ئۇيغۇرچە مۇقەددەس كىتاب جەمئىيىتى

ئىنجىل

مەتتا بايان قىلغان خۇش خەۋەر

1

ئەيسا مەسىھنىڭ نەسەبنامىسى

¹ئەيسا مەسىھنىڭ ئەجدادلىرى: ئەيسا مەسىھ پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى، پادىشاھ داۋۇت بولسا ئىبراھىمنىڭ ئەۋلادى. ²ئىبراھىم ئىسھاقنىڭ ئاتىسى، ئىسھاق ياقۇپنىڭ ئاتىسى، ياقۇپ يەھۇدا ۋە ئۇنىڭ قېرىنداشلىرىنىڭ ئاتىسى، ³يەھۇدا تاماردىن تۇغۇلغان پەرەس ۋە زەراخنىڭ ئاتىسى، پەرەس خەزروننىڭ ئاتىسى، خەزرون رامنىڭ ئاتىسى، ⁴رام ئاممىنادابنىڭ ئاتىسى، ئاممىناداب ناخشوننىڭ ئاتىسى، ناخشون سالموننىڭ ئاتىسى، ⁵سالمون راھابتىن تۇغۇلغان بوئازنىڭ ئاتىسى، بوئاز رۇتتىن تۇغۇلغان ئوبېدنىڭ ئاتىسى، ئوبېد يىشاينىڭ ئاتىسى، ⁶يىشاي داۋۇت پادىشاھنىڭ ئاتىسى، پادىشاھ داۋۇت ئۇرىيانىڭ ئايالىدىن تۇغۇلغان سۇلايماننىڭ ئاتىسى، ⁷سۇلايمان رىخوبئامنىڭ ئاتىسى، رىخوبئام ئابىيانىڭ ئاتىسى، ئابىيا ئاسانىڭ ئاتىسى، ⁸ئاسا يىھوشافاتنىڭ ئاتىسى، يىھوشافات يىھورامنىڭ ئاتىسى، يىھورام ئۇززىيانىڭ ئاتىسى، ⁹ئۇززىيا يوتەمنىڭ ئاتىسى، يوتەم ئاخازنىڭ ئاتىسى، ئاخاز خىزكىيانىڭ ئاتىسى، ¹⁰خىزكىيا ماناسسەنىڭ ئاتىسى، ماناسسە ئاموننىڭ ئاتىسى، ئامون يوشىيانىڭ ئاتىسى، ¹¹يوشىيا ئىسرائىل ئەۋلادلىرى بابىلغا سۈرگۈن قىلىنغاندا تۇغۇلغان يىھوياكىن ۋە ئۇنىڭ قېرىنداشلىرىنىڭ ئاتىسى، ¹²يىھوياكىن ئىسرائىللار بابىلغا سۈرگۈن بولغاندىن كېيىن، تۇغۇلغان شىئالتېلنىڭ ئاتىسى، شىئالتېل زىرۇببابەلنىڭ ئاتىسى، ¹³زىرۇببابەل ئابىخۇدنىڭ ئاتىسى، ئابىخۇد ئەلياقىمنىڭ ئاتىسى، ئەلياقىم ئازورنىڭ ئاتىسى، ¹⁴ئازور زادوقنىڭ ئاتىسى، زادوق ئاھىمنىڭ ئاتىسى، ئاخىم ئەلىھۇدنىڭ ئاتىسى، ¹⁵ئەلىھۇد ئەلئازارنىڭ ئاتىسى، ئەلئازار ماتتاننىڭ ئاتىسى، ماتتان ياقۇپنىڭ ئاتىسى، ¹⁶ياقۇپ مەريەمنىڭ ئېرى يۈسۈپنىڭ ئاتىسى، مەريەم مەسىھ دەپ ئاتالغان ئەيسانىڭ ئاپىسى. ¹⁷بۇنداق بولغاندا، ئىبراھىم پەيغەمبەردىن پادىشاھ داۋۇتقىچە ئون تۆت ئەۋلاد، پادىشاھ داۋۇتتىن ئىسرائىللار بابىلغا سۈرگۈن قىلىنغۇچىمۇ ئون تۆت ئەۋلاد ۋە ئۇلار بابىلغا سۈرگۈن بولغاندىن مەسىھ دۇنياغا كەلگەنگە قەدەر ئوخشاشلا ئون تۆت ئەۋلاد ئۆتكەن.

ئەيسا مەسىھنىڭ دۇنياغا كېلىشى

¹⁸ئەيسا مەسىھنىڭ دۇنياغا كېلىشى مۇنداق بولغان: مەريەم بىلەن يۈسۈپنىڭ توي چېيى ئىچكۈزۈلگەنىدى. بىراق ئۇلار نىكاھلىنىشتىن ئىلگىرى مەريەم ئۆزىنىڭ مۇقەددەس روھتىن ھامىلىدار بولغانلىقىنى بايقىدى. ¹⁹مەريەمنىڭ لايىقى يۈسۈپ دۇرۇس ئادەم بولغاچقا، مەريەمنى خەلق ئالدىدا نومۇسقا قالدۇرماسلىق ئۈچۈن ئۇنىڭدىن جىمجىتلا ئايرىلىپ كەتمەكچى بولدى. ²⁰بىراق ئۇ بۇ ئىشنى ئويلاپ يۈرگىنىدە، پەرۋەردىگارنىڭ بىر پەرىشتىسى ئۇنىڭ چۈشىدە زاھىر بولۇپ: «ئەي پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى يۈسۈپ، مەريەمنى ئەمرىڭگە ئېلىشتىن قورقما، چۈنكى تۇغۇلىدىغان بالا مۇقەددەس روھتىن كەلدى. ²¹ئۇ بىر ئوغۇل تۇغىدۇ. ئۇنىڭغا ئەيسا [مەنىسى «پەرۋەردىگار قۇتقۇزىدۇ»] دەپ ئىسىم قويغىن، چۈنكى ئۇ ئۆز خەلقىنى ئۇلار ئۆتكۈزگەن گۇناھلىرىدىن قۇتقۇزىدۇ» دېدى.

²²مانا بۇ ۋەقەلەرنىڭ يۈز بېرىشى پەرۋەردىگارنىڭ پەيغەمبەر ئارقىلىق ئېيتقان سۆزلىرىنى ئەمەلگە ئاشۇردى. ²³پەرۋەردىگار مۇنداق دېگەنىدى: «پاك قىز ھامىلىدار بولۇپ بىر ئوغۇل تۇغىدۇ، ئۇ ئىممانۇئېل [مەنىسى ‹خۇدا بىزگە ياردۇر›] دەپ ئاتىلىدۇ.» ²⁴يۈسۈپ ئويغىنىپ، پەرىشتىنىڭ دېگىنىنى قىلىپ، مەريەمنى ئەمرىگە ئالدى. ²⁵لېكىن مەريەم بوشانغۇچە ئۇنىڭ بىلەن بىر ياستۇققا باش قويمىدى. بالا تۇغۇلغاندا، يۈسۈپ ئۇنىڭغا ئەيسا دەپ ئىسىم قويدى.

2

مۇنەججىملەر زىيارىتى

¹ھەزرىتى ئەيسا پادىشاھ ھىرود زامانىدا يەھۇدىيەنىڭ بەيتلەھەم شەھىرىدە دۇنياغا كەلدى. كېيىن شەرقتىن بەزى مۇنەججىملەر يېرۇسالېمغا كېلىپ، كىشىلەرگە:

²_ يەھۇدىيلارنىڭ يېڭىدىن تۇغۇلغان پادىشاھى قەيەردە؟ بىز ئۇنىڭ تۇغۇلغانلىقىدىن بېشارەت بېرىدىغان يۇلتۇزنىڭ شەرقتىن كۆتۈرۈلگەنلىكىنى كۆردۇق. شۇڭا ئۇنىڭغا تىزلىنىپ، تەزىم قىلغىلى كەلدۇق، _ دېيىشتى.

³بۇنى ئاڭلىغان پادىشاھ ھىرود ئالاقزادىلىككە چۈشتى، جۈملىدىن پۈتكۈل يېرۇسالېم خەلقىمۇ شۇنداق بولدى. ⁴پادىشاھ ھىرود پۈتكۈل ئالىي روھانىيلار ۋە تەۋرات ئۇستازلىرىنى چاقىرىپ، ئۇلاردىن:

_ پەيغەمبەرلەر قۇتقۇزغۇچى مەسىھ^* قەيەردە تۇغۇلىدۇ دېگەنىدى؟ _ دەپ سورىدى.

⁵_ يەھۇدىيەنىڭ بەيتلەھەم شەھىرىدە، _ دېيىشتى ئۇلار، _ چۈنكى بۇ توغرۇلۇق بىر پەيغەمبەر مۇنداق خاتىرە قالدۇرغان:

⁶«ئەي يەھۇدىيە زېمىنىدىكى بەيتلەھەم،

يەھۇدىيە رەھبەرلىرىنىڭ نەزىرىدە ئورنۇڭ مۇھىم.

چۈنكى سەندىن بىر ھۆكۈمران چىقىپ،

خەلقىم ئىسرائىللارنى باقىدۇ.»

⁷شۇنىڭ بىلەن پادىشاھ ھىرود مۇنەججىملەرنى مەخپىي چاقىرتىپ، يۇلتۇزنىڭ قاچان پەيدا بولغانلىقىنى ئۇقۇۋالدى. ⁸ئاندىن: «بېرىڭلار، بالىنى كۆڭۈل قويۇپ ئىزدەڭلار. بالىنى تاپقان ھامان ماڭا خەۋەر قىلىڭلار، مەنمۇ ئۇنىڭ ئالدىغا بېرىپ، تەزىم قىلىپ كېلەي» دېدى ۋە ئۇلارنى بەيتلەھەمگە يولغا سالدى.

⁹مۇنەججىملەر پادىشاھ ھىرودنىڭ سۆزىگە بىنائەن يولغا چىقتى. شەرقتىن كۆتۈرۈلگەن ھېلىقى يۇلتۇز ئۇلارغا يول باشلاپ ماڭدى. ئۇلار بالا تۇغۇلغان يەرگە كېلىپ توختىدى. ¹⁰ئۇلار ھېلىقى يۇلتۇزنى كۆرگىنىدىن ئىنتايىن خۇشال بولۇشتى. ¹¹ئۇلار ئۆيگە كىرىپ، بالىنى ئانىسى مەريەم بىلەن بىرگە كۆرۈپ، يەرگە باش قويۇپ بالىغا تەزىم قىلىشتى. ئاندىن ساندۇقلىرىنى ئېچىپ، ئالتۇن، مەستىكى رۇمى، مۇرمەككى قاتارلىق سوۋغاتلارنى ئېلىپ سۇنۇشتى. ¹²ئۇلارنىڭ چۈشلىرىدە پەرۋەردىگار پادىشاھ ھىرودنىڭ يېنىغا قايتماسلىق ھەققىدە بېشارەت بەرگەنلىكى ئۈچۈن، باشقا يول بىلەن ئۆز يۇرتلىرىغا قايتىشتى.

مىسىرغا قېچىش

¹³مۇنەججىملەر كەتكەندىن كېيىن، پەرۋەردىگارنىڭ بىر پەرىشتىسى يۈسۈپنىڭ چۈشىدە زاھىر بولۇپ:

_ ئورنۇڭدىن تۇر، ئانا-بالا ئىككىسىنى ئېلىپ مىسىرغا قاچ! مەن ساڭا خەۋەر بەرگۈچە ئۇ يەردە تۇر. چۈنكى پادىشاھ ھىرود بالىنى ئىزدەپ تېپىپ ئۆلتۈرمەكچى، _ دېدى.

¹⁴شۇنىڭ بىلەن يۈسۈپ ئورنىدىن تۇرۇپ، ئانا-بالا ئىككىسىنى ئېلىپ، شۇ كېچىلا مىسىرغا قاراپ يولغا چىقتى. ¹⁵ئۇلار پادىشاھ ھىرود ئۆلگۈچە شۇ يەردە تۇردى. شۇنىڭ بىلەن پەرۋەردىگارنىڭ پەيغەمبەر ئارقىلىق ئالدىن ئېيتقان: «ئوغلۇمنى مىسىردىن مەن چاقىردىم» دېگەن سۆزى ئەمەلگە ئاشتى.

ئوغۇل بوۋاقلارنىڭ ئۆلتۈرۈلۈشى

¹⁶پادىشاھ ھىرود مۇنەججىملەرگە ئالدانغانلىقىنى سېزىپ، قاتتىق غەزەپلەندى. ئۇ مۇنەججىملەرنىڭ ئېيتقانلىرىغا ئاساسەن بوۋاقنىڭ يېشىنى ھېسابلاپ چىقىپ، بەيتلەھەم شەھىرى ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى ئىككى ياشقىچە بولغان ئوغۇل بوۋاقلارنىڭ ھەممىسىنى ئۆلتۈرۈش توغرىسىدا بۇيرۇق چۈشۈردى.

¹⁷شۇنىڭ بىلەن خۇدانىڭ يەرەمىيا پەيغەمبەر ئارقىلىق ئېيتقان تۆۋەندىكى سۆزلىرى ئەمەلگە ئاشتى:

¹⁸«راماھ شەھىرىدىن قاتتىق قايغۇ-ھەسرەتلىك يىغا ئاۋازى ئاڭلاندى.

راھىلە بالىلىرى ئۈچۈن يىغلاۋاتاتتى.

ئۇنىڭغا تەسەللى كار قىلمىدى،

چۈنكى ئۇ بالىلىرىدىن ئايرىلىپ قالغانىدى.»

مىسىردىن قايتىپ كېلىش

¹⁹پادىشاھ ھىرود ئۆلگەندىن كېيىن، مىسىردا يۈسۈپنىڭ چۈشىدە پەرۋەردىگارنىڭ بىر پەرىشتىسى زاھىر بولۇپ:

²⁰_ ئورنۇڭدىن تۇر، بالا ۋە ئانىسىنى ئېلىپ ئىسرائىلىيەگە قايت! چۈنكى بالىنىڭ جېنىنى ئالماقچى بولغانلار ئۆلدى، _ دېدى. ²¹شۇنىڭ بىلەن يۈسۈپ بالا ۋە ئانىسىنى ئېلىپ ئىسرائىلىيەگە يول ئالدى.

²²بىراق يۈسۈپ پادىشاھ ھىرودنىڭ ئوغلى ئارخېلاسنىڭ ئاتىسىنىڭ ئورنىدا يەھۇدىيە ئۆلكىسىگە ھۆكۈمرانلىق قىلىۋاتقانلىقىدىن خەۋەر تېپىپ، ئۇ يەرگە بېرىشتىن قورقتى. كېيىن ئۇ خۇدانىڭ بېشارىتىگە ئاساسەن جەلىلىيە ئۆلكىسىگە بېرىپ، ²³ناسىرە شەھىرىگە ئورۇنلاشتى. شۇنىڭ بىلەن پەيغەمبەرلەرنىڭ: «ئۇ ناسىرەلىك دەپ نام ئالىدۇ» دېگەن سۆزى ئەمەلگە ئاشتى.

3

چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيانىڭ تەلىم بېرىشى

¹شۇ چاغلاردا چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيا يەھۇدىيە ئۆلكىسىدىكى چۆل-باياۋاندا كىشىلەرگە تەلىم بېرىپ:

²_ يامان يوللىرىڭلاردىن يېنىپ، توۋا قىلىڭلار! چۈنكى ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى نامايان بولۇش ئالدىدا تۇرىدۇ! _ دېدى. ³چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيا توغرىسىدا ئىلگىرى يەشايا پەيغەمبەر مۇنداق دېگەنىدى:

«چۆللۈكتە بىر كىشى:

‹رەببىمىزگە يول ھازىرلاڭلار،

ئۇنىڭ يوللىرىنى تۈزلەڭلار!› دەپ جاكارلايدۇ.»

⁴يەھيا پەيغەمبەر تۆگە يۇڭىدىن توقۇلغان كىيىم كىيگەن، بېلىگە كۆن تاسما باغلىغانىدى. يەيدىغىنى چېكەتكە بىلەن ياۋا ھەرىنىڭ ھەسىلى ئىدى. ⁵يېرۇسالېم، شۇنداقلا پۈتۈن يەھۇدىيەدىن ۋە ئىئوردان ۋادىسىدىن كىشىلەر ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىشىپ، ⁶گۇناھلىرىنى ئىقرار قىلىشتى ۋە ئۇنىڭ ئىئوردان دەرياسىدا چۆمۈلدۈرۈشىنى^* قوبۇل قىلىشتى.

⁷پەرىسىي ۋە سادۇقىي مەزھىپىدىكىلەردىنمۇ كۆپلىگەن كىشىلەرنىڭ چۆمۈلدۈرۈشنى قوبۇل قىلغىلى كەلگەنلىكىنى كۆرگەن يەھيا پەيغەمبەر ئۇلارغا:

_ ئەي ساختىپەز يىلانلار، گۇناھىڭلارغا توۋا قىلماي، خۇدادىن كېلىدىغان غەزەپتىن قېچىپ قۇتۇلۇش ئۈچۈن چۆمۈلدۈرۈشنى قوبۇل قىلايلى، دېگىنىڭلار قانداق گەپ؟! ⁸ئەگەر: «گۇناھلىرىمىزغا توۋا قىلدۇق» دېسەڭلار، ئۇنى ئەمەللىرىڭلار ئارقىلىق ئىسپاتلاڭلار. ⁹سىلەر ئۆزۈڭلارچە: «بىز ئىبراھىمنىڭ ئەۋلادى بولغانلىقىمىز ئۈچۈن، خۇدا گۇناھلىرىمىزنى چوقۇم كەچۈرىدۇ» دەپ ئويلاپ يۈرمەڭلار! چۈنكى سىلەرگە ئېيتىپ قويايكى، خۇدا ئەجدادىمىز ئىبراھىمغا مۇشۇ تاشلاردىنمۇ پەرزەنتلەرنى يارىتىپ بېرەلەيدۇ. ¹⁰پالتا دەرەخنىڭ يىلتىزىغا يېقىنلاشتى، ياخشى مېۋە بەرمەيدىغان دەرەخلەر كېسىلىپ ئوتقا تاشلىنىدۇ. ¹¹مەن سىلەرنى توۋا قىلغانلىقىڭلار ئۈچۈن پەقەت سۇغىلا چۆمۈلدۈرىمەن، لېكىن مەندىن كېيىن تېخىمۇ قۇدرەتلىك بىرى كېلىپ، سىلەرنى مۇقەددەس روھقا ھەم ئوتقا چۆمۈلدۈرىدۇ. مەن ئۇنىڭ ئالدىدا ھەتتا ئۇنىڭ چورۇقىنى كۆتۈرۈشكىمۇ لايىق ئەمەسمەن! ¹²ئۇ خاماندىكى بۇغداينى قولىدىكى كۈرەك بىلەن ئايرىپ، ئۇنى ئامباردا ساقلايدۇ، سامىنىنى بولسا ئۆچمەس ئوتتا كۆيدۈرىدۇ، _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ چۆمۈلدۈرۈلۈشى

¹³شۇ كۈنلەردە ھەزرىتى ئەيسا يەھيا پەيغەمبەردىن چۆمۈلدۈرۈشنى قوبۇل قىلىش ئۈچۈن جەلىلىيە ئۆلكىسىدىن ئىئوردان دەرياسى بويىغا كەلدى. ¹⁴بىراق يەھيا پەيغەمبەر ئۇنى چۆمۈلدۈرۈشكە ئۇنىماي:

_ سېنىڭ مېنىڭ ئالدىمغا كەلگىنىڭ نېمىسى! مەن چۆمۈلدۈرۈشنى ئەسلى سەندىن قوبۇل قىلىشىم كېرەك ئىدىغۇ؟ _ دېدى. ¹⁵لېكىن ھەزرىتى ئەيسا جاۋابەن:

_ ھازىر مۇشۇنداق بولسۇن. چۈنكى خۇدانىڭ ئىرادىسىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۈچۈن شۇنداق قىلىشىمىز توغرىدۇر، _ دېدى.

شۇنىڭ بىلەن يەھيا پەيغەمبەر ئۇنى چۆمۈلدۈرۈشكە قوشۇلدى. ¹⁶ھەزرىتى ئەيسا چۆمۈلدۈرۈلدى. ئۇ سۇدىن چىقىشىغا ئاسمان يېرىلىپ، خۇدانىڭ روھىنىڭ كەپتەر ھالىتىدە ئاسماندىن چۈشۈپ، ئۆزىنىڭ ئۈستىگە قونۇۋاتقانلىقىنى كۆردى. ¹⁷ئاندىن ئەرشتىن خۇدانىڭ: «بۇ مېنىڭ سۆيۈملۈك ئوغلۇم، مەن ئۇنىڭدىن ئىنتايىن خۇرسەنمەن!» دېگەن ئاۋازى ئاڭلاندى.

4

ھەزرىتى ئەيسانىڭ سىنىلىشى

¹ئۇنىڭدىن كېيىن مۇقەددەس روھ ھەزرىتى ئەيسانى شەيتاننىڭ سىناقلىرىدىن ئۆتكۈزۈش ئۈچۈن چۆل-باياۋانغا ئېلىپ باردى. ²ھەزرىتى ئەيسا قىرىق كېچە-كۈندۈز روزا تۇتتى، شۇڭا قورسىقى تازا ئاچتى. ³ئۇنى سىنىماقچى بولغان شەيتان ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ ئەگەر سەن راستتىنلا خۇدانىڭ ئوغلى^* بولساڭ، مۇشۇ تاشلارنى نانغا ئايلاندۇرۇپ يە! _ دېدى. ⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا جاۋابەن:

_ تەۋراتتا: «ئىنسان پەقەت نان بىلەن ئەمەس، يەنە خۇدانىڭ ئاغزىدىن چىققان ھەربىر سۆزى بىلەنمۇ ياشايدۇ» دەپ يېزىلغان، _ دېدى.

⁵ئاندىن شەيتان ھەزرىتى ئەيسانى مۇقەددەس شەھەر يېرۇسالېمغا ئېلىپ باردى ۋە ئۇنى مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ئەڭ ئېگىز جايىغا ئېلىپ چىقىپ، مۇنداق دېدى:

⁶_ خۇدانىڭ ئوغلى بولساڭ، پەسكە سەكرەپ باققىنا! چۈنكى زەبۇردا:

«پەرۋەردىگار ئەمر بېرەر سەن ئۈچۈن پەرىشتىلىرىگە،

يۈرەر پەرىشتىلەر سېنى كۆتۈرۈپ قوللىرىدا،

ئۇرۇلۇپ كەتمىسۇن دەپ پۇتلىرىڭ بىرەر تاشقا» دەپ يېزىلغان ئەمەسمۇ؟

⁷_ تەۋراتتا: «پەرۋەردىگار خۇدانى يەنە سىناپ بېقىش غەرىزىدە بولماڭلار» دەپمۇ يېزىلغان، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

⁸ئاندىن شەيتان ھەزرىتى ئەيسانى ناھايىتى ئېگىز بىر تاغقا ئېلىپ چىقىپ، ئۇنىڭغا دۇنيادىكى بارلىق شان-شەرەپلىك دۆلەتلەرنى كۆرسىتىپ:

⁹_ يەرگە باش قويۇپ ماڭا سەجدە قىلساڭ، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ساڭا بېرىمەن، _ دېدى.

¹⁰_ يوقال، شەيتان! تەۋراتتا: «پەرۋەردىگارىڭلار خۇداغا ئىبادەت قىلىڭلار، پەقەت ئۇنىڭغىلا خىزمەت قىلىڭلار!» دېيىلگەن، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا جاۋابەن.

¹¹شۇنىڭ بىلەن شەيتان ھەزرىتى ئەيسانى تاشلاپ كېتىپ قالدى. پەرىشتىلەر كېلىپ ھەزرىتى ئەيسانىڭ خىزمىتىدە بولدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تەلىم بېرىشنى باشلىشى

¹²ھەزرىتى ئەيسا يەھيانىڭ تۇتقۇن قىلىنغانلىقىنى ئاڭلاپ، جەلىلىيە ئۆلكىسىگە قايتىپ كەلدى. ¹³ئۇ يۇرتى ناسىرەدە تۇرماي، زەبۇلۇن ۋە نافتالى رايونىدىكى جەلىلىيە كۆلىگە يېقىن كەپەرناھۇم شەھىرىگە كېلىپ ئورۇنلاشتى. ¹⁴شۇنىڭ بىلەن يەشايا پەيغەمبەر ئارقىلىق ئۇقتۇرۇلغان تۆۋەندىكى سۆزلەر ئەمەلگە ئاشتى:

¹⁵«زەبۇلۇن ۋە نافتالى زېمىنلىرىدا، يەنى

ئوتتۇرا دېڭىز بويىدىكى يولدىن تارتىپ

ئىئوردان دەرياسىنىڭ قارشى تەرىپىدىكى يەھۇدىي ئەمەسلەر تۇرىدىغان جەلىلىيە رايونىغىچە بولغان يەرلەردە،

¹⁶قاراڭغۇلۇقتا ياشىغانلار

پارلاق نۇرنى كۆرىدۇ،

ئۆلۈم كۆلەڭگىسىدە قالغانلارنىڭ ئۈستىگە

بىر نۇر چۈشىدۇ.»

¹⁷شۇنىڭدىن ئېتىبارەن ھەزرىتى ئەيسا: «گۇناھلىرىڭلارغا توۋا قىلىڭلار، چۈنكى ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى نامايان بولۇش ئالدىدا تۇرىدۇ!» دەپ تەلىم بېرىشكە باشلىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرت چاقىرىشى

¹⁸بىر كۈنى ھەزرىتى ئەيسا جەلىلىيە كۆلى بويىدا كېتىۋېتىپ، پېترۇس دەپمۇ ئاتالغان سىمۇن ۋە ئۇنىڭ ئىنىسى ئەندەرنى كۆردى. ئۇلار بېلىقچى بولۇپ، كۆلگە تور سېلىۋاتاتتى. ¹⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ ماڭا ئەگىشىڭلار، مەن سىلەرگە بېلىق تۇتۇشنىڭ ئورنىغا ئادەم تۇتۇشنى ئۆگىتىمەن، _ دېدى. ²⁰ئۇلار شۇ ئان بېلىق تورلىرىنى تاشلاپ، ھەزرىتى ئەيساغا ئەگىشىپ ماڭدى.

²¹ھەزرىتى ئەيسا كۆل بويىدا بىرئاز ماڭغاندىن كېيىن، زەبەدىينىڭ ئوغۇللىرى ياقۇپ بىلەن يۇھاننانى كۆردى. ئۇلار كېمىدە ئاتىسى بىلەن بىرگە تورلىرىنى ئوڭشاۋاتاتتى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىمۇ شاگىرتلىققا چاقىردى. ²²ئۇلار دەرھال كېمىنى تاشلاپ، ئاتىسى بىلەن خوشلىشىپ، ھەزرىتى ئەيساغا ئەگىشىپ ماڭدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ جەلىلىيەدە تەلىم بېرىشى

²³ھەزرىتى ئەيسا جەلىلىيەنىڭ ھەممە يېرىنى ئايلىنىپ يۈرۈپ، ئىبادەتخانىلاردا تەلىم بېرىپ، ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى توغرۇلۇق خۇش خەۋەر تارقاتتى ۋە خەلق ئارىسىدىكى ھەر خىل كېسەل ۋە ئاغرىق-سىلاقلارنى ساقايتتى. ²⁴ئۇ توغرۇلۇق خەۋەر پۈتكۈل سۈرىيە ئۆلكىسىگە تارقالدى. ئۇ يەردىكى كىشىلەر ھەر خىل ئاغرىق-سىلاقلارغا مۇپتىلا بولغان كېسەللەرنى ئۇنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كېلىشتى. ئۇلارنىڭ بەزىلىرىگە جىن چاپلاشقان، بەزىلىرىنىڭ تۇتقاقلىقى بار ۋە يەنە بەزىلىرى پالەچ كېسىلىگە گىرىپتار بولغانىدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنى ساقايتتى. ²⁵جەلىلىيەدىن، «ئون شەھەر» رايونىدىن، يەھۇدىيەدىن، جۈملىدىن يېرۇسالېمدىن ۋە ئىئوردان دەرياسىنىڭ قارشى قىرغىقىدىن كەلگەن نۇرغۇن كىشىلەر ئۇنىڭغا ئەگىشىپ ماڭدى.

5

ھەقىقىي بەخت

¹ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىكنى كۆرۈپ، تۆپىلىكنىڭ ئۈستىگە چىقىپ ئولتۇردى. شاگىرتلىرىمۇ ئۇنىڭ يېنىغا كەلدى. ²ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا تەلىم بېرىشكە باشلىدى:

³_ ئۆزىنىڭ خۇداغا بولغان موھتاجلىقىنى تونۇپ يەتكەنلەر نەقەدەر بەختلىك!

چۈنكى ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى ئۇلارنىڭدۇر.

⁴قايغۇرغانلار نەقەدەر بەختلىك!

چۈنكى خۇدا ئۇلارغا تەسەللى بېرىدۇ.

⁵مۇلايىم بولغانلار نەقەدەر بەختلىك!

چۈنكى ئۇلار يەر يۈزىنىڭ مىراسخورلىرىدۇر.

⁶ھەققانىيلىققا ئىنتىلىدىغانلار نەقەدەر بەختلىك!

چۈنكى خۇدا ئۇلارنى تولۇق قانائەتلەندۈرىدۇ.

⁷باشقىلارغا رەھىمدىل بولغانلار نەقەدەر بەختلىك!

چۈنكى خۇدا ئۇلارغا رەھىمدىلدۇر.

⁸قەلبى پاك بولغانلار نەقەدەر بەختلىك!

چۈنكى ئۇلار خۇدانى كۆرىدۇ.

⁹تىنچلىق تەرەپدارلىرى نەقەدەر بەختلىك!

چۈنكى خۇدا ئۇلارنى پەرزەنتلىرىم دەيدۇ.

¹⁰خۇدانىڭ ئەمرىنى تۇتۇپ زىيانكەشلىككە ئۇچرىغانلار نەقەدەر بەختلىك!

چۈنكى ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى ئۇلارنىڭدۇر.

¹¹مەن ئۈچۈن باشقىلارنىڭ ھاقارىتىگە، زىيانكەشلىكىگە ۋە تۆھمىتىگە ئۇچرىساڭلار، نەقەدەر بەختلىكسىلەر! ¹²شاد-خۇرام بولۇڭلار. چۈنكى ئەرشتە سىلەر ئۈچۈن كۆپ ئىنئام ساقلانماقتا. بۇرۇنقى پەيغەمبەرلەرمۇ مۇشۇنداق زىيانكەشلىكلەرگە ئۇچرىغان.

تۇز ۋە نۇر ھەققىدە

¹³_ سىلەر يەر يۈزىنىڭ تۇزىدۇرسىلەر. بىراق تۇز تەمىنى يوقاتسا، ئۇنىڭ تۇز تەمىنى قايتۇرۇپ كەلگىلى بولمايدۇ. ئۇ چاغدا ئۇ ھېچنېمىگە يارىماس تاشلاندۇق نەرسىگە ئايلىنىپ، كىشىلەرنىڭ ئايىغى ئاستىدا قېلىشتىن باشقا ئىشقا يارىمايدۇ.

¹⁴سىلەر دۇنيانىڭ نۇرىدۇرسىلەر. تاغ ئۈستىگە سېلىنغان شەھەرنى يوشۇرغىلى بولمايدۇ. ¹⁵يېقىلغان چىراغنى ھېچكىم داس ئاستىغا ئەمەس، بەلكى چىراغداننىڭ ئۈستىگە قويىدۇ. شۇنىڭ بىلەن نۇر ئۆي ئىچىدىكى ھەممە ئادەمنى يورۇتالايدۇ. ¹⁶خۇددى شۇنىڭدەك، سىلەرنىڭ نۇرۇڭلار ئىنسانلار ئالدىدا شۇنداق چاقنىسۇنكى، ئۇلار سىلەرنىڭ قىلغان ياخشى ئەمەللىرىڭلارنى كۆرۈپ، ئەرشتىكى ئاتاڭلارغا مەدھىيەلەر ئوقۇسۇن.

تەۋرات ھەققىدە

¹⁷_ مېنى تەۋرات قانۇنىنى ياكى پەيغەمبەرلەرنىڭ يازغانلىرىنى بىكار قىلغىلى كەلدى دەپ قالماڭلار. مەن ئۇلارنى بىكار قىلغىلى ئەمەس، بەلكى ئەمەلگە ئاشۇرغىلى كەلدىم. ¹⁸بىلىپ قويۇڭلاركى، ئاسمان-زېمىن مەۋجۇتلا بولىدىكەن، تەۋرات قانۇنى تولۇق ئەمەلگە ئاشمىغۇچە ئۇنىڭ بىرەر ھەرپى، ھەتتا بىرەر چېكىتىمۇ ئەمەلدىن قالمايدۇ. ¹⁹شۇ سەۋەبتىن ئەگەر بىركىم تەۋرات قانۇنىنىڭ ئەڭ كىچىك ماددىلىرىغىمۇ رىئايە قىلمىسا، شۇنداقلا باشقىلارغىمۇ شۇنداق قىلىشنى ئۆگەتسە، ئۇنداق كىشى ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىدا ئەڭ ئەرزىمەس ئادەم ھېسابلىنىدۇ. ئەكسىچە، تەۋرات قانۇنىغا رىئايە قىلسا، شۇنداقلا باشقىلارغىمۇ شۇنداق قىلىشنى ئۆگەتسە، ئۇنداق كىشى ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىدا ئۇلۇغ ھېسابلىنىدۇ. ²⁰شۇڭا بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەر خۇداغا بويسۇنۇشتا تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەردىنمۇ^* ئېشىپ كەتمىسەڭلار، ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىغا كىرەلمەيسىلەر.

غەزەپلىنىش ھەققىدە

²¹_ سىلەر ئەجدادلىرىمىزغا دېيىلگەن «قاتىللىق قىلماڭلار، قاتىللىق قىلغان ھەرقانداق ئادەم سوتقا تارتىلىدۇ» دېگەن تەلىمنى ئاڭلىغانسىلەر. ²²لېكىن مەن سىلەرگە شۇنى دەپ قويايكى، قېرىنداشلىرىغا غەزەپلەنگەنلەرمۇ سوتقا تارتىلىدۇ. قېرىنداشلىرىنى «ئەخمەق» دەپ تىللىغانلار ئالىي كېڭەشتە جاۋابكارلىقىغا تارتىلىدۇ. قېرىنداشلىرىنى «تەلۋە» دەپ ھاقارەتلىگەنلەر ئوتلۇق دوزاخقا چۈشىدۇ. ²³شۇنىڭ ئۈچۈن سىلەر خۇداغا ھەدىيە ئاتىماقچى بولغىنىڭلاردا، قېرىنداشلىرىڭلارنىڭ سىلەرگە قورساق كۆپۈكى بارلىقى يادىڭلارغا يەتسە، ²⁴ھەدىيەڭلارنى قويۇپ تۇرۇپ، ئاۋۋال قېرىندىشىڭلار بىلەن يارىشىۋېلىڭلار، ئاندىن كېلىپ ھەدىيەڭلارنى ئاتاڭلار.

²⁵ئەگەر ئۈستۈڭلاردىن ئەرز قىلماقچى بولغان بىرى بولسا، سوتقا چىقىشتىن بۇرۇن ئۇنىڭ بىلەن تېزدىن يارىشىۋېلىڭلار. بولمىسا، ئۇ سىلەرنى سوتچىغا، سوتچى بولسا گۇندىپايغا تاپشۇرۇپ بېرىدۇ، ئاندىن سىلەر زىندانغا تاشلىنىسىلەر. ²⁶بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەرگە قويۇلغان جەرىمانىنىڭ ئەڭ ئاخىرقى بىر تىيىنىمۇ تۆلىنىپ بولمىغۇچە، زىنداندىن چىقالمايسىلەر.

زىناخورلۇق ھەققىدە

²⁷_ سىلەر «زىنا قىلماڭلار» دېگەن تەلىمنى ئاڭلىغان. ²⁸لېكىن مەن سىلەرگە شۇنى دەپ قويايكى، بىرەر ئايالغا شەھۋانىي كۆزى بىلەن قارىغان كىشى كۆڭلىدە ئۇ ئايال بىلەن زىنا قىلغان بولىدۇ. ²⁹شۇڭا ئەگەر ئوڭ كۆزۈڭ سېنى گۇناھقا ئازدۇرسا، ئۇنى ئويۇپ تاشلا. چۈنكى پۈتۈن بەدىنىڭنىڭ دوزاخقا تاشلانغىنىدىن كۆرە، بەدىنىڭدىكى بىر ئەزادىن ۋاز كەچكىنىڭ كۆپ ئەۋزەلدۇر. ³⁰ئەگەر ئوڭ قولۇڭ سېنى گۇناھقا ئازدۇرسا، ئۇنى كېسىپ تاشلا. چۈنكى پۈتۈن بەدىنىڭنىڭ دوزاخقا كىرگىنىدىن كۆرە، بەدىنىڭدىكى بىر ئەزادىن ۋاز كەچكىنىڭ كۆپ ئەۋزەلدۇر.

تالاق قىلىش ھەققىدە

³¹_ سىلەر «كىمدىكىم ئايالىنى تالاق قىلسا، تالاق خېتىنى بەرسۇن» دېگەن تەلىمنىمۇ ئاڭلىغان. ³²بىراق مەن سىلەرگە شۇنى دەپ قويايكى، بىر ئادەم ئايالىنىڭ جىنسىي ئەخلاقسىزلىق قىلىشىدىن باشقا ئىشنى سەۋەب قىلىپ ئۇنى تالاق قىلسا، ھەمدە تالاق قىلىنغان ئايال يەنە بىر ئەرگە تەگسە، تالاق قىلغان ئادەم ئۆزىنىڭ ئايالىنى زىنا قىلىشقا تۇتۇپ بەرگەن بولىدۇ. تالاق قىلىنغان ئايالنى ئەمرىگە ئالغان كىشىمۇ زىنا قىلغان بولىدۇ.

قەسەم قىلىش ھەققىدە

³³_ سىلەر ئەجدادلىرىمىزغا دېيىلگەن «قەسەمدىن قايتما، پەرۋەردىگارغا قىلغان قەسىمىڭدە تۇر» دېگەن تەلىمنى ئاڭلىغان. ³⁴لېكىن مەن سىلەرگە شۇنى دەپ قويايكى، قەتئىي قەسەم قىلماڭلار. ئاسماننى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلماڭلار، چۈنكى ئەرش ئۇلۇغ پادىشاھ خۇدانىڭ تەختىدۇر. ³⁵ياكى يەرنى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلماڭلار، چۈنكى زېمىن خۇدانىڭ پۇت قويىدىغان يېرىدۇر. يېرۇسالېمنى تىلغا ئېلىپمۇ قەسەم قىلماڭلار، چۈنكى ئۇ يەر ئۇلۇغ خۇدانىڭ شەھىرىدۇر. ³⁶ھەتتا ئۆز بېشىڭلارنى تىلغا ئېلىپمۇ قەسەم قىلماڭلار، چۈنكى سىلەرنىڭ چېچىڭلارنىڭ بىر تېلىنىمۇ ئاق ياكى قارا رەڭگە ئۆزگەرتىشكە قۇربىڭلار يەتمەيدۇ. ³⁷پەقەت «ھەئە» دېگىنىڭلار «ھەئە»، «ياق» دېگىنىڭلار «ياق» بولسۇن. بۇنىڭدىن زىيادىسى شەيتاندىن كېلىدۇ.

ئىنتىقام ھەققىدە

³⁸_ سىلەر «كۆزگە كۆز، چىشقا چىش» دېگەن تەلىمنى ئاڭلىغان. ³⁹لېكىن مەن سىلەرگە شۇنى دەپ قويايكى، ئەسكى بىلەن تەڭ بولماڭلار. بىرسى ئوڭ يۈزۈڭلارغا ئۇرسا، سول يۈزۈڭلارنىمۇ تۇتۇپ بېرىڭلار. ⁴⁰بىرسى ئۈستۈڭلاردىن دەۋا قىلىپ، كۆڭلىكىڭلارنى ئالماقچى بولسا، چاپىنىڭلارنىمۇ سېلىپ بېرىڭلار. ⁴¹مۇبادا بىرى سىلەرگە يۈك-تىقىنى يۈدۈتۈپ بىر چاقىرىم يول يۈرۈشكە زورلىسا، يەنە بىر چاقىرىم ئارتۇق يول يۈرۈپ بېرىڭلار. ⁴²بىرسى سىلەردىن بىرەر نەرسە تىلىسە، تىلىگىنىنى بېرىڭلار. بىرسى سىلەردىن بىرەر نەرسىنى ئارىيەتكە ئالماقچى بولسا، ئۇنى قۇرۇق قول قايتۇرماڭلار.

دۈشمەنلەرگە مېھىر-مۇھەببەت كۆرسىتىش ھەققىدە

⁴³_ سىلەر «باشقىلارنى سۆيۈڭلار، دۈشمىنىڭلارغا نەپرەتلىنىڭلار» دېگەن تەلىمنى ئاڭلىغان. ⁴⁴لېكىن مەن سىلەرگە شۇنى دەپ قويايكى، سىلەر دۈشمىنىڭلارنىمۇ سۆيۈڭلار، سىلەرگە زىيانكەشلىك قىلغانلارغىمۇ دۇئا قىلىڭلار. ⁴⁵شۇنداق قىلساڭلار، ئەرشتىكى ئاتاڭلار خۇدانىڭ ھەقىقىي پەرزەنتلىرىدىن بولالايسىلەر. چۈنكى خۇدا قۇياش نۇرىنى يامانلارغىمۇ، ياخشىلارغىمۇ چۈشۈرىدۇ. يامغۇرنىمۇ ئادالەتلىكلەرگىمۇ، ئادالەتسىزلەرگىمۇ ياغدۇرىدۇ. ⁴⁶ئەگەر سىلەر ئۆزۈڭلارنى ياخشى كۆرگەنلەرگىلا مېھىر-مۇھەببەت كۆرسەتسەڭلار، بۇ ئىش قانداقمۇ ئىنئامغا لايىق ئىش بولسۇن؟ ھەتتا ئىنساپسىز باجگىرلارمۇ شۇنداق قىلىدىغۇ؟ ⁴⁷ئەگەر سىلەر دوستلىرىڭلار بىلەنلا سالام-سەھەت قىلىشساڭلار، سىلەرنىڭ باشقىلاردىن نېمە پەرقىڭلار بولسۇن؟ ھەتتا بۇتپەرەسلەرمۇ شۇنداق قىلىدىغۇ! ⁴⁸شۇڭا سىلەرمۇ ئەرشتىكى ئاتاڭلاردەك مۇكەممەل بولۇڭلار.

6

خەير-ساخاۋەت ھەققىدە

¹_ دىققەت قىلىڭلاركى، باشقىلارغا كۆز-كۆز قىلىش ئۈچۈن ياخشى ئىش قىلماڭلار. بۇنداق قىلساڭلار، ئەرشتىكى ئاتاڭلارنىڭ ئىنئامىغا ئېرىشەلمەيسىلەر.

²خەير-ساخاۋەت قىلغىنىڭلاردا، داۋراڭ سالماڭلار. ساختىپەزلەرلا باشقىلارنىڭ ماختىشىغا ئېرىشىش ئۈچۈن ئىبادەتخانا ۋە كوچىلاردا شۇنداق قىلىدۇ. بىلىپ قويۇڭلاركى، ئۇلار شۇنداق قىلىپ باشقىلارنىڭ ھۆرمىتىدىن باشقا ھېچقانداق ئىنئامغا ئېرىشەلمەيدۇ. ³شۇنىڭ ئۈچۈن سەدىقە بەرگىنىڭلاردا ئوڭ قولۇڭلارنىڭ قىلىۋاتقىنىنى سول قولۇڭلار بىلمىسۇن. ⁴سەدىقەڭلارنى يوشۇرۇن بېرىڭلار. شۇنداق بولغاندا، يوشۇرۇن قىلىنغان ئىشلارنى بىلىپ تۇرغۇچى ئەرشتىكى ئاتاڭلار سىلەرگە ئىنئام بېرىدۇ.

دۇئا ھەققىدە

⁵_ دۇئا قىلغان ۋاقتىڭلاردا، ئىبادەتخانىدا ياكى تۆت كوچا ئېغىزىدا تۇرۇۋېلىپ، باشقىلارغا كۆز-كۆز قىلىش ئۈچۈن دۇئا قىلىدىغان ساختىپەزلەردەك دۇئا قىلماڭلار. بىلىپ قويۇڭلاركى، ئۇلار شۇنداق قىلىپ باشقىلارنىڭ ھۆرمىتىدىن باشقا ھېچقانداق ئىنئامغا ئېرىشەلمەيدۇ. ⁶دۇئا قىلغان ۋاقتىڭلاردا، ئۆيگە كىرىپ، ئىشىكنى يېپىپ، ئەرشتىكى كۆرۈنمەس ئاتاڭلارغا دۇئا قىلىڭلار. سەزدۈرمەستىن قىلىنغان بارلىق ئىشلارنى بىلىپ تۇرغۇچى ئەرشتىكى ئاتاڭلار جەزمەن سىلەرگە ئىنئام بېرىدۇ. ⁷دۇئا قىلغاندا، بۇتپەرەسلەردەك قۇرۇق گەپلەرنى تەكرارلاۋەرمەڭلار. ئۇلار گەپنى تەكرارلاۋەرسەك خۇدا تەلىپىمىزنى ئىجابەت قىلىدۇ دەپ ئويلىسا كېرەك. ⁸سىلەر ئۇلارنى دورىماڭلار. چۈنكى ئەرشتىكى ئاتاڭلار سىلەرنىڭ ئېھتىياجىڭلارنى سىلەر تەلەپ قىلىشتىن ئاۋۋاللا بىلىدۇ. ⁹شۇنىڭ ئۈچۈن مۇنداق دۇئا قىلىڭلار:

«ئى ئەرشتىكى ئاتىمىز،

سېنىڭ نامىڭ ئۇلۇغلانغاي.

¹⁰پادىشاھلىقىڭ يەر يۈزىدە نامايان بولغاي.

ئىرادەڭ ئەرشتە ئەمەلگە ئاشقاندەك يەر يۈزىدىمۇ ئەمەلگە ئاشقاي.

¹¹كۈندىلىك يېمەكلىكىمىزنى بەرگەيسەن.

¹²بىزگە قارشى گۇناھ ئۆتكۈزگەنلەرنى كەچۈرگىنىمىزدەك،

سەنمۇ بىزنىڭ گۇناھلىرىمىزنى كەچۈرگەيسەن.

¹³بىزنى ئازدۇرۇلۇشتىن ساقلاپ قالغايسەن

ۋە بىزنى يامانلىقتىن^* يىراق قىلغايسەن.^*»

¹⁴سىلەر باشقىلارنىڭ سەۋەنلىكلىرىنى كەچۈرسەڭلار، ئەرشتىكى ئاتاڭلارمۇ سىلەرنى كەچۈرىدۇ. ¹⁵بىراق سىلەر باشقىلارنىڭ سەۋەنلىكلىرىنى كەچۈرمىسەڭلار، ئەرشتىكى ئاتاڭلارمۇ سىلەرنى كەچۈرمەيدۇ.

روزا تۇتۇش ھەققىدە

¹⁶_ روزا تۇتقان ۋاقتىڭلاردا ساختىپەزلەر قىلغاندەك قىلماڭلار. ئۇلار روزا تۇتقىنىنى كۆز-كۆز قىلىش ئۈچۈن ئۆزلىرىنى پەرىشان قىياپەتتە كۆرسىتىدۇ. شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، ئۇلار شۇنداق قىلىپ باشقىلارنىڭ ھۆرمىتىدىن باشقا ھېچقانداق ئىنئامغا ئېرىشەلمەيدۇ. ¹⁷سىلەر روزا تۇتقاندا، چېچىڭلارنى مايلاپ، ئۆزۈڭلارنى تۈزەشتۈرۈپ يۈرۈڭلار. ¹⁸شۇ چاغدا پەقەت ئەرشتىكى يوشۇرۇن ئاتاڭلاردىن باشقا ھېچكىم روزا تۇتقانلىقىڭلارنى بىلمەيدۇ. شۇنىڭ بىلەن سىلەرنىڭ يوشۇرۇن قىلىۋاتقان ئىشىڭلارنىمۇ بىلىپ تۇرىدىغان ئەرشتىكى ئاتاڭلار جەزمەن سىلەرگە ئىنئام بېرىدۇ.

بايلىق ھەققىدە

¹⁹_ يەر يۈزىدە ئۆزۈڭلارغا بايلىق توپلىماڭلار، چۈنكى بايلىقىڭلار يا كۈيە يەپ تۈگەيدۇ، يا داتلىشىپ تۈگەيدۇ ياكى ئوغرى ئوغرىلاپ كېتىدۇ. ²⁰ئەكسىچە، ئەرشتە ئۆزۈڭلارغا بايلىق توپلاڭلار، چۈنكى ئۇ يەردە بايلىقىڭلارنى كۈيە يېمەيدۇ، بايلىقىڭلار داتلاشمايدۇ ۋە بايلىقىڭلارنى ئوغرىمۇ ئالمايدۇ. ²¹بايلىقىڭلار قەيەردە بولسا، كۆڭلۈڭلارمۇ شۇ يەردە بولىدۇ.

²²كۆز تەننىڭ چىرىغىدۇر. ئەگەر كۆزۈڭلار ياخشى بولسا، پۈتۈن ۋۇجۇدۇڭلار نۇرغا تولىدۇ. ²³ئەگەر كۆزۈڭلار يامان بولسا، پۈتۈن ۋۇجۇدۇڭلارنى قاراڭغۇلۇق باسىدۇ. ئەگەر ئىچىڭلاردىكى «نۇر» ئەمەلىيەتتە قاراڭغۇلۇق بولسا، ئۇ قاراڭغۇلۇق نېمىدېگەن قورقۇنچلۇق-ھە!

²⁴ئىككى خوجايىنغا تەڭ خىزمەت قىلالايدىغان ھېچقانداق كىشى يوق. ئۇ ياكى بۇنى يامان كۆرۈپ، ئۇنى ياخشى كۆرىدۇ، ياكى بۇنىڭغا ئېتىبار بېرىپ، ئۇنىڭغا سەل قارايدۇ. خۇددى شۇنىڭغا ئوخشاش، سىلەرنىڭ بىرلا ۋاقىتتا ھەم خۇدانىڭ، ھەم مال-دۇنيانىڭ قۇلى بولۇشۇڭلار مۇمكىن ئەمەس.

²⁵شۇڭا بىلىپ قويۇڭلاركى، تۇرمۇشۇڭلارغا كېرەكلىك يېمەك-ئىچمەك ۋە كىيىم-كېچەكتىن غەم قىلماڭلار. چۈنكى جان يېمەك-ئىچمەكتىن، تەن كىيىم-كېچەكتىن تېخىمۇ مۇھىمدۇر. ²⁶كۆكتىكى ئۇچار قاناتلارغا قاراڭلار! ئۇلار تېرىمايدۇ، يىغمايدۇ ھەم ئامباردىمۇ ساقلىمايدۇ. ئەرشتىكى ئاتاڭلار ئۇلارنىڭ رىزقىنى بەرگەن يەردە، سىلەرنىڭمۇ رىزقىڭلارنى چوقۇم بېرىدۇ. چۈنكى سىلەر ئاشۇ قۇشلاردىن كۆپ قىممەتلىك ئەمەسمۇ؟ ²⁷قېنى، قايسىڭلار ئۆمرۈڭلارنى غەم-قايغۇ بىلەن كىچىككىنە ئۇزارتىپ باقىسىلەر؟

²⁸كىيىم-كېچەك ئۈچۈن غەم قىلىشنىڭ نېمە ھاجىتى؟! دالادىكى ياۋا گۈللەرنىڭ قانداق ئۆسىدىغانلىقىغا قاراپ بېقىڭلار! ئۇلار ئىشمۇ قىلمايدۇ، كىيىممۇ تىكمەيدۇ. ²⁹لېكىن سىلەرگە شۇنىمۇ ئېيتىپ قويايكى، سۇلايماننىڭ شان-شۆھرىتى ئەڭ يۇقىرى پەللىگە چىققان چاغدىمۇ، ئۇنىڭ كىيگەن كىيىملىرى بۇ گۈللەردەك ئېسىل ئەمەس ئىدى! ³⁰ئەي ئىشەنچى ئاجىزلار، دالادىكى بۈگۈنى ئېچىلسا، ئەتىسى قۇرۇپ، ئوچاققا قالىنىدىغان گۈل-گىياھلارنى شۇنچە بېزىگەن خۇدا سىلەرگە كىيگۈدەك كىيىم بەرمەسمۇ؟ ³¹شۇنداق ئىكەن، «نېمە يەيمىز، نېمە ئىچىمىز، نېمە كىيىمىز؟» دەپ غەم قىلماڭلار. ³²ئېتىقادسىزلار مانا شۇ نەرسىلەر ئۈچۈن ئىزدىنىدۇ. بىراق ئەرشتىكى ئاتاڭلار سىلەرنىڭ بۇ نەرسىلەرگە موھتاجلىقىڭلارنى بىلىدۇ. ³³شۇڭا سىلەر ھەممىدىن ئاۋۋال خۇدانىڭ پادىشاھلىقى ۋە ھەققانىيلىقى ھەققىدە ئىزدىنىڭلار. شۇ چاغدا خۇدا سىلەرگە ھەممىنى ئاتا قىلىدۇ. ³⁴شۇنىڭ ئۈچۈن ئەتىدىن غەم قىلماڭلار. ئەتىنىڭ غېمى ئەتىگە قالسۇن. ھەر كۈننىڭ دەردى شۇ كۈنگە يېتىدۇ.

7

باشقىلارنىڭ ئۈستىدىن ھۆكۈم قىلماڭلار

¹_ باشقىلارغا ھۆكۈم قىلماڭلار. بولمىسا، سىلەرمۇ خۇدانىڭ ھۆكۈمىگە ئۇچرايسىلەر. ²چۈنكى سىلەر باشقىلارغا قانداق ئۆلچەم بىلەن ھۆكۈم قىلساڭلار، خۇدامۇ سىلەرگە شۇنداق ئۆلچەم بىلەن ھۆكۈم قىلىدۇ. سىلەر باشقىلارنى قانداق ئۆلچەم بىلەن ئۆلچىسەڭلار، خۇدامۇ سىلەرنى شۇنداق ئۆلچەم بىلەن ئۆلچەيدۇ. ³نېمە ئۈچۈن بۇرادىرىڭنىڭ كۆزىدىكى ھەرە كېپىكىنى كۆرۈپ، ئۆز كۆزۈڭدىكى لىمنى كۆرمەيسەن؟! ⁴ئۆزۈڭنىڭ كۆزىدە شۇنچە چوڭ لىم تۇرۇقلۇق، بۇرادىرىڭگە: «كۆزۈڭدىكى ھەرە كېپىكىنى ئېلىۋېتەي!» دېگىنىڭ نېمىسى؟ ⁵ئەي ساختىپەز، ئاۋۋال ئۆزۈڭنىڭ كۆزىدىكى لىمنى ئېلىۋەت! شۇندىلا كۆزۈڭ ئېنىق كۆرىدۇ-دە، بۇرادىرىڭنىڭ كۆزىدىكى ھەرە كېپىكىنى ئېلىۋېتەلەيسەن.

خۇش خەۋەرنى ئاڭلاشنى خالىمايدىغانلار ھەققىدە

⁶_ ئىتقا مۇقەددەس نەرسىنى بەرمەڭلار ياكى توڭگۇزنىڭ ئالدىغا ئۈنچە-مەرۋايىتلارنى تاشلاپ قويماڭلار. چۈنكى ئىت كەينىگە بۇرۇلۇپ سىلەرنى تالايدۇ، توڭگۇز ئۈنچە-مەرۋايىتلارنى ئاياغ ئاستى قىلىدۇ.

تىلىگەنلەر ئېرىشىدۇ

⁷_ دۇئا قىلىپ تىلەڭلار، خۇدا تىلىگىنىڭلارنى بېرىدۇ. ئىزدەڭلار، تاپىسىلەر. ئىشىكنى قېقىڭلار، ئېچىلىدۇ. ⁸چۈنكى تىلىگەنلەر ئېرىشىدۇ، ئىزدىگەنلەر تاپىدۇ، ئىشىكنى قاققانلارغا ئىشىك ئېچىلىدۇ. ⁹ئەگەر ئوغلۇڭلار نان تەلەپ قىلسا، سىلەر ئۇنىڭغا تاش بېرەتتىڭلارمۇ؟ ¹⁰بېلىق تەلەپ قىلسا، يىلان بېرەتتىڭلارمۇ؟ ¹¹گۇناھكار بولغان سىلەر پەرزەنتلىرىڭلارغا ياخشى نەرسىلەرنى بېرىشنى بىلگەن يەردە، ئەرشتىكى ئاتاڭلار تىلىگەنلەرگە ياخشى نەرسىلەرنى ئىلتىپات قىلىشقا تېخىمۇ تەييار ئەمەسمۇ؟

¹²باشقىلارنىڭ ئۆزۈڭلارغا قانداق مۇئامىلە قىلىشىنى كۈتسەڭلار، سىلەرمۇ ئۇلارغا شۇنداق مۇئامىلە قىلىڭلار. تەۋرات قانۇنى ۋە پەيغەمبەرلەرنىڭ تەلىملىرىنىڭ مېغىزى مۇشۇدۇر.

خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا كىرىدىغان دەرۋازا

¹³_ تار دەرۋازىدىن كىرىڭلار. چۈنكى ھالاكەتكە بارىدىغان دەرۋازا كەڭرى، يول داغدام بولۇپ، بۇ دەرۋازىدىن كىرىدىغانلار كۆپتۇر. ¹⁴بىراق ھاياتلىققا ئېلىپ بارىدىغان دەرۋازا تار، يول تەس بولۇپ، ئۇنى ئىزدەپ تاپالايدىغانلارمۇ ئاز.

ئىككى خىل مېۋە دەرىخى

¹⁵_ ئالدىڭلارغا قوي تېرىسىگە ئورىنىپ كەلگەن چىلبۆرىدەك ساختا پەيغەمبەرلەردىن ھوشيار بولۇڭلار. ¹⁶سىلەر ئۇلارنى قىلغان ئىشلىرىدىن تونۇۋالالايسىلەر. تىكەندىن ئۈزۈم، قامغاقتىن ئەنجۈر ئالغىلى بولامدۇ؟ ¹⁷ياخشى دەرەخ ياخشى مېۋە بېرىدۇ، يامان دەرەخ يامان مېۋە بېرىدۇ. ¹⁸ياخشى دەرەخ يامان مېۋە بەرمەيدۇ. يامان دەرەخمۇ ياخشى مېۋە بەرمەيدۇ. ¹⁹ياخشى مېۋە بەرمەيدىغان ھەربىر دەرەخ كېسىلىپ ئوتقا تاشلىنىدۇ. ²⁰شۇنىڭدەك، ساختا پەيغەمبەرلەرنى ئۇلارنىڭ «مېۋىلىرى»دىن تونۇۋالالايسىلەر.

ھەقىقىي شاگىرت

²¹_ مېنى «رەببىم، رەببىم» دېگەنلەرنىڭ ھەممىسىلا ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىغا كىرەلمەيدۇ. پەقەت ئەرشتىكى خۇدائاتامنىڭ ئىرادىسىنى ئادا قىلغانلارلا كىرەلەيدۇ. ²²قىيامەت كۈنىدە نۇرغۇن كىشىلەر ماڭا: «رەببىم، رەببىم، بىز سېنىڭ نامىڭ بىلەن خۇدانىڭ ۋەھىيسىنى يەتكۈزدۇق ۋە سېنىڭ نامىڭ بىلەن جىنلارنى قوغلىدۇق، نۇرغۇن مۆجىزىلەرنى كۆرسەتتۇق» دەيدۇ. ²³ھالبۇكى، ئۇ چاغدا مەن ئۇلارغا: «سىلەرنى ئەزەلدىن تونۇمايمەن. كۆزۈمدىن يوقىلىڭلار، ئەي يامانلىق قىلغۇچىلار» دەيمەن.

ئىككى خىل ئىمارەت سالغان كىشىلەر

²⁴_ دېمەك، بۇ سۆزلىرىمنى ئاڭلاپ، ئۇلارغا ئەمەل قىلغانلار تاش ئۈستىگە ئىمارەت سالغان ئەقىللىق كىشىلەرگە ئوخشايدۇ. ²⁵بۇ ئىمارەت يامغۇر يېغىپ، كەلكۈندە قالسىمۇ، بوران سوقسىمۇ، ئۆرۈلمەيدۇ. چۈنكى ئۇنىڭ ئۇلى تاشنىڭ ئۈستىگە سېلىنغاندۇر. ²⁶بىراق سۆزلىرىمنى ئاڭلاپ تۇرۇپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلمىغانلار قۇم ئۈستىگە ئىمارەت سالغان ئەخمەقلەرگە ئوخشايدۇ. ²⁷ئۇلارنىڭ بۇ ئىمارىتى يامغۇر يېغىپ، كەلكۈننىڭ ھۇجۇمىغا ئۇچرىسا ۋە بوراندا قالسا، ئۆرۈلۈپ كېتىدۇ، ئۆرۈلگەندىمۇ پۈتۈنلەي ۋەيران بولىدۇ!

²⁸ھەزرىتى ئەيسا سۆزلىرىنى ئاياغلاشتۇرغاندا، كىشىلەر ئۇنىڭ تەلىملىرىگە ھەيران قېلىشتى. ²⁹چۈنكى ھەزرىتى ئەيسانىڭ تەلىملىرى تەۋرات ئۇستازلىرىنىڭكىگە ئوخشىمايتتى. ئۇنىڭ تەلىملىرى ناھايىتى نوپۇزلۇق ئىدى.

8

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ماخاۋ كېسىلىنى ساقايتىشى

¹ھەزرىتى ئەيسا تۆپىلىكتىن چۈشكەندە، توپ-توپ كىشىلەر ئۇنىڭغا ئەگىشىپ ماڭدى. ²ماخاۋ كېسىلىگە^* گىرىپتار بولغان بىر كىشى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ، تىزلىنىپ:

_ ھەزرىتىم، بىلىمەنكى، خالىسىڭىز مېنى پاكلىيالايسىز! _ دېدى. ³ھەزرىتى ئەيسا قولىنى ئۇنىڭغا تەگكۈزۈپ تۇرۇپ:

_ خالايمەن، پاك بولغىن، _ دېۋىدى، ماخاۋ كېسىلى شۇ ئان ساقىيىپ پاكلاندى. ⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ بۇ ئىشنى ھېچكىمگە تىنما، لېكىن ئۇدۇل مەركىزىي ئىبادەتخانىغا بېرىپ، تېنىڭنى روھانىيغا تەكشۈرت. ئاندىن كېسەلدىن ساقايغانلىقىڭنى باشقىلارغا ئىسپاتلاش ئۈچۈن مۇسا پەيغەمبەرنىڭ ئەمرى بويىچە ماخاۋ كېسىلىدىن ساقايغانلار قىلىشقا تېگىشلىك بولغان قۇربانلىقنى قىل، _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ رىملىق يۈزبېشىنىڭ چاكىرىنى ساقايتىشى

⁵ھەزرىتى ئەيسا كەپەرناھۇم شەھىرىگە بارغاندا، رىملىق بىر يۈزبېشى ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىپ، ئۇنىڭدىن شاپائەت تىلەپ:

⁶_ ھەزرىتىم، چاكىرىم پالەچ بولۇپ قالدى، ئۇ ئۆيدە قاتتىق ئازاب ئىچىدە ياتىدۇ، _ دېدى.

⁷_ مەن بېرىپ ئۇنى ساقايتىپ بېرەي، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا. ⁸يۈزبېشى:

_ ھەزرىتىم، ئۆيۈمگە كېلىشىڭىزگە ئەرزىمەيمەن. پەقەت بىر ئېغىز سۆز قىلىپ قويسىڭىزلا، چاكىرىم ساقىيىپ كېتىدۇ. ⁹مەنمۇ ئۈستۈمدە باشلىقىم، قول ئاستىمدا لەشكەرلىرىم بولغان بىرىمەن. بىرىگە بار دېسەم بارىدۇ، كەل دېسەم، كېلىدۇ. چاكىرىمغا بۇ ئىشنى قىل دېسەم، ئۇ چوقۇم قىلىدۇ، _ دېدى.

¹⁰بۇ گەپلەرنى ئاڭلاپ، ھەيران بولغان ھەزرىتى ئەيسا بىللە كەلگەنلەرگە:

_ مەن سىلەرگە دەپ قويايكى، ئىسرائىللار ئىچىدىمۇ بۇنداق ئىشەنچنى كۆرمىگەنىدىم! ¹¹سىلەرگە شۇنى ئېيتايكى، شەرقتىن ۋە غەربتىن نۇرغۇن يەھۇدىي ئەمەسلەر كېلىپ، ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىدا ئەجدادلىرىمىز ئىبراھىم، ئىسھاق ۋە ياقۇپلار بىلەن بىر داستىخاندا ئولتۇرىدۇ. ¹²لېكىن ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىنىڭ مىراسخورلىرى بولغان نۇرغۇن يەھۇدىيلار سىرتتىكى قاراڭغۇلۇققا ھەيدىلىدۇ. ئادەملەر ئۇ يەردە ھەسرەتتە يىغلىشىپ، چىشلىرىنى غۇچۇرلىتىشىدۇ، _ دېدى. ¹³ئاندىن يۈزبېشىغا:

_ ئۆيۈڭگە قايت، ئىشەنگىنىڭدەك بولىدۇ، _ دېدى. ھېلىقى چاكارنىڭ كېسىلى شۇ ئان سەللىمازا ساقىيىپ كەتتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ نۇرغۇن كېسەللەرنى ساقايتىشى

¹⁴ھەزرىتى ئەيسا پېترۇسنىڭ ئۆيىگە بارغاندا، پېترۇسنىڭ قېيىنئانىسىنىڭ قىزىتمىسى ئۆرلەپ، ئورۇن تۇتۇپ يېتىپ قالغانىدى. ¹⁵ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭ قولىنى تۇتۇشى بىلەنلا قىزىتمىسى يېنىپ كەتتى. ئۇ ئايال دەرھال ئورنىدىن تۇرۇپ، ھەزرىتى ئەيسانى كۈتۈشكە باشلىدى.

¹⁶كەچقۇرۇن كىشىلەر جىن چاپلاشقان نۇرغۇن ئادەملەرنى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا ئېلىپ كېلىشتى. ھەزرىتى ئەيسا بىر ئېغىز سۆز بىلەنلا ئۇلارنىڭ تېنىدىكى جىنلارنى ھەيدەپ چىقاردى ۋە كېسەللەرنىڭ ھەممىسىنى ساقايتتى. ¹⁷شۇنىڭ بىلەن يەشايا پەيغەمبەر ئارقىلىق ئۇقتۇرۇلغان: «ئاغرىق-سىلاقلىرىمىزنى ئۇ كۆتۈردى، كېسەللىرىمىزنى ئۈستىگە ئالدى» دېگەن سۆز ئەمەلگە ئاشتى.

ھەزرىتى ئەيساغا ئەگىشىشنىڭ بەدەللىرى

¹⁸ھەزرىتى ئەيسا ئەتراپىغا ئولىشىۋالغان كىشىلەرنى كۆرۈپ، شاگىرتلىرىغا كۆلنىڭ ئۇ قېتىغا ئۆتۈپ كېتىشنى بۇيرۇدى. ¹⁹شۇ چاغدا تەۋرات ئۇستازلىرىدىن بىرى كېلىپ، ئۇنىڭغا:

_ ئۇستازىم، سىز قەيەرگە بارماڭ، مەن سىزگە ئەگىشىمەن، _ دېدى. ²⁰بىراق ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ تۈلكىنىڭ ئۆڭكۈرى، قۇشنىڭ ئۇۋىسى بار. بىراق ئىنسانئوغلىنىڭ^* باش تىققۇدەك يېرىمۇ يوق، _ دېدى.

²¹يەنە بىر شاگىرتى ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئۇستاز، مەن ئالدى بىلەن ئاتامنى يەرلىككە قوياي، ئاندىن سىزگە ئەگىشەي! _ دېدى. ²²ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ماڭا ئەگەشكىن، ئۆلگەنلەرنى روھى ئۆلۈكلەر يەرلىككە قويسۇن! _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ بوراننى تىنچىتىشى

²³ھەزرىتى ئەيسا كېمىگە چۈشتى، شاگىرتلىرىمۇ بىللە ماڭدى. ²⁴كۆل ئۈستىدە ئۇشتۇمتۇت قاتتىق بوران چىقىپ، دولقۇنلار كېمىنى يۇتۇپ كېتەي دەپ قالغانىدى. بۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسا ئۇخلاۋاتاتتى. ²⁵شاگىرتلار ئۇنى ئويغىتىپ:

_ ئۇستاز، غەرق بولۇش ئالدىدا تۇرىمىز، بىزنى قۇتۇلدۇرغايسىز! _ دېدى.

²⁶_ ئەي ئىشەنچى ئاجىزلار، نېمانچە قورقىسىلەر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ۋە ئورنىدىن تۇرۇپ، بوران ۋە دولقۇنلارغا بۇيرۇق قىلدى. شۇنىڭ بىلەن بوران ۋە دولقۇنلار پۈتۈنلەي تىنچىدى. ²⁷شاگىرتلار ئىنتايىن ھەيران بولۇشۇپ، بىر-بىرىگە:

_ بۇ زادى قانداق ئادەمدۇ؟ ھەتتا بوران ۋە دولقۇنلارمۇ ئۇنىڭ گېپىنى ئاڭلايدىكەن-ھە! _ دېيىشتى.

جىن چاپلاشقان ئادەملەرنىڭ ساقايتىلىشى

²⁸ھەزرىتى ئەيسا كۆلنىڭ ئۇ قېتىدىكى گادارا دېگەن جايغا بارغىنىدا، ئۇنىڭغا جىن چاپلاشقان ئىككى كىشى يولۇقتى. گۆر قىلىنىدىغان ئۆڭكۈرلەرنى ماكان تۇتقان بۇ ئىككى كىشى شۇنچە ۋەھشىي ئىدىكى، ھېچكىم بۇ يەردىن ئۆتۈشكە جۈرئەت قىلالمايتتى. ²⁹ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى كۆرگەن ھامان:

_ ئى خۇدانىڭ ئوغلى، نېمىشقا بىزگە چېقىلىسەن! سەن ۋاقىت-سائىتى كەلمەستىنلا بىزنى قىينىغىلى كەلدىڭمۇ؟ _ دەپ توۋلىدى.

³⁰شۇ ئەتراپتا چوڭ بىر توپ توڭگۇزلار ئوزۇقلىنىپ يۈرەتتى. ³¹جىنلار ھەزرىتى ئەيساغا يالۋۇرۇپ:

_ ئەگەر سەن بىزنى ھەيدەپ چىقارماقچى بولساڭ، توڭگۇزلار توپىغا كىرگۈزۈۋەتكىن، _ دېدى. ³²ھەزرىتى ئەيسا:

_ چىقىڭلار! _ دېۋىدى، جىنلار چىقىپ، توڭگۇزلارنىڭ تېنىگە كىرىپ كەتتى. پۈتۈن توڭگۇزلار توپى پاتىپاراق بولۇپ، يۈگۈرگەن پېتى تىك ياردىن چۈشۈپ، كۆلگە غەرق بولدى. ³³توڭگۇز باققۇچىلار شەھەرگە قېچىپ كىرىپ، بۇ ئىشنىڭ باش-ئاخىرىنى، بولۇپمۇ جىن چاپلاشقان كىشىلەرنىڭ كەچۈرمىشلىرىنى خەلققە ئاڭلاتتى. ³⁴شۇنىڭ بىلەن پۈتۈن شەھەردىكىلەر ھەزرىتى ئەيسا بىلەن كۆرۈشكىلى كەلدى. ئۇلار ئۇنىڭ بىلەن كۆرۈشكەندىن كېيىن، ئۇنىڭ ئۆزلىرىنىڭ زېمىنىدىن كېتىشىنى تەلەپ قىلىشتى.

9

ھەزرىتى ئەيسانىڭ پالەچ ئادەمنى ساقايتىشى

¹ھەزرىتى ئەيسا كېمىگە چۈشۈپ كۆلدىن ئۆتۈپ، ئۆزى تۇرغان شەھەر كەپەرناھۇمغا قايتىپ كەلدى. ²كىشىلەر زەمبىلگە ياتقۇزۇلغان پالەچ بىر ئادەمنى ئۇنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كەلدى. ئۇلارنىڭ ئىشەنچىنى كۆرگەن ھەزرىتى ئەيسا ھېلىقى پالەچ ئادەمگە:

_ ئوغلۇم، خاتىرجەم بول، گۇناھلىرىڭ كەچۈرۈم قىلىندى، _ دېدى.

³بىرقانچە تەۋرات ئۇستازلىرى كۆڭلىدە «بۇ ئادەم كۇپۇرلۇق قىلدى» دەپ ئويلىدى. ⁴ئۇلارنىڭ كۆڭلىدە نېمە ئويلاۋاتقانلىقىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ نېمە ئۈچۈن يامان ئويدا بولىسىلەر؟ ⁵«گۇناھلىرىڭ كەچۈرۈم قىلىندى» دېيىش ئاسانمۇ ياكى «ئورنۇڭدىن تۇر، ماڭ!» دېيىشمۇ؟ ⁶ئەمما ھازىر ئىنسانئوغلىنىڭ يەر يۈزىدە گۇناھلارنى كەچۈرۈم قىلىش ھوقۇقىغا ئىگە ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلاپ بېرەي، _ دېدى. ئاندىن پالەچ ئادەمگە:

_ ئورنۇڭدىن تۇر، ئورۇن-كۆرپەڭنى يىغىشتۇرۇپ ئۆيۈڭگە قايت، _ دېدى.

⁷ھېلىقى ئادەم ئورنىدىن تۇرۇپ ئۆيىگە قايتتى. ⁸بۇنى كۆرگەن كۆپچىلىك قورقۇشۇپ، ئىنسانغا بۇنداق ھوقۇقنى بەرگەن خۇداغا مەدھىيەلەر ئوقۇشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ مەتتانى شاگىرتلىققا چاقىرىشى

⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردىن چىقىپ، ئالدىغا قاراپ كېتىۋاتقاندا، بىر باجگىرنى كۆردى. ئۇنىڭ ئىسمى مەتتا بولۇپ، باج يىغىدىغان جايدا ئولتۇراتتى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ماڭا ئەگەشكىن! _ دېدى. مەتتا ئورنىدىن تۇرۇپ، ئۇنىڭغا ئەگەشتى.

¹⁰ھەزرىتى ئەيسا مەتتانىڭ ئۆيىدە مېھماندارچىلىقتا بولۇۋاتقاندا، نۇرغۇن باجگىرلار^* ۋە گۇناھكار دەپ قارالغان باشقا بىر قىسىم كىشىلەرمۇ كىرىپ، ھەزرىتى ئەيسا ۋە ئۇنىڭ شاگىرتلىرى بىلەن ھەمداستىخان بولدى. ¹¹بۇنى كۆرگەن پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىغا:

_ ئۇستازىڭلارنىڭ باجگىر ۋە باشقا گۇناھكارلار بىلەن بىر داستىخاندا ئولتۇرغىنى قانداق گەپ؟! _ دېيىشتى. ¹²بۇ گەپنى ئاڭلىغان ھەزرىتى ئەيسا:

_ تېۋىپقا موھتاج بولغىنى ساغلام ئادەم ئەمەس، بەلكى كېسەل ئادەمدۇر. ¹³مۇقەددەس يازمىلاردا: «مەن قۇربانلىقنى ئەمەس، بەلكى رەھىمدىللىكنى ئىستەيمەن» دېيىلگەن. سىلەر بېرىپ، بۇ سۆزنىڭ مەنىسىنى ئۆگىنىڭلار. مەن ئۆزلىرىنى دۇرۇس ھېسابلايدىغانلارنى ئەمەس، بەلكى ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى تونۇيدىغانلارنى چاقىرغىلى كەلدىم، _ دېدى.

كونىغا ئېسىلىۋالماسلىق

¹⁴شۇ ۋاقىتلاردا يەھيا پەيغەمبەرنىڭ شاگىرتلىرى كېلىپ، ھەزرىتى ئەيساغا:

_ بىز ۋە پەرىسىيلەر روزا تۇتىمىز، سىزنىڭ شاگىرتلىرىڭىز نېمىشقا تۇتمايدۇ؟ _ دەپ سوراشتى. ¹⁵ھەزرىتى ئەيسا جاۋابەن مۇنداق دېدى:

_ تويى بولۇۋاتقان يىگىت تېخى توي زىياپىتىدە تۇرسا، مېھمانلار ھازا ئېچىپ، روزا تۇتامدۇ؟ ئەلۋەتتە تۇتمايدۇ! ئەمما يىگىتنىڭ ئۇلاردىن ئېلىپ كېتىلىدىغان كۈنى كېلىدۇ، ئەنە شۇ چاغدا ئۇلار ھازا ئېچىپ، روزا تۇتىدۇ.

¹⁶ھېچكىم كونا كۆڭلەككە كىرىشىپ كېتىدىغان يېڭى رەختتىن ياماق سالمايدۇ. ئۇنداق قىلسا، كىيىم يۇيۇلغاندا يېڭى ياماق كىرىشىپ كىيىمنى يىرتىۋېتىدۇ. نەتىجىدە، يىرتىق تېخىمۇ يوغىناپ كېتىدۇ. ¹⁷شۇنىڭدەك، ھېچكىم يېڭى شارابنى كونا تۇلۇمغا قاچىلىمايدۇ. ئەگەر ئۇنداق قىلسا، يېڭى شارابنىڭ كۆپۈشى بىلەن تۇلۇم يېرىلىدۇ-دە، شارابمۇ تۆكۈلۈپ كېتىدۇ ھەم تۇلۇممۇ كاردىن چىقىدۇ. شۇنىڭ ئۈچۈن يېڭى شارابنى يېڭى تۇلۇمغا قاچىلاش كېرەك. شۇنداق قىلغاندا، ھەر ئىككىلىسىنى ساقلاپ قالغىلى بولىدۇ.

تىرىلدۈرۈلگەن قىز ۋە ساقايتىلغان ئايال

¹⁸ھەزرىتى ئەيسا يەھيا پەيغەمبەرنىڭ شاگىرتلىرىغا بۇ سۆزلەرنى قىلىۋاتقان ۋاقتىدا، مەلۇم بىر ئىبادەتخانىنىڭ بىر مەسئۇلى كېلىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئايىغىغا يىقىلىپ:

_ مېنىڭ قىزىم ھازىرلا جان ئۈزدى، سىز بېرىپ ئۇنىڭغا قولىڭىزنى تەگكۈزۈپ قويسىڭىز، ئۇ تىرىلىدۇ، _ دېدى.

¹⁹ھەزرىتى ئەيسا ئورنىدىن تۇرۇپ، شاگىرتلىرىنى ئېلىپ، ئۇنىڭ بىلەن بىرگە باردى. ²⁰يولدا خۇن تەۋرەش كېسىلىگە گىرىپتار بولغىنىغا ئون ئىككى يىل بولغان بىر ئايال ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئارقا تەرىپىدىن كېلىپ، ئۇنىڭ چاپىنىنىڭ پېشىنى سىلىدى. ²¹ئۇ ئىچىدە: «ھەزرىتى ئەيسانىڭ چاپىنىنى تۇتساملا، چوقۇم ساقىيىپ كېتىمەن» دەپ ئويلىغانىدى. ²²ھەزرىتى ئەيسا كەينىگە بۇرۇلۇپ، ئۇنىڭغا قاراپ:

_ قىزىم، خاتىرجەم بول، ئىشەنچىڭ سېنى ساقايتتى! _ دېيىشىگىلا، ھېلىقى ئايال ساقىيىپ كەتتى.

²³ھەزرىتى ئەيسا ھېلىقى ئىبادەتخانا مەسئۇلىنىڭ ئۆيىگە كىرىپ، نەي چېلىۋاتقان ۋە ھازا ئېچىپ يىغلاۋاتقان ئادەملەر توپىنى كۆرۈپ، ²⁴ئۇلارغا:

_ چىقىپ كېتىڭلار، بۇ قىز ئۆلمىدى، ئۇخلاپ قاپتۇ، _ دېدى. بىراق خالايىق ئۇنى مەسخىرە قىلدى. ²⁵كىشىلەر چىقىرىۋېتىلگەندىن كېيىن، ھەزرىتى ئەيسا قىز ياتقان ئۆيگە كىرىپ، ئۇنىڭ قولىدىن تارتتى. قىز ئورنىدىن تۇردى. ²⁶بۇ خەۋەر پۈتۈن ئەتراپقا تارقالدى.

بىمارلارنىڭ ساقايتىلىشى

²⁷ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردىن چىقىپ كېتىۋاتقاندا، ئىككى قارىغۇ ئۇنىڭ كەينىدىن كېلىپ:

_ ئى پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى،^* بىزگە رەھىم قىلغايسىز! _ دەپ ۋارقىراشتى.

²⁸ھەزرىتى ئەيسا ئۆيگە كىرگەندىن كېيىن، ھېلىقى ئىككى قارىغۇ ئۇنىڭ ئالدىغا كەلدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن:

_ سىلەر مېنىڭ سىلەرنى ساقايتىشقا قادىر ئىكەنلىكىمگە ئىشىنەمسىلەر؟ _ دەپ سورىدى.

_ ئى رەببىم، ئىشىنىمىز، _ دەپ جاۋاب بەردى ئۇلار.

²⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ كۆزلىرىگە قولىنى تەگكۈزۈپ تۇرۇپ:

_ ئىشەنگىنىڭلاردەك بولسۇن! _ دېيىشىگىلا، ³⁰ئۇلارنىڭ كۆزلىرى ئېچىلدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ بۇ ئىشنى ھېچكىمگە تىنماڭلار! _ دەپ قاتتىق تاپىلىدى. ³¹لېكىن ئۇلار ئۇ يەردىن چىقىپلا، بۇ ئىشنى ئەتراپقا يېيىۋەتتى.

³²ئۇلار چىقىپ كەتكەندىن كېيىن، ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا جىن چاپلاشقان بىر گاچا ئېلىپ كېلىندى. ³³ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭ تېنىدىكى جىننى ھەيدەپ چىقارغاندىن كېيىن، ھېلىقى ئادەم زۇۋانغا كەلدى. خالايىق ھەيران بولۇپ:

_ بۇنداق ئىش ئىسرائىلىيەدە زادى كۆرۈلۈپ باقمىغان، _ دېيىشتى. ³⁴لېكىن پەرىسىيلەر:

_ ئۇ جىنلارنى جىنلارنىڭ باشلىقىغا تايىنىپ ھەيدەيدىكەن، _ دېيىشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ كىشىلەرگە بولغان مېھىر-مۇھەببىتى

³⁵ھەزرىتى ئەيسا پۈتۈن شەھەر، يېزا-قىشلاقلارنى ئايلىنىپ يۈرۈپ، ھەرقايسى ئىبادەتخانىلاردا تەلىم بېرىپ، ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى توغرۇلۇق خۇش خەۋەر تارقاتتى، شۇنداقلا ھەر خىل كېسەل ۋە ئاغرىق-سىلاقلارنى ساقايتتى. ³⁶ئۇ ئالدىغا كەلگەن توپ-توپ ئادەملەرنى كۆرۈپ، ئۇلارغا ئىچ ئاغرىتتى. چۈنكى ئۇلار قويچى بولمىغان قوي پادىلىرىدەك پاناھسىز ۋە بىچارە ئىدى. ³⁷شۇنىڭ بىلەن ئۇ شاگىرتلىرىغا:

_ يىغىلىدىغان ھوسۇل كۆپتۇر، لېكىن ئىشلەيدىغانلار ئاز. ³⁸شۇڭا سىلەر ھوسۇلنىڭ ئىگىسى بولغان خۇدادىن ھوسۇل يىغىشقا كۆپرەك ئىشلەمچى ئەۋەتىپ بېرىشنى تىلەڭلار، _ دېدى.

10

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئون ئىككى شاگىرتىنى ئەۋەتىشى

¹ھەزرىتى ئەيسا ئون ئىككى شاگىرتىنى يېنىغا چاقىرىپ، ئۇلارغا جىنلارنى ھەيدەش ۋە ھەر خىل ئاغرىق-سىلاقلارنى ساقايتىش ھوقۇقىنى بەردى. ²ئون ئىككى ئەلچى دەپمۇ ئاتالغان شاگىرتنىڭ ئىسىملىرى مۇنداق: پېترۇس دەپمۇ ئاتالغان سىمۇن ۋە ئۇنىڭ ئىنىسى ئەندەر، زەبەدىينىڭ ئوغلى ياقۇپ ۋە ئۇنىڭ قېرىندىشى يۇھاننا، ³فىلىپ، بارتولوماي، توماس، باجگىر مەتتا، ھالفاينىڭ ئوغلى ياقۇپ، تاداي، ⁴ۋەتەنپەرۋەر دەپ ئاتالغان سىمۇن ۋە ھەزرىتى ئەيساغا ساتقۇنلۇق قىلىدىغان يەھۇدا ئىشقارىيوت.

⁵ھەزرىتى ئەيسا ئون ئىككى شاگىرتىنى خەلقنىڭ ئارىسىغا ئەۋەتىشتىن بۇرۇن ئۇلارغا مۇنداق كۆرسەتمە بەردى:

_ يەھۇدىي ئەمەسلەرنىڭ زېمىنلىرىغا بارماڭلار. سامارىيەلىكلەرنىڭ شەھەرلىرىگىمۇ بارماڭلار. ⁶پەقەت خۇدانىڭ ئازغان قوي پادىلىرىنىڭ ئارىسىغا، يەنى ئىسرائىللارنىڭ ئارىسىغا بېرىڭلار. ⁷بارغان يېرىڭلاردا: «ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى نامايان بولۇش ئالدىدا تۇرىدۇ!» دەپ جاكارلاڭلار. ⁸كېسەللەرنى ساقايتىڭلار، ئۆلۈكلەرنى تىرىلدۈرۈڭلار، ماخاۋ كېسىلىگە گىرىپتار بولغانلارنى ساقايتىڭلار، جىنلارنى ھەيدەڭلار. ھەقسىز ئالغىنىڭلارنى ھەقسىز بېرىڭلار. ⁹ھەميانىڭلاردا ئالتۇن، كۈمۈش ۋە مىس پۇللارنى ئېلىپ يۈرمەڭلار. ¹⁰سەپەرگە چىققاندا نە خۇرجۇن، نە ئارتۇق كۆڭلەك، نە ئارتۇق چورۇق، نە ھاسا ئېلىۋالماڭلار. چۈنكى ھەرقانداق ئىشلەمچى ئۆز ھەققىنى ئېلىشقا ھەقلىقتۇر.

¹¹بىرەر شەھەر ياكى يېزىغا بارغان ۋاقتىڭلاردا، ئالدى بىلەن ئۇ يەردە سىلەرنى قوبۇل قىلىشنى خالايدىغان كىشىنى تېپىپ، ئۇ يەردىن كەتكۈچە شۇ كىشىنىڭ ئۆيىدە تۇرۇڭلار. ¹²بىرەر ئۆيگە كىرگىنىڭلاردا، ئۇلارغا ئامانلىق تىلەڭلار. ¹³ئەگەر ئۇ ئائىلىدىكىلەر سىلەرنى قارشى ئالسا، ئۇلارغا تىلىگەن ئامانلىقىڭلار ئىجابەت بولىدۇ. ئەگەر سىلەرنى قارشى ئالمىسا، تىلىگەن ئامانلىقىڭلار ئۆزۈڭلارغا يانىدۇ. ¹⁴سىلەرنى قارشى ئالمىغان، سۆزۈڭلارنى ئاڭلىمىغان كىشىنىڭ ئۆيىدىن ياكى شەھەردىن ئايرىلغىنىڭلاردا، ئۇلارنى ئەيىبلەش ئۈچۈن ئايىغىڭلاردىكى توپىنى قېقىۋېتىڭلار. ¹⁵بىلىپ قويۇڭلاركى، ئۇ شەھەردىكىلەرنىڭ قىيامەت كۈنى تارتىدىغان جازاسى سودوم ۋە گومورا^* شەھىرىدىكى رەزىل كىشىلەرنىڭ تارتىدىغان جازاسىدىنمۇ ئېغىر بولىدۇ!

كەلگۈسىدىكى زىيانكەشلىك

¹⁶_ مەن سىلەرنى قويلارنى بۆرىلەرنىڭ ئارىسىغا ئەۋەتكەندەك ئەۋەتىمەن. شۇڭا يىلاندەك سەزگۈر، لېكىن كەپتەردەك ئاق كۆڭۈل بولۇڭلار. ¹⁷پەخەس بولۇڭلار، چۈنكى بەزى كىشىلەر سىلەرنى تۇتقۇن قىلىپ سوتقا تاپشۇرۇپ بېرىدۇ ۋە ئىبادەتخانىلىرىدا قامچىلايدۇ. ¹⁸سىلەر ماڭا ئىشەنگەنلىكىڭلار ئۈچۈن، ئۆلكە باشلىقلىرى ۋە پادىشاھلار ئالدىغا ئېلىپ بېرىلىپ سوراققا تارتىلىسىلەر. شۇنىڭ بىلەن ئۇلارنىڭ ۋە يەھۇدىي ئەمەسلەرنىڭ ئالدىدا ماڭا گۇۋاھ بولىسىلەر. ¹⁹سوراق قىلىنغان ۋاقتىڭلاردا، قانداق جاۋاب بېرىش ياكى نېمە دېيىشتىن ئەندىشە قىلماڭلار. چۈنكى ئۇ چاغدا قىلىدىغان سۆزلىرىڭلارنى خۇدا كۆڭلۈڭلارغا سالىدۇ. ²⁰سىلەر ئۆزۈڭلار سۆزلىمەيسىلەر، بەلكى ئەرشتىكى ئاتاڭلارنىڭ روھى سىلەر ئارقىلىق سۆزلەيدۇ.

²¹قېرىنداش قېرىندىشىغا، ئاتا بالىسىغا خائىنلىق قىلىپ، ئۇلارنى ئۆلۈمگە تۇتۇپ بېرىدۇ. بالىلارمۇ ئاتا-ئانىسى بىلەن قارشىلىشىپ، ئۇلارنى ئۆلۈمگە ئىتتىرىدۇ. ²²ماڭا ئىشەنگەنلىكىڭلار ئۈچۈن، ھەممە ئادەم سىلەرگە ئۆچمەنلىك قىلىدۇ، لېكىن ئاخىرغىچە بەرداشلىق بەرگەنلەر جەزمەن قۇتقۇزۇلىدۇ. ²³ئۇلار سىلەرگە بىر شەھەردە زىيانكەشلىك قىلسا، يەنە بىر شەھەرگە قېچىپ بېرىڭلار. بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەر ئىسرائىلىيەنىڭ پۈتۈن شەھەرلىرىنى ئارىلاپ بولغۇچە، ئىنسانئوغلى قايتىپ كېلىدۇ.

²⁴شاگىرت ئۇستازىدىن، قۇل خوجايىنىدىن ئۈستۈن تۇرمايدۇ. ²⁵شۇنىڭ ئۈچۈن شاگىرت ئۇستازىدەك، قۇل خوجايىنىدەك بولغىنىغا قانائەت قىلسۇن. ئۇلار ئۆينىڭ بېشى بولغان مېنى «جىنلارنىڭ پادىشاھى بولغان شەيتان» دەپ ئاتىغان يەردە، ئۆينىڭ ئەزالىرى بولغان سىلەرنى تېخىمۇ زور ھاقارەت قىلمامدۇ؟

²⁶بىراق بۇنداقلاردىن قورقماڭلار. چاۋىسى چىتقا يېيىلمايدىغان ھېچقانداق يوشۇرۇن ئىش، ئاشكارىلانمايدىغان ھېچقانداق مەخپىيەتلىك يوقتۇر. ²⁷مېنىڭ سىلەرگە مەخپىي ئېيتقانلىرىمنى سىلەر ئوچۇق-ئاشكارا ئېيتىۋېرىڭلار. قۇلىقىڭلارغا پىچىرلاپ ئېيتقانلىرىمنى خەلقىئالەمگە جاكارلاڭلار. ²⁸تېنىڭلارنى ئۆلتۈرسىمۇ، روھىڭلارنى ئۆلتۈرەلمەيدىغانلاردىن قورقماڭلار. ئەكسىچە، تېنىڭلارنىمۇ، روھىڭلارنىمۇ دوزاختا ھالاك قىلالايدىغان خۇدادىن قورقۇڭلار. ²⁹ئىككى قۇشقاچ بىر تەڭگىگە سېتىلىدۇ، شۇنداق ئەمەسمۇ؟ لېكىن ئەرشتىكى ئاتاڭلار خالىماي تۇرۇپ، ئۇلاردىن بىرەرسىمۇ يەرگە چۈشمەيدۇ. ³⁰سىلەرگە كەلسەك، سىلەرنىڭ ھەربىر تال چېچىڭلارنىڭمۇ ھېسابى بار. ³¹شۇنداق ئىكەن، قورقماڭلار، چۈنكى سىلەر خۇدا ئۈچۈن نۇرغۇنلىغان قۇشقاچتىنمۇ قىممەتلىكتۇرسىلەر!

³²كۆپچىلىك ئالدىدا مېنى ئېتىراپ قىلغانلارنى مەنمۇ ئەرشتىكى ئاتامنىڭ ئالدىدا ئېتىراپ قىلىمەن. ³³بىراق كۆپچىلىك ئالدىدا مېنى رەت قىلغانلارنى مەنمۇ ئەرشتىكى ئاتام ئالدىدا رەت قىلىمەن.

تىنچلىق ۋە جېدەل-ماجىرا

³⁴_ مېنى دۇنياغا تىنچلىق ئېلىپ كەلدىمىكىن دەپ ئويلاپ قالماڭلار. مەن تىنچلىق ئەمەس، بەلكى قىلىچ ئېلىپ كەلدىم. ³⁵مېنىڭ ۋەجىمدىن ئوغۇل ئاتىسىغا، قىز ئانىسىغا، كېلىن قېيىنئانىسىغا قارشى تۇرىدۇ. ³⁶ھەركىمنىڭ دۈشمىنى ئۆز ئائىلىسىدىكى كىشىلەردۇر.

³⁷ئاتا-ئانىسىنى مەندىنمۇ ئەزىز كۆرىدىغانلار مېنىڭ شاگىرتىم بولۇشقا لايىق ئەمەس. پەرزەنتلىرىنى مەندىنمۇ ئەزىز كۆرىدىغانلارمۇ مېنىڭ شاگىرتىم بولۇشقا لايىق ئەمەس. ³⁸ئۆزىنىڭ كرېستىنى كۆتۈرۈپ،^* ماڭا ئەگەشمىگەنلەرمۇ شاگىرتىم بولۇشقا لايىق ئەمەس. ³⁹ئۆز ھاياتىنى ئايايدىغانلار ھەقىقىي ھاياتتىن مەھرۇم قالىدۇ. لېكىن مەن ئۈچۈن ئۆز ھاياتىنى ئايىمايدىغانلار ھەقىقىي ھاياتقا ئېرىشىدۇ.

⁴⁰كىم سىلەرنى قوبۇل قىلسا، مېنى قوبۇل قىلغان بولىدۇ. كىم مېنى قوبۇل قىلسا، مېنى ئەۋەتكۈچى خۇدانى قوبۇل قىلغان بولىدۇ. ⁴¹بىر پەيغەمبەرنى خۇدانىڭ سۆزىنى يەتكۈزگەنلىكى سەۋەبىدىن قوبۇل قىلغانلار پەيغەمبەر بىلەن ئوخشاش ئىنئامغا ئېرىشىدۇ. دۇرۇس ئادەمنى ئۇنىڭ دۇرۇس بولغانلىقى سەۋەبىدىن قوبۇل قىلغانلارمۇ شۇ ئادەم بىلەن ئوخشاش ئىنئامىمغا ئېرىشىدۇ. ⁴²بىلىپ قويۇڭلاركى، شاگىرتلىرىم ئىچىدىكى ئەڭ ئاددىي بىرىگە ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتى ئىكەن دەپ، بىرەر چىنە سوغۇق سۇ بەرگەن كىشىمۇ جەزمەن مېنىڭ ئىنئامىمغا ئېرىشىدۇ.

11

يەھيا پەيغەمبەرنىڭ سوئالى

¹ھەزرىتى ئەيسا ئون ئىككى شاگىرتىغا كۆرسەتمە بېرىپ بولغاندىن كېيىن، جەلىلىيەدىكى ھەرقايسى شەھەرلەردە تەلىم بېرىش ۋە خۇش خەۋەر يەتكۈزۈش ئۈچۈن ئۇ يەردىن ئايرىلدى.

²زىنداندىكى يەھيا پەيغەمبەر ئەيسا مەسىھنىڭ قىلغان ئىشلىرىنى ئاڭلاپ، شاگىرتلىرىنى ئەۋەتىپ، ھەزرىتى ئەيسادىن: ³«خۇدا بىزگە ئەۋەتمەكچى بولغان قۇتقۇزغۇچى سىزمۇ ياكى باشقا بىرسىنىڭ كېلىشىنى كۈتەمدۇق؟» دەپ سورىدى. ⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ سىلەر قايتىپ بېرىپ، ياراتقان مۆجىزىلىرىمنى ۋە ئېيتقان تەلىملىرىمنى يەھياغا يەتكۈزۈڭلار ۋە ئۇنىڭغا: ⁵«كورلارنىڭ كۆزى ئېچىلدى، توكۇرلار ماڭالايدىغان بولدى، ماخاۋ كېسىلىگە گىرىپتار بولغانلار ساقايدى، گاسلار ئاڭلىيالايدىغان بولدى، ھەتتا ئۆلگەنلەرمۇ تىرىلدى ۋە كەمبەغەللەرگە خۇش خەۋەر يەتكۈزۈلدى» دەپ ئېيتىڭلار. ⁶ئۇنىڭغا يەنە: «مەندىن گۇمانلانماي، ماڭا تەۋرەنمەي ئىشەنگەنلەر نەقەدەر بەختلىك!» دەپ ئېيتىڭلار، _ دېدى.

⁷ھەزرىتى ئەيسا يەھيا پەيغەمبەرنىڭ شاگىرتلىرى كەتكەندىن كېيىن، كۆپچىلىككە يەھيا توغرۇلۇق مۇنداق دېدى:

_ سىلەر بۇرۇن يەھيانى ئىزدەپ چۆلگە بارغىنىڭلاردا، زادى قانداق بىر ئادەمنى كۆرمەكچى بولغانىدىڭلار؟ شامالدا تەۋرىنىپ تۇرغان قومۇشتەك بىرنىمۇ؟ ⁸ياكى چىرايلىق كىيىنگەن بىر ئېسىلزادىنىمۇ؟ ياق، بۇنداق كىيىملەرنى كىيىدىغانلار چۆلدە ئەمەس، خان ئوردىسىدا بولىدۇ. ⁹ئەمەلىيەتتە، سىلەر بىر پەيغەمبەرنى كۆرگىلى باردىڭلار. بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەر پەيغەمبەردىنمۇ ئۈستۈنىنى كۆردۈڭلار. ¹⁰چۈنكى مۇقەددەس يازمىلاردا: «ئەمدى مەن پەرۋەردىگار ئۆز ئەلچىمنى ئەۋەتىمەن، ئۇ ساڭا يول ھازىرلايدۇ» دەپ يېزىلغان ۋە بۇ يەردىكى «ئەلچىم» دەل يەھيا پەيغەمبەرنى كۆرسىتىدۇ. ¹¹بىلىپ قويۇڭلاركى، ئىنسانلار ئارىسىدا چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيادىنمۇ ئۇلۇغ كىشى ئوتتۇرىغا چىققىنى يوق، ئەمما ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىدا ئەڭ ئەرزىمەس بىرسىمۇ ئۇنىڭدىن ئۇلۇغ بولىدۇ. ¹²چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيا ئوتتۇرىغا چىققان كۈنلەردىن بېرى، ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى زوراۋانلىققا ئۇچرىماقتا.^* زوراۋانلار ئۇنىڭغا ھۇجۇم قىلماقتا. ¹³يەھيا پەيغەمبەرنىڭ زامانىغىچە بولغان بارلىق پەيغەمبەرلەرنىڭ تەلىملىرىدە، شۇنداقلا تەۋراتتا خۇدانىڭ پادىشاھلىقى توغرىسىدا ئالدىن بېشارەت بېرىلگەن. ¹⁴ئەگەر سىلەر ئۇلار ئېيتقان ئالدىن بېشارەتنى قوبۇل قىلىشنى خالىساڭلار، يەھيا پەيغەمبەر كېلىشى بېشارەت قىلىنغان ئىلياس پەيغەمبەردۇر.^{* 15}سۆزلىرىمنى كىمنىڭ ئاڭلايدىغان قۇلىقى بولسا، شۇ ئاڭلىسۇن!

¹⁶بۇ زاماننىڭ كىشىلىرىنى زادى كىملەرگە ئوخشىتاي؟ ئۇلار خۇددى كوچىدا ئولتۇرۇۋېلىپ، بىر-بىرىگە: ¹⁷«بىز سىلەرگە نەي چېلىپ بەرسەك، ئۇسسۇل ئوينىمىدىڭلار. ماتەم مۇزىكىسىنى چېلىپ بەرسەك، ھازىمۇ تۇتمىدىڭلار» دەپ رەنجىيدىغان تۇتۇرۇقسىز بالىلارغا ئوخشايدۇ. ¹⁸چۈنكى يەھيا پەيغەمبەر كېلىپلا روزا تۇتتى، شاراب ئىچمىدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار: «ئۇنىڭغا جىن تېگىپتۇ» دېيىشتى. ¹⁹ئىنسانئوغلى بولسا يېدى ھەم ئىچتى. بىراق ئۇلار: «ئۇ تازا بىر تويماس شارابخور ئىكەن، شۇنداقلا باجگىر ۋە باشقا گۇناھكارلارنىڭ دوستى ئىكەن» دېيىشتى. بىلىپ قويۇڭلاركى، ھېكمەت ئۆزىنىڭ بەرگەن مېۋىسى بىلەن ئىسپاتلىنىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانى رەت قىلغانلار

²⁰ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا ئۆزى نۇرغۇن مۆجىزىلەرنى كۆرسەتكەن شەھەرلەردىكى توۋا قىلمىغانلارنى ئەيىبلەپ، مۇنداق دېدى:

²¹_ ئەي قورازىنلىقلار، ھالىڭلارغا ۋاي! ئەي بەيتسايدالىقلار، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر ئۈچۈن ياراتقان مۆجىزىلىرىمنى ياتلارنىڭ تىر ۋە سىدون دېگەن شەھەرلىرىدە ياراتقان بولسام، ئۇ يەرلەردىكى خەلق بۇرۇنلا ماتەملىك كىيىملەرنى كىيىپ، كۈلگە مىلىنىپ، گۇناھلىرىغا توۋا قىلغان بولاتتى. ²²بىلىپ قويۇڭلاركى، خۇدانىڭ قىيامەت كۈنى سىلەرگە بېرىدىغان جازاسى تىر ۋە سىدوندىكىلەرنىڭكىدىنمۇ ئېغىر بولىدۇ. ²³ئەي كەپەرناھۇملۇقلار، ئاسمانغا چىقماقچىمىدىڭلار؟ ياق، دوزاخقا تاشلىنىسىلەر! چۈنكى ئاراڭلاردا ياراتقان مۆجىزىلىرىمنى سودومدا ياراتقان بولسام، ئۇ شەھەر بۈگۈنكى كۈنگىچە مەۋجۇت بولغان بولاتتى. ²⁴شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، خۇدانىڭ قىيامەت كۈنى سىلەرگە بېرىدىغان جازاسى سودومدىكىلەرنىڭكىدىنمۇ ئېغىر بولىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ خۇشاللىقى

²⁵شۇنىڭدىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ پۈتۈن ئالەمنىڭ ئىگىسى بولغان ئى ئاتا، سەن بۇ ھەقىقەتلەرنى ئۆزىنى ئەقىللىق، بىلىملىك چاغلايدىغان كىشىلەردىن يوشۇرۇپ، كىچىك بالىلاردەك ساددا كىشىلەرگە ئاشكارىلىغانلىقىڭ ئۈچۈن، ساڭا مەدھىيە ئوقۇيمەن. ²⁶شۇنداق ئاتا، بۇ سېنىڭ ئىستىكىڭ ئىدى.

²⁷ئاتام ھەممىنى ماڭا ئاتا قىلدى. ئوغۇلنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى ئاتىدىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ. ئاتىنىڭمۇ كىم ئىكەنلىكىنى ئوغۇلدىن باشقا ۋە ئوغۇل ئاشكارىلاشنى خالايدىغان كىشىلەردىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ.

²⁸ئەي جاپاكەشلەر ۋە ئېغىر يۈكنى ئۈستىگە ئالغانلار، مېنىڭ يېنىمغا كېلىڭلار، مەن سىلەرگە ئاراملىق بېرەي. ²⁹مەن مۇلايىم ۋە كەمتەردۇرمەن، شۇڭا مېنىڭ بويۇنتۇرۇقۇمنى بوينۇڭلارغا سېلىپ، مەندىن ئۆگىنىڭلار. شۇنداق قىلساڭلار، كۆڭلۈڭلار ئارام تاپىدۇ. ³⁰مېنىڭ بويۇنتۇرۇقۇمدا بولۇش ئاسان، يۈكۈممۇ ئېغىر ئەمەس.

12

دەم ئېلىش كۈنى ھەققىدە

¹بۇ ۋاقىتلاردىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا بىر دەم ئېلىش كۈنى بۇغدايلىقتىن ئۆتۈپ كېتىۋاتاتتى. قورسىقى ئېچىپ كەتكەن شاگىرتلىرى باشاقلارنى ئۈزۈۋېلىپ، يېيىشكە باشلىدى. ²بۇنى كۆرگەن پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيساغا:

_ قاراڭ، شاگىرتلىرىڭىز دەم ئېلىش كۈنى چەكلەنگەن ئىشنى^* قىلىۋاتىدۇ، _ دېيىشتى. ³ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ پادىشاھ داۋۇت ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرىنىڭ ئاچ قالغاندا قانداق قىلغانلىقىنى مۇقەددەس يازمىلاردىن ئوقۇمىغانمۇ؟ ⁴ئۇ ئىبادەتخانىدىكى مۇقەددەس جايغا كىرىپ، خۇداغا ئاتالغان نانلارنى روھانىيدىن سوراپ، ھەمراھلىرى بىلەن بىرگە يېگەن ئەمەسمىدى؟ ھالبۇكى، بۇ نانلارنى روھانىيلاردىن باشقا ھەرقانداق كىشىنىڭ يېيىشى تەۋرات قانۇنىغا خىلاپ ئىدى. ⁵شۇنىڭغا ئوخشاش، ئىبادەتخانىدا ئىشلەيدىغان روھانىيلار دەم ئېلىش كۈنلىرى ئىشلىمەسلىك ئەمرىنى بۇزسىمۇ، تەۋراتتا ئۇلار گۇناھكار ھېسابلانمىغان. سىلەر بۇنى ئوقۇپ باقمىغانمۇ؟ ⁶بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇ يەردە ئىبادەتخانىدىنمۇ ئۇلۇغى بار. ⁷ئەگەر سىلەر خۇدانىڭ: «مەن قۇربانلىقنى ئەمەس، بەلكى رەھىمدىللىكنى ئىستەيمەن» دېگەن سۆزىنىڭ مەنىسىنى بىلسەڭلار ئىدى، بىگۇناھ كىشىلەرنى گۇناھكار دەپ ئەيىبلىمەيتتىڭلار. ⁸ئىنسانئوغلى دەم ئېلىش كۈنىنىڭ ئىگىسىدۇر.

قولى قۇرۇپ كەتكەن بىمارنىڭ ساقايتىلىشى

⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردىن ئايرىلىپ، ئىبادەتخانىغا باردى. ¹⁰ئىبادەتخانىدا بىر قولى قۇرۇپ كەتكەن بىر ئادەم بار ئىدى. بەزى پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۈستىدىن ئەرز قىلىشقا باھانە تېپىش مەقسىتىدە ئۇنىڭدىن:

_ دەم ئېلىش كۈنى كېسەل ساقايتىش تەۋرات قانۇنىغا ئۇيغۇنمۇ؟ _ دەپ سورىدى. ¹¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ بىرەرىڭلارنىڭ قويى ئورىغا چۈشۈپ كەتسە، دەم ئېلىش كۈنى دېمەي، ئۇنى دەرھال تارتىپ چىقىرىۋالمامسىلەر؟ ¹²ئادەم قويدىن كۆپ قىممەتلىكتە! دېمەك، دەم ئېلىش كۈنى ياخشىلىق قىلىش تەۋرات قانۇنىغا ئۇيغۇن. ¹³ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا ھېلىقى كېسەلگە:

_ قولۇڭنى ئۇزات، _ دېدى.

ئۇ ئادەم قولىنى ئۇزىتىشى بىلەنلا قولى ئەسلىگە كېلىپ، يەنە بىر قولىغا ئوخشاش ھالەتكە كەلدى. ¹⁴شۇنىڭ بىلەن پەرىسىيلەر تاشقىرىغا چىقىپ، ھەزرىتى ئەيسانى قانداق جايلىۋېتىش ھەققىدە مەسلىھەت قىلىشتى.

خۇدا تاللىغان خىزمەتكار

¹⁵پەرىسىيلەرنىڭ نىيىتىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردىن ئايرىلدى. نۇرغۇن كىشىلەر ئۇنىڭغا ئەگىشىپ ماڭدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى بىمارلارنىڭ ھەممىسىنى ساقايتتى ¹⁶ۋە ئۇلارغا ئۆزىنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى باشقىلارغا ئاشكارىلىماسلىقنى تاپىلىدى. ¹⁷شۇنىڭ بىلەن يەشايا پەيغەمبەر ئېيتقان تۆۋەندىكى سۆزلەر ئەمەلگە ئاشتى:

¹⁸«مانا بۇ مەن تاللىغان،

مەن ئىنتايىن خۇرسەن بولغان سۆيۈملۈك خىزمەتكارىمدۇر!

مەن ئۆزۈمنىڭ روھىنى ئۇنىڭغا ئاتا قىلىمەن.

ئۇ بارلىق خەلقلەرگە ئادالەتنى جاكارلايدۇ.

¹⁹ئۇ تالاش-تارتىش قىلمايدۇ، داۋراڭمۇ سالمايدۇ

ياكى كوچىلاردا يۇقىرى ئاۋازدا سۆزلىمەيدۇ.

²⁰ئۇ زەخىملەنگەن قومۇشنى سۇندۇرمايدۇ،

ئۆچۈپ قالاي دېگەن چىراغنى ئۆچۈرمەيدۇ

ۋە چوقۇم ئادالەتنى زەپەر قۇچقۇزىدۇ.

²¹پۈتكۈل خەلقلەر ئۇنىڭ نامىغا ئۈمىد باغلايدۇ.»

ھەزرىتى ئەيسا ۋە شەيتان

²²شۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا جىن چاپلاشقان كور ۋە گاچا بىرى ئېلىپ كېلىندى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنى ساقايتىپ، سۆزلىيەلەيدىغان ۋە كۆرەلەيدىغان قىلدى. ²³خالايىق ھەيران بولۇپ:

_ ئەجەبا، بۇ ئادەم پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادىمىدۇ؟ _ دېيىشتى. ²⁴بۇ سۆزنى ئاڭلىغان پەرىسىيلەر:

_ ئۇ جىنلارنى ئۇلارنىڭ پادىشاھى بولغان شەيتانغا تايىنىپ ھەيدەيدىكەن، _ دېيىشتى.

²⁵ئۇلارنىڭ نېمە ئويلاۋاتقانلىقىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ ئەگەر بىر دۆلەتتىكىلەر ئىككىگە بۆلۈنۈپ سوقۇشسا، ئۇ دۆلەت زاۋاللىققا يۈزلىنىدۇ. ھەرقانداق شەھەردىكىلەر ياكى ئائىلىدىكىلەر ئۆزئارا جېدەل-ماجىرا قىلىشسا، ۋەيران بولۇش تەقدىردىن ساقلىنالمايدۇ. ²⁶شۇنىڭغا ئوخشاش، شەيتانمۇ ئۆزىنىڭ باشقۇرۇشىدا بولغان جىنلارنى ھەيدىسە، ئۆز-ئۆزىگە قارشى چىققان بولىدۇ. ئۇنداقتا، ئۇنىڭ پادىشاھلىقى قانداقمۇ پۇت تىرەپ تۇرالىسۇن؟ ²⁷ئەگەر مەن جىنلارنى ئۇلارنىڭ پادىشاھى بولغان شەيتانغا تايىنىپ ھەيدىسەم، سىلەرنىڭ ئاراڭلاردىكىلەر جىنلارنى ھەيدەشتە كىمگە تاياندى؟! ئېيتقانلىرىڭلارنىڭ خاتا ئىكەنلىكىنى ئەگەشكۈچىلىرىڭلار ئىسپاتلاپ بېرىدۇ. ²⁸ئەمەلىيەتتە، مەن خۇدانىڭ روھىغا تايىنىپ جىنلارنى ھەيدىدىم. بۇ خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنىڭ ئاراڭلاردا نامايان بولغانلىقىنىڭ ئىسپاتىدۇر.

²⁹كىم كۈچتۈڭگۈر بىرسىنىڭ ئۆيىگە كىرىپ، ئۇنىڭ مال-مۈلكىنى بۇلاڭ-تالاڭ قىلالايدۇ؟ پەقەت شۇ كۈچتۈڭگۈر ئادەمنى باغلىيالىغانلارلا ئۇنىڭ ئۆيىنى بۇلاڭ-تالاڭ قىلالايدۇ.

³⁰مەن بىلەن بىر يولدا ماڭمىغانلار ماڭا قارشى تۇرغۇچىلاردۇر. مەن بىلەن بىرگە يىغمىغانلار چېچىۋەتكۈچىلەردۇر. ³¹شۇڭا بىلىپ قويۇڭلاركى، ئىنسانلارنىڭ ئۆتكۈزگەن گۇناھلىرى ۋە قىلغان كۇپۇرلۇقلىرىنىڭ ھەممىسى كەچۈرۈلىدۇ. لېكىن مۇقەددەس روھقا قىلىنغان كۇپۇرلۇق كەچۈرۈلمەيدۇ. ³²ئىنسانئوغلىغا قارشى سۆز قىلغانلار كەچۈرۈمگە ئېرىشەلەيدۇ، لېكىن مۇقەددەس روھقا قارشى گەپ قىلغانلار بۇ دۇنيادىمۇ، ئۇ دۇنيادىمۇ كەچۈرۈمگە ئېرىشەلمەيدۇ.

ئادەمنى ئەمەلىيىتىدىن تونۇش

³³_ دەرەخ ياخشى بولسا، بېرىدىغان مېۋىسىمۇ ياخشى بولىدۇ. دەرەخ يامان بولسا، بېرىدىغان مېۋىسىمۇ يامان بولىدۇ. چۈنكى ھەرقانداق دەرەخنىڭ ياخشى-يامانلىقىنى مېۋىسىگە قاراپ بىلگىلى بولىدۇ.

³⁴ئەي زەھەرلىك يىلانلار، سىلەر يامان تۇرساڭلار، ئاغزىڭلاردىن قانداقمۇ ياخشى گەپ چىقسۇن؟ چۈنكى كۆڭۈلدە نېمە بولسا، ئېغىزدىن شۇ چىقىدۇ. ³⁵ياخشى ئادەم قەلبىدىكى ياخشىلىقىدىن ياخشىلىق چىقىرىدۇ. يامان ئادەم قەلبىدىكى يامانلىقىدىن يامانلىق چىقىرىدۇ. ³⁶بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەر قىلغان ھەربىر ئېغىز قۇرۇق گېپىڭلار ئۈچۈن قىيامەت كۈنى ھېساب بېرىسىلەر. ³⁷ئۆز سۆزۈڭلار بىلەن يا ئاقلىنىسىلەر، يا گۇناھكار بولۇپ ئەيىبلىنىسىلەر.

ھەزرىتى ئەيسادىن مۆجىزە تەلەپ قىلىش

³⁸شۇ چاغدا بەزى تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ ئۇستاز، بىز سىزدىن سىزنى خۇدانىڭ ئەۋەتكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان بىر مۆجىزە كۆرۈشنى خالايمىز، _ دېيىشتى. ³⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ بۇ زاماننىڭ ئوسال ۋە ئېتىقادسىز ئادەملىرى مۆجىزە كۆرسەت دەپلا تۇرىدۇ. بىراق ئۇلارغا يۇنۇس پەيغەمبەرنىڭ مۆجىزىسىدىن باشقا مۆجىزە كۆرسىتىلمەيدۇ. ⁴⁰يۇنۇس پەيغەمبەر يوغان بىر بېلىقنىڭ قورسىقىدا ئۈچ كېچە-كۈندۈز قانداق تۇرغان بولسا، ئىنسانئوغلىمۇ يەرنىڭ قوينىدا ئۈچ كېچە-كۈندۈز شۇنداق تۇرىدۇ.^{* 41}قىيامەت كۈنى نىنەۋى شەھىرىدىكى خەلقمۇ قوپۇپ، سىلەرنىڭ ئۈستۈڭلاردىن شىكايەت قىلىدۇ. چۈنكى ئۇلار يۇنۇس پەيغەمبەرنىڭ تەلىمىنى ئاڭلاپ، يامان يولدىن قايتقانىدى. بىراق بۇ يەردە يۇنۇس پەيغەمبەردىنمۇ ئۇلۇغ بىرسى بار. ⁴²قىيامەت كۈنى شىبا پادىشاھلىقىنىڭ ئايال پادىشاھىمۇ ئورنىدىن تۇرۇپ، سىلەرنىڭ ئۈستۈڭلاردىن شىكايەت قىلىدۇ. چۈنكى ئۇ سۇلايمان پادىشاھنىڭ ئاقىلانە سۆزلىرىنى ئاڭلاش ئۈچۈن ئۇزۇن يوللارنى بېسىپ كەلگەنىدى. مانا، ھازىر بۇ يەردە پادىشاھ سۇلايماندىنمۇ ئۇلۇغ بىرى بار.

جىننىڭ قايتىپ كېلىشى

⁴³_ جىن ئادەمنىڭ تېنىدىن ھەيدىۋېتىلگەندىن كېيىن، قۇرغاق دالالارنى ئارىلاپ، تۇرىدىغان جاي ئىزدەيدۇ، بىراق تاپالمايدۇ ⁴⁴ۋە: «ئىلگىرىكى ئۆيۈمگە قايتاي» دەيدۇ. شۇنىڭ بىلەن جىن بۇرۇنقى ئۆيىگە، يەنى تەنگە قايتىپ كېلىپ، ئۆيىنىڭ يەنىلا بوش تۇرغانلىقىنى، شۇنداقلا پاكىز تازىلىنىپ، رەتلىنىپ قالغانلىقىنى بايقايدۇ. ⁴⁵شۇنىڭ بىلەن ئۆزىدىنمۇ بەتتەر يەتتە جىننى باشلاپ كىرىپ بىللە تۇرىدۇ. نەتىجىدە، ئۇ ئادەمنىڭ كېيىنكى ئەھۋالى بۇرۇنقىدىنمۇ يامانلىشىپ كېتىدۇ. بۇ زاماننىڭ رەزىل ئادەملىرىنىڭ ئەھۋالىمۇ مانا شۇنداق بولىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئانىسى ۋە ئىنىلىرى

⁴⁶ھەزرىتى ئەيسا خەلققە سۆزلەۋاتقاندا، ئانىسى بىلەن ئىنىلىرى كەلدى ۋە ئۇنىڭ بىلەن سۆزلەشمەكچى بولۇپ، تاشقىرىدا ساقلاپ تۇردى. ⁴⁷بىرەيلەن ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئانىڭىز ۋە ئىنىلىرىڭىز سىز بىلەن سۆزلىشىمىز دەپ سىرتتا ساقلاپ تۇرىدۇ، _ دېدى.

⁴⁸_ كىم مېنىڭ ئانام، كىملەر مېنىڭ ئىنىلىرىم؟ _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇ كىشىگە. ⁴⁹ئاندىن ئۇ قولى بىلەن شاگىرتلىرىنى كۆرسىتىپ:

_ مانا ئانام، مانا ئىنىلىرىم! ⁵⁰چۈنكى كىم ئەرشتىكى ئاتامنىڭ ئىرادىسىگە ئەمەل قىلسا، شۇ مېنىڭ ئىنىم، سىڭلىم ۋە ئانامدۇر، _ دېدى.

13

ئۇرۇق چېچىش توغرىسىدىكى تەمسىل

¹شۇ كۈنى ھەزرىتى ئەيسا ئۆيدىن چىقىپ، كۆل بويىدا ئولتۇردى. ²ئەتراپىغا نۇرغۇن ئادەم يىغىلدى، شۇڭا ئۇ بىر كېمىگە چىقىپ ئولتۇردى. خالايىق بولسا كۆل بويىدا تۇرۇشتى. ³ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا نۇرغۇن ئىشلارنى تەمسىللەر بىلەن چۈشەندۈردى. ئۇ مۇنداق دېدى:

_ بىر دېھقان ئۇرۇق چاچقىلى ئېتىزىغا چىقىپتۇ. ⁴چاچقان ئۇرۇقلىرىنىڭ بەزىلىرى چىغىر يول ئۈستىگە چۈشۈپتۇ ۋە قۇشلار كېلىپ، ئۇلارنى يەپ كېتىپتۇ. ⁵بەزى ئۇرۇقلار تاشلىق يەرلەرگە چۈشۈپتۇ، تاشلىق يەرنىڭ توپىسى تېيىز بولغانلىقتىن، تېزلا ئۈنۈپ چىقىپتۇ. ⁶لېكىن ئۇرۇق چوڭقۇر يىلتىز تارتمىغاچقا، كۈن چىقىش بىلەنلا سولىشىپ، قۇرۇپ كېتىپتۇ. ⁷بەزى ئۇرۇقلار تىكەنلەرنىڭ ئارىسىغا چۈشۈپتۇ، تىكەنلەر ئېگىز ئۆسۈپ، ئۆسكەن مايسىلارنى بېسىۋاپتۇ. ⁸يەنە بەزى ئۇرۇقلار بولسا مۇنبەت تۇپراققا چۈشۈپتۇ. بۇ يەرگە چۈشكەن ئۇرۇقلارنىڭ بەزىلىرى يۈز ھەسسە، بەزىلىرى ئاتمىش ھەسسە، يەنە بەزىلىرى ئوتتۇز ھەسسە ھوسۇل بېرىپتۇ. ⁹سۆزلىرىمنى كىمنىڭ ئاڭلايدىغان قۇلىقى بولسا، شۇ ئاڭلىسۇن!

تەمسىللەرنىڭ مەقسىتى

¹⁰شاگىرتلىرى كېلىپ، ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ سىز نېمە ئۈچۈن كۆپچىلىككە تەلىم بەرگەندە تەمسىل كەلتۈرىسىز؟ _ دەپ سوراشتى. ¹¹ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىنىڭ سىرلىرى ئۇلارغا ئەمەس، سىلەرنىڭ بىلىشىڭلارغا بېرىلدى. ¹²بارىغا يەنىمۇ كۆپ بېرىلىدۇ، بارىنىڭ ئېشىپ-تېشىپ تۇرىدۇ، يوقىنىڭ ھەتتا بارىمۇ ئېلىپ كېتىلىدۇ. ¹³كۆپچىلىككە تەمسىل بىلەن سۆزلىشىمنىڭ سەۋەبى شۇكى، ئۇلار قارىسىمۇ كۆرمەيدۇ، تىڭشىسىمۇ ئاڭلىمايدۇ ھەم ھەقىقىي چۈشەنمەيدۇ. ¹⁴دېمەك، يەشايا پەيغەمبەرنىڭ بۇرۇن ئېيتقان سۆزلىرى ئۇلاردا ئىسپاتلاندى. ئۇ مۇنداق دېگەنىدى:

«سۆزلىرىمنى ئاڭلايسىلەر، ئاڭلايسىلەر، بىراق چۈشەنمەيسىلەر،

قىلغانلىرىمنى كۆرىسىلەر، كۆرىسىلەر، لېكىن مەنىسىنى بىلمەيسىلەر.

¹⁵چۈنكى بۇ خەلقنىڭ زېھنى زەئىپ، قۇلاقلىرى پاڭ، كۆزلىرى كوردۇر.

ئۇنداق بولمىسا ئىدى، ئۇلارنىڭ كۆزلىرى كۆرەتتى، قۇلاقلىرى ئاڭلايتتى،

قەلبىدىن چۈشىنەتتى ۋە مېنىڭ يولۇمغا قايتىپ، شىپالىق تاپاتتى.»

¹⁶لېكىن سىلەر نەقەدەر بەختلىكسىلەر، چۈنكى كۆزۈڭلار كۆرىدۇ، قۇلىقىڭلار ئاڭلايدۇ! ¹⁷بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇرۇنقى نۇرغۇن پەيغەمبەرلەر ۋە دۇرۇس ئادەملەر سىلەر كۆرگەن ۋە ئاڭلىغانلارنى كۆرۈشنى ۋە ئاڭلاشنى ئارزۇ قىلغان بولسىمۇ، مۇرادىغا يېتەلمىگەنىدى.

ئۇرۇق چېچىش توغرىسىدىكى تەمسىلنىڭ چۈشەندۈرۈلۈشى

¹⁸_ ئەمدى ئۇرۇق چېچىش توغرىسىدىكى تەمسىلنىڭ مەنىسىنى ئاڭلاڭلار. ¹⁹ئەگەر بىرى خۇدانىڭ پادىشاھلىقى توغرىسىدىكى سۆزلەرنى ئاڭلاپ تۇرۇپ چۈشەنمىسە، شەيتان كېلىپ، ئۇنىڭ قەلبىگە چېچىلغان سۆزلەرنى ئېلىپ كېتىدۇ. بۇ دەل چىغىر يول ئۈستىگە چېچىلغان ئۇرۇقلاردۇر. ²⁰تاشلىق يەرلەرگە چۈشكەن ئۇرۇقلارغا كەلسەك، بۇ ئۇرۇقلار خۇدانىڭ سۆزىنى ئاڭلاپ، خۇشاللىق بىلەن دەرھال قوبۇل قىلغانلارغا تەمسىل قىلىنغاندۇر. ²¹لېكىن خۇدانىڭ سۆزى ئۇلاردا چوڭقۇر يىلتىز تارتمىغانلىقى ئۈچۈن، ئۇلار ئۇزۇنغا بەرداشلىق بېرەلمەيدۇ. ئۇلار خۇدانىڭ سۆزىنى قوبۇل قالغانلىقى ئۈچۈن قىيىنچىلىققا ياكى زىيانكەشلىككە ئۇچرىسا، دەرھال خۇدانىڭ يولىدىن چەتنەپ كېتىدۇ. ²²تىكەنلەرنىڭ ئارىسىغا چۈشكەن ئۇرۇقلارغا كەلسەك، بۇ ئۇرۇقلار خۇدانىڭ سۆزىنى ئاڭلايدىغان، ئەمما ھوسۇلسىز قالىدىغان ئادەملەرگە تەمسىل قىلىنغاندۇر، چۈنكى بۇنداق ئادەملەرنىڭ كۆڭلىگە بۇ دۇنيانىڭ ئەندىشىلىرى ۋە مال-دۇنيانىڭ ئېزىقتۇرۇشى كىرىۋېلىپ، خۇدانىڭ سۆزىنى بوغۇپ قويىدۇ. ²³مۇنبەت تۇپراققا چۈشكەن ئۇرۇقلار بولسا خۇدانىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ چۈشەنگەن ئادەمگە تەمسىل قىلىنغاندۇر. بۇنداق ئادەملەر ئەلۋەتتە ھوسۇل بېرىدۇ، بەزىلىرى يۈز ھەسسە، بەزىلىرى ئاتمىش ھەسسە، يەنە بەزىلىرى ئوتتۇز ھەسسە ھوسۇل بېرىدۇ.

ياۋا ئوت توغرىسىدىكى تەمسىل

²⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا باشقا بىر تەمسىلنى سۆزلەپ بەردى:

_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى ئېتىزغا ياخشى ئۇرۇق چاچقان ئادەمگە ئوخشايدۇ. ²⁵بىر كېچىسى ھەممە ئادەم ئۇيقۇغا چۆمگەندە، دۈشمىنى كېلىپ، بۇغدايلارنىڭ ئارىسىغا ياۋا ئوت ئۇرۇقلىرىنى چېچىۋېتىپتۇ. ²⁶مايسىلار ئۆسۈپ باشاق چىقارغاندا، ياۋا ئوتلارمۇ كۆرۈنۈشكە باشلاپتۇ. ²⁷خوجايىننىڭ چاكارلىرى كېلىپ، ئۇنىڭغا: «خوجايىن، سىز ئېتىزغا ياخشى ئۇرۇق چاچقانىدىڭىزغۇ، بۇ ياۋا ئوتلار نەدىن كېلىپ قالدى؟» دەپتۇ. ²⁸خوجايىن: «بۇ بىر دۈشمەننىڭ ئىشى» دەپتۇ. چاكارلار: «بىز بېرىپ، ياۋا ئوتلارنى يۇلۇۋېتەيلىمۇ؟» دەپ سوراپتۇ. ²⁹خوجايىن: «ياق، ياۋا ئوتلارنى يۇلىمىز دېسەڭلار، بۇغدايلارمۇ يۇلۇنۇپ كېتىشى مۇمكىن. ³⁰ئۇلارنى ئۆسۈشىگە قويۇۋېتىڭلار. ئورما ۋاقتىدا مەن ئورمىچىلارغا: ‹ئاۋۋال ياۋا ئوتلارنى يۇلۇڭلار، ئاندىن باغلاپ يىغىپ، كۆيدۈرۈڭلار. ئۇنىڭدىن كېيىن بۇغدايلارنى يىغىپ، ئامبىرىمغا قاچىلاڭلار› دەيمەن» دەپتۇ.

قىچا ئۇرۇقى ۋە خېمىرتۇرۇچ توغرىسىدىكى تەمسىللەر

³¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا يەنە بىر تەمسىلنى سۆزلەپ بەردى:

_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى خۇددى بىر ئادەمنىڭ ئېتىزغا چاچقان قىچا ئۇرۇقىغا ئوخشايدۇ. ³²قىچا ئۇرۇقى پۈتۈن ئۇرۇقلارنىڭ ئىچىدىكى ئەڭ كىچىكى بولسىمۇ، ئۇ ھەرقانداق زىرائەتتىن ئېگىز ئۆسۈپ،^* دەرەختەك بوي تارتىدۇ، ھەتتا قۇشلارمۇ كېلىپ، ئۇنىڭ شاخلىرىدا ئۇۋۇلايدۇ.

³³ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا باشقا بىر تەمسىلنى سۆزلەپ بەردى:

_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى خۇددى خېمىرتۇرۇچقا ئوخشايدۇ. ئايال خېمىرتۇرۇچنى بىر خالتا ئۇنغا قوشۇپ يۇغۇرسا، بۇ خېمىرتۇرۇچ پۈتۈن خېمىرنى بولدۇرالايدۇ.

³⁴ھەزرىتى ئەيسا بۇ ئىشلارنىڭ ھەممىسىنى تەمسىللەر بىلەن كۆپچىلىككە بايان قىلدى. ئۇ تەمسىل كەلتۈرمەي تۇرۇپ ھېچقانداق تەلىم بەرمەيتتى. ³⁵شۇنىڭ بىلەن بىر پەيغەمبەر بۇرۇن ئېيتقان تۆۋەندىكى سۆزلەر ئەمەلگە ئاشتى:

«تەمسىل بىلەن ئاچاي مەن ئاغزىمنى،

بايان ئەيلەپ سىلەرگە ئۆتمۈشتىكى ساۋاقلارنى.»

ياۋا ئوت توغرىسىدىكى تەمسىلنىڭ چۈشەندۈرۈلۈشى

³⁶شۇنىڭدىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىكتىن ئايرىلىپ ئۆيگە كەتتى. شاگىرتلىرى يېنىغا كېلىپ:

_ ئېتىزدىكى ياۋا ئوتلار توغرىسىدىكى تەمسىلنى چۈشەندۈرۈپ قويسىڭىز، _ دېدى. ³⁷ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ياخشى ئۇرۇقلارنى چاچقان ئىنسانئوغلىدۇر. ³⁸ئېتىز دۇنيا بولۇپ، ياخشى ئۇرۇقلار ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىنىڭ مىراسخورلىرىدۇر. ياۋا ئوتلار بولسا شەيتانغا تەۋە بولغانلاردۇر. ³⁹ياۋا ئوت ئۇرۇقلىرىنى چاچقان دۈشمەن شەيتاندۇر. ئورما ۋاقتى بولسا ئاخىر زامان، ئورمىچىلار پەرىشتىلەردۇر. ⁴⁰ياۋا ئوتلار قانداق يۇلۇنۇپ، ئوتقا تاشلانغان بولسا، زامان ئاخىرىدىمۇ شۇنداق بولىدۇ. ⁴¹ئىنسانئوغلى پەرىشتىلىرىنى ئەۋەتىپ، ئىنسانلارنى گۇناھقا ئازدۇرغان ۋە يامانلىق قىلغانلارنىڭ ھەممىسىنى ئۆز پادىشاھلىقىدىن شاللاپ، ⁴²لاۋۇلداپ تۇرغان ئوتقا تاشلايدۇ. ئادەملەر ئۇ يەردە ھەسرەتتە يىغلىشىپ، چىشلىرىنى غۇچۇرلىتىشىدۇ، ⁴³ھەققانىي ئادەملەر ئۇ چاغدا ئاتىسى خۇدانىڭ پادىشاھلىقىدا قۇياشتەك چاقنايدۇ. سۆزلىرىمنى كىمنىڭ ئاڭلايدىغان قۇلىقى بولسا، شۇ ئاڭلىسۇن!

خەزىنە ۋە ئۈنچە-مەرۋايىت توغرىسىدىكى تەمسىللەر

⁴⁴_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى خۇددى ئېتىزغا يوشۇرۇلغان بىر خەزىنىگە ئوخشايدۇ. ئۇنى تېپىۋالغۇچى ھاياجان ئىچىدە ئۇنى قايتىدىن يوشۇرۇپ، شۇ ئېتىزنى سېتىۋېلىش ئۈچۈن بار-يوقىنى سېتىۋېتىدۇ.

⁴⁵ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى يەنە قىممەت باھالىق ئۈنچە-مەرۋايىتلارنى ئىزدەۋاتقان سودىگەرگە ئوخشايدۇ. ⁴⁶سودىگەر قىممەت باھالىق مەرۋايىتنى تاپسا، بار-يوقىنى سېتىپ، ئۇنى سېتىۋالىدۇ.

تور تاشلاش توغرىسىدىكى تەمسىل

⁴⁷_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى يەنە دېڭىزغا تاشلىنىپ، ھەر خىل بېلىقلارنى تۇتىدىغان تورغا ئوخشايدۇ. ⁴⁸تور توشقاندا، بېلىقچىلار ئۇنى قىرغاققا تارتىپ چىقىرىدۇ. ئاندىن ئولتۇرۇپ، ياخشى بېلىقلارنى ئىلغىۋېلىپ، سېۋەتلەرگە قاچىلاپ، ناچارلىرىنى تاشلىۋېتىدۇ. ⁴⁹قىيامەت كۈنىمۇ شۇنداق بولىدۇ. پەرىشتىلەر كېلىپ يامان كىشىلەرنى ھەققانىي كىشىلەردىن ئايرىيدۇ ⁵⁰ۋە ئۇلارنى لاۋۇلداپ تۇرغان ئوتقا تاشلايدۇ. ئادەملەر ئۇ يەردە ھەسرەتتە يىغلىشىپ، چىشلىرىنى غۇچۇرلىتىشىدۇ.

⁵¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن:

_ بۇ سۆزلەرنى چۈشەندىڭلارمۇ؟ _ دەپ سورىدى.

_ چۈشەندۇق، _ دەپ جاۋاب بەردى ئۇلار. ⁵²ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى توغرۇلۇق تەلىم ئالغان تەۋرات ئۇستازى خۇددى خەزىنىسىدىن كونىلا نەرسىسىنى ئەمەس، بەلكى يېڭى نەرسىسىنىمۇ ئېلىپ چىققان خوجايىنغا ئوخشايدۇ.

ناسىرەلىكلەرنىڭ ھەزرىتى ئەيسانى رەت قىلىشى

⁵³ھەزرىتى ئەيسا بۇ تەمسىللەرنى سۆزلەپ بولغاندىن كېيىن، ئۇ يەردىن ئايرىلىپ، ⁵⁴ئۆز يۇرتىغا كەتتى ۋە ئۆز يۇرتىدىكى ئىبادەتخانىدا خەلققە تەلىم بېرىشكە باشلىدى. ئۇنىڭ تەلىمىنى ئاڭلىغان خەلق ھەيران بولۇپ:

_ بۇ ئادەمنىڭ بۇنچىۋالا ئەقىل-پاراسىتى ۋە مۆجىزە يارىتىش قۇدرىتى نەدىن كەلگەندۇ؟ ⁵⁵ئۇ پەقەت ئاددىي بىر ياغاچچىنىڭ ئوغلىغۇ؟ مەريەم ئۇنىڭ ئانىسى، ياقۇپ، يۈسۈپ، يەھۇدا ۋە سىمۇن ئۇنىڭ قېرىنداشلىرى ئەمەسمۇ؟ ⁵⁶سىڭىللىرىنىڭ ھەممىسى ئارىمىزدىغۇ؟ شۇنداق تۇرۇقلۇق، ئۇنىڭدىكى بۇ قابىلىيەتلەر زادى نەدىن كەلگەندۇ؟ _ دېيىشتى.

⁵⁷شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئۇنى رەت قىلدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ پەيغەمبەر ئۆز يۇرتى ۋە ئۆز ئۆيىدە ھۆرمەتكە سازاۋەر بولمايدۇ.

⁵⁸ئۇلارنىڭ ئېتىقادسىزلىقى تۈپەيلىدىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردە كۆپ مۆجىزە كۆرسەتمىدى.

14

چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيانىڭ ئۆلتۈرۈلۈشى

¹ئۇ كۈنلەردە ھەزرىتى ئەيسا توغرىسىدىكى خەۋەرلەرنى ئاڭلىغان جەلىلىيە ئۆلكىسىنىڭ باشلىقى ھىرود ²قول ئاستىدىكىلەرگە:

_ بۇ ئادەم چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيا بولسا كېرەك، ئۇ چوقۇم تىرىلىپتۇ، شۇڭا ئۇ مۆجىزە كۆرسىتىش قۇدرىتىگە ئىگە، _ دېدى.

³ھىرودنىڭ بۇنداق دېيىشىنىڭ سەۋەبى، ئۇ ئۆگەي ئاكىسى فىلىپنىڭ ئايالى ھىرودىيەنى تارتىۋالغاندا، ئۇ ھىرودىيەنىڭ يۈزىدىن يەھيانى تۇتقۇن قىلىپ، زىندانغا تاشلىغانىدى. ⁴چۈنكى يەھيا ھىرودنى: «بۇ ئايالنى ئەمرىڭگە ئېلىشىڭ تەۋرات قانۇنىغا خىلاپتۇر» دەپ ئەيىبلىگەنىدى. ⁵ھىرود شۇ سەۋەبتىن يەھيانى ئۆلتۈرمەكچى بولغان بولسىمۇ، بىراق خەلقتىن قورققانىدى، چۈنكى خەلق يەھيانى پەيغەمبەر دەپ قارايتتى.

⁶ھىرودنىڭ تۇغۇلغان كۈنى ئايالى ھىرودىيەنىڭ بۇرۇنقى ئېرىدىن بولغان قىزى ئوتتۇرىغا چىقىپ ئۇسسۇل ئويناپ بەردى. بۇ ھىرودقا شۇنداق ياقتىكى، ⁷قىز نېمە تىلىسە شۇنى بېرىشكە قەسەم قىلدى. ⁸قىز ئانىسىنىڭ كۈشكۈرتۈشى بىلەن ھىرودقا:

_ چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيانىڭ كاللىسىنى ئېلىپ، تەخسىگە قويۇپ كەلتۈرسىڭىز، _ دېدى.

⁹ھىرود تەڭقىسلىقتا قالغان بولسىمۇ، ئەمما مېھمانلارنىڭ ئالدىدا قىلغان قەسىمى تۈپەيلىدىن بۇ تەلەپنى ئورۇنداشنى بۇيرۇدى. ¹⁰شۇنىڭ بىلەن يەھيا پەيغەمبەرنىڭ كاللىسى ئېلىنىپ، ¹¹كاللا بىر تەخسىگە قويۇلۇپ، قىزنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كېلىندى. قىز كاللىنى ئانىسىنىڭ ئالدىغا ئاپاردى. ¹²يەھيانىڭ شاگىرتلىرى كېلىپ، جەسەتنى دەپنە قىلدى. ئاندىن ھەزرىتى ئەيساغا ئەھۋالنى خەۋەر قىلدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ بەش مىڭ كىشىنى تويدۇرۇشى

¹³ھەزرىتى ئەيسا بۇ خەۋەرنى ئاڭلاپ، ئۆزى يالغۇز خىلۋەت بىر جايغا كېتىش ئۈچۈن كېمىگە ئولتۇرۇپ، ئۇ يەردىن ئايرىلدى. بۇنىڭدىن خەۋەر تاپقان خەلق ئەتراپتىكى يېزىلاردىن كېلىشىپ، ئۇنى ئىزدەپ پىيادە مېڭىشتى. ¹⁴ھەزرىتى ئەيسا كېمىدىن چۈشۈپ، نۇرغۇن ئادەملەرنى كۆردى ۋە ئۇلارغا ئىچ ئاغرىتىپ، ئۇلارنىڭ كېسەللىرىنى ساقايتتى.

¹⁵كەچقۇرۇن شاگىرتلىرى ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ بۇ خىلۋەت بىر جاي ئىكەن، ۋاقىتمۇ بىر يەرگە بېرىپ قالدى. كىشىلەرنى تارقىتىۋەتكەن بولسىڭىز، ئۇلار كەنتلەرگە بېرىپ، ئۆزلىرىگە يېمەك سېتىۋالسۇن، _ دېدى.

¹⁶_ ئۇلارنىڭ تارقاپ كېتىشىنىڭ ھاجىتى يوق، ئۇلارغا ئۆزۈڭلار يېمەك بېرىڭلار، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا. ¹⁷شاگىرتلار:

_ بىزدە بەش نان بىلەن ئىككى دانە بېلىقتىن باشقا ھېچ نەرسە يوق، _ دېيىشتى.

¹⁸_ ئۇلارنى ماڭا ئېلىپ كېلىڭلار، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا. ¹⁹ئۇ كۆپچىلىكنى چىملىقنىڭ ئۈستىدە ئولتۇرۇشقا بۇيرۇغاندىن كېيىن، بەش نان بىلەن ئىككى بېلىقنى قولىغا ئېلىپ، ئاسمانغا قاراپ خۇداغا شۈكۈر ئېيتتى. ئاندىن نانلارنى ئوشتۇپ شاگىرتلىرىغا بەردى. شاگىرتلار نانلارنى كۆپچىلىككە تارقاتتى. ²⁰ھەممەيلەن يەپ تويدى. شاگىرتلار ئېشىپ قالغان نان پارچىلىرىدىن لىق ئون ئىككى سېۋەت يىغىۋالدى. ²¹يېمەك يېگەنلەرنىڭ سانى ئاياللار ۋە بالىلارنى ھېسابقا ئالمىغاندا، بەش مىڭچە ئىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ سۇ ئۈستىدە مېڭىشى

²²بۇ ئىشتىن كېيىنلا ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىنى دەرھال كېمىگە ئولتۇرۇپ، كۆلنىڭ قارشى قىرغىقىغا ئۆزىدىن ئاۋۋال ئۆتۈشكە بۇيرۇدى. ئاندىن ئۇ ئۆزى خالايىقنى تارقىتىۋەتتى. ²³ئۇلارنى تارقىتىۋەتكەندىن كېيىن، ھەزرىتى ئەيسا دۇئا-تىلاۋەت قىلىش ئۈچۈن ئۆزى تەنھا تاغقا چىقتى، كەچتىمۇ ئۇ يەردە يالغۇز قالدى. ²⁴بۇ چاغدا كېمە قىرغاقتىن خېلى ئۇزاقتا دولقۇنلار ئىچىدە چايقىلىپ تەستە ئىلگىرىلەۋاتاتتى، چۈنكى قارشى تەرەپتىن بوران چىقىۋاتاتتى.

²⁵تاڭ ئېتىشقا ئاز قالغاندا، ھەزرىتى ئەيسا كۆلنىڭ ئۈستىدە مېڭىپ، شاگىرتلىرى تەرەپكە كەلدى. ²⁶شاگىرتلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ كۆلنىڭ ئۈستىدە مېڭىپ كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرۈپ، ۋەھىمىگە چۈشتى. ئۇلار:

_ ئۇ بىر ئالۋاستى! _ دېيىشتى ۋە قورقۇپ، چۇقان سېلىشتى. ²⁷لېكىن ھەزرىتى ئەيسا دەرھال ئۇلارغا:

_ خاتىرجەم بولۇڭلار، بۇ مەن، قورقماڭلار! _ دېدى. ²⁸پېترۇس بۇنىڭغا جاۋابەن:

_ ئى رەببىم، ئەگەر بۇ سىز بولسىڭىز، سۇ ئۈستىدە مېڭىپ يېنىڭىزغا بېرىشىمغا ئەمر قىلىڭ، _ دېدى.

²⁹_ كەل، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

پېترۇس كېمىدىن چۈشۈپ، سۇ ئۈستىدە ھەزرىتى ئەيساغا قاراپ ماڭدى. ³⁰لېكىن قاتتىق چىقىۋاتقان بوراننى كۆرۈپ قورقتى ۋە سۇغا چۆكۈشكە باشلىغاندا:

_ رەببىم، مېنى قۇتقۇزۇۋالغايسىز! _ دەپ ۋارقىرىدى. ³¹ھەزرىتى ئەيسا دەرھال قولىنى ئۇزىتىپ، ئۇنى تۇتۇۋالدى ۋە ئۇنىڭغا:

_ ئەي ئىشەنچى ئاجىز، نېمىشقا گۇمان قىلدىڭ؟ _ دېدى.

³²ئۇلار كېمىگە چىققاندا، بوران توختىدى. ³³شاگىرتلىرى ھەزرىتى ئەيساغا سەجدە قىلىپ:

_ سىز ھەقىقەتەن خۇدانىڭ ئوغلى ئىكەنسىز، _ دېيىشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ گىنەساردا بىمارلارنى ساقايتىشى

³⁴ئۇلار كۆلنىڭ قارشى تەرىپىگە ئۆتۈپ، گىنەسار دېگەن يەردە قۇرۇقلۇققا چىقتى. ³⁵ئۇ يەرنىڭ خەلقى ھەزرىتى ئەيسانى تونۇپ، ئەتراپتىكى جايلارغا خەۋەر ئەۋەتتى. كىشىلەر بىمارلارنىڭ ھەممىسىنى ئۇنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كېلىپ، ³⁶ھەزرىتى ئەيسادىن بىمارلارنىڭ ھېچبولمىغاندا ئۆزىنىڭ تونىنىڭ پېشىگە بولسىمۇ قولىنى تەگكۈزۈۋېلىشىغا رۇخسەت قىلىشىنى ئۆتۈنۈشتى. ھەزرىتى ئەيسانىڭ تونىغا قولىنى تەگكۈزگەنلەرنىڭ ھەممىسى ساقايدى.

15

ئىنساننى نېمە ناپاك قىلىدۇ؟

¹بۇ چاغدا يېرۇسالېمدىن بەزى پەرىسىيلەر ۋە تەۋرات ئۇستازلىرى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ:

²_ شاگىرتلىرىڭ نېمىشقا ئەجدادلىرىمىزنىڭ ئەنئەنىلىرىگە خىلاپلىق قىلىدۇ؟ ئۇلار تاماقتىن ئىلگىرى قوللىرىنى يۇمايدىكەنغۇ، _ دېدى. ³ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ سىلەرچۇ، سىلەر نېمىشقا ئەنئەنىمىزگە رىئايە قىلىمىز دەپ خۇدانىڭ ئەمرلىرىگە خىلاپلىق قىلىسىلەر؟ ⁴خۇدا: «ئاتا-ئاناڭلارنى ھۆرمەتلەڭلار» ۋە «ئاتىسى ياكى ئانىسىنى ھاقارەتلىگەنلەرگە ئۆلۈم جازاسى بېرىلسۇن» دەپ ئەمر قىلغان. ⁵لېكىن سىلەر: «بىر كىشى ئاتا-ئانىسىغا: ‹مەندىن ئالىدىغان پۈتۈن ماددىي ياردىمىڭلارنى خۇداغا ئاتىۋەتتىم› دېسە، ⁶ئۇنىڭ ئاتا-ئانىسىغا ۋاپادارلىق قىلىش مەجبۇرىيىتى قالمايدۇ» دەيسىلەر. شۇنداق قىلىپ، سىلەر ئۆزۈڭلارنىڭ ئەنئەنىسىنى دەپ خۇدانىڭ ئەمرىنى يوققا چىقىرىسىلەر. ⁷ئەي ساختىپەزلەر، خۇدا يەشايا پەيغەمبەر ئارقىلىق ئالدىن ئېيتقان بۇ سۆزلەر سىلەرگە نېمىدېگەن ماس كېلىدۇ-ھە:

⁸«بۇ ئادەملەر ئېغىزىدىلا مېنى ئۇلۇغلايدۇ،

لېكىن ئۇلارنىڭ يۈرىكى مەندىن يىراق.

⁹ئۇلارنىڭ ماڭا قىلغان ئىبادىتى بىھۇدىدۇر.

چۈنكى ئۇلارنىڭ خەلققە بەرگەن تەلىملىرى

ئىنسانلار ياراتقان قائىدە-يوسۇنلاردۇر.»

¹⁰ھەزرىتى ئەيسا كىشىلەرنى يېنىغا چاقىرىپ، ئۇلارغا:

_ سۆزۈمگە قۇلاق سېلىشىڭلار ھەم شۇنى بىلىشىڭلار كېرەككى، ¹¹ئىنساننى ناپاك قىلىدىغىنى ئاغزىدىن كىرىدىغىنى ئەمەس، بەلكى ئاغزىدىن چىقىدىغىنىدۇر، _ دېدى.

¹²كېيىن شاگىرتلىرى ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ سىزنىڭ سۆزلىرىڭىز پەرىسىيلەرنىڭ چىشىغا تەگكەنلىكىنى بىلدىڭىزمۇ، _ دېدى. ¹³ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب قايتۇردى:

_ ئەرشتىكى ئاتام تىكمىگەن ھەرقانداق ئۆسۈملۈك يىلتىزىدىن قومۇرۇپ تاشلىنىدۇ. ¹⁴ئۇلارغا پىسەنت قىلماڭلار، ئۇلار قارىغۇلارغا يول باشلايدىغان قارىغۇلاردۇر. ئەگەر قارىغۇ قارىغۇنى يېتەكلىسە، ھەر ئىككىلىسى ئورىغا چۈشۈپ كېتىدۇ.

¹⁵پېترۇس:

_ بايا ئېيتقان ناپاكلىق توغرىسىدىكى تەمسىلنى چۈشەندۈرۈپ بەرگەيسىز، _ دېدى. ¹⁶ھەزرىتى ئەيسا چۈشەندۈرۈپ مۇنداق دېدى:

_ سىلەرمۇ تېخىچە چۈشەنمەمسىلەر؟ ¹⁷ئېغىزغا كىرگەن ھەرقانداق نەرسىنىڭ ئاشقازان ئارقىلىق تەرەت بولۇپ چىقىپ كېتىدىغانلىقىنى بىلمەمسىلەر؟ ¹⁸لېكىن ئېغىزدىن چىقىدىغىنى قەلبتىن چىقىدۇ، ئەنە شۇلار ئىنساننى ناپاك قىلىدۇ. ¹⁹چۈنكى يامان خىيال، قاتىللىق، زىناخورلۇق، جىنسىي ئەخلاقسىزلىق، ئوغرىلىق، يالغان گۇۋاھلىق ۋە تۆھمەتخورلۇق قاتارلىق گۇناھلارنىڭ ھەممىسى قەلبتىن چىقىدۇ. ²⁰ئىنساننى ناپاك قىلىدىغىنى مانا مۇشۇلاردۇر. يۇيۇلمىغان قوللار بىلەن تاماق يېيىش ئىنساننى ناپاك قىلمايدۇ.

يەھۇدىي ئەمەس ئايالنىڭ ئېتىقادى

²¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردىن ئايرىلىپ، تىر ۋە سىدون شەھەرلىرىنىڭ ئەتراپلىرىغا باردى. ²²شۇ يەردە ياشايدىغان كەنئانلاردىن بولغان بىر ئايال ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ ھەزرىتىم، پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى، ھالىمغا يەتكەيسىز! قىزىمغا جىن چاپلاشقانىدى، ھالى بەك خاراب، _ دەپ زارلىدى.

²³لېكىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇ ئايالغا بىر ئېغىزمۇ جاۋاب بەرمىدى. شاگىرتلىرى ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ بۇ ئايالنى يولغا سالغايسىز! بۇ ئايال يول بويى بىزگە ئەگىشىپ ۋارقىراپ يۈردى، _ دەپ تەلەپ قىلدى.

²⁴ھەزرىتى ئەيسا ھېلىقى ئايالغا قاراپ مۇنداق دېدى:

_ مەن پەقەت خۇدانىڭ ئازغان قويلىرى، يەنى ئىسرائىللارغا ئەۋەتىلدىم. ²⁵ھېلىقى ئايال ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىدا تىزلىنىپ:

_ ھەزرىتىم، ماڭا شاپائەت قىلغايسىز! _ دېدى. ²⁶ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ بالىلارنىڭ نېنىنى كۈچۈكلەرگە تاشلاپ بېرىش توغرا ئەمەس،^* _ دېدى. ²⁷ھېلىقى ئايال بۇنىڭغا جاۋابەن:

_ شۇنداق ھەزرىتىم، بىراق كۈچۈكلەرمۇ خوجايىنىنىڭ داستىخىنىدىن چۈشكەن نان ئۇۋاقلىرىنى يەيدىغۇ، _ دېدى. ²⁸شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ئەي ئايال، ئىشەنچىڭ كامىل ئىكەن، تىلىگىنىڭدەك بولسۇن! _ دېدى. شۇ ئان ئۇ ئايالنىڭ قىزى ساقىيىپ كەتتى.

كېسەللەرنىڭ ساقايتىلىشى

²⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردىن ئايرىلىپ، جەلىلىيە كۆلىنىڭ بويىدىن ئۆتۈپ، تاغقا چىقىپ ئولتۇردى. ³⁰ئۇنىڭ ئالدىغا نۇرغۇن كىشىلەر يىغىلدى. ئۇلار يەنە توكۇر، قارىغۇ، چولاق، گاچا ۋە باشقا ھەر خىل كېسەللەرنىمۇ ئېلىپ كېلىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا قويۇشتى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنى ساقايتتى. ³¹خەلق گاچىلارنىڭ تىلىنىڭ چىققانلىقىنى، چولاقلارنىڭ ئەسلىگە كەلگەنلىكىنى، توكۇرلارنىڭ ماڭغانلىقىنى، قارىغۇلارنىڭ كۆزىنىڭ ئېچىلغانلىقىنى كۆرۈپ، ھەيران بولدى ۋە ئىسرائىللار ئېتىقاد قىلىپ كەلگەن خۇداغا مەدھىيە ئوقۇشتى.

تۆت مىڭ ئادەمنىڭ تويدۇرۇلۇشى

³²ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىنى يېنىغا چاقىرىپ:

_ بۇ ئادەملەرگە ئىچىم ئاغرىيدۇ. ئۇلار ئۈچ كۈندىن بېرى يېنىمدىن كەتمىدى، يەيدىغان بىر نەرسىسىمۇ قالمىدى. ئۇلارنى ئۆيلىرىگە ئاچ قورساق قايتۇرۇشنى خالىمايمەن، يولدا يىقىلىپ قېلىشى مۇمكىن، _ دېدى. ³³شاگىرتلار ئۇنىڭغا:

_ بۇنداق خىلۋەت بىر يەردە بۇنچىۋالا ئادەمنى تويدۇرغۇدەك ناننى نەدىن تاپىمىز؟ _ دېيىشتى.

³⁴_ قانچە نېنىڭلار بار؟ _ دەپ سورىدى ھەزرىتى ئەيسا.

_ يەتتە نان بىلەن بىرنەچچە تال كىچىك بېلىقىمىز بار، _ دېيىشتى ئۇلار.

³⁵شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىكنى يەردە ئولتۇرۇشقا بۇيرۇدى. ³⁶ئاندىن يەتتە نان بىلەن بېلىقلارنى قولىغا ئالدى ۋە خۇداغا شۈكۈر ئېيتىپ، ئۇلارنى ئوشتۇپ شاگىرتلىرىغا بەردى، ئۇلار كۆپچىلىككە تارقاتتى. ³⁷ھەممەيلەن يەپ تويغاندىن كېيىن، شاگىرتلار ئېشىپ قالغان نان پارچىلىرىنى يەتتە سېۋەتكە يىغىۋالدى. ³⁸يېمەك يېگەنلەرنىڭ سانى ئاياللار ۋە بالىلارنى ھېسابقا ئالمىغاندا تۆت مىڭ كىشى ئىدى. ³⁹ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىكنى يولغا سالغاندىن كېيىن، كېمىگە چۈشۈپ، ماگادان يېزىسىنىڭ ئەتراپىغا باردى.

16

مۆجىزە كۆرسىتىش تەلىپى

¹بەزى پەرىسىيلەر ۋە سادۇقىيلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېنىغا كېلىپ، ئۇنى سىناپ كۆرۈش مەقسىتىدە ئۇنىڭدىن ئۆزىنى خۇدانىڭ ئەۋەتكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان بىر مۆجىزە كۆرسىتىشنى تەلەپ قىلىشتى. ²ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ كەچقۇرۇن سىلەر ئۇپۇقتا قىزىل شەپەق كۆرسەڭلار، ئەتە ھاۋا ئوچۇق بولىدۇ دەيسىلەر. ³ئەتىگەندە سىلەر ئاسماننىڭ رەڭگىنى قىزىل ۋە بۇلۇتلۇق كۆرسەڭلار، بۈگۈن ھاۋا بۇزۇلىدۇ دەيسىلەر. سىلەر ئاسماننىڭ رەڭگىنى چۈشەندۈرەلەيسىلەر-يۇ، ئەمما بۇ زاماندا يۈز بېرىۋاتقان ئالامەتلەرنى چۈشەندۈرەلمەيسىلەر! ⁴بۇ زاماننىڭ ئوسال ۋە ئېتىقادسىز ئادەملىرى مۆجىزە كۆرسەت دەپلا تۇرىدۇ. بىراق ئۇلارغا يۇنۇس پەيغەمبەرنىڭ مۆجىزىسىدىن باشقا مۆجىزە كۆرسىتىلمەيدۇ.

ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنى تاشلاپ كەتتى.

ساختا تەلىمدىن ساقلىنىش

⁵شاگىرتلار كۆلنىڭ ئۇ قېتىغا ئۆتكىنىدە، نان ئېلىۋېلىشنى ئۇنتۇغانىدى. ⁶ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ ھوشيار بولۇڭلار، پەرىسىيلەر بىلەن سادۇقىيلارنىڭ ئېچىتقۇسىدىن ئېھتىيات قىلىڭلار، _ دېدى.

⁷شاگىرتلار بىر-بىرىگە:

_ نان ئەكەلمىگەنلىكىمىز ئۈچۈن شۇنداق دەۋاتسا كېرەك، _ دېيىشتى. ⁸ئۇلارنىڭ نېمە دېيىشىۋاتقانلىقىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئەي ئىشەنچى ئاجىزلار، نېمە ئۈچۈن نان ئەكەلمىگەنلىكىڭلار توغرىسىدا سۆزلىشىسىلەر؟ ⁹تېخىچە چۈشەنمىدىڭلارمۇ؟ بەش نان بىلەن بەش مىڭ كىشىنى تويدۇرغانلىقىم ۋە يەنە بىرمۇنچە سېۋەت نان پارچىلىرىنى يىغىۋالغانلىقىڭلار ئېسىڭلاردا يوقمۇ؟ ¹⁰يەتتە نان بىلەن تۆت مىڭ كىشىنى تويدۇرغانلىقىم ۋە يەنە بىرمۇنچە سېۋەت نان پارچىلىرىنى يىغىۋالغانلىقىڭلارمۇ ئېسىڭلاردا يوقمۇ؟ ¹¹سىلەر نېمىشقا مېنىڭ ئېيتقىنىمنىڭ نان توغرۇلۇق ئەمەسلىكىنى چۈشەنمەيسىلەر؟ مەن يەنە سىلەرگە: «پەرىسىيلەر بىلەن سادۇقىيلارنىڭ ئېچىتقۇسىدىن ئېھتىيات قىلىڭلار» دەيمەن. ¹²شاگىرتلار شۇندىلا ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆزلىرىگە ناندىكى ئېچىتقۇدىن ئەمەس، بەلكى پەرىسىيلەر بىلەن سادۇقىيلارنىڭ ئېچىتقۇسىدىن، يەنى ساختا تەلىمىدىن ئېھتىيات قىلىشنى ئېيتقانلىقىنى چۈشىنىپ يەتتى.

پېترۇسنىڭ ھەزرىتى ئەيسانى قۇتقۇزغۇچى مەسىھ دەپ تونۇشى

¹³ھەزرىتى ئەيسا قەيسەرى فىلىپ رايونىغا كەلگىنىدە، شاگىرتلىرىدىن:

_ كىشىلەر ئىنسانئوغلىنى كىم دەپ بىلىدىكەن؟ _ دەپ سورىدى. ¹⁴شاگىرتلىرى:

_ بەزىلەر سىزنى چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيا، بەزىلەر ئىلياس پەيغەمبەر ۋە يەنە بەزىلەر يەرەمىيا ياكى باشقا قەدىمكى پەيغەمبەرلەردىن بىرى دەپ بىلىدىكەن، _ دەپ جاۋاب بېرىشتى. ¹⁵ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن:

_ سىلەرچۇ، سىلەر مېنى كىم دەپ بىلىسىلەر؟ _ دەپ سورىدى. ¹⁶پېترۇس دەپمۇ ئاتالغان سىمۇن:

_ سىز قۇتقۇزغۇچى مەسىھسىز، مەڭگۈ ھايات خۇدانىڭ ئوغلىسىز، _ دەپ جاۋاب بەردى. ¹⁷ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ يۇنۇسنىڭ ئوغلى سىمۇن، سەن نېمىدېگەن بەختلىك! بۇنى ساڭا ئاشكارىلىغۇچى ئىنسان ئەمەس، بەلكى ئەرشتىكى ئاتام خۇدادۇر. ¹⁸ساڭا شۇنى ئېيتايكى، ئىسمىڭ پېترۇسنىڭ مەنىسى قورام تاشقۇ! مەن مانا بۇ قورام تاش ئۈستىگە جامائىتىمنى قۇرىمەن. ئۇنىڭ ئۈستىدىن ئۆلۈمنىڭ قارا كۈچلىرىمۇ غالىب كېلەلمەيدۇ. ¹⁹ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىنىڭ ئاچقۇچلىرىنى ساڭا بېرىمەن. سېنىڭ يەر يۈزىدە يول قويغانلىرىڭ ئەرشتىمۇ يول قويۇلغاندۇر. سېنىڭ يەر يۈزىدە يول قويمىغانلىرىڭ ئەرشتىمۇ يول قويۇلمىغاندۇر، _ دېدى. ²⁰بۇ سۆزلەردىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا ئۆزىنىڭ قۇتقۇزغۇچى مەسىھ ئىكەنلىكىنى ھېچكىمگە تىنماسلىقنى قاتتىق تاپىلىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆزىنىڭ ئۆلىدىغانلىقىنى ئېيتىشى

²¹شۇنىڭدىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا ئۆزىنىڭ يېرۇسالېمغا كېتىدىغانلىقىنى، ئاقساقاللار، ئالىي روھانىيلار ۋە تەۋرات ئۇستازلىرى تەرىپىدىن نۇرغۇن ئازاب-ئوقۇبەت تارتىدىغانلىقىنى، ئۆلتۈرۈلىدىغانلىقىنى ۋە ئۈچىنچى كۈنى قايتا تىرىلىدىغانلىقىنى، شۇنداقلا بۇ ئىشلارنىڭ چوقۇم يۈز بېرىدىغانلىقىنى شاگىرتلىرىغا چۈشەندۈرۈشكە باشلىدى. ²²بۇ گەپنى ئاڭلىغان پېترۇس ھەزرىتى ئەيسانى بىر چەتكە تارتىپ ۋە ئۇنى ئەيىبلەپ:

_ يا رەببىم، نېمىشقا بۇنداق خىيالدا بولىسىز؟ بېشىڭىزغا بۇنداق ئىشلار ئەسلا كەلمەيدۇ! _ دېدى. ²³لېكىن ھەزرىتى ئەيسا كەينىگە بۇرۇلۇپ، پېترۇسقا قاراپ:

_ ئەي شەيتان، يوقال كۆزۈمدىن! سەن ماڭا پۇتلىكاشاڭسەن، سېنىڭ ئويلىغانلىرىڭ خۇدانىڭ ئىرادىسى ئەمەس، بەلكى ئىنساننىڭ خىيالىدۇر، _ دېدى.

²⁴كېيىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا مۇنداق دېدى:

_ كىمدىكىم ماڭا ئەگىشىشنى خالىسا، ئۆزىنىڭ نەپسىنى يىغىپ ۋە كرېستىنى كۆتۈرۈپ ماڭا ئەگەشسۇن! ²⁵چۈنكى ئۆز ھاياتىنى ئايايدىغانلار ھەقىقىي ھاياتتىن مەھرۇم قالىدۇ. لېكىن مەن ئۈچۈن ئۆز ھاياتىنى ئايىمايدىغانلار ھەقىقىي ھاياتقا ئېرىشىدۇ. ²⁶بىر ئادەم پۈتۈن دۇنياغا ئىگە بولۇپ مەڭگۈلۈك ھاياتىدىن مەھرۇم قالسا، بۇنىڭ نېمە پايدىسى بولسۇن؟! ئىنسان ئۆز ھاياتىنىڭ بەدىلىگە نېمە بېرىپ، ھاياتىنى قايتۇرۇپ ئېلىشى مۇمكىن؟! ²⁷ئىنسانئوغلى ئاتىسىنىڭ شان-شەرىپىگە پۈركىنىپ، ئۇنىڭ پەرىشتىلىرى بىلەن بىرگە كېلىدۇ ۋە ھەركىمنىڭ ئەمەللىرىگە يارىشا جاۋاب قايتۇرىدۇ. ²⁸بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇ يەردە تۇرغانلارنىڭ بەزىلىرى ئىنسانئوغلىنىڭ ئۆز پادىشاھلىقى بىلەن كەلگەنلىكىنى كۆرمىگۈچە ئۆلمەيدۇ.^*

17

ھەزرىتى ئەيسانىڭ نۇرغا چۆمۈشى

¹ئالتە كۈندىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا پەقەت پېترۇس، ياقۇپ ۋە ياقۇپنىڭ ئىنىسى يۇھاننانىلا ئېلىپ، ئېگىز بىر تاغقا چىقتى. ²ئۇ يەردە ھەزرىتى ئەيسانىڭ قىياپىتى ئۇلارنىڭ كۆز ئالدىدىلا ئۆزگىرىپ، يۈزى قۇياشتەك پارلىدى، كىيىملىرى ئاقىرىپ، نۇردەك چاقنىدى. ³توساتتىن شاگىرتلارغا مۇسا پەيغەمبەر ۋە ئىلياس پەيغەمبەرنىڭ ھەزرىتى ئەيسا بىلەن سۆزلىشىۋاتقانلىقى كۆرۈندى. ⁴پېترۇس ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئى رەببىم، بۇ يەردە بولغىنىمىز بەك ياخشى بولدى! خالىسىڭىز، بىرىنى سىزگە، بىرىنى مۇسا پەيغەمبەرگە، يەنە بىرىنى ئىلياس پەيغەمبەرگە ئاتاپ، بۇ يەرگە ئۈچ كەپە ياساي، _ دېدى.

⁵پېترۇسنىڭ گېپى تۈگىمەيلا، پارلاق بىر بۇلۇت ئۇلارنى قاپلىۋالدى. بۇلۇتتىن خۇدانىڭ: «بۇ مېنىڭ سۆيۈملۈك ئوغلۇم. مەن ئۇنىڭدىن ئىنتايىن خۇرسەنمەن. ئۇنىڭ سۆزىگە قۇلاق سېلىڭلار!» دېگەن ئاۋازى ئاڭلاندى. ⁶شاگىرتلار بۇ ئاۋازنى ئاڭلاپ، ئىنتايىن قورقۇشۇپ، يەرگە دۈم يېتىشتى. ⁷بىراق ھەزرىتى ئەيسا كېلىپ، ئۇلارغا قولىنى تەگكۈزۈپ:

_ قوپۇڭلار، قورقماڭلار، _ دېدى. ⁸ئۇلار بېشىنى كۆتۈرۈپ قارىۋىدى، ھەزرىتى ئەيسادىن باشقا ھېچكىم كۆرۈنمىدى.

⁹ئۇلار تاغدىن چۈشۈۋاتقاندا، ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ ئىنسانئوغلى ئۆلۈمدىن تىرىلمىگۈچە كۆرگەنلىرىڭلارنى ھېچكىمگە تىنماڭلار، _ دەپ قاتتىق تاپىلىدى.

¹⁰ئاندىن شاگىرتلىرى ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ تەۋرات ئۇستازلىرى نېمە ئۈچۈن: «ئىلياس پەيغەمبەر قۇتقۇزغۇچى مەسىھ كېلىشتىن ئاۋۋال قايتىپ كېلىشى كېرەك» دېيىشىدۇ؟ _ دەپ سوراشتى. ¹¹ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئەلۋەتتە، ئىلياس پەيغەمبەر چوقۇم قۇتقۇزغۇچى مەسىھتىن ئاۋۋال كېلىپ، ھەممىنى تەييار قىلىدۇ. ¹²بىلىپ قويۇڭلاركى، ئىلياس پەيغەمبەر ئاللىقاچان كەلدى، لېكىن كىشىلەر ئۇنى تونۇمىغانلىقتىن، ئۇنىڭغا قىلمىغان ئەسكىلىكى قالمىدى. خۇددى شۇنىڭدەك، ئۇلار ئىنسانئوغلىغىمۇ ئازاب سالىدۇ.

¹³شۇ چاغدا شاگىرتلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئىلياس پەيغەمبەرنى تىلغا ئېلىش ئارقىلىق چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيانى كۆرسىتىۋاتقانلىقىنى چۈشەندى.

جىن چاپلاشقان بالىنىڭ ساقايتىلىشى

¹⁴ئۇلار كۆپچىلىكنىڭ يېنىغا بارغىنىدا، بىر كىشى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ، تىزلىنىپ:

¹⁵_ ھەزرىتىم، ئوغلۇمنىڭ ھالىغا يەتكەيسىز! بالىنىڭ تۇتقاقلىق كېسىلى بولغاچقا، قاتتىق ئازاب چەكمەكتە. ئۇ دائىم ئوتقا ۋە سۇغا چۈشۈپ كېتىدۇ. ¹⁶ئۇنى شاگىرتلىرىڭىزغا ئېلىپ كەلگەنىدىم، ئۇلار ساقايتالمىدى، _ دېدى. ¹⁷ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئەي بۇ زاماننىڭ ئېتىقادسىز ۋە ئازغۇن ئادەملىرى، سىلەر ماڭا ئىشەنگۈچە سىلەر بىلەن يەنە قانچە ۋاقىت بىرگە بولۇشۇم ۋە قاچانغىچە سەۋر قىلىشىم كېرەك؟

¹⁸ھەزرىتى ئەيسا جىنغا بۇيرۇق قىلدى. شۇنىڭ بىلەن جىن بالىدىن چىقىپ كەتتى، بالىمۇ شۇ ئان ساقايدى.

¹⁹كېيىن ھەزرىتى ئەيسا يالغۇز قالغاندا، شاگىرتلار ئۇنىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ بىز نېمە ئۈچۈن جىننى قوغلىيالمىدۇق؟ _ دەپ سوراشتى.

²⁰_ ئېتىقادىڭلار ئاجىز بولغانلىقى ئۈچۈن، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا، _ بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەردە قىچا ئۇرۇقىدەك بولسىمۇ ئېتىقاد بولسا ئىدى، ئاۋۇ تاغقا: «بۇ يەردىن ئۇ يەرگە يۆتكەل!» دېسەڭلار، يۆتكەلگەن بولاتتى ۋە سىلەر قىلالمايدىغان ھېچقانداق ئىش بولمايتتى. { ²¹بىراق بۇنداق جىنلارنى پەقەت دۇئا قىلىش ۋە روزا تۇتۇش بىلەنلا قوغلىغىلى بولىدۇ.}

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تىرىلىدىغانلىقىنى ئىككىنچى قېتىم ئېيتىشى

^22‏-23ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن جەلىلىيە ئۆلكىسىگە قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ ئىنسانئوغلى باشقىلارغا تۇتۇپ بېرىلىدۇ، ئۇلار ئۇنى ئۆلتۈرىدۇ، لېكىن ئۈچىنچى كۈنى تىرىلىدۇ، _ دېدى. بۇ سۆز شاگىرتلارنى غەم-قايغۇغا سالدى.

ئىبادەتخانا بېجى تاپشۇرۇش

²⁴ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن كەپەرناھۇم شەھىرىگە كەلگىنىدە، ئىبادەتخانا بېجىنى يىغقۇچىلار پېترۇسنىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ ئۇستازىڭلار ئىبادەتخانا بېجىنى تۆلىمەمدۇ؟ _ دەپ سورىدى.

²⁵_ تۆلەيدۇ، _ دېدى پېترۇس.

پېترۇس ئۆيگە كېلىشىگىلا ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭدىن:

_ سىمۇن، سېنىڭچە دۇنيادىكى پادىشاھلار كىملەردىن باج ئالىدۇ؟ ئۆز پەرزەنتلىرىدىنمۇ ياكى باشقىلاردىنمۇ؟ _ دەپ سورىدى. ²⁶پېترۇس:

_ باشقىلاردىن، _ دېدى. ھەزرىتى ئەيسا:

_ شۇنداق ئىكەن، پەرزەنتلەر باجدىن خالىيدۇر. ²⁷بىراق باج يىغقۇچىلارنىڭ چىشىغا تەگمەيلى، كۆلگە بېرىپ قارماق تاشلا. تۇتقان بىرىنچى بېلىقنىڭ ئاغزىنى ئاچساڭ، بىر تەڭگە پۇل چىقىدۇ. ئۇنى ئېلىپ، ئىككىمىزنىڭ بېجى ئۈچۈن ئۇلارغا بەر، _ دېدى.

18

ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىدىكى ئەڭ ئۇلۇغ كىشى

¹بۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرى ئۇنىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىدا كىمنىڭ مەرتىۋىسى ئەڭ يۇقىرى؟ _ دەپ سورىدى.

²ھەزرىتى ئەيسا يېنىغا كىچىك بىر بالىنى چاقىرىپ، ئۇنى ئوتتۇرىدا تۇرغۇزۇپ، مۇنداق دېدى:

³_ بىلىپ قويۇڭلاركى، يامان يولۇڭلاردىن يېنىپ، كىچىك بالىلاردەك بولمىساڭلار، ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىغا ھەرگىز كىرەلمەيسىلەر. ⁴ئەگەر كىمكى مۇشۇ كىچىك بالىدەك كەمتەر بولسا، شۇنىڭ مەرتىۋىسى ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىدا ئەڭ يۇقىرى بولىدۇ. ⁵كىم مېنى دەپ مۇشۇنداق كىچىك بالىلارنى قوبۇل قىلسا، ئۇ مېنى قوبۇل قىلغان بولىدۇ. ⁶لېكىن كىمدىكىم ماڭا ئېتىقاد قىلغان مۇشۇنداق كىچىك بالىلاردىن بىرىنى گۇناھ قىلىشقا ئازدۇرسا، بۇنداق ئادەمنىڭ ھالىغا ۋاي! بۇنداق ئادەمنىڭ بوينىغا يوغان تۈگمەن تېشى ئېسىلىپ، دېڭىزنىڭ ئەڭ چوڭقۇر يېرىگە چۆكتۈرۈۋېتىلىشى ئەۋزەلدۇر. ⁷ئىنساننى گۇناھ قىلىشقا ئازدۇرىدىغان تۇزاقلار تۈپەيلىدىن بۇ دۇنيادىكى ئادەملەرنىڭ ھالىغا ۋاي! بۇنداق تۇزاقلارنىڭ بولۇشى مۇقەررەر، لېكىن شۇ تۇزاقلارنى قۇرغۇچىنىڭ ھالىغا تېخىمۇ ۋاي!

⁸ئەگەر بىر قولۇڭ ياكى بىر پۇتۇڭ سېنى گۇناھقا ئازدۇرسا، ئۇنى كېسىپ تاشلا. چۈنكى ئىككى قولۇڭ ياكى ئىككى پۇتۇڭ بار ھالدا مەڭگۈ ئۆچمەيدىغان ئوتقا تاشلانغىنىڭدىن كۆرە، چولاق ياكى توكۇر ھالدا مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشكىنىڭ ئەۋزەلدۇر. ⁹ئەگەر بىر كۆزۈڭ سېنى گۇناھقا ئازدۇرسا، ئۇنى ئويۇپ تاشلا. چۈنكى ئىككى كۆزۈڭ بار ھالدا دوزاخ ئوتىغا تاشلانغىنىڭدىن كۆرە، بىرلا كۆزۈڭ بىلەن مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشكىنىڭ ئەۋزەلدۇر.

ئازغان قوي توغرىسىدىكى تەمسىل

¹⁰_ بۇ سەبىيلەرنىڭ ھەرقانداق بىرىگە سەل قاراشتىن ساقلىنىڭلار. شۇنى ئېيتايكى، ئۇلارنىڭ پەرىشتىلىرى ئەرشتىكى ئاتام خۇدانىڭ جامالىنى ھەر دائىم كۆرۈپ تۇرىدۇ. ¹¹ئىنسانئوغلى ئازغان ئادەملەرنى قۇتقۇزغىلى كەلدى.

¹²ئويلاپ بېقىڭلارچۇ، ئەگەر ئاراڭلاردىكى بىرەيلەننىڭ يۈز تۇياق قويى بولۇپ، ئۇنىڭدىن بىرى ئادىشىپ قالسا، ئۇ قانداق قىلىدۇ؟ ئۇ قالغان توقسان توققۇز قوينى ئوتلاققا تاشلاپ قويۇپ، ئاداشقان قويىنى ئىزدىمەمدۇ؟ ¹³بىلىپ قويۇڭلاركى، ئەگەر ئۇ ئاداشقان قوينى تېپىۋالسا، ئۇنىڭ خۇشاللىقى ئاداشمىغان توقسان توققۇز قويى ئۈچۈن بولغان خۇشاللىقىدىن تېخىمۇ چوڭ بولىدۇ. ¹⁴شۇنىڭغا ئوخشاش، سىلەرنىڭ ئەرشتىكى ئاتاڭلارمۇ سەبىيلەرنىڭ ھېچقايسىسىنىڭ ئېزىپ كېتىشىنى خالىمايدۇ.

خاتالىق ئۆتكۈزگەن قېرىندىشىغا بولغان مۇئامىلە

¹⁵_ ئەگەر قېرىندىشىڭ ساڭا قارشى گۇناھ ئۆتكۈزۈپ قويسا، ئۇنىڭ يېنىغا بېرىپ، سەۋەنلىكىنى كۆرسىتىپ بەر. بۇ ئىش ئىككىڭلارنىڭ ئارىسىدىلا قالسۇن. قېرىندىشىڭ سۆزۈڭنى ئاڭلىسا، ئۇنىڭ بىلەن يارىشىۋالىسەن. ¹⁶ئاڭلىمىسا، سېنىڭ ئېيتقانلىرىڭغا گۇۋاھ بولۇشى ئۈچۈن يەنە بىر-ئىككى كىشىنى ئېلىپ، ئۇنىڭ يېنىغا قايتا بار. ھەرقانداق ئىشنى ئىككى ياكى ئۈچ ئادەمنىڭ گۇۋاھلىقى بىلەن بىر تەرەپ قىلىڭلار. ¹⁷ئەگەر قېرىندىشىڭ ئۇلارنىڭ سۆزىگە قۇلاق سالمىسا، ئەھۋالنى ئېتىقادچىلار جامائىتىگە ئۇقتۇرۇپ قوي. ئەگەر ئۇلارنىڭ سۆزىگىمۇ قۇلاق سالمىسا، ئۇنى بۇتپەرەس ياكى ئىنساپسىز باجگىر قاتارىدا كۆر.

¹⁸بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەرنىڭ يەر يۈزىدە يول قويغانلىرىڭلار ئەرشتىمۇ يول قويۇلغاندۇر. سىلەرنىڭ يەر يۈزىدە يول قويمىغانلىرىڭلار ئەرشتىمۇ يول قويۇلمىغاندۇر. ¹⁹شۇنى يەنە بىلىپ قويۇڭلاركى، يەر يۈزىدە ئاراڭلاردىن ئىككى كىشى بىر نىيەت، بىر مەقسەتتە بىر نەرسىنى تىلەپ دۇئا قىلسا، ئەرشتىكى ئاتام ئۇلارنىڭ تىلىكىنى ئىجابەت قىلىدۇ. ²⁰چۈنكى ئىككى ياكى ئۈچ كىشى مېنىڭ نامىم بىلەن قەيەردە جەم بولسا، مەنمۇ شۇ يەردە ئۇلارنىڭ ئارىسىدا بولىمەن.

شەپقەتسىز چاكار

²¹بۇ چاغدا پېترۇس ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ ئى رەببىم، قېرىندىشىمنىڭ ماڭا قارشى ئۆتكۈزگەن قانچە قېتىملىق گۇناھىنى كەچۈرۈشۈم كېرەك، يەتتە قېتىممۇ؟ _ دېدى. ²²ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى:

_ بىلىپ قويغىنكى، يەتتە قېتىم ئەمەس، يەتمىش يەتتە قېتىم. ²³شۇ سەۋەبتىن ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىنى ئۆز چاكارلىرى بىلەن ھېساب-كىتاب قىلماقچى بولغان بىر پادىشاھقا ئوخشىتىشقا بولىدۇ. ²⁴پادىشاھ ھېساب-كىتاب قىلىشنى باشلىغاندا، ئۇنىڭ ئالدىغا مىليونلىغان كۈمۈش تەڭگىگە قەرزدار بولغان بىر چاكار كەلتۈرۈلۈپتۇ. ²⁵چاكارنىڭ قەرزىنى تۆلەش ئىقتىدارى بولمىغانلىقتىن، پادىشاھ ئۇنى، ئايالىنى، بالىچاقىسىنى ۋە بارلىق مال-مۈلكىنى سېتىپ، قەرزىنى تۆلەشكە بۇيرۇق چۈشۈرۈپتۇ. ²⁶چاكار يەرگە تىزلىنىپ، پادىشاھقا: «ماڭا كەڭچىلىك قىلغايلا، پۈتۈن قەرزىمنى چوقۇم تۆلەيمەن» دەپ يالۋۇرۇپتۇ. ²⁷پادىشاھنىڭ چاكارغا ئىچى ئاغرىپ، ئۇنىڭ قەرزىنى كەچۈرۈم قىلىپ، ئۇنى قويۇپ بېرىپتۇ.

²⁸لېكىن چاكار ئۇ يەردىن چىقىپ، ئۆزىگە بىرنەچچە تەڭگە قەرزدار بولغان يەنە بىر چاكارنى ئۇچرىتىپتۇ. ئۇنى تۇتۇۋېلىپ، بوينىنى سىقىپ تۇرۇپ: «قەرزىڭنى تۆلە» دەپتۇ. ²⁹بۇ چاكارمۇ يەرگە تىزلىنىپ: «ماڭا كەڭچىلىك قىلغىن، قەرزىمنى چوقۇم تۆلەيمەن» دەپ يالۋۇرۇپتۇ. ³⁰لېكىن چاكار بۇنى رەت قىلىپتۇ ۋە ئۇنى زىندانغا تاشلىتىپ: «پۈتۈن قەرزنى تۆلىمىگۈچە، زىنداندا ياتىسەن» دەپتۇ. ³¹بۇ ئەھۋالنى ئۇققان باشقا چاكارلار ئۇنىڭغا ئىنتايىن خاپا بولۇپ، پادىشاھنىڭ ئالدىغا بېرىپ، ئەھۋالنى تولۇق خەۋەر قىلىپتۇ.

³²شۇنىڭ بىلەن پادىشاھ چاكارنى چاقىرتىپ: «ئەي يامان چاكار، ماڭا يالۋۇرغانلىقىڭ ئۈچۈن شۇنچە كۆپ قەرزىڭنى كەچۈردۈم. ³³مەن ساڭا ئىچ ئاغرىتقىنىمدەك، سەنمۇ چاكار بۇرادىرىڭگە ئىچ ئاغرىتىشىڭ كېرەك ئىدىغۇ؟» دەپتۇ. ³⁴ئاندىن غەزەپلەنگەن پادىشاھ ئۇنى پۈتۈن قەرزىنى تۆلىگۈچە زىنداندا ياتقۇزۇش ئۈچۈن ۋەھشىي گۇندىپايلارغا تاپشۇرۇپ بېرىپتۇ.

³⁵شۇنىڭغا ئوخشاش، ئەگەر ھەممىڭلار قېرىنداشلىرىڭلارنى چىن دىلىڭلاردىن كەچۈرمىسەڭلار، ئەرشتىكى ئاتاممۇ سىلەرنى كەچۈرمەيدۇ.

19

تالاق قىلىش توغرىسىدا

¹ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى ئېيتىپ بولغاندىن كېيىن، جەلىلىيە ئۆلكىسىدىن ئايرىلىپ، ئىئوردان دەرياسىنىڭ ئۇ قېتىدا ياشايدىغان يەھۇدىيلار رايونىغا باردى. ²زور بىر توپ ئادەم ئۇنىڭغا ئەگىشىپ كەلگەنىدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى كېسەللەرنى شۇ يەردىلا ساقايتتى.

³ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېنىغا كەلگەن بەزى پەرىسىيلەر ئۇنىڭغا تۇزاق قۇرۇش مەقسىتىدە ئۇنىڭدىن:

_ بىرىنىڭ مەيلى قانداق سەۋەب بولۇشىدىن قەتئىينەزەر مەلۇم بىر سەۋەب بىلەن ئايالىنى تالاق قىلىشى تەۋرات قانۇنىغا ئۇيغۇنمۇ؟ _ دەپ سورىدى. ⁴ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ تەۋراتنى ئوقۇمىدىڭلارمۇ؟ تەۋراتتا ياراتقۇچىنىڭ ئەلمىساقتا ئىنسانلارنى ئەر ۋە ئايال قىلىپ يارىتىشى ⁵ۋە «بىر ئادەمنىڭ ئاتا-ئانىسىدىن ئايرىلىپ، ئايالى بىلەن بىرلىشىپ، بىر تەن بولۇشى ئەنە شۇ سەۋەبتىندۇر» دەپ يېزىلغاندۇر. ⁶شۇنداق ئىكەن، ئەر-ئايال ئەمدى ئىككى تەن ئەمەس، بىر تەندۇر. شۇنىڭ ئۈچۈن خۇدا قوشقاننى ئىنسان ئايرىمىسۇن، _ دېدى. ⁷پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ ئۇنداقتا، مۇسا پەيغەمبەر نېمە ئۈچۈن تەۋرات قانۇنىدا ئەرلەرنىڭ ئۆز ئاياللىرىغا بىر پارچە تالاق خېتىنى بېرىپلا ئۇلارنى تالاق قىلسا بولىدىغانلىقىنى ئېيتتى؟ _ دەپ سوراشتى. ⁸ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ سىلەر تەرسا بولغانلىقىڭلار ئۈچۈن، مۇسا پەيغەمبەر ئايالىڭلارنى تالاق قىلىشىڭلارغا رۇخسەت قىلغانىدى. بىراق ئالەم ئاپىرىدە بولغاندا تالاق قىلىش يوق ئىدى. ⁹بىراق مەن سىلەرگە شۇنى دەپ قويايكى، ئايالىنى جىنسىي ئەخلاقسىزلىقتىن باشقا بىرەر سەۋەب بىلەن تالاق قىلىپ، باشقا بىرىنى ئەمرىگە ئالغان كىشى زىنا قىلغان ھېسابلىنىدۇ.

¹⁰شاگىرتلار ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئەگەر ئەر بىلەن ئايال ئوتتۇرىسىدىكى مۇناسىۋەت شۇنداق بولسا، ئۇنداقتا ئۆيلەنمەسلىك ياخشى ئىكەن، _ دېدى. ¹¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ بۇ سۆزلەرنى ھەممىلا ئادەم ئەمەس، پەقەت خۇدا نېسىپ قىلغانلارلا قوبۇل قىلالايدۇ. ¹²ئۆيلەنمەيدىغان كىشىلەر خىلمۇخىلدۇر. بەزىلەر تۇغما جىنسىي ئىقتىدارى ئاجىزلار، بەزىلەر باشقىلار تەرىپىدىن ئاختا قىلىنغانلار، يەنە بەزىلەر ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى ئۈچۈن ئۆيلىنىشتىن ۋاز كەچكەنلەردۇر. بۇ سۆزلەرنى قوبۇل قىلالايدىغانلار قوبۇل قىلسۇن! _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ كىچىك بالىلارغا بەخت تىلىشى

¹³كىشىلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ قولىنى تەگكۈزۈپ بەخت تىلىشى ئۈچۈن كىچىك بالىلىرىنى ئۇنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كېلىشتى. بىراق شاگىرتلار ئۇلارنى ئەيىبلىدى. ¹⁴ھەزرىتى ئەيسا:

_ بالىلار ئالدىمغا كەلسۇن، ئۇلارنى توسماڭلار. چۈنكى ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىغا كىرىدىغانلار دەل مۇشۇلارغا ئوخشاشلاردۇر، _ دېدى. ¹⁵ھەزرىتى ئەيسا قوللىرىنى ئۇلارغا تەگكۈزۈپ بەخت تىلىگەندىن كېيىن، ئۇ يەردىن ئايرىلدى.

بايلىق ۋە مەڭگۈلۈك ھايات

¹⁶بىر كۈنى بىر يىگىت ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ ئۇستاز، مەن قانداق ياخشى ئىشلارنى قىلسام، مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشىمەن؟ _ دەپ سورىدى. ¹⁷ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ياخشىلىق توغرىسىدا نېمىشقا مەندىن سورايسىز؟ ياخشى بولغۇچىدىن پەقەت بىرىلا بار. مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشمەكچى بولسىڭىز، ئۇنىڭ ئەمرلىرىنى ئادا قىلىڭ، _ دېدى.

¹⁸_ قايسى ئەمرلەرنى دەيسىز؟ _ دەپ سورىدى ھېلىقى يىگىت. ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ قاتىللىق قىلماڭلار، زىنا قىلماڭلار، ئوغرىلىق قىلماڭلار، يالغان گۇۋاھلىق بەرمەڭلار، ¹⁹ئاتا-ئاناڭلارنى ھۆرمەتلەڭلار ۋە باشقىلارنى ئۆزۈڭلارنى سۆيگەندەك سۆيۈڭلار.

²⁰_ بۇلارنىڭ ھەممىسىگە ئەمەل قىلىپ كېلىۋاتىمەن. بۇلاردىن باشقا يەنە نېمىلەرنى قىلىشىم كېرەك؟ _ دەپ سورىدى يىگىت. ²¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ئەگەر كەم-كۈتىسىز ئادەم بولۇشنى خالىسىڭىز، بېرىپ بارلىق مال-مۈلكىڭىزنى سېتىپ، پۇلىنى كەمبەغەللەرگە بېرىڭ. شۇنداق قىلسىڭىز، ئەرشتە خەزىنىڭىز بولىدۇ. ئاندىن كېلىپ ماڭا ئەگىشىڭ، _ دېدى.

²²بۇ سۆزنى ئاڭلىغان يىگىت قايغۇ ئىچىدە ئۇ يەردىن كېتىپ قالدى. چۈنكى ئۇنىڭ مال-دۇنياسى ناھايىتى كۆپ ئىدى. ²³ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، بايلارنىڭ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىغا كىرىشى تەس. ²⁴يەنە شۇنىمۇ ئېيتايكى، ئۇلارنىڭ خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا كىرىشى تۆگىنىڭ يىڭنە تۆشۈكىدىن ئۆتۈشىدىنمۇ تەس! _ دېدى.

²⁵بۇنى ئاڭلىغان شاگىرتلار بەكمۇ ھەيران بولۇشۇپ:

_ ئۇنداقتا، كىم قۇتقۇزۇلىدۇ؟ _ دەپ سوراشتى. ²⁶ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا قاراپ:

_ بۇ ئىش ئىنسانلارنىڭ قولىدىن كەلمەيدۇ، لېكىن خۇدا ھەممىگە قادىردۇر، _ دېدى. ²⁷شۇنىڭ بىلەن پېترۇس ئۇنىڭدىن:

_ مانا بىز ھەممە نەرسىمىزنى تاشلاپ سىزگە ئەگەشتۇق، بىز بۇنىڭدىن نېمىگە ئېرىشىمىز؟ _ دەپ سورىدى. ²⁸ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، يېڭى دۇنيا يېتىپ كېلىپ، ئىنسانئوغلى شانلىق تەختىدە ئولتۇرغىنىدا، ماڭا ئەگەشكەن سىلەر ئون ئىككى تەختتە ئولتۇرۇپ، ئىسرائىللارنىڭ ئون ئىككى قەبىلىسىگە ھۆكۈمرانلىق قىلىسىلەر. ²⁹مېنى دەپ ئۆيلىرىدىن، يا ئاكا-ئۇكىلىرىدىن، يا ئاچا-سىڭىللىرىدىن، يا ئاتا-ئانىسىدىن، يا بالىچاقىلىرىدىن، يا يەر-زېمىنلىرىدىن ۋاز كەچكەنلەر يوقاتقانلىرىدىن يۈز ھەسسە ئارتۇقىغا ئېرىشىپ، مەڭگۈلۈك ھاياتتىن بەھرىمەن بولىدۇ. ³⁰لېكىن شۇ چاغدا نۇرغۇنلىغان ئالدىنقى قاتاردىكىلەر ئاخىرقى قاتاردا بولىدۇ، نۇرغۇنلىغان ئاخىرقى قاتاردىكىلەر ئالدىنقى قاتارغا ئۆتىدۇ.

20

ئۈزۈمزارلىقتىكى ئىشلەمچىلەر

¹ھەزرىتى ئەيسا سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى:

_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىنى ئۈزۈمزارلىقىدا ئىشلىتىشكە ئادەم ياللاش ئۈچۈن قاق سەھەردە سىرتقا چىققان يەر ئىگىسىگە ئوخشىتىشقا بولىدۇ. ²ئۇ ئىشلەمچىلەرنىڭ كۈنلۈكىگە بىر كۈمۈش تەڭگىدىن بېرىشكە كېلىشىپ، ئۇلارنى ئۈزۈمزارلىقىغا ئەۋەتىپتۇ. ³سائەت توققۇز ئەتراپىدا ئۇ يەنە سىرتقا چىقىپ، بازاردا بىكار يۈرگەن باشقا كىشىلەرنى كۆرۈپتۇ. ⁴ئۇلارغا: «سىلەرمۇ ئۈزۈمزارلىقىمغا بېرىپ ئىشلەڭلار، ھەققىڭلارنى مۇۋاپىق بېرىمەن» دەپتۇ. ⁵ئۇلار ئۈزۈمزارلىققا بېرىپتۇ. چۈش ۋاقتىدا ۋە چۈشتىن كېيىن سائەت ئۈچلەردە ئۇ يەنە سىرتقا چىقىپ، ئىشلەمچىلەردىن يەنە بىرقانچىنى ياللاپتۇ. ⁶سائەت بەشلەردە ئۇ يەنە سىرتقا چىقىپ، باشقا ئىشلەمچىلەرنى كۆرۈپتۇ. ئۇ ئۇلاردىن: «نېمە ئۈچۈن بۇ يەردە كۈن بويى بىكار تۇرىسىلەر؟» دەپ سوراپتۇ. ⁷«بىزنى ھېچكىم ياللىمىدى» دەپ جاۋاب بېرىپتۇ ئۇلار. «ئۇنداقتا، سىلەرمۇ ئۈزۈمزارلىقىمغا بېرىپ ئىشلەڭلار» دەپتۇ يەر ئىگىسى ئۇلارغا.

⁸كەچقۇرۇنلۇقى يەر ئىگىسى غوجىدارغا: «ئىشلەمچىلەرنى چاقىرىپ، ئەڭ ئاخىرىدا كەلگەنلەردىن باشلاپ ئىش ھەققىنى بەرگىن، ئەڭ ئاۋۋال كەلگەنلەرگە ئاخىردا بەرگىن» دەپتۇ. ⁹چۈشتىن كېيىن سائەت بەشتە ئىشقا چۈشكەنلەر كېلىپ، غوجىداردىن بىر كۈمۈش تەڭگىدىن ئېلىشىپتۇ. ¹⁰ئەڭ ئاۋۋال ئىشقا چۈشكەنلەر تېخىمۇ كۆپ ئىش ھەققى ئالىمىزغۇ دەپ ئويلىشىپتۇ. بىراق ئۇلارغا نۆۋەت كەلگەندە، غوجىدار ئۇلارغىمۇ بىر كۈمۈش تەڭگىدىن بېرىپتۇ. ¹¹ئۇلار ئىش ھەققىنى ئالغاندىن كېيىن، يەر ئىگىسىدىن رەنجىپ: ¹²«كېيىن كەلگەنلەر پەقەت بىر سائەتلا ئىشلىدى، بىراق سىز ئۇلارغا كۈن بويى قاتتىق ئىسسىقتا ئازاب چەككەن بىزگە ئوخشاش ھەق بەردىڭىز!» دېيىشىپتۇ. ¹³يەر ئىگىسى ئۇلارنىڭ بىرىگە: «بۇرادەر، ساڭا ناھەقچىلىك قىلغىنىم يوق، سەن بىلەن بىر كۈمۈش تەڭگىگە كېلىشمىگەنمىدۇق؟ ¹⁴ھەققىڭنى ئېلىپ قايتىپ كەتكىن، كېيىن كەلگەنلەرگىمۇ ساڭا ئوخشاش بەرسەم نېمە بوپتۇ؟ ¹⁵ئۆز پۇلۇمنى ئۆزۈم بىلگەنچە ئىشلىتىش ھوقۇقۇم يوقمۇ؟ سېخىيلىقىمنى كۆرەلمەيۋاتامسەن-يا؟» دەپ جاۋاب بېرىپتۇ.

¹⁶دېمەك، ئاخىرقى قاتاردىكىلەر ئالدىنقى قاتارغا ئۆتىدۇ، ئالدىنقى قاتاردىكىلەر ئاخىرقى قاتاردا بولىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆلىدىغانلىقىنى يەنە ئالدىن ئېيتىشى

¹⁷ھەزرىتى ئەيسا يېرۇسالېمغا كېتىۋېتىپ، يولدا ئون ئىككى شاگىرتىنى بىر چەتكە تارتىپ، ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

¹⁸_ مانا بىز ھازىر يېرۇسالېمغا كېتىۋاتىمىز. ئىنسانئوغلى ئالىي روھانىيلار ۋە تەۋرات ئۇستازلىرىغا تاپشۇرۇلىدۇ. ئۇلار ئۇنى ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىپ، ¹⁹رىملىقلارغا تاپشۇرۇپ بېرىدۇ. رىملىقلار ئۇنى مەسخىرە قىلىپ، قامچىلاپ، كرېستكە مىخلايدۇ. لېكىن ئۇ ئۈچىنچى كۈنى قايتا تىرىلىدۇ.

بىر ئانىنىڭ تەلىپى

²⁰شۇ چاغدا زەبەدىينىڭ ئايالى ئون ئىككى شاگىرت ئىچىدىكى ئىككى ئوغلىنى ئېلىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كەلدى ۋە ئۇنىڭغا تەزىم قىلىپ تۇرۇپ، بىر تەلىپى بارلىقىنى ئېيتتى.

²¹_ نېمە تەلىپىڭىز بار؟ _ دەپ سورىدى ھەزرىتى ئەيسا. ئايال ئۇنىڭغا:

_ سىزنىڭ پادىشاھلىقىڭىزدا بۇ ئىككى ئوغلۇمنىڭ بىرىنى ئوڭ يېنىڭىزدا، يەنە بىرىنى سول يېنىڭىزدا ئولتۇرغۇزغايسىز، _ دېدى.

²²_ سىلەر نېمىنى تەلەپ قىلىۋاتقانلىقىڭلارنى بىلمەيۋاتىسىلەر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا، _ مەن ئىچىدىغان ئازاب قەدىھىنى ئىچەلەمسىلەر؟

_ ئىچەلەيمىز، _ دېيىشتى ئۇلار. ²³ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ سىلەر ھەقىقەتەن مەن ئىچىدىغان ئازاب قەدىھىگە شېرىك بولىسىلەر. بىراق ئوڭ ياكى سول يېنىمدا ئولتۇرۇشۇڭلارغا رۇخسەت قىلىش مېنىڭ ئىختىيارىمدا ئەمەس. ئاتام ئۇ ئورۇنلارنى كىملەرگە تەييارلىغان بولسا، شۇلار ئولتۇرىدۇ.

²⁴بۇنىڭدىن خەۋەر تاپقان باشقا ئون شاگىرت بۇ ئىككى قېرىندىشىدىن خاپا بولدى. ²⁵لېكىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىنى يېنىغا چاقىرىپ، مۇنداق دېدى:

_ سىلەرگە مەلۇم، بۇ دۇنيادىكى ھۆكۈمرانلار قول ئاستىدىكى خەلقنى قاتتىق قوللۇق بىلەن باشقۇرىدۇ، ئەمەلدارلىرى ئۇلارغا يانتاياق بولىدۇ. ²⁶بىراق سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا بۇنداق ئىش بولمىسۇن. سىلەردىن كىم مەرتىۋىلىك بولۇشنى خالىسا، ئۇ قالغانلارنىڭ خىزمىتىنى قىلسۇن. ²⁷كىمكى ئالدىنقى قاتاردىكىلەردىن بولۇشنى خالىسا، شۇ قالغانلارنىڭ قۇلى بولسۇن. ²⁸ئىنسانئوغلىمۇ باشقىلارنى ئۆزىگە خىزمەت قىلدۇرۇش ئۈچۈن ئەمەس، بەلكى باشقىلارغا خىزمەت قىلىش، شۇنداقلا نۇرغۇن ئادەملەرنى گۇناھتىن ئازاد قىلىش ئۈچۈن جېنىنى پىدا قىلىشقا كەلدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئىككى قارىغۇنى ساقايتىشى

²⁹ھەزرىتى ئەيسا ۋە شاگىرتلىرى ئېرىخا شەھىرىدىن ئايرىلغاندا، ئۇلارغا توپ-توپ كىشىلەر ئەگىشىپ ماڭدى. ³⁰يول بويىدا ئولتۇرغان ئىككى قارىغۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ بۇ يەردىن ئۆتۈپ كېتىۋاتقىنىنى ئاڭلاپ:

_ ئى ھەزرىتىم، پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى، بىزگە رەھىم قىلغايسىز، _ دەپ ۋارقىراشتى.

³¹كۆپچىلىك ئۇلارنى ئەيىبلەپ، ئۈنىنى چىقارماسلىقىنى ئېيتتى. لېكىن ئۇلار:

_ ئى ھەزرىتىم، پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى، بىزگە رەھىم قىلغايسىز! _ دەپ تېخىمۇ قاتتىق ۋارقىراشتى. ³²ھەزرىتى ئەيسا قەدىمىنى توختىتىپ، ئۇلارنى چاقىرىپ:

_ مەندىن نېمە تەلەپ قىلىسىلەر؟ _ دەپ سورىدى.

³³_ ئى ھەزرىتىم، كۆزلىرىمىزنى ئاچقايسىز! _ دېيىشتى ئۇلار.

³⁴ئۇلارغا ئىچ ئاغرىتقان ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ كۆزلىرىگە قولىنى تەگكۈزگەنىدى، كۆزلىرى شۇ ئان ئېچىلىپ كەتتى. ئۇلار ھەزرىتى ئەيساغا ئەگىشىپ مېڭىشتى.

21

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تەنتەنە بىلەن يېرۇسالېمغا كىرىشى

¹ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن بىرگە يېرۇسالېمغا يېقىنلىشىپ قالغاندا، ئىككى شاگىرتىنى زەيتۇن تېغىنىڭ ئېتىكىدىكى بەيتپاجى يېزىسىغا ئەۋەتمەكچى بولۇپ، ²ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ سىلەر ئالدىمىزدىكى يېزىغا بېرىڭلار. ئۇ يەردە باغلاقلىق تۇرغان بىر ئېشەك بىلەن بىر تەخەينى كۆرىسىلەر. ئۇلارنى يېشىپ، ئالدىمغا يېتىلەپ كېلىڭلار. ³بىرى سىلەرگە بىرنېمە دېسە، «رەببىمىزنىڭ بۇلارغا ھاجىتى چۈشتى» دەڭلار. ئۇ دەرھال قوشۇلىدۇ.

⁴شۇنىڭ بىلەن بۇرۇن پەيغەمبەر ئېيتقان تۆۋەندىكى سۆزلەر ئەمەلگە ئاشتى:

⁵«سىئون قىزىغا ئېيتىڭلار:

‹مانا، پادىشاھىڭ كېلىۋاتىدۇ،

ئۇ كىچىك پېئىلدۇر،

يېنىڭغا كېلىۋاتىدۇ.

ئۇ ئېشەككە، يەنى تەخەيگە مىنىپ كېلىۋاتىدۇ.›»

⁶ھېلىقى ئىككى شاگىرت بېرىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ دېگىنىدەك قىلدى. ⁷ئۇلار ئېشەك بىلەن تەخەينى يېتىلەپ كېلىپ، ئۈستىلىرىگە چاپانلىرىنى سالدى ۋە ھەزرىتى ئەيسانى مىندۈردى. ⁸نۇرغۇنلىغان كىشىلەر چاپانلىرىنى يولغا پايانداز قىلىپ سالدى. بەزىلىرى دەرەخ شاخلىرىنى كېسىپ يولغا يايدى. ⁹ئالدىدا ماڭغان ۋە كەينىدىن ئەگەشكەن خالايىق:

«پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى ئۈچۈن خۇداغا شۈكۈر!

پەرۋەردىگارنىڭ نامىدا كەلگۈچىگە مۇبارەك بولسۇن!

ئەرشئەلادىكى خۇداغا شۈكۈرلەر بولسۇن!» دەپ ۋارقىراشتى.

¹⁰ھەزرىتى ئەيسا يېرۇسالېمغا كىرگەندە، پۈتۈن شەھەر خەلقى لەرزىگە كېلىپ:

_ بۇ كىمدۇ؟ _ دېيىشتى. ¹¹كىشىلەر:

_ بۇ جەلىلىيە ئۆلكىسىنىڭ ناسىرە شەھىرىدىن بولغان ئەيسا پەيغەمبەر، _ دەپ جاۋاب بېرىشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئىبادەتخانىنى تەرتىپكە سېلىشى

¹²ھەزرىتى ئەيسا مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ^* ھويلىلىرىغا كىرىپ، ئۇ يەردە ئېلىم-سېتىم قىلىۋاتقانلارنىڭ ھەممىسىنى قوغلاپ چىقاردى. پۇل تېگىشىدىغانلارنىڭ شىرەلىرىنى ۋە كەپتەر ساتقۇچىلارنىڭ ئورۇندۇقلىرىنى ئۆرۈۋەتتى ¹³ۋە ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ مۇقەددەس يازمىلاردا خۇدانىڭ: «مېنىڭ ئىبادەتخانام دۇئا-تىلاۋەت قىلىدىغان جاي دەپ ئاتالسۇن» دېگەن سۆزى يېزىلغان. لېكىن سىلەر ئۇنى بۇلاڭچىلارنىڭ ئۇۋىسىغا ئايلاندۇرۇۋاتىسىلەر!

¹⁴ھەزرىتى ئەيسا ئىبادەتخانىنىڭ ھويلىلىرىدا ئالدىغا ئېلىپ كېلىنگەن قارىغۇ ۋە توكۇرلارنى ساقايتتى. ¹⁵لېكىن ئالىي روھانىيلار بىلەن تەۋرات ئۇستازلىرى ئۇنىڭ ياراتقان مۆجىزىلىرىنى كۆرۈپ ۋە بالىلارنىڭ ئىبادەتخانىدا: «پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى ئۈچۈن خۇداغا شۈكۈر!» دەپ توۋلاشلىرىنى ئاڭلاپ غەزەپلەندى. ¹⁶ئۇلار ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ بۇ بالىلارنىڭ نېمە دەۋاتقانلىقىنى ئاڭلاۋاتامسەن؟ _ دەپ سورىدى.

_ ئاڭلاۋاتىمەن، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا، _ سىلەر مۇقەددەس يازمىلاردىكى: «بالىلار ۋە بوۋاقلارغا مەدھىيەلەتتىڭ ئۆزۈڭنى» دېگەن سۆزلەرنى ئوقۇمىغانمۇ؟

¹⁷ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن ئايرىلىپ، شەھەردىن چىقىپ، بەيتانىيا يېزىسىغا بېرىپ، كېچىنى شۇ يەردە ئۆتكۈزدى.

ئېتىقادنىڭ كۈچى

¹⁸ئەتىسى ئەتىگەندە ھەزرىتى ئەيسا شەھەرگە قايتىپ كېتىۋاتاتتى، قورسىقى ئېچىپ كەتكەنىدى. ¹⁹ئۇ يول بويىدىكى بىر تۈپ ئەنجۈر دەرىخىنى كۆرۈپ، ئۇنىڭ يېنىغا باردى. دەرەختىن يوپۇرماقتىن باشقا ھېچ نەرسە تاپالماي، دەرەخكە قاراپ:

_ بۇنىڭدىن كېيىن مەڭگۈ مېۋە بەرمىگەيسەن! _ دېۋىدى، ئەنجۈر دەرىخى شۇ ئان قۇرۇپ كەتتى. ²⁰بۇنى كۆرگەن شاگىرتلار ھەيران بولۇپ:

_ ئەنجۈر دەرىخى قانداقچە بىردىنلا قۇرۇپ كەتتى! _ دەپ سورىدى. ²¹ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، قىلچە گۇمانلانماي خۇداغا ئىشەنسەڭلار، مەن ئەنجۈر دەرىخىگە قىلغاننى سىلەرمۇ قىلالايسىلەر. ھەتتا بۇ تاغقا: «قوزغال، دېڭىزغا تاشلان!» دېسەڭلارمۇ، دېگىنىڭلار ئىجابەت بولىدۇ. ²²ئىشەنچىڭلار بولسا، دۇئا بىلەن تىلىگەن ھەرقانداق نەرسىگە ئېرىشىسىلەر.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ھوقۇقىنىڭ سۈرۈشتۈرۈلۈشى

²³ھەزرىتى ئەيسا مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ھويلىلىرىغا كىرىپ، كىشىلەرگە تەلىم بېرىۋاتقاندا، ئالىي روھانىيلار ۋە يەھۇدىي ئاقساقاللىرى ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ سىز قىلىۋاتقان ئىشلارنى قايسى ھوقۇققا تايىنىپ قىلىۋاتىسىز؟ سىزگە بۇ ھوقۇقنى كىم بەرگەن؟ _ دەپ سوراشتى. ²⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ مەن ئاۋۋال سىلەردىن بىر سوئال سوراي. ئەگەر سىلەر سوئالىمغا جاۋاب بەرسەڭلار، مەنمۇ بۇ ئىشلارنى قايسى ھوقۇققا تايىنىپ قىلىۋاتقانلىقىمنى ئېيتىپ بېرەي. ²⁵يەھيا پەيغەمبەرگە چۆمۈلدۈرۈش ھوقۇقىنى كىم بەرگەن؟ خۇدامۇ ياكى ئىنسانلارمۇ؟

ئۇلار ئۆزئارا مۇنازىرە قىلىشقا باشلاپ:

_ ئەگەر «خۇدا بەرگەن» دېسەك، ئۇ: «ئۇنداقتا، سىلەر نېمە ئۈچۈن يەھياغا ئىشەنمىدىڭلار؟» دەيدۇ. ²⁶ئەگەر: «ئىنسانلار بەرگەن» دېسەك، خەلقنىڭ غەزىپىدىن قورقمىساق بولمايدۇ، چۈنكى ئۇلار يەھيانى پەيغەمبەر دەپ قارايدۇ، _ دېيىشتى. ²⁷شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ھەزرىتى ئەيساغا:

_ بىلمەيمىز، _ دەپ جاۋاب بېرىشتى.

_ ئۇنداقتا، مەنمۇ بۇ ئىشلارنى قايسى ھوقۇققا تايىنىپ قىلىۋاتقانلىقىمنى ئېيتمايمەن، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا.

ئىككى ئوغۇل توغرىسىدىكى تەمسىل

²⁸ھەزرىتى ئەيسا سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ:

_ سىلەر بۇ ئىشقا قانداق قارايسىلەر؟ بىر ئادەمنىڭ ئىككى ئوغلى بار ئىكەن. ئۇ چوڭ ئوغلىغا: «ئوغلۇم، بۈگۈن ئۈزۈمزارلىققا بېرىپ ئىشلىگىن» دەپتۇ. ²⁹«بارمايمەن» دەپتۇ ئوغلى، لېكىن كېيىن پۇشايمان قىلىپ، يەنىلا بېرىپتۇ. ³⁰ئۇ ئادەم ئىككىنچى ئوغلىغىمۇ شۇنداق دەپتۇ. ئۇ: «خوپ دادا، باراي» دەپتۇ-يۇ، لېكىن بارماپتۇ. ³¹بۇ ئىككىيلەننىڭ قايسىسى ئاتىسىنىڭ بۇيرۇقىنى ئورۇندىغان بولىدۇ؟

_ چوڭ ئوغلى، _ دەپ جاۋاب بەردى ئۇلار. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، ئىنساپسىز باجگىرلار بىلەن پاھىشىلەر خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا سىلەردىن بۇرۇن كىرىدۇ. ³²چۈنكى يەھيا پەيغەمبەر سىلەرگە ھەققانىيەت يولىنى كۆرسەتكىلى كەلگەن بولسىمۇ، سىلەر ئۇنىڭغا ئىشەنمىدىڭلار، لېكىن باجگىرلار بىلەن پاھىشىلەر ئۇنىڭغا ئىشەندى. سىلەر بۇنى كۆرۈپ تۇرۇپ، گۇناھىڭلارغا توۋا قىلمىدىڭلار ۋە ئۇنىڭغا ئىشەنمىدىڭلار.

يامان ئىجارىكەشلەر ھەققىدىكى تەمسىل

³³_ يەنە بىر تەمسىل ئاڭلاڭلار: بىر يەر ئىگىسى بىر ئۈزۈمزارلىق بەرپا قىلىپ، ئەتراپىنى چىتلاپتۇ. ئۇ ئۈزۈم ئېزىش ئۈچۈن ئۈزۈمزارلىقتا بىر كۆلچەك قازدۇرۇپتۇ ۋە كۆزىتىش مۇنارى ياسىتىپتۇ. كېيىن ئۈزۈمزارلىقنى ئىجارىگە بېرىپ، ئۆزى يىراق بىر يەرگە كېتىپتۇ. ³⁴ئۈزۈم ئۈزۈش ۋاقتى كەلگەندە، ئۆزىگە تېگىشلىك ھوسۇلنى ئەكېلىش ئۈچۈن قۇللىرىنى ئىجارىكەشلەرنىڭ يېنىغا ئەۋەتىپتۇ. ³⁵لېكىن ئىجارىكەشلەر قۇللارنى تۇتۇۋېلىپ، بىرىنى دۇمبالاپتۇ، بىرىنى ئۆلتۈرۈۋېتىپتۇ، يەنە بىرىنى چالما-كېسەك قىلىپتۇ. ³⁶يەر ئىگىسى بۇ قېتىم ئالدىنقىدىنمۇ كۆپ قۇللىرىنى ئەۋەتىپتۇ، بىراق ئىجارىكەشلەر ئۇلارغىمۇ شۇنداق مۇئامىلە قىلىپتۇ. ³⁷ئاخىردا يەر ئىگىسى «ئوغلۇمنىغۇ ھۆرمەت قىلار» دەپ، ئۇنى ئەۋەتىپتۇ. ³⁸لېكىن ئىجارىكەشلەر يەر ئىگىسىنىڭ ئوغلىنى كۆرۈپ، ئۆزئارا: «ئۇ بولسا خوجايىننىڭ مىراسخورىدۇر. كېلىڭلار، ئۇنى ئۆلتۈرۈۋېتىپ، ئۈزۈمزارلىقىنى ئىگىلىۋالايلى» دېيىشىپتۇ. ³⁹شۇنداق قىلىپ، ئۇنى تۇتۇپ ئۈزۈمزارلىقنىڭ سىرتىغا سۆرەپ ئېلىپ چىقىپ ئۆلتۈرۈۋېتىپتۇ. ⁴⁰بۇنداق ئەھۋالدا ئۈزۈمزارلىقنىڭ خوجايىنى كەلسە، ئىجارىكەشلەرنى قانداق قىلىدۇ؟

⁴¹ئۇلار ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئۇ ۋەھشىي ئادەملەرنى قىلچە رەھىم قىلماي يوقىتىدۇ، ئۈزۈمزارلىقىنى ئىجارىسىنى ئۆز ۋاقتىدا تاپشۇرىدىغان كىشىلەرگە ئىجارىگە بېرىدۇ، _ دەپ جاۋاب بېرىشتى. ⁴²ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ سىلەر زەبۇردىكى تۆۋەندىكى سۆزلەرنى ئوقۇمىغانمىدىڭلار؟

«كېرەكسىز بىلىندى تاش تامچىلارغا،

لېكىن ئۇ ئۇل تېشى بولدى قۇرۇلۇشقا.

پەرۋەردىگارنىڭ قىلغان ئىشىدۇر بۇ،

كۆز ئالدىمىزدا كارامەت بولدى ئۇ.»

⁴³شۇ سەۋەبتىن سىلەرگە ئېيتىپ قويايكى، سىلەر خۇدانىڭ پادىشاھلىقىدىن مەھرۇم قىلىنىسىلەر، خۇدانىڭ ئىرادىسى بويىچە ياشايدىغان كىشىلەر ئۇنىڭغا ئىگە بولىدۇ. ⁴⁴كىمكى بۇ «تاش»نىڭ ئۈستىگە يىقىلسا، شۇ پارە-پارە بولۇپ كېتىدۇ. «تاش» كىمنىڭ ئۈستىگە چۈشسە، شۇنى كۇكۇم-تالقان قىلىۋېتىدۇ.

⁴⁵ئالىي روھانىيلار ۋە پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئېيتقان تەمسىللىرىنى ئاڭلاپ، ئۇلارنى ئۆزلىرىگە قارىتىپ ئېيتقانلىقىنى چۈشەندى. ⁴⁶ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى تۇتۇشنى ئويلىسىمۇ، خەلقتىن قورقۇشتى، چۈنكى خەلق ئۇنى پەيغەمبەر دەپ قارايتتى.

22

توي زىياپىتى توغرىسىدىكى تەمسىل

¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا يەنە تەمسىل بىلەن مۇنداق دېدى:

²_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقى خۇددى بىر پادىشاھنىڭ ئوغلى ئۈچۈن تەييارلىغان توي زىياپىتىگە ئوخشايدۇ. ³توي كۈنى پادىشاھ زىياپەتكە تەكلىپ قىلىنغان مېھمانلارنى چاقىرىپ كېلىش ئۈچۈن چاكارلىرىنى ئەۋەتىپتۇ، لېكىن مېھمانلار كېلىشنى خالىماپتۇ. ⁴شۇنىڭ بىلەن پادىشاھ يەنە باشقا چاكارلىرىنى تەكلىپ قىلىنغانلارنىڭ قېشىغا ئەۋەتىپ، ئۇلارغا: «قاراڭلار، زىياپەت تەييار بولدى. بۇقا ۋە بوردالغان كالىلىرىم سويۇلدى، ھەممە نەرسە تەييار، زىياپەتكە مەرھەمەت!» دەپتۇ. ⁵بىراق مېھمانلار ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنى ئېتىبارغا ئالماي، بىرى ئېتىزىغا كەتسە، يەنە بىرى تىجارىتىگە كېتىپتۇ. ⁶قالغانلىرى ھېلىقى چاكارلارنى تۇتۇۋېلىپ، قاتتىق ئۇرۇپ ئۆلتۈرۈۋېتىپتۇ. ⁷غەزەپكە كەلگەن پادىشاھ لەشكەرلىرىنى ئەۋەتىپ، ئۇ قاتىللارنى يوقىتىپ، ئۇلار ياشايدىغان شەھەرگە ئوت قويۇۋېتىپتۇ. ⁸ئاندىن چاكارلىرىغا: «توي زىياپىتى تەييار، لېكىن چاقىرىلغانلار لايىق بولۇپ چىقمىدى. ⁹ئەمدى سىلەر يول ئاچاللىرىغا بېرىپ، ئۇچرىغانلىكى ئادەملەرنىڭ ھەممىسىنى تويغا تەكلىپ قىلىڭلار» دەپتۇ. ¹⁰شۇنىڭ بىلەن چاكارلار يول ئاچاللىرىغا چىقىپ، ياخشى بولامدۇ، يامان بولامدۇ، ئۇچرىغانلىكى ئادەملەرنىڭ ھەممىسىنى يىغىپ ئەكېلىپتۇ. توي بولغان ئورۇن مېھمانلار بىلەن تولۇپتۇ.

¹¹پادىشاھ مېھمانلار بىلەن كۆرۈشكىلى كەلگەندە، ئۇ يەردە توي كىيىمى كىيمىگەن بىر كىشىنى كۆرۈپتۇ. ¹²پادىشاھ ئۇنىڭدىن: «بۇرادەر، توي كىيىمى كىيمەي، بۇ يەرگە قانداق كىردىڭ؟» دەپ سوراپتۇ، لېكىن ئۇ كىشى جاۋاب بېرەلمەپتۇ. ¹³پادىشاھ چاكارلىرىغا: «ئۇنىڭ پۇت-قوللىرىنى باغلاپ، سىرتتىكى قاراڭغۇلۇققا تاشلاڭلار! ئادەملەر ئۇ يەردە ھەسرەتتە يىغلىشىپ، چىشلىرىنى غۇچۇرلىتىشىدۇ» دەپتۇ. ¹⁴ئاخىردا ھەزرىتى ئەيسا:

_ تەكلىپ قىلىنغانلار كۆپ، لېكىن تاللانغانلار ئاز، _ دېدى.

باج تاپشۇرۇش مەسىلىسى

¹⁵شۇنىڭ بىلەن پەرىسىيلەر ئۇ يەردىن كېتىپ، قانداق قىلىپ ھەزرىتى ئەيسانى ئۆز سۆزلىرى بىلەن تۇزاققا چۈشۈرۈش ھەققىدە مەسلىھەتلەشتى. ¹⁶ئۇلار ئۆزىنىڭ شاگىرتلىرىنى رىم تەرىپىدىن تەيىنلەنگەن ھىرودنىڭ تەرەپدارلىرى بىلەن بىرگە ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېنىغا ئەۋەتىپ:

_ ئۇستاز، سىزنىڭ سەمىمىي ئادەم ئىكەنلىكىڭىزنى، كىشىلەرگە خۇدانىڭ يولىنى سادىقلىق بىلەن ئۆگىتىپ كەلگەنلىكىڭىزنى، ھېچكىمگە يۈز-خاتىر قىلمايدىغانلىقىڭىزنى ۋە ھېچكىمنىڭ يۈزىگە قارىمايدىغانلىقىڭىزنى بىلىمىز. ¹⁷قېنى، ئېيتىپ باقسىڭىز، رىم قەيسىرىگە باج تاپشۇرۇشىمىز تەۋرات قانۇنىغا خىلاپمۇ ياكى خىلاپ ئەمەسمۇ؟^* _ دېيىشتى.

¹⁸ئۇلارنىڭ يامان نىيىتىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا:

_ ئەي ساختىپەزلەر، نېمىشقا مېنى ئۆزۈمنىڭ سۆزلىرى بىلەن تۇزاققا چۈشۈرمەكچى بولىسىلەر؟ ¹⁹باجغا تاپشۇرىدىغان پۇلۇڭلارنى ماڭا كۆرسىتىڭلارچۇ، _ دېدى. ئۇلار بىر دانە كۈمۈش تەڭگە ئەكەلدى. ²⁰ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن:

_ بۇنىڭ ئۈستىدىكى سۈرەت ۋە ئىسىم كىمنىڭ؟ _ دەپ سورىدى.

²¹_ رىم قەيسىرىنىڭ، _ دەپ جاۋاب بەردى ئۇلار.

_ ئۇنداق بولسا، رىم قەيسىرىنىڭ ھەققىنى رىم قەيسىرىگە، خۇدانىڭ ھەققىنى خۇداغا تاپشۇرۇڭلار، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا.

²²ئۇلار بۇ سۆزنى ئاڭلاپ، ھەيران بولۇشتى-دە، ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېنىدىن كېتىپ قالدى.

تىرىلىشكە مۇناسىۋەتلىك مەسىلە

²³شۇ كۈنى ئۆلگەنلەر تىرىلمەيدۇ دەپ قارايدىغان سادۇقىي مەزھىپىدىكىلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ، مۇنداق دەپ سورىدى:

²⁴_ ئۇستاز، مۇسا پەيغەمبەر: «بىر كىشى پەرزەنت كۆرمەي ئۆلۈپ كەتسە، ئۇنىڭ ئاكا ياكى ئىنىسى تۇل قالغان يەڭگىسىنى ئەمرىگە ئېلىپ، قېرىندىشى ئۈچۈن نەسىل قالدۇرسۇن» دەپ تەلىم بەرگەن ئەمەسمۇ؟ ²⁵بۇرۇن بۇ يەردە يەتتە ئاكا-ئۇكا ئۆتكەنىكەن. چوڭى ئۆيلەنگەندىن كېيىن ئالەمدىن ئۆتۈپتۇ. پەرزەنت كۆرمىگەنلىكتىن، كەينىدىكى ئىنىسى يەڭگىسىنى ئەمرىگە ئېلىپتۇ. ²⁶بىراق ئۇمۇ پەرزەنت كۆرمەي ئالەمدىن ئۆتۈپ، يەڭگىسى كەينىدىكى ئىنىسىغا ياتلىق بولۇپتۇ. بۇ ئىش تاكى يەتتىنچى ئىنىسىغىچە داۋاملىشىپتۇ. ²⁷ئاخىردا ئۇ ئايالمۇ ئالەمدىن ئۆتۈپتۇ. ²⁸ئەمدى سورايدىغىنىمىز شۇكى، ئەگەر ئۆلگەنلەر راست تىرىلسە، بۇ ئايال يەتتە ئاكا-ئۇكىدىن قايسىسىنىڭ ئايالى بولۇپ تىرىلىدۇ؟ چۈنكى ئۇنى ھەممىسى ئەمرىگە ئالغان ئەمەسمۇ!؟

²⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ سىلەر مۇقەددەس يازمىلارنى ۋە خۇدانىڭ قۇدرىتىنى بىلمىگەنلىكىڭلار ئۈچۈن خاتالىشىسىلەر. ³⁰ئۆلۈمدىن تىرىلگەندىن كېيىن، ئىنسانلار ئەرشتىكى پەرىشتىلەرگە ئوخشاش خوتۇن ئالمايدۇ، ئەرگە تەگمەيدۇ. ³¹ئۆلۈمدىن تىرىلىش مەسىلىسى ھەققىدە خۇدانىڭ سىلەرگە دېگەن سۆزىنى ئوقۇمىدىڭلارمۇ؟ ئەجدادلىرىمىز ئىبراھىم، ئىسھاق ۋە ياقۇپلار ئاللىبۇرۇن ئالەمدىن ئۆتكەن بولسىمۇ، خۇدا ئۇلارنى تىرىك ھېسابلاپ: ³²«مەن ئىبراھىم، ئىسھاق ۋە ياقۇپلار ئېتىقاد قىلىپ كەلگەن خۇدا بولىمەن!» دەيدۇ. دېمەك، خۇدا ئۆلۈكلەرنىڭ ئەمەس، تىرىكلەرنىڭ خۇداسىدۇر.

³³بۇلارنى ئاڭلىغان خەلق ئۇنىڭ تەلىمىدىن داڭ قېتىپ قېلىشتى.

ئەڭ مۇھىم ئەمر

³⁴پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ سادۇقىيلارنىڭ ئاغزىنى تۇۋاقلىغانلىقىنى ئاڭلاپ، بىر يەرگە جەم بولۇشتى. ³⁵ئۇلارنىڭ ئارىسىدىكى بىر تەۋرات ئۇستازى ھەزرىتى ئەيسانى سىناش مەقسىتىدە ئۇنىڭدىن:

³⁶_ ئۇستاز، تەۋرات قانۇنىدىكى ئەڭ مۇھىم ئەمر قايسى؟ _ دەپ سورىدى. ³⁷ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى:

_ «پەرۋەردىگارىڭلار بولغان خۇدانى پۈتۈن قەلبىڭلار، پۈتۈن ۋۇجۇدۇڭلار، پۈتۈن زېھنىڭلار بىلەن سۆيۈڭلار.» ³⁸مانا بۇ ئەڭ مۇھىم ۋە بىرىنچى ئەمردۇر. ³⁹ئۇنىڭغا ئوخشاش يەنە بىر مۇھىم ئەمر بولسا «باشقىلارنى ئۆزۈڭلارنى سۆيگەندەك سۆيۈڭلار»دۇر. ⁴⁰پۈتۈن تەۋرات قانۇنى ۋە پەيغەمبەرلەرنىڭ تەلىماتلىرى مانا بۇ ئىككى ئەمرنى ئاساس قىلغاندۇر.

قۇتقۇزغۇچى مەسىھنىڭ سالاھىيىتى

⁴¹پەرىسىيلەر توپلىشىپ تۇرغاندا، ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن:

⁴²_ قۇتقۇزغۇچى مەسىھ توغرىسىدا نېمە ئويلاۋاتىسىلەر؟ ئۇ كىمنىڭ ئەۋلادى؟ _ دەپ سورىدى.

_ پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى، _ دېيىشتى ئۇلار. ⁴³ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئۇنداقتا، نېمە ئۈچۈن پادىشاھ داۋۇت مۇقەددەس روھنىڭ ئىلھامى بىلەن قۇتقۇزغۇچى مەسىھنى «ئىگەم» دەپ ئاتايدۇ؟ داۋۇت زەبۇردا مۇنداق دېگەنغۇ:

⁴⁴«پەرۋەردىگار ئېيتتىكى ئىگەمگە:

‹سەن ئولتۇرۇپ مېنىڭ ئوڭ يېنىمدا،

كۈتكىن تاشلىشىمنى دۈشمەنلىرىڭنى ئايىغىڭنىڭ ئاستىغا.›»

⁴⁵داۋۇت مەسىھنى «ئىگەم» دېگەن بولسا، مەسىھ قانداق بولۇپ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى بولىدۇ؟

⁴⁶ھەزرىتى ئەيسانىڭ سوئالىغا ھېچكىم جاۋاب بېرەلمىدى. شۇ كۈندىن ئېتىبارەن ھېچكىم ئۇنىڭدىن سوئال سوراشقا جۈرئەت قىلالمايدىغان بولدى.

23

ساختىپەزلەرنىڭ ئەيىبلىنىشى

¹شۇنىڭدىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا خالايىققا ۋە شاگىرتلىرىغا مۇنداق دېدى:

²_ تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەرگە مۇسا پەيغەمبەرگە چۈشكەن تەۋرات قانۇنىغا تەبىر بېرىش ھوقۇقى بېرىلگەندۇر. ³شۇڭا ئۇلارنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلاپ، دېگەنلىرىنى قىلىڭلار، لېكىن قىلغانلىرىنى قىلماڭلار. چۈنكى ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ دېگىنىگە ئۆزلىرى ئەمەل قىلمايدۇ. ⁴ئۇلار قاتتىق دىنىي قائىدىلەر ئارقىلىق ئېغىر يۈكلەرنى باشقىلارنىڭ زىممىسىگە ئارتىپ قويىدۇ. لېكىن ئۆزلىرى بۇ يۈكلەرنى كۆتۈرۈشكە بارماقلىرىنى مىدىرلىتىپمۇ قويمايدۇ. ⁵ئۇلار ھەممە ئىشلارنى باشقىلارغا كۆز-كۆز قىلىش ئۈچۈنلا قىلىدۇ. ئۆزلىرىنى تەقۋادار كۆرسىتىش ئۈچۈن باغلىۋالىدىغان ئايەت قۇتىلىرىنى^* چوڭايتىدۇ ۋە تونلىرىنىڭ ساڭگىلاپ تۇرغان چۇچىلىرىنى^* ئۇزارتىدۇ. ⁶ئۇلار زىياپەتلەردە تۆردە، ئىبادەتخانىلاردا ئالاھىدە ئورۇندا ئولتۇرۇشنى ⁷ۋە بازارلاردا كىشىلەرنىڭ ئۆزلىرىنى ھۆرمەتلەپ سالام بېرىشىنى ۋە «ئۇستاز» دەپ ئاتىشىنى ياخشى كۆرىدۇ.

⁸بىراق سىلەر «ئۇستاز» دەپ ئاتىلىشقا كۆنمەڭلار. چۈنكى سىلەرنىڭ يالغۇز بىرلا ئۇستازىڭلار بار. ئۇنىڭ ئۈستىگە، ھەممىڭلار بىر-بىرىڭلارغا قېرىنداش. ⁹يەر يۈزىدە ھېچقانداق كىشىنى ھۆرمەتلەپ «ئاتام» دېمەڭلار، چۈنكى پەقەت بىرلا ئاتاڭلار بار. ئۇ بولسىمۇ ئەرشتىكى ئاتاڭلاردۇر. ¹⁰سىلەر «خوجايىن» دەپ ئاتىلىشقىمۇ كۆنمەڭلار، چۈنكى پەقەت بىرلا خوجايىنىڭلار بار. ئۇ بولسىمۇ قۇتقۇزغۇچى مەسىھتۇر. ¹¹ئاراڭلاردىكى ئەڭ مەرتىۋىلىك بولغان كىشى قالغانلارنىڭ خىزمىتىنى قىلسۇن. ¹²ئۆزىنى ئۈستۈن تۇتقىنى تۆۋەن قىلىنىدۇ، تۆۋەن تۇتقىنى ئۈستۈن قىلىنىدۇ.

¹³ئەي ساختىپەز تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەر، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىنىڭ ئىشىكىنى ئىنسانلار ئۈچۈن تاقىدىڭلار! يا ئۆزۈڭلار كىرىشنى ئويلىمىدىڭلار، يا كىرىشنى ئىستىگەنلەرنىڭ كىرىشىگە يول قويمىدىڭلار.

{ ¹⁴ئەي ساختىپەز تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەر، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر تۇل ئاياللاردىن نەپ ئېلىپ، ئۇلارنىڭ مال-مۈلكىنى يەيسىلەر، ئاندىن باشقىلار كۆرسۇن دەپ، ئۇزۇندىن-ئۇزۇن دۇئا قىلىسىلەر، شۇڭا تېخىمۇ ئېغىر جازاغا تارتىلىسىلەر.}

¹⁵ئەي ساختىپەز تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەر، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر بىرەر ئادەمنى مەزھىپىڭلارغا كىرگۈزۈش ئۈچۈن يەر-جاھاننى ئايلىنىپ چىقىسىلەر. بىراق ئۇ كىشى مەزھىپىڭلارغا كىرگەندىن كېيىن، سىلەر ئۇنى دوزاخقا كىرىشكە ئۆزۈڭلارغا قارىغاندا ھەسسىلەپ لايىق قىلىپ يېتىشتۈرۈپ چىقىسىلەر.

¹⁶ئەي قارىغۇ يولباشچىلار، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر: «مەركىزى ئىبادەتخانىنى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغانلار قەسىمىگە ئەمەل قىلمىسىمۇ بولىدۇ، بىراق ئىبادەتخانىدىكى ئالتۇننى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغانلار قەسىمىدە تۇرۇشى كېرەك» دەيسىلەر. ¹⁷ئەي كۆزى كور ئەخمەقلەر! ئالتۇن ئۇلۇغمۇ ياكى ئالتۇننى مۇقەددەس قىلغان ئىبادەتخانىمۇ؟ ¹⁸سىلەر يەنە: «قۇربانلىق سۇپىسىنى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغانلار قەسىمىگە ئەمەل قىلمىسىمۇ بولىدۇ، بىراق قۇربانلىق سۇپىسىدىكى قۇربانلىقلارنى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغانلار قەسىمىدە تۇرۇشى كېرەك» دەيسىلەر. ¹⁹ئەي كورلار، قۇربانلىق ئۇلۇغمۇ ياكى قۇربانلىقنى مۇقەددەس قىلغان قۇربانلىق سۇپىسىمۇ؟ ²⁰شۇنىڭ ئۈچۈن قۇربانلىق سۇپىسىنى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغۇچى قۇربانلىق سۇپىسىنى ھەم ئۇنىڭدىكى قۇربانلىقنى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغان بولىدۇ. ²¹ئىبادەتخانىنى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغۇچىمۇ ئىبادەتخانىنى ھەم ئىبادەتخانىدا بولغۇچى خۇدانى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغان بولىدۇ. ²²ئەرشنى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغۇچى خۇدانىڭ تەختى ۋە تەختتە ئولتۇرغان خۇدانى تىلغا ئېلىپ قەسەم قىلغان بولىدۇ.

²³ئەي ساختىپەز تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەر، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر ھەتتا يالپۇز، ئارپىبەدىيان ۋە زىرىلەرنىڭ ئوندىن بىر ئۈلۈشىنى خۇداغا ئاتايسىلەر-يۇ، بىراق تەۋرات قانۇنىنىڭ تېخىمۇ مۇھىم تەرەپلىرى بولغان ھەققانىيلىق، رەھىمدىللىك ۋە سادىقلىققا سەل قارايسىلەر. ئالدى بىلەن بۇ ئىشلارنى ئورۇندىشىڭلار كېرەك. باشقا ئىشلارغا كەلسەك، ئۇلارغىمۇ سەل قاراشقا بولمايدۇ. ²⁴ئەي قارىغۇ يولباشچىلار، سىلەر چىنەڭلارغا چۈشكەن كىچىككىنە پاشىنىمۇ سۈزۈپ ئېلىۋېتىسىلەر، لېكىن بىرەر تۆگىنى پۈتۈن پېتى يۇتۇۋېتىسلەر!

²⁵ئەي ساختىپەز تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەر، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر تېشىلا پاكىز يۇيۇلغان چىنە-قاچىلارغا ئوخشايسىلەر. قوللىرىڭلارنى ياخشى يۇيىسىلەر، بىراق ئىچىڭلار ئاچكۆزلۈك ۋە شەخسىيەتچىلىك بىلەن تولغاندۇر. ²⁶ئەي قارىغۇ پەرىسىيلەر، ئاۋۋال چىنە-قاچىنىڭ ئىچىنى پاكلاڭلار، شۇندىلا چىنە-قاچىنىڭ تېشىمۇ پاك بولىدۇ.

²⁷ئەي ساختىپەز تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەر، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر سىرتى ئاقارتىلغان ۋە كۆرۈنۈشى چىرايلىق بولغان لېكىن ئىچى ئۆلۈكلەرنىڭ ئۇستىخىنى ۋە ھەر خىل چىرىغان نەرسىلەرگە تولغان قەبرىلەرگە ئوخشايسىلەر. ²⁸تېشىڭلاردىن كىشىلەرگە دۇرۇس ئادەملەردەك كۆرۈنىسىلەر، لېكىن ئىچىڭلار ساختىپەزلىك ۋە يامانلىققا تولغاندۇر.

²⁹ئەي ساختىپەز تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەر، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر پەيغەمبەرلەرنىڭ قەبرىلىرىنى ياساپ، ئادىل كىشىلەرنىڭ ئابىدىلىرىنى بېزەپ: ³⁰«بىز ئەجدادلىرىمىزنىڭ زامانىدا ياشىغان بولساق، ئۇلاردەك پەيغەمبەرلەرنىڭ جېنىغا زامىن بولمىغان بولاتتۇق» دەيسىلەر. ³¹دېمەك، «ئەجدادلىرىمىز» دېگەن سۆزۈڭلار بىلەن پەيغەمبەرلەرنى ئۆلتۈرگەنلەرنىڭ نەۋرىلىرى ئىكەنلىكىڭلارغا ئۆزۈڭلار گۇۋاھلىق بەردىڭلار. ³²شۇنداق ئىكەن، ئەجدادلىرىڭلار باشلاپ بەرگەن ئىشنىڭ ئاخىرىنى چىقىرىڭلار!

³³ئەي زەھەرلىك يىلانلار، يىلاننىڭ ئەۋلادلىرى، دوزاخ ئازابىدىن قانداقمۇ قۇتۇلارسىلەر؟ ³⁴مانا شۇنىڭ ئۈچۈن سىلەرگە پەيغەمبەرلەر، ئاقىللار ۋە دىنىي ئۆلىمالارنى ئەۋەتىپ تۇرىمەن. سىلەر ئۇلارنىڭ بەزىلىرىنى ئۆلتۈرىسىلەر، كرېستكە مىخلايسىلەر، بەزىلىرىنى ئىبادەتخانىلىرىڭلاردا دەررىگە باسىسىلەر، شەھەردىن شەھەرگە قوغلايسىلەر. ³⁵شۇنداق قىلىپ، بىگۇناھ ھابىلنىڭ ئۆلتۈرۈلۈشىدىن تاكى بەرەكيانىڭ ئوغلى روھانىي زىكىرىيانىڭ مەركىزىي ئىبادەتخانىدىكى مۇقەددەس جاي بىلەن قۇربانلىق سۇپىسىنىڭ ئارىلىقىدا ئۆلتۈرۈلۈشىگىچە بولغان ئارىلىقتا يەر يۈزىگە تۆكۈلگەن ھەممە بىگۇناھلارنىڭ قان قەرزلىرىگە جاۋاب بېرىسىلەر. ³⁶بىلىپ قويۇڭلاركى، شۇ قىلمىشلارنىڭ جازاسى مۇشۇ زاماننىڭ ئادەملىرىنىڭ بوينىغا چۈشىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېرۇسالېم ئۈچۈن نالە قىلىشى

³⁷_ ئەي يېرۇسالېملىقلار، يەنى پەيغەمبەرلەر ۋە خۇدا ئەۋەتكەن ئەلچىلەرنى چالما-كېسەك قىلىپ ئۆلتۈرگەن يېرۇسالېملىقلار، مەن خۇددى ئۆزىنىڭ چۈجىلىرىنى قانىتىنىڭ ئاستىغا ئالماقچى بولغان مېكىياندەك سىلەرنىمۇ قانچە قېتىم ئۆز قوينۇمغا ئالماقچى بولدۇم، لېكىن سىلەر ئۇنىمىدىڭلار. ³⁸مانا، ئەمدى خۇدا ئىبادەتخاناڭلاردىن ئايرىلىپ، سىلەرنى تاشلاپ كېتىدۇ. ³⁹شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەر: «پەرۋەردىگارنىڭ نامىدا كەلگۈچىگە مۇبارەك بولسۇن!» دېمىگۈچە، مېنى قايتىدىن كۆرەلمەيسىلەر.

24

مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ۋەيران قىلىنىشى توغرىسىدىكى بېشارەت

¹ھەزرىتى ئەيسا مەركىزىي ئىبادەتخانىدىن چىقىۋاتقاندا، شاگىرتلىرى ئۇنىڭ دىققىتىنى ئىبادەتخانا قۇرۇلۇشلىرىغا تارتماقچى بولۇپ، ئۇنىڭ يېنىغا كېلىشتى. ²ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ مانا بۇ ئىمارەتلەرنى كۆرۈۋاتامسىلەر؟ سىلەرگە شۇنى ئېيتىپ قويايكى، بۇ يەردىكى ھەممە نەرسە، ھەتتا بىر تال ئۇل تېشىمۇ جايىدا قالمايدۇ، ھەممىسى ۋەيران بولىدۇ، _ دېدى.

كەلگۈسى توغرىسىدىكى بېشارەتلەر

³ھەزرىتى ئەيسا زەيتۇن تېغىدا ئولتۇرغاندا، شاگىرتلىرى ئاستىغىنا ئۇنىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ بىزگە ئېيتىڭچۇ، بۇ دېگەنلىرىڭىز قاچان يۈز بېرىدۇ؟ سىزنىڭ كېلىشىڭىزنى ۋە زامان ئاخىرىنىڭ كېلىشىنى بىلدۈرىدىغان قانداق بېشارەتلەر بولىدۇ؟ _ دەپ سوراشتى. ⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ باشقىلارنىڭ ئازدۇرۇشىدىن ھوشيار بولۇڭلار. ⁵چۈنكى نۇرغۇن كىشىلەر مېنىڭ نامىمنى سېتىپ: «قۇتقۇزغۇچى مەسىھ مەن بولىمەن» دەپ، كۆپ ئادەملەرنى ئازدۇرىدۇ. ⁶سىلەر ئۇرۇش خەۋەرلىرى ۋە ئۇرۇش شەپىلىرىنى ئاڭلايسىلەر، بۇلاردىن ئالاقزادە بولۇپ كەتمەڭلار، چۈنكى بۇ ئىشلارنىڭ يۈز بېرىشى مۇقەررەر. لېكىن بۇ زامان ئاخىرى يېتىپ كەلدى دېگەنلىك ئەمەس. ⁷بىر ئەل يەنە بىر ئەل بىلەن ئۇرۇش قىلىدۇ. بىر پادىشاھلىق يەنە بىر پادىشاھلىققا ھۇجۇم قىلىدۇ. نۇرغۇن جايلاردا ئاچارچىلىق ۋە يەر تەۋرەشلەر يۈز بېرىدۇ. ⁸مانا بۇ ئىشلارنىڭ يۈز بېرىشى خۇددى ھامىلىدار ئايالنىڭ تولغىقىنىڭ باشلانغىنىغا ئوخشايدۇ.

⁹ئۇ چاغدا سىلەر تۇتقۇن قىلىنىپ، ئازاب تارتىسىلەر ۋە ئۆلتۈرۈلىسىلەر. ماڭا ئىشەنگەنلىكىڭلار ئۈچۈن، پۈتكۈل ئەللەر سىلەردىن نەپرەتلىنىدۇ. ¹⁰ئۇ چاغدا نۇرغۇن كىشىلەر ئېتىقادىدىن تانىدۇ، بىر-بىرىنى تۇتۇپ بېرىدۇ ۋە بىر-بىرىگە ئۆچمەنلىك قىلىدۇ. ¹¹نۇرغۇن ساختا پەيغەمبەرلەر مەيدانغا كېلىپ، نۇرغۇن كىشىلەرنى ئازدۇرىدۇ. ¹²رەزىللىكلەرنىڭ كۆپىيىشى تۈپەيلىدىن نۇرغۇن كىشىلەردە مېھىر-مۇھەببەت قالمايدۇ. ¹³لېكىن ئاخىرغىچە بەرداشلىق بەرگەنلەر جەزمەن قۇتقۇزۇلىدۇ. ¹⁴بارلىق ئەللەرنىڭ خۇدانىڭ پادىشاھلىقى ھەققىدىكى خۇش خەۋەرنى ئاڭلىشى ئۈچۈن بۇ خۇش خەۋەر پۈتۈن دۇنياغا تارقىتىلىدۇ. شۇندىلا ئاخىر زامان بولىدۇ.

يېرۇسالېمدىكى چوڭ بالايىئاپەت

¹⁵_ دانىيال پەيغەمبەر ئېيتقان «ۋەيرانچىلىق ئېلىپ كېلىدىغان يىرگىنچلىك نەرسە»نىڭ مۇقەددەس جايدا تۇرغىنىنى كۆرگىنىڭلاردا (ئوقۇرمەنلەر بۇ سۆزنىڭ مەنىسىنى چۈشەنسۇن)، ¹⁶يەھۇدىيەدىكىلەر تاغلارغا قاچسۇن. ¹⁷ئۆگزىدىكىلەر ئۆيىدىكى نەرسە-كېرەكلىرىنى ئالماي قاچسۇن. ¹⁸ئېتىزلاردا ئىشلەۋاتقانلارمۇ چاپىنىنى ئېلىۋېلىش ئۈچۈن ئۆيىگە قايتماي قېچىپ كەتسۇن. ¹⁹ئۇ كۈنلەردە قېچىشى ئەپسىز بولغان ھامىلىدار ئاياللار ۋە بالا ئېمىتىدىغان ئانىلارنىڭ ھالىغا ۋاي! ²⁰قېچىشىڭلارنىڭ قىش ياكى دەم ئېلىش كۈنىگە^* توغرا كېلىپ قالماسلىقى ئۈچۈن دۇئا قىلىڭلار. ²¹چۈنكى ئۇ كۈنلەردە يۈز بېرىدىغان بالايىئاپەتلەر دۇنيا ئاپىرىدە بولغاندىن بۇيان يۈز بېرىپ باقمىغان ۋە كەلگۈسىدىمۇ يۈز بەرمەيدىغان بالايىئاپەتلەردۇر. ²²ئەگەر ئۇ كۈنلەر ئازايتىلمىسا، بۇ بالايىئاپەتلەردىن ھېچكىم قۇتۇلالمايدۇ. لېكىن پەرۋەردىگار ئۆزىنىڭ تاللىغانلىرى ئۈچۈن ئۇ كۈنلەرنى ئازايتىدۇ.

²³ئەگەر ئۇ چاغدا بىرى سىلەرگە: «قاراڭلار، قۇتقۇزغۇچى مەسىھ بۇ يەردە!» ياكى «مەسىھ ئەنە ئۇ يەردە!» دېسە، ئىشەنمەڭلار. ²⁴چۈنكى ئۇ چاغدا ساختا مەسىھلەر ۋە ساختا پەيغەمبەرلەر مەيدانغا كېلىدۇ. ئۇلار مۇمكىن قىلالىسا، ھەتتا پەرۋەردىگار تاللىغانلارنىمۇ چوڭ مۆجىزە ۋە كارامەتلىرى بىلەن ئازدۇرىدۇ. ²⁵مەن سىلەرنى ئالدىنئالا ئاگاھلاندۇردۇم، سۆزلىرىمنى ئېسىڭلاردا تۇتۇڭلار.

²⁶شۇنىڭ ئۈچۈن بىرى سىلەرگە: «قاراڭلار، مەسىھ چۆل-باياۋاندا ئىكەن!» دېسە، ئۇ يەرگە بېرىپ يۈرمەڭلار. «قاراڭلار، مەسىھ ئۆيگە يوشۇرۇنۇۋاپتۇ!» دېسە، ئىشەنمەڭلار. ²⁷چۈنكى ئىنسانئوغلى كەلگەندە، ئۇنى پۈتكۈل ئىنسان كۆرىدۇ. ئۇ خۇددى پۈتۈن ئاسماننى شەرقتىن غەربكىچە يورۇتقان چاقماققا ئوخشايدۇ. ²⁸جەسەت تاپ قۇشلىرىغا ئاياندۇر، شۇنىڭغا ئوخشاش ئىنسانئوغلىنىڭ كېلىشىمۇ پۈتكۈل ئىنسانلارغا ئاياندۇر.

ئىنسانئوغلىنىڭ قايتىپ كېلىشى

²⁹_ ئۇ كۈنلەردىكى بالايىئاپەتلەر ئۆتۈپ كەتكەن ھامان، قۇياش قارىيىپ، ئاي يورۇقلۇق بەرمەس. يۇلتۇزلار ئاسماندىن تۆكۈلۈپ، ساماۋى كۈچلەر لەرزىگە كېلەر. ³⁰شۇ چاغدا ئاسماندا ئىنسانئوغلىنىڭ كەلگەنلىكىنىڭ ئالامەتلىرى كۆرۈنىدۇ، يەر يۈزىدىكى پۈتكۈل خەلقلەر يىغا-زار قىلىشىدۇ. ئۇلار ئىنسانئوغلىنىڭ بۇلۇتلار ئۈستىدە قۇدرەت ۋە ئۇلۇغ شان-شەرەپ بىلەن كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرىدۇ. ³¹ئۇ پەرىشتىلىرىنى جاراڭلىق كاناي ساداسى بىلەن دۇنيانىڭ تۆت بۇرجىكىگە ئەۋەتىپ، ئۆزى تاللىغان كىشىلەرنى دۇنيانىڭ ئۇ چېتىدىن بۇ چېتىگىچە ھەممە يېرىدىن يىغىپ، بىر يەرگە جەم قىلىدۇ.

ئەنجۈر دەرىخىدىن ساۋاق ئېلىش

³²_ ئەنجۈر دەرىخىدىن ساۋاق ئېلىڭلار. ئۇنىڭ شاخلىرى بىخلاپ، يېڭى يوپۇرماق چىقارغاندا، يازنىڭ كېلىشىگە ئاز قالغانلىقىنى بىلىسىلەر. ³³خۇددى شۇنىڭدەك، مەن بايا دېگەن ئالامەتلەرنى كۆرگىنىڭلاردا، ئىنسانئوغلىنىڭ كېلىدىغان ۋاقتىنىڭ يېتىپ كەلگەنلىكىنى ۋە ئۇنىڭ ئاللىقاچان ئىشىك ئالدىغا كەلگەنلىكىنى بىلىسىلەر. ³⁴شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، مانا بۇ ئالامەتلەرنىڭ ھەممىسى ئەمەلگە ئاشماي تۇرۇپ، بۇ ئەۋلاد^* كىشىلەر ئالەمدىن ئۆتمەيدۇ. ³⁵ئاسمان-زېمىن يوقىلىدۇ، بىراق مېنىڭ سۆزلىرىم ھەرگىز يوقالمايدۇ.

ئىنسانئوغلىنىڭ قايتىپ كېلىشى

³⁶_ بۇ ئىشلارنىڭ يۈز بېرىدىغان ۋاقىت-سائىتىگە كەلسەك، بۇنى ئاتامدىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ. نە ئەرشتىكى پەرىشتىلىرى، نە ئوغلى بىلمەيدۇ. ³⁷نۇھ پەيغەمبەرنىڭ زامانىدا ئىشلار قانداق تۇيۇقسىز يۈز بەرگەن بولسا، ئىنسانئوغلىنىڭ قايتىپ كېلىشىمۇ شۇنداق تۇيۇقسىز يۈز بېرىدۇ. ³⁸توپان كېلىپ نۇھ پەيغەمبەر كېمىگە چىققانغا قەدەر كىشىلەر بەخىرامان يەپ-ئىچىپ، ئۆيلۈك-ئوچاقلىق بولۇپ ياشىدى. ³⁹تۇيۇقسىز توپان كېلىپ، ئۇلارنى سۇغا غەرق قىلغۇچە، ئۇلار ھېچنېمىنى بىلمىدى. ئىنسانئوغلىنىڭ قايتىپ كېلىشىمۇ ئەنە شۇنداق تۇيۇقسىز بولىدۇ. ⁴⁰ئىنسانئوغلى قايتىپ كەلگەن كۈنى ئېتىزدا ئىشلەۋاتقان ئىككى كىشىدىن بىرى ئەرشكە ئېلىپ كېتىلىدۇ، يەنە بىرى قالدۇرۇلىدۇ. ⁴¹يارغۇنچاق بىلەن ئۇن تارتىۋاتقان ئىككى ئايالنىڭ بىرى ئەرشكە ئېلىپ كېتىلىدۇ، يەنە بىرى قالدۇرۇلىدۇ. ⁴²شۇنىڭ ئۈچۈن ھوشيار بولۇڭلار، چۈنكى رەببىڭلارنىڭ قايسى كۈنى قايتىپ كېلىدىغانلىقىنى بىلمەيسىلەر. ⁴³لېكىن شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، ئەگەر ئۆي ئىگىسى ئوغرىنىڭ كېچىنىڭ قايسى ۋاقتىدا كېلىدىغانلىقىنى بىلسە، ئۇ ئويغاق ئولتۇرۇپ، ئوغرىنىڭ ئۆينىڭ ئىشىكىنى بۇزۇپ كىرىشىگە ھەرگىز يول قويمايدۇ. ⁴⁴شۇڭا سىلەرمۇ ھەر دائىم تەييار تۇرۇڭلار. چۈنكى ئىنسانئوغلى سىلەر ئويلىمىغان چاغدا قايتىپ كېلىدۇ!

ئىشەنچلىك ۋە ئىشەنچسىز خىزمەتكار

⁴⁵_ كىم ئىشەنچلىك ۋە ئەقىللىق خىزمەتكار بولسا، خوجايىن شۇنى باشقا چاكارلارنى باشقۇرۇشقا ۋە يېمەكلىكلەرنى ۋاقتى-ۋاقتىدا تەقسىملەشكە قويىدۇ. ⁴⁶خوجايىن سەپەردىن قايتىپ كېلىپ، خىزمەتكارىنىڭ شۇنچىلىك ساداقەت بىلەن خىزمەت قىلغانلىقىنى كۆرسە، خىزمەتكارىنى بەختكە ئېرىشتۈرىدۇ. ⁴⁷بىلىپ قويۇڭلاركى، خوجايىن ئۇنى پۈتۈن تەئەللۇقاتىنى باشقۇرۇشقا قويىدۇ. ⁴⁸لېكىن خىزمەتكار يامان ئادەم بولۇپ، كۆڭلىدە: «خوجايىنىم ئۇزاققىچە قايتىپ كەلمەيدۇ» دەپ ئويلاپ، ⁴⁹باشقا چاكارلارغا نوچىلىق قىلسا ۋە ئۈلپەتلىرى بىلەن بىرگە يەپ-ئىچىپ مەست بولۇپ يۈرسە، ⁵⁰خوجايىنى كۈتۈلمىگەن بىر كۈنى ۋە ئويلىمىغان بىر ۋاقىتتا قايتىپ كېلىپ، ⁵¹ئۇنى ئۇرۇپ چالا ئۆلۈك قىلىپ، ساختىپەزلەر بىلەن ئوخشاش تەقدىرگە دۇچار قىلىدۇ. ئادەملەر ئۇ يەردە ھەسرەتتە يىغلىشىپ، چىشلىرىنى غۇچۇرلىتىشىدۇ.

25

ئون قىز قولداش توغرىسىدىكى تەمسىل

¹_ ئۇ ۋاقىتتا ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىنى قوللىرىغا چىراغ ئېلىپ، تويى بولغان يىگىتنى كۈتۈۋالغىلى چىققان ئون قىز قولداشقا ئوخشىتىشقا بولىدۇ. ²بۇ قىزلارنىڭ بەشى ئەقىلسىز، بەشى ئەقىللىق ئىكەن. ³ئەقىلسىز قىزلار چىراغلىرىنى ئالغان بولسىمۇ، ياغ ئېلىۋالماپتۇ. ⁴ئەقىللىق قىزلار بولسا چىراغلىرى بىلەن بىرگە قاچىلارغىمۇ ياغ ئېلىۋاپتۇ. ⁵يىگىت ۋاقتىدا كەلمىگەچكە، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ئۇيقۇ بېسىپ ئۇخلاپ قاپتۇ.

⁶يېرىم كېچىدە: «يىگىت كەلدى، ئالدىغا چىقىڭلار!» دېگەن ئاۋاز ئاڭلىنىپتۇ. ⁷شۇنىڭ بىلەن قىزلارنىڭ ھەممىسى ئورۇنلىرىدىن تۇرۇپ، چىراغلىرىنىڭ ئوتىنى كۈچەيتىپتۇ. ⁸ئەقىلسىز قىزلار ئەقىللىق قىزلارغا: «چىراغلىرىمىز ئۆچۈپ قالاي دېدى، يېغىڭلاردىن بېرىڭلارچۇ» دەپتۇ. ⁹ئەقىللىق قىزلار: «سىلەرگە بەرسەك، سىلەرگىمۇ ھەم بىزگىمۇ يەتمەيدۇ. ئەڭ ياخشىسى، دۇكانغا بېرىپ سېتىۋېلىڭلار!» دەپتۇ. ¹⁰لېكىن ئۇلار ياغ سېتىۋالغىلى كېتىۋاتقاندا، يىگىت كېلىپ قاپتۇ، تەييارلىقى بار قىزلار ئۇنىڭ بىلەن بىرلىكتە توي زىياپىتىگە بېرىپتۇ، ئىشىك تاقىلىپتۇ.

¹¹كېيىن ئەقىلسىز قىزلار قايتىپ كېلىپ: «تەقسىر، تەقسىر، ئىشىكنى ئېچىڭ!» دەپتۇ. ¹²بىراق يىگىت: «راستىنى ئېيتسام، مەن سىلەرنى تونۇمايمەن» دەپتۇ.

¹³ھەزرىتى ئەيسا يەنە مۇنداق دېدى:

_ شۇنىڭ ئۈچۈن سەگەك بولۇڭلار، چۈنكى ئىنسانئوغلىنىڭ قايتىپ كېلىدىغان ۋاقىت-سائىتىنى بىلمەيسىلەر.

ئۈچ چاكار توغرىسىدىكى تەمسىل

¹⁴_ ئەرشنىڭ پادىشاھلىقىنى سەپەرگە چىقماقچى بولغان ئادەمگە ئوخشىتىشقا بولىدۇ. ئۇ چاكارلىرىنى چاقىرىپ، بايلىقلىرىنى ئۇلارغا تاپشۇرۇپتۇ. ¹⁵ئۇ ئادەم ھەربىر چاكارنىڭ تىجارەت قىلىش قابىلىيىتىگە قاراپ، بىرىگە بەش مىڭ، يەنە بىرىگە ئىككى مىڭ، ئۈچىنچىسىگە مىڭ كۈمۈش تەڭگە بېرىپتۇ، ئاندىن ئۆزى سەپەرگە چىقىپتۇ. ¹⁶بەش مىڭ تەڭگە ئالغان چاكار دەرھال بېرىپ تىجارەت قىلىپ، يەنە بەش مىڭ تەڭگە پايدا ئاپتۇ. ¹⁷ئىككى مىڭ تەڭگە ئالغىنىمۇ يەنە ئىككى مىڭ تەڭگە پايدا ئاپتۇ. ¹⁸مىڭ تەڭگە ئالغىنى بولسا يەرنى كولاپ، خوجايىنى تاپشۇرغان پۇلنى كۆمۈپ ساقلاپ قويۇپتۇ.

¹⁹ئۇزۇن ۋاقىت ئۆتكەندىن كېيىن، خوجايىنى قايتىپ كېلىپ، چاكارلىرى بىلەن ھېسابلىشىشقا باشلاپتۇ. ²⁰بەش مىڭ تەڭگە ئالغان چاكار يەنە بەش مىڭ تەڭگە قوشۇپ ئېلىپ كېلىپ: «خوجايىن، سىز ماڭا بەش مىڭ تەڭگە تاپشۇرغانىدىڭىز. قاراڭ، يەنە بەش مىڭ تەڭگە پايدا ئالدىم» دەپتۇ. ²¹خوجايىن ئۇنىڭغا: «ناھايىتى ياخشى، سەن ياخشى ۋە ئىشەنچلىك چاكار ئىكەنسەن. مەن ساڭا ھاۋالە قىلغان كىچىك ئىشتا ئىشەنچلىك بولۇپ چىققانلىقىڭ ئۈچۈن، سېنى چوڭ ئىشلارغا قويىمەن. كەل، خوجايىنىڭنىڭ خۇشاللىقىغا جور بول!» دەپتۇ. ²²ئىككى مىڭ تەڭگە ئالغان چاكارمۇ كېلىپ: «خوجايىن، سىز ماڭا ئىككى مىڭ تەڭگە تاپشۇرغانىدىڭىز. قاراڭ، يەنە ئىككى مىڭ تەڭگە پايدا ئالدىم» دەپتۇ. ²³خوجايىن ئۇنىڭغا: «ناھايىتى ياخشى، سەن ياخشى ۋە ئىشەنچلىك چاكار ئىكەنسەن. مەن ساڭا ھاۋالە قىلغان كىچىك ئىشتا ئىشەنچلىك بولۇپ چىققانلىقىڭ ئۈچۈن، مەن سېنى چوڭ ئىشلارغا قويىمەن. كەل، خوجايىنىڭنىڭ خۇشاللىقىغا جور بول!» دەپتۇ.

²⁴ئاندىن مىڭ تەڭگە ئالغان چاكار كېلىپ: «خوجايىن، سىزنىڭ قاتتىق ئادەم ئىكەنلىكىڭىزنى بىلىمەن، چۈنكى سىز تېرىمىغان يەردىن ھوسۇل ئېلىشنى، ئۇرۇق چاچمىغان يەردىن خامان ئېلىشنى كۈتىسىز. ²⁵شۇڭا سىزدىن قورقۇپ، سىز بەرگەن تەڭگىنى يەرگە كۆمۈپ ساقلاپ قويغانىدىم، مانا پۇلىڭىز» دەپتۇ. ²⁶خوجايىن ئۇنىڭغا: «ئەي ئوسال ۋە ھۇرۇن چاكار، سەن مېنى تېرىمىغان يەردىن ھوسۇل ئالىدىغان، ئۇرۇق چاچمىغان يەردىن خامان ئالىدىغان ئادەم دەپ تۇرۇپ، ²⁷نېمىشقا پۇلۇمنى گۆرۈچىلەرگە ئامانەت قويمىدىڭ؟ شۇنداق قىلغان بولساڭ، مەن قايتىپ كەلگەندە پۇلۇمنى ئۆسۈمى بىلەن ئالماسمىدىم؟» دەپتۇ. ²⁸ئاندىن باشقا چاكارلارغا: «شۇڭا ئۇنىڭدىكى مىڭ تەڭگىنى ئېلىپ، ئون مىڭ تەڭگىسى بار چاكارغا بېرىڭلار! ²⁹چۈنكى بارىغا يەنىمۇ كۆپ بېرىلىدۇ، بارىنىڭ ئېشىپ-تېشىپ تۇرىدۇ، يوقىنىڭ ھەتتا بارىمۇ ئېلىپ كېتىلىدۇ. ³⁰بۇ يارامسىز چاكارنى سىرتتىكى قاراڭغۇلۇققا قوغلىۋېتىڭلار. ئادەملەر ئۇ يەردە ھەسرەتتە يىغلىشىپ، چىشلىرىنى غۇچۇرلىتىشىدۇ» دەپتۇ.

ئاخىرەتتىكى سوراق

³¹_ ئىنسانئوغلى پۈتۈن پەرىشتىلىرى بىلەن بىرگە شان-شەرەپ بىلەن كەلگەندە، ئۆزىنىڭ شاھانە تەختىدە ئولتۇرىدۇ. ^32‏-33پۈتكۈل خەلقلەر ئۇنىڭ ئالدىغا توپلىنىدۇ. ئۇ ئۇلارنى خۇددى قويچى قويلارنى ئوڭ يېنىغا، ئۆچكىلەرنى سول يېنىغا ئايرىغاندەك ئايرىيدۇ. ³⁴ئۇ ئوڭ يېنىدىكى كىشىلەرگە: «ئەي ئاتام تەرىپىدىن بەختلىك قىلىنغانلار، كېلىڭلار، دۇنيا ئاپىرىدە بولغاندىن بېرى سىلەر ئۈچۈن تەييارلانغان خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا ئىگە بولۇڭلار! ³⁵چۈنكى ئاچ قالغىنىمدا سىلەر ماڭا يېمەكلىك بەردىڭلار، ئۇسسۇز قالغىنىمدا ئۇسسۇلۇق بەردىڭلار، مۇساپىر بولۇپ يۈرگىنىمدە ئۆز قوينۇڭلارغا ئالدىڭلار، ³⁶يالىڭاچ قالغىنىمدا كىيىندۈردۈڭلار، كېسەل بولۇپ قالغىنىمدا ھالىمدىن خەۋەر ئالدىڭلار، زىنداندا ياتقىنىمدا يوقلاپ تۇردۇڭلار» دەيدۇ.

³⁷ئۇ چاغدا ھەققانىي ئادەملەر ئۇنىڭغا: «ئى رەببىم، بىز قاچان سىزنىڭ ئاچ قالغانلىقىڭىزنى كۆرۈپ تويدۇردۇق ياكى ئۇسسۇز قالغانلىقىڭىزنى كۆرۈپ ئۇسسۇلۇق بەردۇق؟ ³⁸سىزنى قاچان مۇساپىر كۆرۈپ قوينىمىزغا ئالدۇق ياكى يالىڭاچ قالغانلىقىڭىزنى كۆرۈپ كىيىندۈردۇق؟ ³⁹سىزنى قاچان كېسەل ياكى زىنداندا كۆرۈپ يوقلاپ تۇردۇق؟» دەپ سورايدۇ. ⁴⁰بىراق پادىشاھ ئۇلارغا: «بىلىپ قويۇڭلاركى، ھەتتا ئەڭ ئەرزىمەس قېرىنداشلىرىمدىن بىرەرسىگە قىلغان ھەرقانداق ياخشىلىقىڭلار دەل ماڭا قىلغان ياخشىلىقىڭلار بولۇپ ھېسابلىنىدۇ» دەپ جاۋاب بېرىدۇ.

⁴¹ئاندىن سول يېنىدىكىلەرگە: «ئەي لەنىتىلەر، كۆزۈمدىن يوقىلىڭلار! شەيتان ۋە ئۇنىڭ غالچىلىرىغا تەييارلانغان مەڭگۈ ئۆچمەس دوزاخ ئوتىغا ھازىرلىنىڭلار! ⁴²چۈنكى ئاچ قالغىنىمدا ماڭا يېمەكلىك بەرمىدىڭلار، ئۇسسىغىنىمدا ئۇسسۇلۇق بەرمىدىڭلار، ⁴³مۇساپىر بولۇپ يۈرگىنىمدە قوينۇڭلارغا ئالمىدىڭلار، يالىڭاچ قالغىنىمدا كىيىندۈرمىدىڭلار، كېسەل بولغىنىمدا ۋە زىنداندا ياتقىنىمدا يوقلىمىدىڭلار» دەيدۇ.

⁴⁴ئۇ چاغدا ئۇلار: «ئى رەببىم، سىزنى قاچان ئاچ، ئۇسسۇز، مۇساپىر، يالىڭاچ، كېسەل ياكى زىنداندا كۆرۈپ تۇرۇپ خىزمىتىڭىزدە بولمىدۇق؟» دەيدۇ. ⁴⁵بىراق پادىشاھ ئۇلارغا: «بىلىپ قويۇڭلاركى، ئەڭ ئەرزىمەس قېرىنداشلىرىمدىن بولسىمۇ بىرەرسىگە ياخشىلىق قىلمىغىنىڭلار ماڭىمۇ ياخشىلىق قىلمىغىنىڭلاردۇر» دەپ جاۋاب قايتۇرىدۇ. ⁴⁶شۇنىڭ بىلەن ئۇلار مەڭگۈلۈك جازاغا تارتىلىدۇ. ھەققانىي ئادەملەر بولسا مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشىدۇ.

26

ھەزرىتى ئەيسانى ئۆلتۈرۈش سۇيىقەستى

¹ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلىپ بولغاندىن كېيىن، شاگىرتلىرىغا:

_ سىلەرگە مەلۇمكى، ²ئىككى كۈندىن كېيىن ئۆتۈپ كېتىش ھېيتى بولىدۇ. شۇ چاغدا ئىنسانئوغلى كرېستكە مىخلىنىش ئۈچۈن تۇتۇپ بېرىلىدۇ، _ دېدى.

³ئالىي روھانىيلار ۋە يەھۇدىي ئاقساقاللىرى قاياپا ئىسىملىك باش روھانىينىڭ سارىيىدا جەم بولۇشتى. ⁴ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى ھىيلە بىلەن تۇتۇپ ئۇجۇقتۇرۇش ئۈچۈن مەسلىھەت قىلىشتى. ⁵بىراق ئۇلار:

_ بۇ ئىشنى ھېيت-ئايەم كۈنلىرى قىلمايلى. بولمىسا، خەلق ئارىسىدا قالايمىقانچىلىق چىقىشى مۇمكىن، _ دېيىشتى.

گۇناھكار ئايالنىڭ ھەزرىتى ئەيسانى ئەتىرلىشى

⁶ھەزرىتى ئەيسا بەيتانىيا يېزىسىدا ئىلگىرى ماخاۋ كېسىلىگە گىرىپتار بولغان سىمۇننىڭ ئۆيىدە ⁷مېھمان بولۇپ ئولتۇرغانىدى. ئۇنىڭ يېنىغا بىر ئايال كىردى. ئۇ ئايال ئاق قاشتېشىدىن ياسالغان بىر قۇتىدا ناھايىتى قىممەتلىك خۇش پۇراقلىق بۇيۇم ئېلىپ كەلگەنىدى. ھەزرىتى ئەيسا داستىخاندا ئولتۇراتتى، ئۇ ئايال خۇش پۇراقلىق بۇيۇمنى ئۇنىڭ بېشىغا قۇيدى. ⁸شاگىرتلار بۇنى كۆرۈپ خاپا بولۇشۇپ:

_ نېمىشقا بۇنداق ئىسراپچىلىق قىلىسىز؟ ⁹بۇ خۇش پۇراقلىق بۇيۇمنى جىقراق پۇلغا سېتىپ، كەمبەغەللەرگە بەرسەك بولاتتى، _ دېيىشتى.

¹⁰شاگىرتلارنىڭ نارازى بولغانلىقىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ بۇ ئايالنى خىجىل قىلىپ نېمە قىلىسىلەر؟ ئۇ مەن ئۈچۈن ياخشى ئىش قىلدى. ¹¹كەمبەغەللەر دائىم سىلەر بىلەن بىرگە بولىدۇ، لېكىن مەن دائىم سىلەر بىلەن بىرگە بولمايمەن. ¹²بۇ ئايال بۇ خۇش پۇراقلىق بۇيۇمنى تېنىمگە تۆكۈپ، مېنى دەپنىگە تەييارلىدى. ¹³بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇ خۇش خەۋەر دۇنيانىڭ قەيېرىگە يەتكۈزۈلسە، شۇ يەردە بۇ ئايال ئەسكە ئېلىنىپ، قىلغان ئىشى تىلغا ئېلىنىدۇ، _ دېدى.

يەھۇدانىڭ ھەزرىتى ئەيساغا ساتقۇنلۇق قىلىشى

¹⁴شۇ ۋاقىتتا ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئون ئىككى شاگىرتىنىڭ ئىچىدىكى يەھۇدا ئىشقارىيوت ئىسىملىك شاگىرتى ئالىي روھانىيلارنىڭ ئالدىغا بېرىپ:

¹⁵_ ئەيسانى تۇتۇپ بەرسەم، ماڭا قانچە پۇل بېرىسىلەر؟ _ دېدى.

ئۇلار ئۇنىڭغا ئوتتۇز كۈمۈش تەڭگە بەردى. ¹⁶يەھۇدا شۇنىڭدىن ئېتىبارەن ھەزرىتى ئەيسانى تۇتۇپ بېرىش ئۈچۈن پۇرسەت ئىزدەشكە باشلىدى.

ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ كەچلىك تامىقى

¹⁷پېتىر نان ھېيتىنىڭ بىرىنچى كۈنى شاگىرتلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ تامىقىنى قەيەردە تەييارلىشىمىزنى خالايسىز؟ _ دەپ سورىدى. ¹⁸ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ يېرۇسالېم شەھىرىگە كىرىپ، پالانچىنىڭ ئۆيىگە بېرىپ ئۇنىڭغا: «ئۇستازىمىز: ‹ۋاقىت-سائىتىم يېقىنلاپ قالدى، ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنى شاگىرتلىرىم بىلەن بىرگە سىلەرنىڭ ئۆيدە ئۆتكۈزەي› دەيدۇ» دەپ ئېيتىڭلار، _ دېدى.

¹⁹شاگىرتلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ بۇيرۇقىغا بىنائەن ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ تامىقىنى شۇ يەردە تەييارلاشقا كىرىشتى. ²⁰كەچقۇرۇن ھەزرىتى ئەيسا ئون ئىككى شاگىرتى بىلەن داستىخاندا ئولتۇردى. ²¹ئۇ تاماق يەۋېتىپ:

_ بىلىپ قويۇڭلاركى، ئاراڭلاردا بىرەيلەن ماڭا ساتقۇنلۇق قىلىدۇ، _ دېدى.

²²بۇ سۆز ئۇلارنى ئىنتايىن قايغۇغا سالدى. ئۇلار بىر-بىرلەپ:

_ يا رەببىم، مەن ئەمەستىمەن؟ _ دەپ سوراشقا باشلىدى.

²³_ ماڭا ساتقۇنلۇق قىلغۇچى قولىدىكى ناننى مەن بىلەن بىر تەخسىگە تۆگۈرگەن كىشىدۇر. ²⁴ئىنسانئوغلى مۇقەددەس يازمىلاردا يېزىلغىنىدەك ئالەمدىن ئۆتىدۇ. لېكىن ئۇنىڭغا ساتقۇنلۇق قىلىدىغان كىشىنىڭ ھالىغا ۋاي! ئۇ ئادەم تۇغۇلمىغان بولسىچۇ كاشكى! _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا. ²⁵ئۇنىڭغا ساتقۇنلۇق قىلماقچى بولغان يەھۇدا:

_ ئۇستاز، مەن ئەمەستىمەن؟ _ دەپ سورىدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ دەل سەن، _ دېدى.

²⁶ئۇلار تاماق يەۋاتقاندا، ھەزرىتى ئەيسا بىر ناننى قولىغا ئېلىپ خۇداغا شۈكۈر ئېيتقاندىن كېيىن، ئۇنى ئوشتۇپ، شاگىرتلىرىغا بەردى ۋە:

_ ئېلىڭلار، يەڭلار، بۇ مېنىڭ تېنىم، _ دېدى.

²⁷ئاندىن قولىغا بىر پىيالە شاراب ئېلىپ خۇداغا شۈكۈر ئېيتقاندىن كېيىن، ئۇنى شاگىرتلىرىغا سۇنۇپ:

_ ھەممىڭلار بۇنىڭدىن ئىچىڭلار. ²⁸بۇ مېنىڭ نۇرغۇن ئادەملەرنىڭ گۇناھلىرىنىڭ كەچۈرۈم قىلىنىشى ئۈچۈن تۆكۈلىدىغان ۋە ئۇلار بىلەن ئەھدە تۈزىدىغان قېنىمدۇر. ²⁹شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، خۇدائاتامنىڭ پادىشاھلىقىدا سىلەر بىلەن بىرلىكتە يېڭىدىن شاراب ئىچمىگۈچە، بۇنداق شارابنى ھەرگىز ئىچمەيمەن، _ دېدى.

³⁰ئۇلار مەدھىيە ناخشىسىنى ئېيتقاندىن كېيىن تالاغا چىقىپ، زەيتۇن تېغىغا قاراپ كېتىشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ پېترۇسنىڭ تانىدىغانلىقىنى ئېيتىشى

³¹بۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا:

_ بۈگۈن كېچە ھەممىڭلار مېنىڭ بېشىمغا كېلىدىغان ئىشلار سەۋەبلىك مېنى تاشلاپ كېتىسىلەر، چۈنكى مۇقەددەس يازمىلاردا خۇدا:

«قويچىنى ئۇرۇپ ئۆلتۈرىمەن،

قوي پادىلىرى پاتىپاراق بولۇپ كېتىدۇ» دېگەن.

³²لېكىن مەن تىرىلگەندىن كېيىن، جەلىلىيەگە سىلەردىن بۇرۇن بارىمەن، _ دېدى. ³³پېترۇس ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ھەممەيلەن سىزنى تاشلاپ كەتسىمۇ، مەن سىزنى ھەرگىز تاشلاپ كەتمەيمەن، _ دېدى.

³⁴_ بىلىپ قويغىنكى، بۈگۈن كېچە خوراز چىللاشتىن بۇرۇن سەن مەندىن ئۈچ قېتىم تانىسەن، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا. ³⁵بىراق پېترۇس:

_ سىز بىلەن بىرگە ئۆلۈشكە توغرا كەلسىمۇ، سىزدىن تانمايمەن، _ دېدى. قالغان شاگىرتلارمۇ شۇنداق دېيىشتى.

گېتسىمانە بېغىدىكى دۇئا-تىلاۋەت

³⁶كېيىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن بىرگە گېتسىمانە دېگەن بىر يەرگە كەلدى. ئۇ شاگىرتلىرىغا: «مەن ئۇ ياققا بېرىپ دۇئا-تىلاۋەت قىلىپ كەلگۈچە، مۇشۇ جايدا ئولتۇرۇپ تۇرۇڭلار» دەپ، ³⁷پېترۇسنى، شۇنداقلا زەبەدىينىڭ ئىككى ئوغلى ياقۇپ ۋە يۇھاننانى بىرگە ئېلىپ ماڭدى. بۇ ۋاقىتتا ھەزرىتى ئەيسانى غەم بېسىپ، كۆڭلى قاتتىق بىئارام بولۇشقا باشلىدى. ³⁸ئۇ ئۇلارغا:

_ خۇددى ئۆلىدىغاندەك قاتتىق ئازابلانماقتىمەن. سىلەرمۇ بۇ يەردە مەن بىلەن بىرلىكتە سەگەك تۇرۇڭلار، _ دېدى ³⁹ۋە سەل نېرىراق بېرىپ، يەرگە باش قويۇپ دۇئا قىلىپ:

_ ئى ئاتا، مۇمكىن بولسا بۇ ئازاب قەدىھىنى مەندىن يىراقلاشتۇرغايسەن. لېكىن بۇ ئىش مېنىڭ ئەمەس، بەلكى سېنىڭ ئىرادەڭ بويىچە بولسۇن، _ دېدى.

⁴⁰ئۇ شاگىرتلىرىنىڭ يېنىغا قايتىپ كېلىپ، ئۇلارنىڭ مۈگدەپ قالغانلىقىنى كۆرۈپ، پېترۇسقا:

_ مەن بىلەن بىرگە بىرەر سائەتمۇ سەگەك تۇرالمىدىڭلارمۇ؟! ⁴¹ئېزىقتۇرۇلماسلىقىڭلار ئۈچۈن سەگەك تۇرۇپ دۇئا قىلىڭلار. كۆڭۈل خالايدۇ، لېكىن تەن ئاجىزدۇر، _ دېدى.

⁴²ھەزرىتى ئەيسا ئىككىنچى قېتىم يەنە نېرىراق بېرىپ، دۇئا قىلىپ:

_ ئى ئاتا، ئەگەر مېنىڭ بۇ ئازاب قەدىھىنى ئىچىشىمدىن باشقا ئىلاجىم بولمىسا، ئۇنداقتا سېنىڭ ئىرادەڭ بويىچە بولسۇن، _ دېدى.

⁴³ئۇ شاگىرتلىرىنىڭ يېنىغا قايتىپ كەلگىنىدە، ئۇلارنىڭ يەنە مۈگدەپ قالغانلىقىنى كۆردى. چۈنكى ئۇلار كۆزلىرىنى ئاچالماي قالغانىدى. ⁴⁴شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنى تاشلاپ، ئۈچىنچى قېتىم يەنە نېرىراق بېرىپ، ئوخشاش دۇئا قىلدى. ⁴⁵كېيىن شاگىرتلىرىنىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ سىلەر تېخىچە دەم ئېلىپ ئۇخلاۋاتامسىلەر؟ ئىنسانئوغلىنىڭ گۇناھكارلارنىڭ قولىغا تاپشۇرۇلىدىغان ۋاقىت-سائىتى يېتىپ كەلدى. ⁴⁶قوپۇڭلار، كېتەيلى، مانا ماڭا ساتقۇنلۇق قىلىدىغان كىشى كەپتۇ، _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تۇتقۇن قىلىنىشى

⁴⁷ھەزرىتى ئەيسانىڭ سۆزى ئاياغلاشماستىنلا، ئون ئىككى شاگىرتىنىڭ بىرى بولغان يەھۇدا كەلدى. ئۇنىڭ يېنىدا ئالىي روھانىيلار ۋە يەھۇدىي ئاقساقاللىرى تەرىپىدىن ئەۋەتىلگەن قىلىچ-توقماقلار بىلەن قوراللانغان زور بىر توپ ئادەم بار ئىدى. ⁴⁸ھەزرىتى ئەيساغا ساتقۇنلۇق قىلغان يەھۇدا ئۇلارغا ئاللىبۇرۇن بىر بەلگە بەلگىلەپ بەرگەن بولۇپ: «مەن كىمنى سۆيسەم، ئەيسا شۇ، سىلەر ئۇنى تۇتۇڭلار» دېگەنىدى. ⁴⁹ئۇ ئۇدۇل ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا بېرىپ:

_ سالام ئۇستاز، _ دەپ ئۇنى سۆيدى. ⁵⁰ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ بۇرادەر، قىلىدىغىنىڭنى قىل، _ دېدى. شۇنىڭ بىلەن ھېلىقى ئادەملەر يوپۇرۇلۇپ كېلىپ، ھەزرىتى ئەيساغا قول سېلىپ، ئۇنى تۇتقۇن قىلدى. ⁵¹ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېنىدىكىلەردىن بىرى دەرھال قىلىچىنى سۇغۇرۇپ، باش روھانىينىڭ چاكىرىغا ئۇردى. قىلىچ چاكارنىڭ قۇلىقىغا تېگىپ، قۇلاقنى شىلىپ چۈشۈرۈۋەتتى. ⁵²ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ قىلىچىڭنى قىنىغا سال، قىلىچ كۆتۈرگەنلەر قىلىچ ئاستىدا ھالاك بولىدۇ. ⁵³ياكى مېنى خۇدائاتامدىن ياردەم ئالالمايدۇ دەپ ئويلاپ قالدىڭمۇ؟! ئەگەر مەن خالىسام، ئۇ ماڭا شۇ ئان ئون ئىككى كورپۇستىن ئارتۇق پەرىشتە ئەۋەتەتتى. ⁵⁴بىراق مەن ئۇنداق قىلسام، مۇقەددەس يازمىلاردىكى سۆزلەر قانداق ئەمەلگە ئاشسۇن؟ مۇقەددەس يازمىلاردىكى سۆزلەرنىڭ ئەمەلگە ئېشىشى مۇقەررەر، _ دېدى.

⁵⁵ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇ ئادەملەرگە قاراپ مۇنداق دېدى:

_ سىلەر قىلىچ-توقماقلارنى كۆتۈرۈپ، مېنى تۇتقىلى كەپسىلەر، مېنى قاراقچى كۆرۈۋاتامسىلەر؟ ھەر كۈنى مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ھويلىلىرىدا ئولتۇرۇپ تەلىم بەردىم، ئۇ چاغدا تۇتمىدىڭلار. ⁵⁶ئەمما بۇ ئىشلار مۇقەددەس يازمىلاردا پەيغەمبەرلەرنىڭ ئالدىن ئېيتقانلىرىنىڭ ئەمەلگە ئېشىشى ئۈچۈن يۈز بېرىۋاتىدۇ.

بۇ چاغدا شاگىرتلىرىنىڭ ھەممىسى ھەزرىتى ئەيسانى تاشلاپ قېچىپ كېتىشتى.

ئالىي كېڭەشتىكى سوراق

⁵⁷ھەزرىتى ئەيسانى تۇتقۇن قىلغانلار ئۇنى باش روھانىي قاياپانىڭ ئالدىغا ئېلىپ بېرىشتى. تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە ئاقساقاللار ئۇ يەردە جەم بولۇشقانىدى. ⁵⁸پېترۇس ھەزرىتى ئەيساغا تاكى باش روھانىينىڭ ھويلىسىغىچە يىراقتىن ئەگىشىپ باردى ۋە ئىشنىڭ نەتىجىسىنى كۆرۈش ئۈچۈن ئىچكىرىگە كىرىپ، قاراۋۇللارنىڭ يېنىدا ئولتۇردى. ⁵⁹ئالىي روھانىيلار ۋە پۈتۈن ئالىي كېڭەش ئەزالىرى يالغان ئىسپاتلار بىلەن ھەزرىتى ئەيسانى ئۆلۈم جازاسىغا ھۆكۈم قىلىشقا تىرىشتى. ⁶⁰بىرمۇنچە يالغان گۇۋاھچىلار ئوتتۇرىغا چىققان بولسىمۇ، ئىسپات كۆرسىتىپ بېرەلمىدى. ئاخىردا ئىككى گۇۋاھچى ئوتتۇرىغا چىقىپ:

⁶¹_ بۇ ئادەم: «مەن خۇدانىڭ ئىبادەتخانىسىنى بۇزۇپ تاشلاپ، ئۈچ كۈن ئىچىدە قايتا ياساپ چىقالايمەن» دېگەن، _ دېدى.

⁶²باش روھانىي ئورنىدىن تۇرۇپ، ھەزرىتى ئەيساغا:

_ قېنى، جاۋاب بەرمەمسەن؟ بۇلارنىڭ سېنىڭ ئۈستۈڭدىن بەرگەن گۇۋاھلىقلىرىغا نېمە دەيسەن؟ _ دېدى. ⁶³لېكىن ھەزرىتى ئەيسا ئۈندىمىدى. باش روھانىي ئۇنىڭغا:

_ مەڭگۈ ھايات خۇدانىڭ نامى بىلەن قەسەم قىلىپ ئېيتىشىڭنى بۇيرۇيمەن. سەن قۇتقۇزغۇچى مەسىھ، يەنى خۇدانىڭ ئوغلىمۇ؟ _ دېدى. ⁶⁴ھەزرىتى ئەيسا:

_ شۇنداق، سىز دېگەندەك، لېكىن شۇنى دەپ قويايكى، بۇنىڭدىن كېيىن سىلەر ئىنسانئوغلىنىڭ قادىر خۇدانىڭ ئوڭ يېنىدا ئولتۇرىدىغانلىقىنى ۋە بۇلۇتلار ئۈستىدە كېلىدىغانلىقىنى كۆرىسىلەر، _ دېدى. ⁶⁵بۇ سۆزنى ئاڭلىغان باش روھانىي تونلىرىنى يىرتىپ:

_ ئۇ خۇداغا كۇپۇرلۇق قىلدى. ئەمدى باشقا ھېچقانداق گۇۋاھچىنىڭ ھاجىتى قالمىدى. سىلەر ئۇنىڭ كۇپۇرلۇقلىرىنى ئاڭلىدىڭلار. ⁶⁶ئەمدى بۇنىڭغا نېمە دەيسىلەر؟ _ دېدى.

_ ئۇ ئۆلۈمگە لايىق! _ دېيىشتى ئۇلار.

⁶⁷شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ يۈزىگە تۈكۈردى ۋە ئۇنى دۇمبالىدى. بەزىلىرى ئۇنى كاچاتلاپ:

⁶⁸_ ئەي مەسىھ، پەيغەمبەر بولساڭ، ئېيتىپ باققىنا، سېنى كىم ئۇردى؟ _ دېيىشتى.

پېترۇسنىڭ ھەزرىتى ئەيسادىن تېنىشى

⁶⁹پېترۇس تاشقىرىدىكى ھويلىدا ئولتۇراتتى. بىر دېدەك ئۇنىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ سەن جەلىلىيەلىك ئەيسا بىلەن بىرگە ئىدىڭغۇ، _ دېدى.

⁷⁰_ سېنىڭ نېمە دەۋاتقانلىقىڭنى چۈشەنمىدىم! _ دەپ ئىنكار قىلدى پېترۇس ھەممەيلەننىڭ ئالدىدا.

⁷¹ئاندىن پېترۇس دەرۋازىنىڭ ئالدىغا چىقتى. ئۇنى كۆرگەن يەنە بىر دېدەك ئۇ يەردە تۇرغانلارغا:

_ بۇ ئادەم ناسىرەلىك ئەيسا بىلەن بىرگە ئىدى، _ دېدى. ⁷²پېترۇس قەسەم قىلىپ:

_ مەن ئۇ ئادەمنى تونۇمايمەن، _ دەپ يەنە ئىنكار قىلدى.

⁷³ئۇ يەردە تۇرغانلار بىرئازدىن كېيىن پېترۇسنىڭ يېنىغا كېلىپ:

_ شۈبھىسىزكى، سەن ئۇنىڭ شېرىكلىرىنىڭ بىرى، تەلەپپۇزۇڭدىن مانا مەن دەپ چىقىپ تۇرىدۇ، _ دېيىشتى. ⁷⁴پېترۇس قەسەم قىلىپ:

_ ئۇ ئادەمنى تونۇمايمەن. بولمىسا، مېنى خۇدا ئۇرسۇن! _ دېدى.

دەل شۇ چاغدا خوراز چىللىدى. ⁷⁵پېترۇس ھەزرىتى ئەيسانىڭ: «خوراز چىللاشتىن بۇرۇن سەن مەندىن ئۈچ قېتىم تانىسەن!» دېگەن سۆزىنى ئېسىگە ئېلىپ، تاشقىرىغا چىقىپ قاتتىق يىغلاپ كەتتى.

27

يەھۇدانىڭ ئۆلۈشى

¹تاڭ ئېتىشى بىلەنلا ئالىي روھانىيلار بىلەن يەھۇدىي ئاقساقاللىرىنىڭ ھەممىسى ھەزرىتى ئەيسانى ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلدۇرۇشقا مەسلىھەتلەشتى. ²ئۇلار ئۇنى باغلاپ، يەھۇدىيە ئۆلكىسىنىڭ رىملىق باشلىقى پىلاتۇسقا تاپشۇرۇپ بەردى.

³ھەزرىتى ئەيساغا ساتقۇنلۇق قىلغان يەھۇدا ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنىدىغانلىقىنى كۆرۈپ، ئۆز قىلمىشىغا پۇشايمان قىلدى ۋە ئالىي روھانىيلار بىلەن ئاقساقاللارغا ئوتتۇز كۈمۈش تەڭگىنى قايتۇرۇپ بېرىپ:

⁴_ مەن بىگۇناھ بىر جانغا زامىن بولۇپ گۇناھ ئۆتكۈزدۈم، _ دېدى.

_ بۇ سېنىڭ ئىشىڭ، بىزنىڭ نېمە كارىمىز؟ _ دېيىشتى ئۇلار.

⁵يەھۇدا پۇللارنى ئىبادەتخانىنىڭ ئىچىگە چېچىۋەتتى ۋە ئۇ يەردىن چىقىپ، ئېسىلىپ ئۆلۈۋالدى. ⁶پۇللارنى يىغىۋالغان ئالىي روھانىيلار:

_ قان تۆكۈش ئۈچۈن تۆلەنگەن بۇ تەڭگىلەرنى ئىبادەتخانىنىڭ خەزىنىسىگە قويۇش ھارام، _ دېيىشتى.

⁷ئۇلار ئۆزئارا مەسلىھەتلىشىپ، بۇ پۇلغا ياقا يۇرتلۇقلارغا مازارلىق قىلىش ئۈچۈن كۇلالچىنىڭ بىر پارچە يېرىنى سېتىۋالدى. ⁸شۇنىڭدىن بېرى بۇ يەر «قانلىق يەر» دەپ ئاتىلىپ كەلمەكتە. ⁹بۇ ۋەقە ئارقىلىق يەرەمىيا پەيغەمبەر بۇرۇن ئېيتقان تۆۋەندىكى سۆزلەر ئەمەلگە ئاشتى:

«ئۇلار ئىسرائىل خەلقىنىڭ ئۇنىڭ ئۈچۈن بەلگىلىگەن باھاسىنى،

يەنى ئوتتۇز كۈمۈش تەڭگىنى ئېلىشتى

¹⁰ۋە پەرۋەردىگار ماڭا ئەمر قىلغاندەك،

كۇلالچىنىڭ يېرىنى سېتىۋېلىشقا خەجلەشتى.»

پىلاتۇسنىڭ ھەزرىتى ئەيسانى سوتلىشى

¹¹ھەزرىتى ئەيسا پىلاتۇسنىڭ ئالدىغا كەلتۈرۈلدى. پىلاتۇس ئۇنىڭدىن:

_ سەن يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھىمۇ؟ _ دەپ سورىدى.

_ شۇنداق، سىز دېگەندەك، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

¹²ئالىي روھانىيلار ۋە ئاقساقاللار ئۇنىڭ ئۈستىدىن ئەرز-شىكايەت قىلغاندا، ئۇ بىر ئېغىزمۇ گەپ قىلمىدى. ¹³شۇنىڭ بىلەن پىلاتۇس ئۇنىڭغا:

_ سېنىڭ ئۈستۈڭدىن قىلىنغان شۇنچە كۆپ شىكايەتلەرنى ئاڭلىمايۋاتامسەن؟ _ دېدى.

¹⁴بىراق ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ بىرىگىمۇ جاۋاب بەرمىدى. پىلاتۇس بۇنىڭغا ئىنتايىن ھەيران قالدى.

¹⁵ھەر قېتىملىق ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىدا ئۆلكە باشلىقى پىلاتۇس ئادىتى بويىچە خەلق تەلەپ قىلغان بىر مەھبۇسنى قويۇپ بېرەتتى. ¹⁶ئەينى ۋاقىتتا بارابباس ئىسىملىك نامى چىققان بىر مەھبۇس زىنداندا ئىدى. ¹⁷خەلق بىر يەرگە جەم بولغاندا، پىلاتۇس ئۇلاردىن:

_ سىلەر ئۈچۈن كىمنى قويۇپ بېرىشىمنى تەلەپ قىلىسىلەر؟ بارابباسنىمۇ ياكى مەسىھ دەپ ئاتالغان ئەيسانىمۇ؟ _ دەپ سورىدى. ¹⁸پىلاتۇس ئالىي روھانىيلار ۋە ئاقساقاللارنىڭ ھەزرىتى ئەيساغا ھەسەتخورلۇق قىلىپ، ئۇنى ئۆزىگە تاپشۇرۇپ بەرگەنلىكىنى بىلەتتى.

¹⁹پىلاتۇس سوراق مۇنبىرىدە ئولتۇرغاندا، ئايالى ئۇنىڭغا: «ئۇ بىگۇناھ ئادەمگە تەگمەڭ. ئۇ تۈنۈگۈن كېچە چۈشۈمگە كىرىپ، كۆپ ئازابلاندىم» دېگەن خەۋەر ئەۋەتتى.

²⁰ئالىي روھانىيلار ۋە ئاقساقاللار بولسا خەلقنى كۈشكۈرتۈپ، پىلاتۇستىن بارابباسنى قويۇپ بېرىشنى ۋە ھەزرىتى ئەيسانى ئۆلۈمگە مەھكۇم قىلىشنى تەلەپ قىلدۇردى. ²¹پىلاتۇس ئۇلاردىن يەنە:

_ سىلەر بۇ ئىككىسىنىڭ قايسىسىنى قويۇپ بېرىشىمنى تەلەپ قىلىسىلەر؟ _ دەپ سورىدى.

_ بارابباسنى، _ دېيىشتى ئۇلار.

²²_ ئۇنداق بولسا، مەسىھ دەپ ئاتالغان ئەيسانى قانداق بىر تەرەپ قىلاي؟ _ دېدى پىلاتۇس. ھەممەيلەن بىر ئېغىزدىن:

_ ئۇنى كرېستكە مىخلاڭ! _ دېيىشتى. ²³پىلاتۇس:

_ نېمىشقا، ئۇ زادى قانداق جىنايەت ئۆتكۈزۈپتۇ؟ _ دەپ سورىدى. بىراق ئۇلار تېخىمۇ قاتتىق ۋارقىرىشىپ:

_ ئۇنى كرېستكە مىخلاڭ! _ دەپ تۇرۇۋېلىشتى. ²⁴پىلاتۇس يەنە سۆزلەشنىڭ ئەھمىيەتسىز ئىكەنلىكىنى، بولمىسا قالايمىقانچىلىق چىقىدىغانلىقىنى كۆرۈپ، سۇ ئېلىپ، كۆپچىلىكنىڭ ئالدىدا قولىنى يۇغاچ:

_ بۇ ئادەمنىڭ قېنىغا مەن جاۋابكار ئەمەس، بۇ ئىشقا ئۆزۈڭلار مەسئۇل بولۇڭلار! _ دېدى. ²⁵پۈتۈن خەلق بىر ئېغىزدىن:

_ ئۇنىڭ قېنىنىڭ جاۋابكارلىقى بىزنىڭ ۋە بالىلىرىمىزنىڭ ئۈستىدە بولسۇن! _ دېيىشتى.

²⁶شۇنىڭ بىلەن پىلاتۇس بارابباسنى ئۇلارغا چىقىرىپ بەردى. ھەزرىتى ئەيسانى بولسا قامچىلاتقاندىن كېيىن، كرېستكە مىخلىتىش ئۈچۈن لەشكەرلىرىگە تاپشۇردى.

لەشكەرلەرنىڭ ھەزرىتى ئەيسانى مازاق قىلىشى

²⁷كېيىن پىلاتۇسنىڭ لەشكەرلىرى ھەزرىتى ئەيسانى ئۇنىڭ سارىيىغا ئېلىپ كىردى، ئاندىن پۈتۈن لەشكەرلەر ئۇ يەرگە يىغىلدى. ²⁸ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى يالىڭاچلاپ، ئۇچىسىغا توق قىزىل رەڭلىك شاھانە تون كىيدۈرۈشتى. ²⁹ئاندىن تىكەنلىك شاخلارنى ئۆرۈپ بىر تاج ياساپ، بېشىغا كىيدۈردى ۋە ئوڭ قولىغا بىر قومۇشنى^* تۇتقۇزدى. ئۇنىڭدىن كېيىن ئۇنىڭ ئالدىدا تىزلىنىپ: «ياشىسۇن يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھى!» دەپ ۋارقىراپ مازاق قىلىشتى. ³⁰ئۇلار ئۇنىڭغا تۈكۈرۈشۈپ، بېشىغا قومۇش بىلەن ئۇرۇشتى. ³¹ئۇلار ئۇنى مانا شۇنداق مازاق قىلغاندىن كېيىن، ئۇچىسىدىكى توننى سالدۇرۇۋېلىپ، ئۆزىنىڭ كىيىملىرىنى كىيدۈردى ۋە كرېستكە مىخلاش ئۈچۈن ئېلىپ مېڭىشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ كرېستكە مىخلىنىشى

³²ئۇلار تاشقىرىغا چىققىنىدا، كىرىنەي شەھىرىدىن كەلگەن سىمۇن ئىسىملىك بىر كىشىنى ئۇچرىتىپ، ئۇنىڭغا ھەزرىتى ئەيسا يۈدۈپ ماڭغان كرېستنى مەجبۇرىي كۆتۈرگۈزدى. ³³ئۇلار گولگوتا، يەنى «باش سۆڭەك» دېگەن يەرگە كەلگەندە، ³⁴ھەزرىتى ئەيساغا ئىچىش ئۈچۈن دورا ئارىلاشتۇرۇلغان شاراب^* بەردى، لېكىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇنى تېتىپ كۆرۈپ، ئىچكىلى ئۇنىمىدى.

³⁵لەشكەرلەر ھەزرىتى ئەيسانى كرېستكە مىخلىغاندىن كېيىن، چەك تاشلىشىپ كىيىملىرىنى بۆلۈشۈۋالدى. ³⁶ئاندىن كېيىن ئۇ يەردە ئولتۇرۇپ نۆۋەتچىلىك قىلدى. ³⁷ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ بېشىنىڭ يۇقىرى تەرىپىگە ئۇنىڭ گۇناھى يېزىلغان بىر تاختىنى ئاستى. تاختىغا «بۇ يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھى ئەيسا» دەپ يېزىلغانىدى.

³⁸ھەزرىتى ئەيسادىن باشقا ئىككى قاراقچىمۇ كرېستكە مىخلانغان بولۇپ، بىرى ئۇنىڭ ئوڭ يېنىدىكى، يەنە بىرى سول يېنىدىكى كرېستتە ئىدى. ³⁹ئۇ يەردىن ئۆتكەنلەر باشلىرىنى چايقىشىپ، ھەزرىتى ئەيسانى ھاقارەتلەپ:

⁴⁰_ سەن مەركىزى ئىبادەتخانىنى بۇزۇپ تاشلاپ، ئۈچ كۈندە قايتىدىن ياساپ چىقىدىغان ئادەم ئىدىڭغۇ؟ قېنى ئەمدى ئۆزۈڭنى قۇتقۇزۇپ باققىنا! خۇدانىڭ ئوغلى بولساڭ، كرېستتىن چۈشۈپ باققىنا! _ دېيىشەتتى.

⁴¹ئالىي روھانىيلار، تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە ئاقساقاللارمۇ ئۇنى مەسخىرە قىلىشىپ:

⁴²_ ئۇ باشقىلارنى قۇتقۇزۇپتىكەن، ئۆزىنى قۇتقۇزالمىدى، ئىسرائىللارنىڭ پادىشاھىمىش تېخى! ئەمدى كرېستتىن چۈشۈپ باقسۇنچۇ، ئاندىن ئۇنىڭغا ئېتىقاد قىلايلى. ⁴³ئۇ خۇداغا ئىشىنەتتى، ئەگەر خۇدا ئۇنىڭدىن مەمنۇن بولسا، ئۇنى قۇتقۇزۇپ باقسۇنچۇ! چۈنكى ئۇ ئۆزىنى: «مەن خۇدانىڭ ئوغلى» دېگەن ئەمەسمىدى، _ دېيىشتى. ⁴⁴ھەزرىتى ئەيسا بىلەن بىرگە كرېستكە مىخلانغان قاراقچىلارمۇ ئۇنى شۇنداق ھاقارەتلەشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆلۈمى

⁴⁵چۈش ۋاقتى سائەت ئون ئىككىدىن سائەت ئۈچكىچە پۈتۈن زېمىننى قاراڭغۇلۇق باستى. ⁴⁶سائەت ئۈچلەردە ھەزرىتى ئەيسا يۇقىرى ئاۋاز بىلەن: «ئېلى، ئېلى، لەما شەۋاختانى؟» يەنى «خۇدايىم، خۇدايىم، مېنى نېمىشقا تاشلىۋەتتىڭ؟» دەپ ۋارقىرىدى.

⁴⁷ئۇ يەردە تۇرغانلارنىڭ بەزىلىرى بۇنى خاتا ئاڭلاپ:

_ بۇ ئادەم ئىلياس پەيغەمبەرگە مۇراجىئەت قىلىۋاتىدۇ _ دېيىشتى.

⁴⁸ئۇلارنىڭ ئىچىدىن بىرەيلەن دەرھال يۈگۈرۈپ بېرىپ، بىر پارچە بۇلۇتنى ئەكەلدى. ئاندىن ئۇنى ئەرزان ئۈزۈم شارابىغا چىلاپ، قومۇشنىڭ ئۇچىغا باغلاپ، ھەزرىتى ئەيساغا ئىچكۈزمەكچى بولدى. ⁴⁹باشقىلار:

_ توختاپ تۇرۇڭلار، قاراپ باقايلى، ئىلياس پەيغەمبەر كېلىپ، ئۇنى قۇتقۇزۇپ قالارمىكىن؟ _ دېيىشتى.

⁵⁰ھەزرىتى ئەيسا يەنە بىر قېتىم قاتتىق ۋارقىرىدى-دە، جان بەردى.

⁵¹شۇ ۋاقىتتا مەركىزىي ئىبادەتخانىدىكى پەردە يۇقىرىدىن تۆۋەنگە قاراپ يىرتىلىپ، ئىككى پارچە بولدى.^* زېمىن سىلكىنىپ، تاشلار يېرىلدى، ⁵²قەبرىلەر ئېچىلىپ، بۇرۇن ئالەمدىن ئۆتكەن بىرمۇنچە تەقۋادار ئادەملەر تىرىلدى. ⁵³ھەزرىتى ئەيسا تىرىلگەندىن كېيىن، ئۇلار قەبرىلىرىدىن چىقىپ، مۇقەددەس شەھەر يېرۇسالېمغا كىرىپ، ئۇ يەردە نۇرغۇن كىشىلەرگە كۆرۈندى.

⁵⁴ھەزرىتى ئەيسانى كۆزەت قىلىۋاتقان يۈزبېشى ۋە لەشكەرلەر زېمىننىڭ سىلكىنىشى ۋە باشقا ھادىسىلەرنى كۆرۈپ، ئىنتايىن قورقۇشقان ھالدا:

_ ئۇ ھەقىقەتەن خۇدانىڭ ئوغلى ئىكەن! _ دېيىشتى.

⁵⁵ئۇ يەردە يەنە ۋەقەنى يىراقتىن كۆرۈپ تۇرغان بىرمۇنچە ئاياللارمۇ بار ئىدى. ئۇلار ھەزرىتى ئەيساغا خىزمەت قىلىش ئۈچۈن جەلىلىيە ئۆلكىسىدىن ئۇنىڭغا ئەگىشىپ كەلگەنىدى. ⁵⁶ئۇلارنىڭ ئارىسىدا مەجدەللىك مەريەم، ياقۇپ بىلەن يۈسۈپنىڭ ئانىسى مەريەم، زەبەدىينىڭ ئوغۇللىرىنىڭ ئانىسىمۇ بار ئىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ دەپنە قىلىنىشى

⁵⁷كۈن پېتىشقا يېقىن، يۈسۈپ ئىسىملىك ئاراماتىيالىق بىر باي كەلدى. ئۇمۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىدىن ئىدى. ⁵⁸ئۇ پىلاتۇسنىڭ ئالدىغا بېرىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ جەسىتىنى تەلەپ قىلدى. پىلاتۇس جەسەتنى ئۇنىڭغا بېرىشكە ئەمر قىلدى. ⁵⁹يۈسۈپ جەسەتنى ئېلىپ، پاكىز زىغىر رەخت بىلەن كېپەنلىدى ⁶⁰ۋە ئۇنى ئۆزى ئۈچۈن قىيادا ئويدۇرغان يېڭى قەبرىگە دەپنە قىلدى. ئاندىن يوغان بىر قورام تاشنى دومىلىتىپ ئەكېلىپ، قەبرىنىڭ ئېغىزىنى ئېتىپ قويۇپ، كېتىپ قالدى. ⁶¹مەجدەللىك مەريەم بىلەن يەنە بىر مەريەم ئۇ يەردە قېلىپ، قەبرىنىڭ ئۇدۇلىدا ئولتۇرۇشتى.

قەبرىنى قوغداش

⁶²ھارپا كۈنىدىن كېيىن، يەنى دەم ئېلىش كۈنىدە ئالىي روھانىيلار بىلەن پەرىسىيلەر پىلاتۇسنىڭ ئالدىدا جەم بولۇشۇپ:

⁶³_ جانابلىرى، ئەيسانىڭ ھايات ۋاقتىدا: «مەن ئۆلۈپ ئۈچىنچى كۈنى تىرىلىمەن» دېگىنى ئېسىمىزدە، ⁶⁴شۇنىڭ ئۈچۈن قەبرىنى ئۈچىنچى كۈنىگىچە قوغداشقا ئەمر بەرگەيسىز. ئۇنداق بولمىسا، شاگىرتلىرى كېلىپ جەسەتنى ئوغرىلاپ كېتىپ، خەلققە: «ئۇ ئۆلۈمدىن تىرىلدى» دېيىشى مۇمكىن. بۇ ئىغۋاگەرچىلىك بۇرۇنقىدىنمۇ ئېغىر بولىدۇ، _ دېيىشتى. ⁶⁵پىلاتۇس ئۇلارغا:

_ قوغدىغۇچى لەشكەر ئېلىپ بېرىپ، قەبرىنى قۇربىڭلارنىڭ يېتىشىچە قوغداڭلار، _ دېدى. ⁶⁶ئۇلار لەشكەرلەر بىلەن بىرگە بېرىپ، قەبرىنىڭ ئېغىزىغا قويۇلغان تاشنى پېچەتلەپ، قەبرىنى قوغدىدى.

28

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تىرىلىشى

¹دەم ئېلىش كۈنى ئۆتۈپ يەكشەنبە كۈنى تاڭ سۈزۈلگەندە، مەجدەللىك مەريەم بىلەن يەنە بىر مەريەم قەبرىنى يوقلاپ باردى. ²تۇيۇقسىز قاتتىق يەر تەۋرىدى، چۈنكى پەرۋەردىگارنىڭ بىر پەرىشتىسى ئاسماندىن چۈشۈپ، قەبرىنىڭ ئېغىزىدىكى تاشنى بىر يانغا دومىلىتىۋەتكەنىدى. ئۇ پەرىشتە تاشنىڭ ئۈستىدە ئولتۇراتتى. ³پەرىشتىنىڭ چىرايى چاقماقتەك نۇرلۇق، كىيىملىرى قاردەك ئاپئاق ئىدى. ⁴قەبرىنى قوغداۋاتقان لەشكەرلەر قورقۇشۇپ، تىترىشىپ كەتتى ۋە ئۆلۈكتەك قېتىپلا قالدى. ⁵پەرىشتە ئاياللارغا مۇنداق دېدى:

_ قورقماڭلار، سىلەرنىڭ كرېستكە مىخلانغان ھەزرىتى ئەيسانى ئىزدەيدىغانلىقىڭلارنى بىلىمەن. ⁶ئۇ بۇ يەردە ئەمەس، ئۇ ئۆزى ئېيتقاندەك تىرىلدى. كېلىڭلار، ئۇ ياتقان جاينى كۆرۈڭلار، ⁷ئاندىن دەرھال بېرىپ ئۇنىڭ شاگىرتلىرىغا: «ھەزرىتى ئەيسا ئۆلۈمدىن تىرىلىپتۇ. جەلىلىيەگە سىلەردىن ئاۋۋال بارىدىكەن، ئۇنى شۇ يەردە كۆرىدىكەنسىلەر» دەڭلار. دېگەنلىرىمنى ئېسىڭلاردا تۇتۇڭلار.

⁸ئاياللار بىر تەرەپتىن قورقسا، يەنە بىر تەرەپتىن زور خۇشاللىق ئىچىدە قەبرىدىن دەرھال ئايرىلىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىغا خەۋەر بېرىش ئۈچۈن يۈگۈرگەن پېتى كېتىشتى. ⁹توساتتىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ ئالدىغا چىقىپ:

_ سالام سىلەرگە! _ دېدى. ئۇلارمۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا بېرىپ، پۇتىغا ئېسىلىپ، سەجدە قىلدى. ¹⁰شۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ قورقماڭلار! بېرىپ قېرىنداشلىرىمغا خەۋەر بېرىڭلار. ئۇلار جەلىلىيەگە بارسۇن، مېنى شۇ يەردە كۆرىدۇ، _ دېدى.

لەشكەرلەرنىڭ خەۋەر يەتكۈزۈشى

¹¹ئاياللار تېخى يولدا كېتىۋاتقاندا، قەبرىنى قوغداۋاتقان لەشكەرلەرنىڭ بەزىلىرى شەھەرگە كىرىپ، بولغان ۋەقەلەرنىڭ ھەممىسىنى ئالىي روھانىيلارغا يەتكۈزدى. ¹²ئالىي روھانىيلار ئاقساقاللار بىلەن بىر يەرگە يىغىلىپ، مەسلىھەتلەشكەندىن كېيىن، لەشكەرلەرگە زور مىقداردا پۇل بېرىپ، مۇنداق دېدى:

¹³_ ئەمدى سىلەر بېرىپ: «ئەيسانىڭ شاگىرتلىرى كېچىسى كېلىپ، بىز ئۇخلاۋاتقاندا ئۇنىڭ جەسىتىنى ئوغرىلاپ ئەكېتىپتۇ» دەڭلار. ¹⁴ئەگەر بۇ خەۋەر ئۆلكە باشلىقىنىڭ قۇلىقىغا يېتىپ قالسا، بىز ئارىغا چۈشۈپ، سىلەرگە گەپ كەلتۈرمەيمىز.

¹⁵شۇنداق قىلىپ، لەشكەرلەر پۇلنى ئالدى ۋە ئۇلارنىڭ دېگىنى بويىچە قىلدى. بۇ ئىغۋا شۇنىڭدىن بېرى يەھۇدىيلار ئارىسىدا تارقىلىپ كەلمەكتە.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىغا كۆرۈنۈشى

¹⁶ئون بىر شاگىرت ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا ئېيتقان جەلىلىيەدىكى تاغقا چىقىشتى. ¹⁷ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى كۆرۈپ، ئۇنىڭغا سەجدە قىلىشتى، لېكىن بەزىلىرى تېخىچە گۇمان ئىچىدە ئىدى. ¹⁸ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ يېنىغا كېلىپ، مۇنداق دېدى:

_ ئەرشتە ۋە يەر يۈزىدە پۈتۈن ھوقۇق ماڭا بېرىلدى. ¹⁹شۇڭا سىلەر بېرىڭلار ۋە پۈتكۈل ئەللەرنى مېنىڭ شاگىرتىم قىلىپ يېتىشتۈرۈڭلار. ئۇلارنى ئاتا، ئوغۇل ۋە مۇقەددەس روھنىڭ نامى بىلەن چۆمۈلدۈرۈپ، ²⁰ئۇلارغا مەن سىلەرگە بۇيرۇغان بارلىق ئەمرلەرگە ئەمەل قىلىشنى ئۆگىتىڭلار. مەن ھەقىقەتەنمۇ زامان ئاخىرىغىچە ھەر دائىم سىلەرگە يار بولىمەن.