(Ⱪisⱪiqə qüxəndürüx)
«Muⱪəddəs Kitab»ning «Əzra» ⱪismida Isra’illarning Yerusalemƣa tunji ⱪaytip kelixi ⱨəmdə ibadəthanini yengibaxtin ⱪurup qiⱪixi bayan ⱪilinƣan bolsa, «Nəhəmiya»da ohximiƣan waⱪitta Yerusalemning xəⱨər sepillirining yengibaxtin ⱪurup qiⱪilixi bayan ⱪilinidu. Nəhəmiyamu Əzraƣa ohxax Persiyə padixaⱨining iltipatiƣa erixip, Yerusalemni ɵz iqigə alƣan Yəⱨudiyə rayonining baxliⱪi bolup təyinlinidu. U xəⱨər sepillirini yengibaxtin ⱪuruxⱪa Yerusalemƣa kelidu. Gərqə Persiyə padixaⱨi Nəhəmiyaning sepil ⱪuruxiƣa ruhsət bərsimu, Yəⱨudiyə wə uning ətrapidiki baxⱪa həlⱪlərning ⱪattiⱪ ⱪarxiliⱪ kɵrsitixigə uqraydu.
Sepillar pütkəndin keyin, Nəhəmiya roⱨaniylar wə Lawiylarning ibadəthanida ɵz wəzipisini ada ⱪilixiƣa buyruⱪ ⱪilidu. Nəhəmiya həlⱪning Musa pəyƣəmbərgə qüxürülgən təlimlərgə əgixix arⱪiliⱪ etiⱪadta boluxini təxəbbus ⱪilidu. Həlⱪ ɵzlirini sepil ⱪuruluxiƣa ⱪizƣin beƣixlap, Huda yolida mengix iradisini tehimu kɵqəytidu. Xundaⱪ turuⱪluⱪ Nəhəmiya ⱪisⱪa waⱪitliⱪ Yerusalemdin ayrilip, keyin ⱪaytip kəlginidə, həlⱪning Hudaning əmr-pərmanlirida yənə boxap kətkənlikini wə Isra’illar etiⱪad ⱪilip kəlgən Hudaƣa etiⱪad ⱪilmaydiƣan yat millətlər bilən turmux ⱪurƣanliⱪini kɵridu.
Gərqə Isra’illarning Yerusalemning sepillirini yengibaxtin ⱪurup qiⱪixi Hudaning iradisi bolsimu, əmma ular nurƣun ⱪiyinqiliⱪlarƣa duq kelidu. Həlⱪ ⱪizƣinliⱪ bilən Huda yolida mangsimu, biraⱪ kɵp ⱪismi boxap ketidu. Buningdin kɵrüwalalaymizki, Hudaning iradisini əməlgə axurux pəⱪət etiⱪad wə jasarətnila əməs, bəlki egilməs qidamliⱪnimu tələp ⱪilidu.
Tezis:
1. Nəhəmiyaning Yerusalemƣa ⱪaytip kelixi (1-, 2-bablar)
2. Yerusalem xəⱨirini yengibaxtin bina ⱪilix (3-bab 1-ayəttin 7-bab 3-ayətkiqə)
3. Sürgündin ⱪaytⱪanlarning tizimliki (7-bab 4-ayəttin 73-ayətkiqə)
4. Həlⱪning Huda aldida wədinamə yezixi (8-babtin 10-babⱪiqə)
5. Yerusalemƣa olturaⱪlaxⱪuqilar (11-bab)
6. Roⱨaniylar bilən Lawiylarning tizimliki (12-bab 1-ayəttin 26-ayətkiqə)
7. Xəⱨər sepillirining Hudaƣa beƣixlinixi (12-bab 27-ayəttin 47-ayətkiqə)
8. Nəhəmiyaning islaⱨati (13-bab)