇ بىر-بىرىڭلارغا مېھىر-مۇھەببەت كۆرسىتىڭلار. ¹³ئۆزىنىڭ دوستلىرى ئۈچۈن جېنىنى پىدا قىلىشتىن ئەۋزەل مېھىر-مۇھەببەت يوقتۇر. ¹⁴سىلەر ئەمرلىرىمنى ئادا قىلساڭلار، دوستلىرىم بولىسىلەر. ¹⁵ئەمدى سىلەرنى «چاكار» دېمەيمەن. چۈنكى چاكار خوجايىنىنىڭ نېمە قىلىدىغانلىقىنى بىلمەيدۇ. ئۇنىڭ ئورنىغا سىلەرنى «دوست» دەيمەن، چۈنكى ئاتامدىن ئاڭلىغانلىرىمنىڭ ھەممىسىنى سىلەرگە يەتكۈزدۈم. ¹⁶سىلەر مېنى تاللىغىنىڭلار يوق، ئەكسىچە مەن سىلەرنى مېۋە بەرسۇن، ھەمدە مېۋىلىرىڭلار مەڭگۈ ساقلانسۇن دەپ تاللىدىم. مېۋە بەرگىنىڭلاردا، مېنىڭ نامىم بىلەن ئاتامدىن نېمە تىلىسەڭلار، ئاتام شۇنى بېرىدۇ. ¹⁷سىلەرگە شۇنى ئەمر قىلىمەنكى، بىر-بىرىڭلارنى سۆيۈڭلار.

ئادەملەرنىڭ ھەزرىتى ئەيساغا بولغان نەپرىتى

¹⁸_ بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى سىلەردىن نەپرەتلەنسە، سىلەردىن ئاۋۋال مەندىن نەپرەتلەنگەنلىكىنى بىلىڭلار. ¹⁹ئەگەر سىلەر بۇ دۇنياغا مەنسۇپ بولغان بولساڭلار، بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى سىلەرنى ئۆزىنىڭ قاتارىدا كۆرۈپ، سۆيگەن بولاتتى. بىراق مەن سىلەرنى تاللاپ، بۇ پانىي دۇنيادىن ئايرىغانلىقىم ئۈچۈن، ئەمدى بۇ دۇنياغا مەنسۇپ ئەمەسسىلەر. شۇنىڭ ئۈچۈن بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى سىلەردىن نەپرەتلىنىدۇ. ²⁰مەن سىلەرگە ئېيتقان: «قۇل خوجايىنىدىن ئۈستۈن تۇرمايدۇ» دېگەن سۆزنى ئېسىڭلاردا تۇتۇڭلار. ماڭا زىيانكەشلىك قىلغانلار سىلەرگىمۇ زىيانكەشلىك قىلىدۇ. مېنىڭ سۆزۈمگە ئەمەل قىلغانلار سىلەرنىڭكىگىمۇ ئەمەل قىلىدۇ.

²¹مېنىڭ نامىم سەۋەبىدىن ئۇلار سىلەرگە زىيانكەشلىك قىلىدۇ، چۈنكى ئۇلار مېنى ئەۋەتكۈچىنى تونۇمايدۇ. ²²ئەگەر مەن كېلىپ ئۇلارغا تەلىم بەرمىگەن بولسام، ئۇلارنىڭ گۇناھلىرى گۇناھ دەپ قارالمايتتى. لېكىن ھازىر ئۇلار ئۆز قىلمىشلىرىنىڭ يامان ئىكەنلىكىنى بىلمىدۇق، دېيەلمەيدۇ. ²³كىمدىكىم مەندىن نەپرەتلەنسە، ئاتامدىنمۇ نەپرەتلەنگەن بولىدۇ. ²⁴ئەگەر مەن ئۇلارنىڭ ئارىسىدا باشقىلار قىلىپ باقمىغان ئىشلارنى قىلمىغان بولسام، ئۇلارنىڭ گۇناھلىرى گۇناھ دەپ قارالمايتتى. ئەمەلىيەتتە، ئۇلار مېنىڭ قىلغان ئىشلىرىمنى كۆردى، شۇنداقتىمۇ يەنە مەندىن ۋە ئاتامدىن نەپرەتلەندى. ²⁵شۇنىڭ بىلەن مۇقەددەس يازمىلاردا يېزىلغان: «ھېچقانداق سەۋەبسىزلا مەندىن نەپرەتلەندى» دېگەن سۆز ئەمەلگە ئاشتى.

²⁶مەن سىلەرگە ئاتامنىڭ يېنىدىن ياردەمچى، يەنى ھەقىقەتكە باشلىغۇچى مۇقەددەس روھنى ئەۋەتىمەن. ئۇ ئاتامنىڭ يېنىدىن كېلىپ، ماڭا گۇۋاھلىق بېرىدۇ. ²⁷سىلەرمۇ ماڭا گۇۋاھلىق بېرىسىلەر، چۈنكى سىلەر باشتىن تارتىپ مەن بىلەن بىرگە بولدۇڭلار.

16

ئېتىقادىڭلار تەۋرەنمىسۇن!

¹_ بۇ سۆزلەرنى سىلەرگە ئېتىقاد يولۇڭلاردىن چەتنەپ كەتمەسلىكىڭلار ئۈچۈن ئېيتتىم. ²كىشىلەر سىلەرنى ئىبادەتخانا جامائىتىڭلاردىن قوغلاپ چىقىرىدۇ. ھەتتا شۇنداق بىر ۋاقىتلار كېلىدۇكى، سىلەرنى ئۆلتۈرىدىغانلار ئۆزلىرىنى خۇداغا خىزمەت قىلىۋاتىمىز، دەپ ھېسابلايدۇ. ³ئۇلار بۇ ئىشنى يا ئاتامنى، يا مېنى تونۇمىغانلىقى ئۈچۈن قىلىدۇ. ⁴مېنىڭ سىلەرگە بۇ سۆزلەرنى ئېيتىشىم، ئۇلار سىلەرگە زىيانكەشلىك قىلغاندا، مېنىڭ سىلەرگە ئېيتقان سۆزلىرىمنى ئېسىڭلارغا ئېلىشىڭلار ئۈچۈندۇر.

خۇدانىڭ مۇقەددەس روھىنىڭ ۋەزىپىسى

_ مەن دەسلەپتە بۇلارنى سىلەرگە ئېيتمىدىم، چۈنكى سىلەر بىلەن بىرگە ئىدىم. ⁵لېكىن ئەمدى مەن مېنى ئەۋەتكۈچىنىڭ يېنىغا قايتىپ كېتىمەن. شۇنداق بولسىمۇ، ئاراڭلاردىن ھېچكىم مەندىن: «نەگە كېتىسىز؟» دەپ سورىمايۋاتىدۇ. ⁶بۇلارنى سىلەرگە ئېيتقانلىقىم ئۈچۈن، قەلبىڭلار ھەسرەتكە تولدى. ⁷بىلىپ قويۇڭلاركى، مېنىڭ كېتىشىم سىلەرگە پايدىلىق. كەتمىسەم، سىلەرگە ياردەمچى كەلمەيدۇ. مەن كەتكەندە، سىلەرگە ياردەمچى ئەۋەتىمەن. ⁸ئۇ كەلگەندە، دۇنيادىكى كىشىلەرنىڭ گۇناھ، ھەققانىيەت ۋە سوئال-سوراق توغرىسىدا خاتالاشقانلىقىنى ئىسپاتلايدۇ. ⁹ئۇلارنىڭ گۇناھ ھەققىدىكى كۆز قارىشى خاتادۇر، چۈنكى گۇناھ ئۇلارنىڭ ماڭا ئېتىقاد قىلماسلىقىدۇر. ¹⁰ئۇلارنىڭ ھەققانىيلىق ھەققىدىكى كۆز قارىشى خاتادۇر. چۈنكى ئاتامنىڭ يېنىغا قايتىشىم دەل مېنىڭ ھەققانىيلىقىمدىندۇر. سىلەر ئەمدى مېنى قايتا كۆرەلمەيسىلەر. ¹¹ئۇلارنىڭ سوئال-سوراق ھەققىدىكى كۆز قارىشى خاتادۇر، چۈنكى بۇ دۇنيانىڭ ھۆكۈمدارى بولغان شەيتان ئاللىقاچان سوراققا تارتىلغاندۇر.

¹²سىلەرگە ئېيتىدىغان يەنە كۆپ سۆزلىرىم بار ئىدى. بىراق سىلەر ئۇنىڭغا بەرداشلىق بېرەلمەيسىلەر. ¹³لېكىن ھەقىقەتكە باشلىغۇچى مۇقەددەس روھ كەلگەندە، سىلەرگە ھەقىقەتنى تولۇق چۈشەندۈرىدۇ. ئۇ ئۆزلۈكىدىن سۆزلىمەيدۇ. ئەكسىچە، ئۇ نېمىنى ئاڭلىسا، شۇنى سۆزلەيدۇ ۋە كەلگۈسىدە بولىدىغان ئىشلارنى سىلەرگە يەتكۈزىدۇ. ¹⁴ئۇ مەندە بار بولغاننى سىلەرگە يەتكۈزۈپ، مېنىڭ ئۇلۇغلۇقۇمنى نامايان قىلىدۇ. ¹⁵ئاتامدا بار بولغاننىڭ ھەممىسى مېنىڭدۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن مۇقەددەس روھ مەندە بار بولغاننى سىلەرگە يەتكۈزىدۇ، دەپ ئېيتتىم.

غەم-قايغۇلىرىڭلار خۇشاللىققا ئايلىنىدۇ

¹⁶_ ئاز ۋاقىتتىن كېيىن مېنى كۆرمەيسىلەر. يەنە بىرئاز ۋاقىت ئۆتكەندىن كېيىن مېنى قايتا كۆرىسىلەر.

¹⁷شاگىرتلارنىڭ بەزىلىرى بىر-بىرىگە:

_ بۇ قانداق گەپ؟ ئۇ بىزگە: «ئاز ۋاقىتتىن كېيىن مېنى كۆرمەيسىلەر. يەنە بىرئاز ۋاقىت ئۆتكەندىن كېيىن مېنى قايتا كۆرىسىلەر» دەيدۇ. ئۇ يەنە: «چۈنكى مەن ئاتامنىڭ يېنىغا كېتىمەن» دەيدۇ. ¹⁸«ئاز ۋاقىتتىن كېيىن» دېگەن سۆزىنىڭ مەنىسى نېمىدۇ؟ ئۇنىڭ نېمىلەرنى دەۋاتقانلىقىنى بىلەلمىدۇق، _ دېيىشتى.

¹⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ سورىماقچى بولغان سوئالىنى بىلىپ، مۇنداق دېدى:

_ مېنىڭ: «ئاز ۋاقىتتىن كېيىن مېنى كۆرمەيسىلەر، يەنە بىرئاز ۋاقىت ئۆتكەندىن كېيىن مېنى كۆرىسىلەر» دېگىنىمنىڭ مەنىسىنى بىر-بىرىڭلاردىن سوراۋاتامسىلەر؟ ²⁰بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەر يىغا-زار قىلىپ قايغۇرىسىلەر، لېكىن بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى خۇشال بولۇشىدۇ. سىلەر قايغۇرىسىلەر، لېكىن قايغۇلىرىڭلار خۇشاللىققا ئايلىنىدۇ. ²¹ئايال ئېيى تولۇپ، ۋاقىت-سائىتى كەلگەندە، ئازاب بىلەن تۇغىدۇ. لېكىن بوۋىقى تۇغۇلۇپ بولغاندىن كېيىن، پەرزەنتىنىڭ دۇنياغا كەلگەنلىكىنىڭ خۇشاللىقى بىلەن تارتقان ئازابىنى ئۇنتۇپ قالىدۇ. ²²شۇنىڭغا ئوخشاش سىلەرمۇ ھازىر ئازابلىنىۋاتىسىلەر، لېكىن مەن سىلەر بىلەن قايتا كۆرۈشىمەن. شۇ چاغدا قەلبىڭلار خۇشاللىققا تولىدۇ. خۇشاللىقىڭلارنى ھېچكىم سىلەردىن تارتىۋالالمايدۇ. ²³بىلىپ قويۇڭلاركى، شۇ ۋاقىت كەلگەندە، مەندىن ھېچ نەرسە سورىشىڭلارنىڭ ھاجىتى يوق. چۈنكى مېنىڭ نامىم بىلەن ئاتامدىن نېمە تىلىسەڭلار، ئاتام شۇنى بېرىدۇ. ²⁴ھازىرغىچە مېنىڭ نامىم بىلەن ھېچنېمە تىلىمىدىڭلار. ئەمدى تىلەڭلار، ئېرىشىسىلەر. شۇندىلا تولۇپ تاشقان خۇشاللىققا ئىگە بولىسىلەر.

بۇ دۇنيا ئۈستىدىن غەلىبە قىلىش

²⁵_ سىلەرگە بۇ ئىشلارنى تەمسىللەر بىلەن بىلدۈردۈم. بىراق شۇنداق بىر ۋاقىت كېلىدۇكى، ئۇ چاغدا ئاتام توغرۇلۇق ئوچۇق سۆزلەيمەن، تەمسىللەر بىلەن سۆزلىمەيمەن. ²⁶شۇ كۈنلەر كەلگەندە، تىلەكلىرىڭلارنى مېنىڭ نامىم بىلەن تىلەيسىلەر. بۇ دېگەنلىكىم سىلەر ئۈچۈن ئاتامدىن تىلەيمەن دېگەنلىكىم ئەمەستۇر. ²⁷چۈنكى سىلەر مېنى سۆيگىنىڭلار ۋە مېنىڭ ئاتامنىڭ يېنىدىن كەلگەنلىكىمگە ئىشەنگىنىڭلار ئۈچۈن، ئاتاممۇ سىلەرنى سۆيىدۇ.

²⁸مەن ئاتامنىڭ يېنىدىن بۇ دۇنياغا كەلدىم. ئەمدى بۇ دۇنيادىن ئاتامنىڭ يېنىغا كېتىمەن.

²⁹شاگىرتلىرى:

_ ئەمدى تەمسىل كەلتۈرمەي، ئوچۇق ئېيتتىڭىز! ³⁰بىز سىزنىڭ ھەممىنى بىلىدىغانلىقىڭىزنى ئەمدى چۈشەندۇق. چۈنكى بىز سوئال سورىمىساقمۇ، سىز كۆڭلىمىزدىكىنى بىلىدىكەنسىز. بۇنىڭدىن سىزنىڭ خۇدانىڭ يېنىدىن كەلگەنلىكىڭىزگە ئىشەندۇق، _ دېيىشتى. ³¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ ھازىر ئىشەندىڭلار، شۇنداقمۇ؟ ³²مانا، شۇنداق ۋاقىت كېلەي دەپ قالدى، شۇنداقلا كېلىپ قالدىكى، ھەممىڭلار مېنى يالغۇز تاشلاپ ئۆز يوللىرىڭلارغا كېتىسىلەر. لېكىن مەن يالغۇز قالمايمەن، چۈنكى ئاتام مەن بىلەن بىللىدۇر. ³³بۇلارنى سىلەرگە مەن ئارقىلىق ئامانلىق تاپسۇن، دەپ ئېيتتىم. بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى سىلەرگە ئازاب-ئوقۇبەت سالىدۇ. ئەمما غەيرەتلىك بولۇڭلار، چۈنكى مەن بۇ دۇنيا ئۈستىدىن غەلىبە قىلدىم!

17

ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىغا دۇئا قىلىشى

¹ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلغاندىن كېيىن، كۆزلىرىنى ئەرشكە تىكىپ مۇنداق دۇئا قىلدى:

_ ئى ئاتا، مېنىڭ ۋاقىت-سائىتىم يېتىپ كەلدى. ئوغلۇڭ ئۇلۇغلۇقۇڭنى نامايان قىلىش ئۈچۈن ئوغلۇڭنىڭ ئۇلۇغلۇقىنى نامايان قىلغىن. ²چۈنكى سەن ئۇنىڭغا پۈتكۈل ئىنسانىيەتتىن ئۈستۈن ھوقۇق ئاتا قىلدىڭ. شۇنىڭ بىلەن ئۇ سەن ئۇنىڭغا بەرگەن ئادەملەرنىڭ ھەممىسىگە مەڭگۈلۈك ھايات ئاتا قىلسۇن. ³مەڭگۈلۈك ھايات بولسا ھەقىقىي، بىردىنبىر خۇدانى، يەنى سېنى ۋە سەن ئەۋەتكەن ئەيسا مەسىھنى تونۇشتۇر. ⁴مەن سەن ماڭا بۇيرۇغان ھەممە ئىشلارنى ئورۇنداش بىلەن سېنىڭ ئۇلۇغلۇقۇڭنى يەر يۈزىدە نامايان قىلدىم. ⁵ئى ئاتا، سېنىڭ يېنىڭغا قايتقىنىمدا، دۇنيا ئاپىرىدە بولۇشتىن بۇرۇن بىز بەھرىمەن بولغان ئۇلۇغلۇقتىن مېنى قايتا بەھرىمەن قىلغايسەن.

⁶سەن بۇ دۇنيادىن ماڭا تاللاپ بەرگەنلەرگە سېنىڭ نامىڭنى ئاشكارىلىدىم. ئۇلار ساڭا تەۋە ئىدى، ئۇلارنى ماڭا بەردىڭ. ئۇلار سېنىڭ سۆزۈڭگە ئەمەل قىلدى. ⁷ئۇلار سەن ماڭا بەرگەن ھەممە نەرسىلەرنىڭ سەندىن كەلگەنلىكىنى ئەمدى بىلدى. ⁸چۈنكى سەن ماڭا قىلغان سۆزلەرنى ئۇلارغا يەتكۈزدۈم، ئۇلارمۇ قوبۇل قىلدى. سەندىن كەلگەنلىكىمنى ھەق دەپ بىلدى، ھەمدە مېنى ئەۋەتكەنلىكىڭگىمۇ ئىشەندى. ⁹ئۇلار ئۈچۈن دۇئا قىلىمەن. بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى سەن ماڭا بەرگەن ئادەملەر ئۈچۈن دۇئا قىلىمەن، چۈنكى ئۇلار سېنىڭكىدۇر. ¹⁰مېنىڭ ھەممەم سېنىڭكىدۇر، سېنىڭمۇ مېنىڭكىدۇر. مېنىڭ ئۇلۇغلۇقۇم ئۇلار ئارقىلىق نامايان بولدى.

¹¹مەن ئەمدى بۇ دۇنيادىن ئايرىلىش ئالدىدا تۇرىمەن. ئۇلارنى بۇ دۇنيادا قالدۇرۇپ، سېنىڭ يېنىڭغا كېتىمەن. ئى مۇقەددەس ئاتا، ئۆز نامىڭ بىلەن ئۇلارنى قوغدىغىن. بىز ئىككىمىز بىر بولغاندەك، ئۇلارمۇ بىر بولسۇن. ¹²مەن ئۇلار بىلەن بىرگە بولغان ۋاقتىمدا، سەن ماڭا ئاتا قىلغان نامىڭ بىلەن ئۇلارنى ساقلىدىم ۋە قوغدىدىم. شۇڭا ئۇلارنىڭ ئىچىدىكى ھالاكەت يولىغا ماڭغان بىر كىشىدىن باشقا ھېچكىم يوقالمىدى. شۇنداق قىلىپ، مۇقەددەس يازمىلاردىكى سۆزلەر ئەمەلگە ئاشتى.

¹³مانا ئەمدى سېنىڭ يېنىڭغا كېتىۋاتىمەن. مەندىكى خۇشاللىق ئۇلارنىڭ قەلبىگە تولسۇن دەپ، بۇ سۆزلەرنى دۇنيادىكى ۋاقتىمدا ئېيتتىم. ¹⁴سۆزلىرىڭنى ئۇلارغا يەتكۈزدۈم. بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى ئۇلاردىن نەپرەتلەندى، چۈنكى مەن بۇ دۇنياغا مەنسۇپ بولمىغىنىمدەك، ئۇلارمۇ بۇ دۇنياغا مەنسۇپ ئەمەستۇر. ¹⁵ئۇلارنى بۇ دۇنيادىن ئەكەت دەپ ئەمەس، بەلكى شەيتاندىن ساقلا، دەپ تىلەيمەن. ¹⁶مەن بۇ دۇنياغا مەنسۇپ بولمىغىنىمدەك، ئۇلارمۇ بۇ دۇنياغا مەنسۇپ ئەمەستۇر. ¹⁷سېنىڭ سۆزۈڭ ھەقىقەتتۇر. ئۇلارنى ھەقىقىتىڭ ئارقىلىق ئۆزۈڭگە ئاتىغايسەن. ¹⁸سەن مېنى دۇنياغا ئەۋەتكىنىڭدەك، مەنمۇ ئۇلارنى دۇنياغا ئەۋەتتىم. ¹⁹ئۇلار ساڭا ھەقىقىي ئاتالسۇن دەپ، ئۆزۈمنى ساڭا ئاتىدىم.

²⁰مەن ئۇلار ئۈچۈنلا ئەمەس، يەنە ئۇلار يەتكۈزگەن سۆزلەرنى ئاڭلاپ، ماڭا ئېتىقاد قىلىدىغانلار ئۈچۈنمۇ دۇئا قىلىمەن. ²¹ئۇلارنىڭ ھەممىسى بىر بولسۇن. ئى ئاتا، سەن مەندە، مەن سەندە بولغاندەك، ئۇلارمۇ بىزدە بولسۇن. شۇ ئارقىلىق بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى مېنى سېنىڭ ئەۋەتكەنلىكىڭگە ئىشەنسۇن. ²²بىز ئىككىمىز بىر بولغاندەك، ئۇلارمۇ بىر بولسۇن دەپ سەن ماڭا بەرگەن ئۇلۇغلۇقنى ئۇلارغا ئاتا قىلدىم. ²³مېنىڭ ئۇلاردا، سېنىڭ مەندە بولۇشۇڭ ئۇلارنىڭ ئىتتىپاقلىقىنىڭ مۇكەممەللىشىشى ئۈچۈندۇر. شۇندىلا بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى سېنىڭ مېنى ئەۋەتكەنلىكىڭنى ھەم مېنى سۆيگىنىڭدەك ماڭا ئېتىقاد قىلغانلارنىمۇ سۆيىدىغانلىقىڭنى بىلىدۇ.

²⁴ئى ئاتا، سەن ماڭا بەرگەن كىشىلەرنىڭ ھەممىسىنىڭ مەن بىلەن بىر يەردە بولۇشىنى ھەم ئۇلارنىڭ ئۇلۇغلۇقۇمنى كۆرۈشىنى ئارزۇ قىلىمەن. بۇ ئۇلۇغلۇق دۇنيا ئاپىرىدە بولۇشتىن بۇرۇن مېنى سۆيگەنلىكىڭ ئۈچۈن ماڭا بەرگەن ئۇلۇغلۇقتۇر. ²⁵ئى ئادىل ئاتا، بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى سېنى تونۇمايدۇ، ئەمما مەن سېنى تونۇيمەن. شاگىرتلىرىممۇ مېنى سېنىڭ ئەۋەتكەنلىكىڭنى بىلىدۇ. ²⁶ماڭا بولغان مېھىر-مۇھەببىتىڭ ئۇلاردا بولسۇن، ھەم مەنمۇ ئۇلاردا بولاي دەپ، مەن سېنى ئۇلارغا تونۇتتۇم، يەنە داۋاملىق تونۇتىمەن.

18

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تۇتقۇن قىلىنىشى

¹ھەزرىتى ئەيسا دۇئاسىنى ئاخىرلاشتۇرغاندىن كېيىن، شاگىرتلىرى بىلەن بىرگە تاشقىرىغا چىقىپ، يېرۇسالېم شەھىرىنىڭ سىرتىدىكى قىدرون جىلغىسىنىڭ ئۇ قېتىغا ئۆتتى. ئۇ يەردە بىر باغ بار ئىدى. ھەزرىتى ئەيسا بىلەن شاگىرتلىرى ئۇ باغقا كىردى. ²ئۇنىڭغا ساتقۇنلۇق قىلىدىغان يەھۇدامۇ ئۇ يەرنى بىلەتتى، چۈنكى ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن پات-پات ئۇ يەردە جەم بولاتتى. ³شۇنداق قىلىپ، يەھۇدا بىر قىسىم رىم لەشكەرلىرى، ئالىي روھانىيلار ۋە پەرىسىيلەر ئەۋەتكەن ئىبادەتخانا قاراۋۇللىرىنى باشلاپ، بۇ يەرگە كەلدى. ئۇلارنىڭ قوللىرىدا پانار، مەشئەل ۋە قوراللار بار ئىدى. ⁴ھەزرىتى ئەيسا بېشىغا كېلىدىغانلارنى بىلىپ، ئۇلارنىڭ ئالدىغا چىقىپ:

_ كىمنى ئىزدەيسىلەر؟ _ دەپ سورىدى.

⁵_ ناسىرەلىك ئەيسانى، _ دەپ جاۋاب بېرىشتى ئۇلار. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ مانا مەن شۇ، _ دېدى.

ئۇنىڭغا ساتقۇنلۇق قىلغان يەھۇدامۇ ئۇلارنىڭ قاتارىدا تۇراتتى. ⁶ھەزرىتى ئەيسا: «مانا مەن شۇ» دېيىشىگىلا، ئۇلار ئارقىلىرىغا يېنىپ يەرگە يىقىلىشتى. ⁷ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن يەنە بىر قېتىم:

_ كىمنى ئىزدەيسىلەر؟ _ دەپ سورىدى.

_ ناسىرەلىك ئەيسانى، _ دېيىشتى ئۇلار.

⁸_ سىلەرگە ئېيتتىمغۇ، مانا مەن شۇ. ئەگەر مېنىلا ئىزدىگەن بولساڭلار، يېنىمدىكىلەرنىڭ كېتىشىگە يول قويۇڭلار، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

⁹شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسانىڭ: «ئاتا، سەن ماڭا بەرگەنلەردىن ھېچقايسىسىنى يوقاتمىدىم» دېگەن سۆزى ئەمەلىيەتتە ئىسپاتلاندى.

¹⁰سىمۇن پېترۇس يېنىدىكى قىلىچنى سۇغۇرۇپ ئېلىپ، باش روھانىينىڭ مالكۇس ئىسىملىك چاكىرىغا ئۇردى. قىلىچ چاكارنىڭ ئوڭ قۇلىقىغا تېگىپ، قۇلىقىنى كېسىپ چۈشۈرۈۋەتتى. ¹¹ھەزرىتى ئەيسا پېترۇسقا:

_ قىلىچنى غىلىپىڭغا سال! مېنى ئاتام ئەمر قىلغان بۇ ئازاب قەدىھىنى ئىچمەسلىكىم كېرەكمىدى؟ _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ھانناننىڭ ئالدىغا ئېلىپ بېرىلىشى

¹²شۇنىڭ بىلەن لەشكەرلەر ۋە ئۇلارنىڭ قوماندانى ھەم يەھۇدىيلار ئەۋەتكەن ئىبادەتخانا قاراۋۇللىرى ھەزرىتى ئەيسانى تۇتۇپ باغلاشتى. ¹³ئۇلار ئۇنى ئالدى بىلەن شۇ يىلى باش روھانىي بولغان قاياپانىڭ قېيىنئاتىسى ھانناننىڭ ئالدىغا ئېلىپ بېرىشتى. ¹⁴باش روھانىي قاياپا بۇرۇن يەھۇدىي ئاقساقاللىرىغا: «پۈتۈن خەلقنىڭ ھالاك بولۇشىنىڭ ئورنىغا بىرلا ئادەم ئۆلسە ياخشى بولىدۇ» دېگەنىدى.

پېترۇسنىڭ ھەزرىتى ئەيسادىن تېنىشى

¹⁵سىمۇن پېترۇس بىلەن يەنە بىر شاگىرت ھەزرىتى ئەيسانىڭ كەينىدىن ئەگىشىپ ماڭدى. ئۇ شاگىرت باش روھانىينىڭ تونۇشى بولغانلىقى ئۈچۈن، ھەزرىتى ئەيساغا ئەگىشىپ، باش روھانىينىڭ ھويلىسىغا كىردى. ¹⁶سىمۇن پېترۇس بولسا تاشقىرىدا، يەنى دەرۋازىنىڭ يېنىدا قالدى. شۇڭا باش روھانىينىڭ تونۇشى بولغان شاگىرت تاشقىرىغا چىقىپ، دەرۋازىدىكى دېدەك بىلەن سۆزلىشىپ، پېترۇسنى ئىچكىرىگە باشلاپ كىردى. ¹⁷دەرۋازىدىكى دېدەك پېترۇستىن:

_ سىزمۇ ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىدىنغۇ دەيمەن؟ _ دەپ سورىدى.

_ ياق، مەن ئەمەس، _ دېدى پېترۇس.

¹⁸ھاۋا سوغۇق بولغانلىقى ئۈچۈن، باش روھانىينىڭ چاكارلىرى ۋە ئىبادەتخانا قاراۋۇللىرى ئوتۇندا يېقىلغان گۈلخاننىڭ چۆرىسىدە ئىسسىنىپ تۇرۇشاتتى. پېترۇسمۇ ئۇلارنىڭ يېنىدا تۇرۇپ ئوتقا قاقلاندى.

باش روھانىينىڭ ھەزرىتى ئەيسانى سوراق قىلىشى

¹⁹باش روھانىي ھەزرىتى ئەيسادىن شاگىرتلىرى ۋە بەرگەن تەلىملىرى توغرىسىدا سوئاللارنى سورىدى. ²⁰ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ مەن سۆزلىرىمنى ھەممە ئادەملەرگە ئاشكارا سۆزلىدىم، يەھۇدىيلار يىغىلىدىغان يەرلىك ئىبادەتخانىلاردا ۋە مەركىزىي ئىبادەتخانىدا دائىم تەلىم بەردىم. ھېچقانداق مەخپىي سۆز قىلمىدىم. ²¹بۇلارنى نېمىشقا مەندىن سورايسىز؟ سۆزلىرىمنى ئاڭلىغانلاردىن سوراڭ، ئۇلار نېمە دېگەنلىكىمنى بىلىدۇ.

²²ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلغاندا، يېنىدا تۇرغان ئىبادەتخانا قاراۋۇللىرىدىن بىرى ئۇنى بىر كاچات ئۇرۇپ:

_ باش روھانىيغا مۇشۇنداقمۇ دەمسەن؟ _ دېدى.

²³_ ئەگەر خاتا گەپ قىلغان بولسام، بۇنى كۆپچىلىكنىڭ ئالدىدا كۆرسەت. ئەمما ئېيتقانلىرىم توغرا تۇرسا، مېنى نېمە ئۈچۈن ئۇرىسەن؟ _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا.

²⁴شۇنىڭ بىلەن ھاننان ئۇنى باغلاقلىق پېتى باش روھانىي قاياپاغا يوللىدى.

پېترۇسنىڭ ھەزرىتى ئەيسادىن قايتا-قايتا تېنىشى

²⁵سىمۇن پېترۇس ئوتنىڭ ئالدىدا ئىسسىنىپ تۇراتتى. باشقىلار:

_ سەنمۇ ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىدىن ئىدىڭغۇ؟ _ دېيىشتى.

_ ياق! _ دەپ ئىنكار قىلدى پېترۇس.

²⁶ئۇ يەردە باش روھانىينىڭ چاكارلىرىدىن بىرى، يەنى پېترۇس قۇلىقىنى چېپىپ تاشلىغان ئادەمنىڭ تۇغقىنىمۇ بار ئىدى. ئۇ پېترۇسقا:

_ باغدا سېنى ئەيسا بىلەن بىرگە كۆردۈمغۇ! _ دېدى.

²⁷پېترۇس يەنە ئىنكار قىلدى. دەل شۇ چاغدا خوراز چىللىدى.

پىلاتۇس ھەزرىتى ئەيسانى سوراق قىلىشى

²⁸تاڭ يورۇغاندا ھەزرىتى ئەيسا قاياپانىڭ يېنىدىن رىملىق ئۆلكە باشلىقى پىلاتۇسنىڭ سارىيىغا ئېلىپ كېلىندى. ئۇنى ئېلىپ كەلگەن يەھۇدىي ئاقساقاللىرى بولسا ئۆزىمىزنىڭ ئېتىقادىنى بۇلغىمايلى دەپ سارايغا كىرمەي، سىرتتا ساقلاپ تۇرۇشتى. چۈنكى ئۆزىنى بۇلغىغان ئادەم ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ داستىخىنىغا داخىل بولالمايتتى. ²⁹شۇڭا پىلاتۇس تاشقىرىغا چىقىپ، ئۇلارنىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ بۇ ئادەمنىڭ ئۈستىدىن نېمە ئىش توغرۇلۇق ئەرز قىلىسىلەر؟ _ دەپ سورىدى. ³⁰ئۇلار:

_ بۇ ئادەم يامان ئىش قىلمىغان بولسا، ئۇنى سىزگە تاپشۇرمىغان بولاتتۇق، _ دەپ جاۋاب بېرىشتى.

³¹_ ئۇنى ئۆزۈڭلار ئېلىپ كېتىپ، ئۆز قانۇنۇڭلار بويىچە سوراق قىلىڭلار، _ دېدى پىلاتۇس ئۇلارغا. ئۇلار:

_ بىزنىڭ ئۆلۈم جازاسى بېرىش ھوقۇقىمىز يوق، _ دېيىشتى.

³²شۇنداق قىلىپ، بۇ ۋەقەلەر ئارقىلىق ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆزىنىڭ قانداق ئۆلىدىغانلىقى توغرىسىدا ئالدىن ئېيتقان سۆزلىرى ئەمەلگە ئاشتى.

³³پىلاتۇس سارىيىغا يېنىپ كىرىپ، ھەزرىتى ئەيسانى چاقىرتىپ، ئۇنىڭدىن:

_ سەن يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھىمۇ؟ _ دەپ سورىدى. ³⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ بۇ سوئالنى ئۆزىڭىز سوراۋاتامسىز ياكى باشقىلار مەن توغرۇلۇق سىزگە شۇنداق ئېيتقانمۇ؟ _ دېدى.

³⁵_ مەن يەھۇدىي ئەمەسقۇ! سېنى ماڭا تاپشۇرغانلار ئۆز خەلقىڭ ۋە ئالىي روھانىيلار! نېمە جىنايەت ئۆتكۈزگەنىدىڭ؟ _ دېدى پىلاتۇس.

³⁶_ مېنىڭ پادىشاھلىقىم بۇ دۇنياغا مەنسۇپ ئەمەس. ئەگەر مەنسۇپ بولغان بولسا ئىدى، شاگىرتلىرىم مېنىڭ يەھۇدىي ئاقساقاللىرىغا تاپشۇرۇلماسلىقىم ئۈچۈن جەڭ قىلغان بولاتتى. ھالبۇكى، مېنىڭ پادىشاھلىقىم بۇ دۇنياغا مەنسۇپ ئەمەس، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

³⁷_ دېمەك سەن بىر پادىشاھ ئىكەنسەن-دە؟ _ دېدى پىلاتۇس.

_ ئېيتقىنىڭىزدەك، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا، _ مەن ھەقىقەتكە گۇۋاھلىق بېرىش ئۈچۈن دۇنياغا كەلدىم، ھەقىقەتتە تۇرىدىغان كىشىلەر مېنىڭ سۆزلىرىمنى ئاڭلايدۇ.

³⁸پىلاتۇس ئۇنىڭدىن:

_ «ھەقىقەت» دېگەن نېمە؟ _ دەپ سورىدى. ئاندىن ئۇ يەنە تاشقىرىغا چىقىپ، يەھۇدىيلارغا:

_ مەن ئۇنىڭدىن ھېچقانداق جىنايەت تاپالمىدىم. ³⁹لېكىن سىلەرنىڭ ھەر يىلى ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىدا يەھۇدىي مەھبۇسلاردىن بىرنى قويۇپ بېرىشنى تەلەپ قىلىش ئادىتىڭلار بار. «يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھى»نى قويۇپ بېرىشىمنى خالامسىلەر؟ _ دېدى. ⁴⁰ئۇلار يەنە:

_ بۇ ئادەمنى ئەمەس، بارابباسنى قويۇپ بېرىڭ! _ دەپ چۇقان سېلىشتى. بارابباس بىر قاراقچى ئىدى.

19

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنىشى

¹شۇنىڭ بىلەن پىلاتۇس ھەزرىتى ئەيسانى قامچىلاتتى. ²لەشكەرلەر تىكەنلىك شاخلارنى ئۆرۈپ، بىر تاج ياساپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ بېشىغا كىيدۈرۈشتى. ئاندىن ئۇنىڭغا سۆسۈن رەڭلىك شاھانە تون كىيدۈرۈشتى. ³ئۇنىڭدىن كېيىن ئۇلار ئۇنىڭ ئالدىدا تۇرۇشۇپ:

_ ياشىسۇن يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھى! _ دەپ مەسخىرە قىلىشتى ۋە ئۇنى كاچاتلاشتى.

⁴پىلاتۇس يەنە سارىيىدىن چىقىپ، خەلققە:

_ ئاڭلاڭلار، مەن ئۇنى ئېلىپ چىقىپ، سىلەر بىلەن كۆرۈشتۈرىمەن ۋە ئۇنىڭدىن ھېچقانداق جىنايەت تاپالمىغانلىقىمنى سىلەرگە بىلدۈرىمەن، _ دېدى.

⁵شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا بېشىدىكى تىكەنلىك تاج ۋە ئۇچىسىدىكى سۆسۈن رەڭلىك تون بىلەن تاشقىرىغا ئېلىپ چىقىلدى. پىلاتۇس ئۇلارغا:

_ مانا، بۇ ئادەم! _ دېدى.

⁶ئالىي روھانىيلار ۋە ئىبادەتخانا قاراۋۇللىرى ھەزرىتى ئەيسانى كۆرۈپ:

_ ئۇنى كرېستكە مىخلاڭ، كرېستكە مىخلاڭ! _ دەپ ۋارقىراشتى.

_ ئۇنى ئۆزۈڭلار مىخلاڭلار، مەن ئۇنىڭدىن ھېچقانداق جىنايەت تاپالمىدىم! _ دېدى پىلاتۇس. ⁷يەھۇدىيلار مۇنداق دېيىشتى:

_ بىزدە شۇنداق بىر قانۇن بار. شۇ قانۇنغا ئاساسەن، ئۇ ئۆلۈمگە لايىقتۇر. چۈنكى ئۇ ئۆزىنى خۇدانىڭ ئوغلى دەپ ئاتىدى.

⁸پىلاتۇس بۇ سۆزنى ئاڭلاپ، تېخىمۇ قورقۇپ كەتتى. ⁹ئۇ سارىيىغا يېنىپ كىرىپ، ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ سەن زادى قەيەردىن كەلگەن؟ _ دەپ سورىدى. ھەزرىتى ئەيسا جاۋاب بەرمىدى.

¹⁰_ سەن ماڭا گەپ قىلمامسەن؟ سېنى قويۇپ بېرىدىغان ھەم كرېستكە مىخلايدىغان ھوقۇقۇمنىڭ بارلىقىنى بىلمەمسەن؟ _ دېدى پىلاتۇس.

¹¹_ ئەگەر سىزنىڭ ھوقۇقىڭىز ئەرشتىن بېرىلمىگەن بولسا، ماڭا نىسبەتەن ھېچقانداق ھوقۇقىڭىز بولمىغان بولاتتى. شۇنىڭ ئۈچۈن مېنى سىزگە تاپشۇرۇپ بەرگەن ئادەمنىڭ گۇناھى تېخىمۇ ئېغىردۇر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

¹²شۇنىڭ بىلەن پىلاتۇس ھەزرىتى ئەيسانى قويۇۋەتمەكچى بولدى، لېكىن يەھۇدىيلار:

_ بۇ ئادەمنى قويۇۋەتسىڭىز، رىم ئىمپېراتورىغا سادىق بولمىغان بولىسىز! كىم ئۆزىنى پادىشاھ دېسە، ئۇ كىشى ئىمپېراتورغا قارشى چىققان بولىدۇ! _ دەپ چۇقان سېلىشتى.

¹³پىلاتۇس بۇ سۆزلەرنى ئاڭلاپ، ھەزرىتى ئەيسانى تاشقىرىغا چىقاردى ۋە ئۆزى «تاش ياتقۇزۇلغان ھويلا» (ئاررامىي تىلىدا «گابباتا»)دىكى ھۆكۈم چىقىرىش ئورنىدا ئولتۇردى. ¹⁴ئۇ كۈنى ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ ھارپىسى بولۇپ، سائەت ئون ئىككىگە ئاز قالغانىدى. پىلاتۇس يەھۇدىيلارغا:

_ مانا بۇ سىلەرنىڭ پادىشاھىڭلار! _ دېدى.

¹⁵_ كۆزىمىزدىن يوقىتىڭ، كۆزىمىزدىن يوقىتىڭ، ئۇنى كرېستكە مىخلاڭ! _ دەپ ۋارقىراشتى يەھۇدىيلار.

_ مېنى پادىشاھىڭلارنى كرېستكە مىخلىسۇن دەمسىلەر؟ _ دېدى پىلاتۇس. ئالىي روھانىيلار:

_ رىم ئىمپېراتورىدىن باشقا پادىشاھىمىز يوق! _ دەپ توۋلاشتى.

¹⁶شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا پىلاتۇسنىڭ بۇيرۇقى بىلەن كرېستكە مىخلىنىشقا تاپشۇرۇلدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ كرېستكە مىخلىنىشى

لەشكەرلەر ھەزرىتى ئەيسانى ئېلىپ ماڭدى. ¹⁷ئۇ ئۆز كرېستىنى دۈمبىسىگە ئارتىپ، «باش سۆڭەك» (ئاررامىي تىلىدا «گولگوتا») دېگەن يەرگە باردى. ¹⁸ئۇلار ئۇنى شۇ يەردە كرېستكە مىخلاپ، كرېستنى تىكلىدى. ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئىككى تەرىپىدە يەنە ئىككى جىنايەتچى بار بولۇپ، ئۇلارمۇ ئۇنىڭغا ئوخشاش كرېستكە مىخلاندى. ھەزرىتى ئەيسانىڭ كرېستى ئۇلارنىڭ ئوتتۇرىسىغا تىكلەندى.

¹⁹پىلاتۇس تاختىغا «ناسىرەلىك ئەيسا _ يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھى» دەپ يېزىپ، كرېستكە ئاستۇرۇپ قويدى. ²⁰تاختىدىكى سۆزلەر ئاررامىي، لاتىنچە ۋە گرېكچە ئۈچ خىل تىلدا يېزىلغانلىقى ھەمدە ھەزرىتى ئەيسا مىخلانغان يەر شەھەرگە يېقىن بولغانلىقى ئۈچۈن، نۇرغۇن يەھۇدىيلار تاختىدىكى سۆزلەرنى ئوقۇدى. ²¹شۇڭا يەھۇدىيلارنىڭ ئالىي روھانىيلىرى پىلاتۇسقا:

_ «يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھى» دەپ يازماڭ. «ئۇ ئۆزىنى مەن يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھى دېگەن» دەپ يېزىڭ، _ دېيىشتى. ²²بىراق پىلاتۇس ئۇلارغا:

_ يازىدىغىنىمنى يازدىم! _ دېدى.

²³لەشكەرلەر ھەزرىتى ئەيسانى كرېستكە مىخلىغاندىن كېيىن، ئۇنىڭ كىيىملىرىنى ئېلىپ، تۆتكە بۆلۈپ، ھەربىرى بىر ئۈلۈشتىن ئېلىشتى. پەقەت تونىنىڭ ئىچىدىكى ئۇزۇن كۆڭلەك قالغان بولۇپ، بۇ كۆڭلەك تىكىلمەستىن، ئۈستىدىن ئاستىغا قاراپ توقۇلغانىدى. ²⁴شۇنىڭ بىلەن لەشكەرلەر بىر-بىرىگە:

_ كۆڭلەكنى يىرتماي، چەك تارتايلى. چەك كىمگە چىقسا، شۇ ئالسۇن، _ دېيىشتى.

شۇنىڭ بىلەن مۇقەددەس يازمىلاردىكى تۆۋەندىكى سۆزلەر ئەمەلگە ئاشتى.

«بۆلۈشمەك ئۈچۈن ئۇلار كىيىملىرىمنى،

چەك تارتىشقا تاشلىدى كۆڭلىكىمنى.»

دەرۋەقە، لەشكەرلەر شۇنداق قىلىشتى.

²⁵ھەزرىتى ئەيسا مىخلانغان كرېستنىڭ يېنىدا ئانىسى، ئانىسىنىڭ سىڭلىسى، كلوپاسنىڭ ئايالى مەريەم ۋە مەجدەللىك مەريەملەر تۇراتتى. ²⁶ھەزرىتى ئەيسا ئانىسى بىلەن ئۆزى ياخشى كۆرىدىغان شاگىرتىنىڭ بىرگە تۇرغانلىقىنى كۆرۈپ، ئانىسىغا:

_ ئانا، بۇ سىزنىڭ ئوغلىڭىز بولسۇن، _ دېدى. ²⁷ئاندىن شاگىرتىغا:

_ بۇ سېنىڭ ئاناڭ بولسۇن، _ دېدى.

شۇ ۋاقىتتىن ئېتىبارەن ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۇ شاگىرتى مەريەمنى ئۆزىنىڭ ئۆيىدە تۇرغۇزدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆلۈمى

²⁸ھەزرىتى ئەيسا ھەممە ئىشلىرىنىڭ تاماملانغانلىقىنى بىلدى. ئۇ مۇقەددەس يازمىلاردا يېزىلغان سۆزلەرنىڭ ئەمەلگە ئېشىشى ئۈچۈن:

_ ئۇسسىدىم! _ دېدى.

²⁹ئۇ يەردە ئەرزان ئۈزۈم شارابى بىلەن تولدۇرۇلغان بىر كۈپ بار ئىدى. ئۇلار ئۈزۈم شارابىغا چىلانغان بىر پارچە بۇلۇتنى لېپەكگۈلنىڭ غولىغا باغلاپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئاغزىغا ئۇزاتتى. ³⁰ھەزرىتى ئەيسا ئۈزۈم شارابىنى تېتىغاندىن كېيىن:

_ تامام بولدى! _ دېدى-دە، بېشىنى ئەگدى، ئاندىن جان بەردى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ بىقىنىغا نەيزە سانجىلىشى

³¹ئۇ كۈنى ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ ھارپىسى ئىدى. بۇ ھېيت دەم ئېلىش كۈنىگە توغرا كەلگەنىدى. يەھۇدىيلار كرېستكە مىخلانغانلارنىڭ جەسىتىنىڭ دەم ئېلىش كۈنىدە كرېستتە قېلىشىنى توغرا كۆرمەيتتى. شۇڭا يەھۇدىي ئاقساقاللىرى كرېستكە مىخلانغانلار تېزراق ئۆلۈپ، جەسەتلەرنى كرېستتىن بالدۇرراق ئېلىۋېتىشى ئۈچۈن پىلاتۇستىن ئۇلارنىڭ پۇتلىرىنى چېقىۋېتىشنى تەلەپ قىلدى.

³²شۇنىڭ بىلەن لەشكەرلەر بېرىپ، ھەزرىتى ئەيسا بىلەن بىرگە كرېستكە مىخلانغان ھېلىقى ئىككى ئادەمنىڭ پۇتلىرىنى چېقىۋەتتى. ³³لېكىن ھەزرىتى ئەيساغا كەلگەندە، ئۇنىڭ ئاللىقاچان ئۆلگەنلىكىنى كۆردى، شۇنىڭ بىلەن ئۇنىڭ پۇتىنى چاقمىدى. ³⁴بىراق لەشكەرلەردىن بىرى ئۇنىڭ بىقىنىغا نەيزىسىنى سانجىۋىدى، شۇ ئان قان ۋە سۇ ئېقىپ چىقتى.

³⁵بۇ ۋەقەنى ئۆز كۆزى بىلەن كۆرگۈچى سىلەرنى ئىشەنسۇن دەپ، گۇۋاھلىق بەرمەكتە. ئۇنىڭ گۇۋاھلىقى راستتۇر. كۆرگۈچى ئۆزىنىڭ ئېيتقانلىرىنىڭ راست ئىكەنلىكىنى بىلىدۇ. ^36‏-37بۇ ئىشلارنىڭ ھەممىسى مۇقەددەس يازمىلاردا ئالدىن ئېيتىلغان: «ئۇنىڭ بىر تال سۆڭىكىمۇ سۇنمايدۇ» ۋە «ئۇلار ئۆزلىرى نەيزە تىققۇچىغا قارايدۇ» دېگەن سۆزلەر ئەمەلگە ئاشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ دەپنە قىلىنىشى

³⁸بۇ ئىشلار يۈز بەرگەندىن كېيىن، ئاراماتىيالىق يۈسۈپ ھەزرىتى ئەيسانى دەپنە قىلىش ئۈچۈن پىلاتۇستىن ئۇنىڭ جەسىتىنى ئېلىپ كېتىشنى تەلەپ قىلدى. (يۈسۈپمۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىدىن ئىدى، لېكىن يەھۇدىي ئاقساقاللىرىدىن قورقۇپ، بۇنى مەخپىي تۇتاتتى.) پىلاتۇس رۇخسەت بەرگەندىن كېيىن، يۈسۈپ ھەزرىتى ئەيسانىڭ جەسىتىنى كرېستتىن چۈشۈرۈپ ئېلىپ كەتتى. ³⁹بۇرۇن بىر كېچىسى ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېنىغا كەلگەن نىكودىمۇسمۇ جەسەتكە چاچىدىغان مۇرمەككى ئارىلاشقان مۇئەتتەردىن ئوتتۇز نەچچە كىلو ئېلىپ، يۈسۈپ بىلەن بىرگە كەلدى. ⁴⁰ئىككىيلەن ھەزرىتى ئەيسانىڭ جەسىتىنى يەھۇدىيلارنىڭ دەپنە قىلىش ئادىتى بويىچە خۇش پۇراقلىق بۇيۇملارنى چېچىپ، زىغىر رەخت بىلەن كېپەنلىدى. ⁴¹ھەزرىتى ئەيسا كرېستكە مىخلانغان يەردە بىر باغ بولۇپ، باغنىڭ ئىچىدىكى قىيادا تېخى ھېچكىم دەپنە قىلىنمىغان يېڭى بىر قەبرە بار ئىدى. ⁴²بۇ كۈن ھېيتنىڭ ھارپىسى ھەم بۇ قەبرە يېقىن جايدا بولغانلىقى ئۈچۈن، ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى شۇ يەرگە دەپنە قىلدى.

20

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تىرىلىشى

¹يەكشەنبە كۈنى تاڭ يورۇشتىن بۇرۇن مەجدەللىك مەريەم ھەزرىتى ئەيسانىڭ قەبرىسىگە باردى ۋە قەبرىنىڭ ئاغزىدىكى تاشنىڭ ئېلىۋېتىلگەنلىكىنى كۆردى. ²ئۇ يۈگۈرگەن پېتى سىمۇن پېترۇس ۋە ھەزرىتى ئەيسا ياخشى كۆرىدىغان ھېلىقى شاگىرتنىڭ يېنىغا كېلىپ، ئۇلارغا:

_ بىركىم رەببىمىزنى قەبرىسىدىن يۆتكىۋېتىپتۇ، نەگە يۆتكىگەنلىكىنى بىلمىدۇق! _ دېدى.

³پېترۇس بىلەن ھېلىقى شاگىرت تاشقىرىغا چىقىپ، قەبرىگە قاراپ يول ئالدى. ⁴ئىككىيلەن بىللە يۈگۈرۈپ ماڭدى، لېكىن ھېلىقى شاگىرت پېترۇستىن تېز يۈگۈرۈپ، قەبرىگە بىرىنچى بولۇپ يېتىپ باردى. ⁵ئۇ ئېڭىشىپ، قەبرىنىڭ ئىچىگە قارىدى. ئۇ زىغىر كېپەننىڭ يېيىقلىق تۇرغانلىقىنى كۆردى، لېكىن ئىچكىرىگە كىرمىدى. ⁶كەينىدىن سىمۇن پېترۇس يېتىپ كېلىپ، قەبرىگە كىردى ۋە ئۇ يەردە يېيىقلىق تۇرغان كېپەننى كۆردى. ⁷ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ بېشىغا چەگكەن ياغلىقنىمۇ كۆردى. ياغلىق كېپەن بىلەن بىر يەردە ئەمەس، بەلكى ئايرىم يەردە يۆگەكلىك تۇراتتى.

⁸ئاندىن قەبرىگە ئاۋۋال كەلگەن شاگىرتمۇ قەبرىنىڭ ئىچىگە كىرىپ، ئەھۋالنى كۆرۈپ، ئىشەندى. ⁹شۇنداق بولسىمۇ، ئۇلار مۇقەددەس يازمىلاردا يېزىلغان ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆلۈمدىن چوقۇم تىرىلىدىغانلىقى ھەققىدىكى سۆزلەرنى تېخىچە چۈشەنمىگەنىدى. ¹⁰شۇنىڭدىن كېيىن ئۇلار ئۆزلىرى تۇرۇۋاتقان جايغا قايتىشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ مەجدەللىك مەريەمگە كۆرۈنۈشى

¹¹مەريەم بولسا قەبرىنىڭ ئالدىدا تۇرۇپ يىغلاۋاتاتتى. ئۇ يىغلاپ تۇرۇپ، قەبرىنىڭ ئىچىگە ئېڭىشىپ قارىۋىدى، ¹²ئاق كىيىم كىيگەن ئىككى پەرىشتىنى كۆردى. ئۇلارنىڭ بىرى ھەزرىتى ئەيسانىڭ جەسىتى قويۇلغان يەرنىڭ باش تەرىپىدە، يەنە بىرى ئاياغ تەرىپىدە ئولتۇراتتى. ¹³ئۇلار مەريەمدىن:

_ ئەي ئايال، نېمىشقا يىغلايسىز؟ _ دەپ سورىدى.

_ رەببىمنى ئېلىپ كېتىپتۇ، ئۇنى نەگە قويغانلىقىنى بىلەلمەيۋاتىمەن، _ دېدى مەريەم.

¹⁴ئۇ شۇ گەپنى قىلىپلا كەينىگە قارىۋىدى، كەينىدە بىرىنىڭ تۇرغىنىنى كۆردى. ئۇ دەل ھەزرىتى ئەيسا ئىدى. لېكىن ئۇ ھەزرىتى ئەيسا ئىكەنلىكىنى بىلەلمىدى.

¹⁵_ ئەي ئايال، نېمىشقا يىغلايسىز، كىمنى ئىزدەيسىز؟ _ دەپ سورىدى ھەزرىتى ئەيسا. مەريەم ئۇنى باغۋەن دەپ ئويلاپ:

_ تەقسىر، ئەگەر ئۇنى سىز يۆتكىۋەتكەن بولسىڭىز، قەيەرگە قويغانلىقىڭىزنى ئېيتىپ بەرگەيسىز. مەن ئۇنى ئېلىپ كەلسەم، _ دېدى.

¹⁶_ مەريەم! _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا. مەريەم بۇرۇلۇپلا، ئاررامىي تىلىدا:

_ راببونى! _ دېدى. (بۇ سۆز «ئۇستاز» دېگەن مەنىدە.)

¹⁷_ ماڭا ئېسىلماڭ! چۈنكى مەن تېخى ئاتامنىڭ يېنىغا قايتىپ بارمىدىم. بېرىپ، قېرىنداشلىرىمغا ئېيتىڭ: «سىلەرنىڭمۇ ئاتاڭلار بولغان ئاتامنىڭ، يەنى خۇدايىڭلار بولغان خۇدايىمنىڭ يېنىغا قايتىپ چىقىمەن!» _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

¹⁸شۇنىڭ بىلەن مەجدەللىك مەريەم شاگىرتلارنىڭ يېنىغا بېرىپ، ئۇلارغا:

_ رەببىمىزنى كۆردۈم! _ دېدى. ئاندىن ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆزىگە ئېيتقانلىرىنى ئۇلارغا سۆزلەپ بەردى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىغا كۆرۈنۈشى

¹⁹شۇ يەكشەنبە كۈنى كەچتە شاگىرتلار بىر يەردە جەم بولدى. ئۇلار يەھۇدىي ئاقساقاللىرىدىن قورقۇپ، ئۆينىڭ ئىشىكلىرىنى تاقىدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ ئارىسىدا تۇيۇقسىز پەيدا بولۇپ:

_ خۇدا سىلەرگە ئامانلىق ئاتا قىلسۇن! _ دېدى. ²⁰ئارقىدىنلا قوللىرى ۋە بىقىنىنى ئۇلارغا كۆرسەتتى. شاگىرتلار رەبنى كۆرگەنلىكىدىن خۇشال بولۇشۇپ، قىن-قىنىغا پېتىشماي قېلىشتى. ²¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا يەنە:

_ خۇدا سىلەرگە ئامانلىق ئاتا قىلسۇن! ئاتام مېنى ئەۋەتكىنىدەك، مەنمۇ سىلەرنى ئەۋەتىمەن، _ دېدى.

²²ئۇ بۇ سۆزلەرنى قىلىپ بولغاندىن كېيىن، ئۇلارغا بىر پۈۋلەپ:

_ خۇدانىڭ مۇقەددەس روھىغا مۇيەسسەر بولۇڭلار. ²³كىمنىڭ گۇناھلىرىنى كەچۈرسەڭلار، ئۇنىڭ گۇناھلىرى كەچۈرۈم قىلىنىدۇ! كىمنىڭ گۇناھلىرىنى كەچۈرۈم قىلمىساڭلار، ئۇنىڭ گۇناھلىرى كەچۈرۈم قىلىنمايدۇ!^* _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ توماسقا كۆرۈنۈشى

²⁴ئون ئىككى شاگىرتتىن بىرى، يەنى «قوشكېزەك» دەپ ئاتىلىدىغان توماس ھەزرىتى ئەيسا كەلگەندە ئۇلارنىڭ يېنىدا ئەمەس ئىدى. ²⁵كېيىن ئۇلار ئۇنىڭغا:

_ بىز رەببىمىزنى كۆردۇق! _ دېيىشتى. لېكىن توماس:

_ ئۇنىڭ قوللىرىدا مىخنىڭ ئىزىنى كۆرمىگۈچە، مىخلارنىڭ ئىزىغا ئۆز بارمىقىمنى ۋە بىقىنىغا ئۆز قولۇمنى تەگكۈزۈپ باقمىغۇچە، ھەرگىز ئىشەنمەيمەن، _ دېدى.

²⁶بىر ھەپتىدىن كېيىن شاگىرتلار يەنە شۇ ئۆيدە جەم بولدى، توماسمۇ ئۇلار بىلەن بىرگە ئىدى. ئىشىكلەر تاقاقلىق بولسىمۇ، ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ ئارىسىدا پەيدا بولۇپ:

_ خۇدا سىلەرگە ئامانلىق ئاتا قىلسۇن! _ دېدى. ²⁷ئاندىن توماسقا:

_ بارمىقىڭنى قوللىرىمغا تەگكۈزۈپ، قاراپ باققىن. قولۇڭنى بىقىنىمغا تەگكۈزۈپ باققىن. گۇمان قىلماي، ماڭا ئىشەنگىن! _ دېدى.

²⁸_ سەن مېنىڭ رەببىم ھەم خۇدايىمسەن! _ دېدى توماس ئۇنىڭغا جاۋابەن. ²⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ مېنى كۆرگەنلىكىڭ ئۈچۈن ئىشەندىڭمۇ؟ مېنى كۆرمەي تۇرۇپ ئىشەنگەنلەر نەقەدەر بەختلىك-ھە! _ دېدى.

بۇ يازمىنى يېزىشتىكى مەقسەت

³⁰ھەزرىتى ئەيسا بىز شاگىرتلارنىڭ ئالدىدا يەنە نۇرغۇن مۆجىزىلەرنى كۆرسەتتى، ئەمما بۇ مۆجىزىلەر بۇ يازمىدا يېزىلمىدى. ³¹بۇ خاتىرىلەر سىلەرنى ھەزرىتى ئەيسانىڭ قۇتقۇزغۇچى مەسىھ، شۇنداقلا خۇدانىڭ ئوغلى ئىكەنلىكىگە ئىشەنسۇن ھەم بۇ ئارقىلىق ئۇنىڭغا باغلىنىپ ھاياتلىققا ئېرىشسۇن دەپ يېزىلدى.

21

ھەزرىتى ئەيسانىڭ يەتتە شاگىرتىغا كۆرۈنۈشى

¹بۇ ئىشلاردىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا تىبېرىيە، يەنى جەلىلىيە كۆلىنىڭ بويىدا شاگىرتلىرىغا يەنە بىر قېتىم كۆرۈندى. بۇ قېتىمقى كۆرۈنۈشنىڭ جەريانى مۇنداق بولدى: ²سىمۇن پېترۇس، «قوشكېزەك» دەپ ئاتىلىدىغان توماس، جەلىلىيەدىكى كانالىق ناتانىيەل، زەبەدىينىڭ ئوغۇللىرى ۋە باشقا ئىككى شاگىرت بىرگە ئىدى. ³سىمۇن پېترۇس:

_ مەن بېلىق تۇتقىلى بارىمەن، _ دېدى. كۆپچىلىك:

_ بىزمۇ سەن بىلەن بىرگە بارىمىز، _ دېيىشتى.

ئۇلار تاشقىرىغا چىقىپ، كېمىگە ئولتۇردى، لېكىن كېچىچە ھېچ نەرسە تۇتالمىدى. ⁴تاڭ ئاتقاندا ھەزرىتى ئەيسا سۇ بويىدا تۇراتتى، بىراق شاگىرتلار ئۇنىڭ ھەزرىتى ئەيسا ئىكەنلىكىنى بىلمىدى. ⁵ھەزرىتى ئەيسا:

_ بالىلار، سىلەردە بېلىق يوقمۇ؟ _ دەپ سورىدى.

_ يوق، _ دەپ جاۋاب بەردى ئۇلار.

⁶_ تورنى كېمىنىڭ ئوڭ تەرىپىگە تاشلاڭلار، ئاندىن تۇتالايسىلەر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

ئۇلار تورنى كېمىنىڭ ئوڭ تەرىپىگە تاشلاپ، شۇنداق كۆپ بېلىق تۇتتىكى، ھەتتا تورنى تارتىپ چىقىرالماي قالدى. ⁷ھەزرىتى ئەيسانىڭ ياخشى كۆرگەن شاگىرتى پېترۇسقا:

_ بۇ رەببىمىزغۇ! _ دېدى.

سىمۇن پېترۇس ئۇنىڭ ھەزرىتى ئەيسا ئىكەنلىكىنى ئاڭلاپ، سېلىۋەتكەن چاپىنىنى كىيىپ، سۇغا سەكرىدى. ⁸قالغانلار قىرغاقتىن ئانچە يىراق ئەمەس ئىدى، يەنى تەخمىنەن يۈز مېتىرچە يىراقلىقتا بولۇپ، بېلىق بىلەن تولغان تورنى كېمە بىلەن تارتىپ قىرغاققا كەلدى. ⁹ئۇلار قىرغاققا چىققاندا، ئۈستىگە بېلىق ۋە نان قويۇلغان گۈلخاننى كۆردى. ¹⁰ھەزرىتى ئەيسا:

_ ئەمدى تۇتقان بېلىقىڭلاردىن ئەكېلىڭلار، _ دېدى.

¹¹سىمۇن پېترۇس كېمىگە چىقىپ، تورنى قىرغاققا تارتىپ چىقاردى. تور چوڭ بېلىقلار بىلەن تولغان بولۇپ، جەمئىي 153 بېلىق بار ئىدى. بېلىق شۇنچە كۆپ بولسىمۇ، تور يىرتىلمىغانىدى. ¹²ھەزرىتى ئەيسا:

_ كېلىڭلار، تاماق يەڭلار، _ دېدى. شاگىرتلارنىڭ ئىچىدە بىرەرسىمۇ ئۇنىڭدىن:

_ سىز كىم بولىسىز؟ _ دەپ سوراشقا پېتىنالمىدى. چۈنكى ئۇلار ئۇنىڭ ئۆزلىرىنىڭ رەببى ئىكەنلىكىنى بىلدى. ¹³ھەزرىتى ئەيسا نان بىلەن بېلىقنى ئەكېلىپ، ئۇلارغا بەردى. ¹⁴مانا بۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىپ، شاگىرتلىرىغا ئۈچىنچى قېتىمقى كۆرۈنۈشى ئىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ پېترۇس بىلەن سۆزلىشىشى

¹⁵تاماقتىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا سىمۇن پېترۇستىن:

_ يۇھاننا ئوغلى سىمۇن، سەن مېنى بۇلاردىنمۇ چوڭقۇر سۆيەمسەن؟ _ دەپ سورىدى.

_ شۇنداق رەببىم، مېنىڭ سىزنى سۆيىدىغانلىقىمنى بىلىسىز! _ دېدى پېترۇس. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ئۇنداقتا، قوزىلىرىمنى ئوتلات! _ دېدى. ¹⁶ئىككىنچى قېتىم يەنە ئۇنىڭدىن:

_ يۇھاننا ئوغلى سىمۇن، مېنى سۆيەمسەن؟ _ دەپ سورىدى. پېترۇس يەنە:

_ شۇنداق، رەببىم، مېنىڭ سىزنى سۆيىدىغانلىقىمنى بىلىسىز، _ دېدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ئۇنداقتا، قويلىرىمنى باق، _ دېدى. ¹⁷ئۈچىنچى قېتىم يەنە:

_ يۇھاننا ئوغلى سىمۇن، مېنى سۆيەمسەن؟ _ دەپ سورىدى.

پېترۇس ھەزرىتى ئەيسانىڭ بۇ سوئالنى ئۈچ قېتىم سورىغانلىقىغا كۆڭلى بىر قىسما بولۇپ:

_ رەببىم، سىز ھەممىنى بىلىسىز، سىزنى سۆيىدىغانلىقىمنىمۇ بىلىسىز، _ دېدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ئۇنداقتا، قويلىرىمنى ئوتلات. ¹⁸بىلىپ قويغىنكى، ياش ۋاقتىڭدا ئۆز بەلبېغىڭنى ئۆزۈڭ باغلاپ، خالىغان يېرىڭگە كەتتىڭ، لېكىن ياشانغاندا، قوللىرىڭنى باشقىلارنىڭ باغلىشىغا ئۇزىتىپ بېرىسەن، ئۇلار سېنى باغلاپ، سەن خالىمايدىغان يەرگە ئېلىپ كېتىدۇ.

¹⁹ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزنى پېترۇس قانداق ئۆلسە خۇداغا شان-شەرەپ كەلتۈرەلەيدىغانلىقىنى بىلدۈرۈش ئۈچۈن ئېيتتى. ئاندىن ئۇنىڭغا يەنە:

_ ماڭا ئەگەش، _ دېدى.

²⁰پېترۇس كەينىگە بۇرۇلۇپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ ياخشى كۆرىدىغان شاگىرتىنىڭ ئەگىشىپ كېلىۋاتقانلىقىنى كۆردى. (بۇ شاگىرت ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئاخىرقى كەچلىك تامىقىدا ئۇنىڭغا يېقىن ئولتۇرۇپ: «ئى رەببىم، سىزنى تۇتۇپ بەرمەكچى بولغان كىمدۇ؟» دەپ سورىغان شاگىرت ئىدى.) ²¹پېترۇس ئۇنى كۆرۈپ، ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ ئى رەببىم، بۇ ئادەم كەلگۈسىدە قانداق بولار؟ _ دەپ سورىدى.

²²_ مەن قايتىپ كەلگۈچە ئۇنىڭ ھايات بولۇشىنى خالىشىمنىڭ سەن بىلەن نېمە مۇناسىۋىتى بار؟! ماڭا ئەگىشىۋەر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا.

²³شۇنىڭ بىلەن قېرىنداشلار ئارىسىدا ھېلىقى شاگىرتنىڭ ئۆلمەيدىغانلىقىغا دائىر گەپ تارقالدى. لېكىن ھەزرىتى ئەيسا پېترۇسقا: «ئۇ ئۆلمەيدۇ» دېمىگەنىدى. پەقەت: «ئەگەر مەن قايتىپ كەلگۈچە ئۇنىڭ ھايات بولۇشىنى خالىسام، بۇنىڭ سەن بىلەن نېمە مۇناسىۋىتى بار؟» دېگەنىدى.

خاتىمە

²⁴بۇ ئىشلار ھەققىدە گۇۋاھلىق بەرگۈچى، ھەمدە بۇ ئىشلارنى خاتىرىلىگۈچى ئەنە شۇ شاگىرتتۇر. بىزمۇ بىلىمىزكى، ئۇنىڭ گۇۋاھلىقى راستتۇر.

²⁵ھەزرىتى ئەيسا بۇلاردىن باشقا نۇرغۇن ئىشلارنىمۇ قىلغانىدى. ئەگەر ئۇلارنىڭ ھەممىسى ئايرىم-ئايرىم يېزىلغان بولسا، مېنىڭچە كىتابلار پۈتۈن دۇنياغا سىغمايتتى!