«Yoxuwa»

(Ⱪisⱪiqə qüxəndürüx)

«Yoxuwa» ⱪismida Isra’illarning Huda ularƣa wədə ⱪilƣan zeminƣa, yəni Kən’anƣa kirix wəⱪəsi bayan ⱪilinƣan. Uxbu ⱪisim Musa pəyƣəmbər Isra’illarni qɵllüktə baxlap mangƣan yillardiki uning yardəmqisi MNunning oƣli Yoxuwaning ismi bilən atalƣan. Isra’illarning Huda ularƣa wədə ⱪilƣan zeminƣa kirix waⱪti yetip kəlgəndə, Musa pəyƣəmbərning ularni u zeminƣa baxlap kirixigə ruhsət berilməydu. Bu wəzipə Yoxuwaƣa berilidu. Musa pəyƣəmbər wapat bolƣan keyin, Huda mɵjizə kɵrsitip, I’ordan dəryasini eⱪixidin tohtitip, Isra’illarning Yoxuwaning yetəkqilikidə dəryadin ɵtüxigə yardəm ⱪilidu. Bu mɵjizə arⱪiliⱪ həlⱪ Hudaning ɵzlirini Yoxuwa arⱪiliⱪ yetəkləwatⱪanliⱪini tonup yetidu.

Bu ixlar boluxtin 600 yil burun, Huda Ibraⱨim pəyƣəmbərgə Kən’an zeminini uning əwladliriƣa beridiƣanliⱪi ⱨəⱪⱪidə wədə ⱪilƣanidi. Waⱨalənki, Huda wədə ⱪilinƣan uxbu zeminni uning əwladliriƣa u zeminda yaxawatⱪan həlⱪlərning gunaⱨi qekigə yətmigüqə bərməydiƣanliⱪini eytⱪan («Aləmning yaritilixi»15-bab 16-ayət). Yoxuwa zamanisida u yərdə yaxawatⱪan həlⱪlərgə berilidiƣan jazaning waⱪti toxⱪanidi. Huda Yoxuwaƣa wə Isra’illarƣa u zeminni igiləxni xundaⱪla u yərdə yaxawatⱪan həlⱪlərni təltɵküs yoⱪitixni buyruydu. Hudaning bundaⱪ ⱪilixi Isra’illarning u yərdiki gunaⱨkar həlⱪlərning gunaⱨ ɵtküzüx yollirini ügənməsliki üqündur. Huda Isra’illar arⱪiliⱪ ɵzining u yərdə yaxawatⱪan həlⱪlərgə yürgürməkqi bolƣan jazasini əməlgə axurmaⱪqi bolƣan. Isra’illarning u həlⱪlərni u yərdin ⱪoƣlap qiⱪirixⱪa ⱪudriti yətməytti. Xunga Isra’illar wədə ⱪilinƣan u zeminƣa erixix üqün Hudaƣa boysunuxi wə uningƣa ixinixi kerək idi. Ular ⱨər ⱪetim Hudaning buyruⱪliriƣa boysunƣanda, uruxta ƣəlibigə erixkən. Waⱨalənki, uning buyruⱪliriƣa boysunmiƣanda uruxta məƣlubiyətkə duqar bolƣan.

Yoxuwa 110 yexida aləmdin ɵtidu. U ⱨayatida Misirdiki ⱪulluⱪni, Hudaning 10 türlük apət arⱪiliⱪ Isra’illarni Misirdin ⱪutⱪuzup qiⱪixini wə Ⱪizil dengizdin mɵjizilik ɵtüxtək karamətlik ixlarni bexidin ɵtküzidu. Bulardin baxⱪa u yənə Huda Isra’illarning wədə ⱪilinƣan zeminƣa kirixigə ruhsət bərgüqə qɵldə 40 yil musapir bolup yüridu.

Tezis:

1. Wədə ⱪilinƣan zeminƣa kirix (1-babtin 5-babⱪiqə)

2. Kən’annni besiwelix (6-babtin 12-babⱪiqə)

3. Isra’il ⱪəbililiri arisidiki yər təⱪsimati (13-babtin 21-babⱪiqə)

4. Xərⱪiy ⱪəbililərning ɵz zeminliriƣa ⱪaytixi (22-bab)

5. Yoxuwaning ahirⱪi sɵzliri (23-bab)

6. Pərwərdigar bilən bolƣan əⱨdining yengilinixi (24-bab)