ئۇيغۇرچە مۇقەددەس كىتاب جەمئىيىتى

لۇقا بايان قىلغان خۇش خەۋەر

1

مۇقەددىمە

¹ھۆرمەتلىك تېئوفىلوس جانابلىرى،

سىزگە مەلۇمكى، نۇرغۇن كىشىلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئارىمىزدا قىلغان ئىشلىرىنى خاتىرىلەشكە كىرىشتى. ²ئۇلار بۇ ئىشلارنى خاتىرىلەشتە بۇ ۋەقەلەرنى باشتىن-ئاخىر ئۆز كۆزى بىلەن كۆرگەنلەرنىڭ ۋە خۇش خەۋەر تارقاتقانلارنىڭ بايانلىرىنى ئاساس قىلغاندۇر. ³مەن بۇلارنىڭ ھەممىسىنى باشتىن-ئاخىر تەپسىلىي تەكشۈرۈپ، ئېنىقلاپ چىققانلىقىم ئۈچۈن، بۇلارنى تەرتىپى بويىچە يېزىپ، سىزگە مەلۇم قىلىشنى لايىق تاپتىم. ⁴بۇنىڭدىكى مەقسەت، سىز ئاڭلىغان تەلىملەرنىڭ ئىشەنچلىك ئىكەنلىكىنى بىلدۈرۈشتۇر.

يەھيا پەيغەمبەرنىڭ دۇنياغا كېلىشىدىن بېشارەت

⁵پادىشاھ ھىرود يەھۇدىيلار رايونىغا ھۆكۈمرانلىق قىلىۋاتقان چاغلاردا، زىكىرىيا ئىسىملىك بىر روھانىي ئۆتكەنىدى. ئۇ ئىلگىرىكى روھانىي ئابىيانىڭ توپىغا تەۋە بولۇپ، ئۆزىنىڭ نۆۋىتى كەلگەندە يېرۇسالېمدىكى مەركىزىي ئىبادەتخانىدا^* ئىشلەيتتى. ئۇنىڭ ئايالى ئېلىزابېتمۇ تۇنجى باش روھانىي ھارۇننىڭ ئەۋلادلىرىدىن ئىدى. ⁶ئۇلارنىڭ ھەر ئىككىلىسى خۇدانىڭ نەزىرىدىكى دۇرۇس ئادەملەردىن بولۇپ، خۇدانىڭ پۈتۈن ئەمر-پەرمانلىرىغا قاتتىق ئەمەل قىلاتتى. ⁷ئەمما ئۇلار پەرزەنت كۆرمىگەنىدى. چۈنكى ئېلىزابېت تۇغماس ئىدى، ئۇنىڭ ئۈستىگە ئىككىلىسى ياشىنىپ قالغانىدى.

⁸بىر كۈنى زىكىرىيا ۋە ئۇنىڭ توپىدىكى روھانىيلار مەركىزىي ئىبادەتخانىدا ئۆزلىرىنىڭ نۆۋىتى بويىچە روھانىيلىق ۋەزىپىسىنى ئادا قىلىۋاتاتتى. ⁹ئۇلار ھەر كۈنى ئادىتى بويىچە چەك تاشلاپ، ئىبادەتخانىنىڭ مۇقەددەس جايىغا كىرىپ، ئىسرىق سالىدىغان بىر روھانىينى تاللايتتى. ئۇ كۈنى چەك زىكىرىياغا چىقتى. ¹⁰ئۇ مۇقەددەس جايغا كىرىپ، ئىسرىق سېلىۋاتقاندا، ئىبادەتكە كەلگەن جامائەت تاشقىرىدا دۇئا قىلىشىۋاتاتتى. ¹¹تۇيۇقسىز ئىسرىقداننىڭ ئوڭ تەرىپىدە زىكىرىياغا پەرۋەردىگارنىڭ بىر پەرىشتىسى كۆرۈندى. ¹²زىكىرىيا قورققىنىدىن ھودۇقۇپ كەتتى، ¹³بىراق پەرىشتە ئۇنىڭغا مۇنداق دېدى:

_ ئەي زىكىرىيا، قورقمىغىن! خۇدا دۇئايىڭنى قوبۇل قىلدى. ئايالىڭ ئېلىزابېت ساڭا بىر ئوغۇل تۇغۇپ بېرىدۇ، ئۇنىڭ ئىسمىنى يەھيا قويغىن. ¹⁴ئۇ ساڭا شاد-خۇراملىق ئېلىپ كېلىدۇ. ئۇنىڭ دۇنياغا كېلىشى بىلەن نۇرغۇن كىشىلەر خۇرسەن بولىدۇ. ¹⁵ئۇ پەرۋەردىگارنىڭ نەزىرىدە ئۇلۇغ بولىدۇ، مەي ۋە شاراب ئىچمەيدۇ. ئۇ ئانىسىنىڭ قورسىقىدىكى ۋاقتىدىن تارتىپلا خۇدانىڭ مۇقەددەس روھىغا چۆمگەن بولىدۇ. ¹⁶ئۇ نۇرغۇن ئىسرائىللارنى پەرۋەردىگارىمىز خۇدانىڭ يولىغا قايتۇرىدۇ. ¹⁷ئۇ خۇددى ئىلياس پەيغەمبەردەك پەرۋەردىگارنىڭ روھى ۋە كۈچ-قۇدرىتىگە تولىدۇ. ئۇ ئۆزىدىن كېيىن كېلىدىغان قۇتقۇزغۇچىدىن ئاۋۋال كېلىپ، ئاتا بىلەن بالىلارنى يېڭىباشتىن ئىناقلاشتۇرۇپ، ئىتائەتسىزلەرنى ھەققانىيلارنىڭ دانا يولىغا قايتۇرۇپ، خەلقنى پەرۋەردىگارنىڭ خىزمىتىنى قىلىشقا تەييار قىلىدۇ.

¹⁸_ مەن سۆزۈڭگە قانداقمۇ ئىشىنىمەن؟ مېنىڭمۇ ھەم ئايالىمنىڭمۇ يېشى بىر يەرگە بېرىپ قالغان تۇرسا، _ دېدى زىكىرىيا پەرىشتىگە. ¹⁹پەرىشتە:

_ مەن خۇدانىڭ ھۇزۇرىدىكى جەبرائىل بولىمەن. مېنى خۇدا ساڭا بۇ خۇش خەۋەرنى يەتكۈزۈشكە ئەۋەتتى. ²⁰ۋاقىت-سائىتى كەلگەندە، سۆزلىرىم چوقۇم ئەمەلگە ئاشىدۇ. بىراق سۆزۈمگە ئىشەنمىگەنلىكىڭ ئۈچۈن تىلىڭ تۇتۇلىدۇ. ئېيتقانلىرىم ئەمەلگە ئاشمىغۇچە زۇۋانغا كەلمەيسەن، _ دېدى ۋە كۆزدىن غايىب بولدى.

²¹بۇ چاغدا زىكىرىيانى كۈتۈپ تۇرغانلار ئۇنىڭ مۇقەددەس جايدا نېمە ئۈچۈن بۇنچىۋالا كېچىككەنلىكىنى چۈشەنمەي ھەيران بولۇشتى. ²²ئۇ مۇقەددەس جايدىن چىقىپ، گەپ قىلالماي، مەقسىتىنى قوللىرى ئارقىلىق ئىشارەت قىلىپ بىلدۈردى. بۇنىڭدىن كۆپچىلىك ئۇنىڭ مۇقەددەس جايدا بىرەر غايىبانە ئالامەتنى كۆرگەنلىكىنى چۈشەندى.

²³زىكىرىيا ئىبادەتخانىدىكى نۆۋەتچىلىك ۋاقتى توشۇشى بىلەنلا ئۆيىگە قايتتى. ²⁴دەرۋەقە، ئۇزۇن ئۆتمەي ئۇنىڭ ئايالى ئېلىزابېت ھامىلىدار بولدى. ئۇ بەش ئايغىچە تالا-تۈزگە چىقمىدى. ²⁵ئېلىزابېت: «پەرۋەردىگار ماڭا ياخشىلىق قىلىپ، مېنى خەلق ئالدىدا نومۇستىن قۇتقۇزدى» دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ دۇنياغا كېلىشىدىن بېشارەت

²⁶ئېلىزابېت ھامىلىدار بولۇپ ئالتە ئاي بولغاندا، خۇدا پەرىشتىسى جەبرائىلنى جەلىلىيە ئۆلكىسىنىڭ ناسىرە شەھىرىدە ياشايدىغان ۋە ²⁷پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادىدىن بولغان يۈسۈپ ئىسىملىك يىگىتكە توي چېيى ئىچكۈزۈلگەن بىر قىزنىڭ قېشىغا ئەۋەتتى. قىزنىڭ ئىسمى مەريەم ئىدى. ²⁸جەبرائىل مەريەمنىڭ ئالدىغا بېرىپ:

_ ئەي پەرۋەردىگارنىڭ شەپقىتىگە مۇيەسسەر بولغان قىز، سالام ساڭا، پەرۋەردىگار ساڭا ياردۇر! _ دېدى.

²⁹مەريەم بۇ سۆزلەردىن ھودۇقۇپ كەتتى ھەم بۇنداق سالاملىشىشنىڭ نېمە مەنىسى باردۇ، دەپ ئويلىدى. ³⁰جەبرائىل ئۇنىڭغا:

_ ئەي مەريەم، قورقمىغىن. سەن خۇدانىڭ شەپقىتىگە ئېرىشتىڭ. ³¹ھامىلىدار بولۇپ، بىر ئوغۇل تۇغىسەن. ئىسمىنى ئەيسا [مەنىسى «پەرۋەردىگار قۇتقۇزىدۇ»] قويغىن. ³²ئۇ ئۇلۇغ زات بولىدۇ، ئۇلۇغ خۇدا ئۇنى ئوغلۇم دەپ ئاتايدۇ. پەرۋەردىگار خۇدا ئۇنى ئەجدادى پادىشاھ داۋۇتنىڭ تەختىگە ئولتۇرغۇزىدۇ. ³³ئۇ ياقۇپنىڭ جەمەتى بولغان ئىسرائىللارنىڭ مەڭگۈ پادىشاھى بولىدۇ، ئۇنىڭ پادىشاھلىقى مەڭگۈلۈك بولىدۇ، _ دېدى.

³⁴_ مەن تېخى قىز تۇرسام، بۇ قانداقمۇ مۇمكىن بولسۇن؟ _ دەپ سورىدى مەريەم پەرىشتىدىن.

³⁵_ مۇقەددەس روھ سېنىڭ ۋۇجۇدۇڭغا چۈشىدۇ. ئۇلۇغ خۇدانىڭ كۈچ-قۇدرىتى ساڭا سايە بولۇپ يېقىنلىشىدۇ. شۇڭا سەندىن تۇغۇلىدىغان مۇقەددەس پەرزەنت خۇدانىڭ ئوغلى^* دەپ ئاتىلىدۇ. ³⁶تۇغقىنىڭ ئېلىزابېتقا قارا! كىشىلەر ئۇنى تۇغماس دەيتتى. ئۇ ھازىر شۇنچە ياشىنىپ قالغان بولسىمۇ، ئۇنىڭ ئوغۇلغا قورساق كۆتۈرگىنىگە ئالتە ئاي بولۇپ قالدى. ³⁷چۈنكى خۇدا قىلالمايدىغان ھېچقانداق ئىش يوق، _ دېدى جەبرائىل.

³⁸_ مەن پەرۋەردىگارنىڭ خىزمىتىگە تەييارمەن، دېگىنىڭىزدەك بولسۇن، _ دېدى مەريەم. شۇنىڭ بىلەن جەبرائىل ئۇنىڭ يېنىدىن كەتتى.

مەريەمنىڭ ئېلىزابېتنى يوقلىشى

³⁹ئۇزۇن ئۆتمەي، مەريەم ئالدىراش يولغا چىقىپ، يەھۇدىيە ئۆلكىسىنىڭ تاغلىق رايونىدىكى بىر شەھەرگە باردى. ⁴⁰ئۇ يەردە زىكىرىيانىڭ ئۆيىگە كىرىپ، ئېلىزابېتقا سالام بەردى. ^41‏-42ئېلىزابېت مەريەمنىڭ سالىمىنى ئاڭلىغاندا، قورسىقىدىكى بوۋاق سەكرەپ كەتتى. ئېلىزابېت مۇقەددەس روھقا چۆمۈپ، يۇقىرى ئاۋاز بىلەن مۇنداق دېدى:

_ ئاياللار ئىچىدە ئەڭ بەختلىك ئايالسەن، قورسىقىڭدىكى بوۋاقمۇ بەختلىكتۇر. ⁴³رەببىمنىڭ ئانىسى بولۇش سۈپىتىڭ بىلەن مېنى يوقلاپ كېلىشىڭگە مۇناسىپ ئەمەسمەن. ⁴⁴سالىمىڭ قۇلىقىمغا كىرگەندە، قورسىقىمدىكى بوۋاق سۆيۈنۈپ، سەكرەپ كەتتى. ⁴⁵سەن: «پەرۋەردىگار ماڭا بەرگەن ۋەدىسىنى جەزمەن ئەمەلگە ئاشۇرىدۇ» دەپ ئىشەنگەنلىكىڭ ئۈچۈن بەختلىكسەن!

مەريەمنىڭ پەرۋەردىگارغا ئوقۇغان مەدھىيەسى

⁴⁶مەريەممۇ خۇش بولۇپ مۇنداق دېدى:

«قەلبىمدىن ئۇلۇغلايمەن پەرۋەردىگارنى،

⁴⁷قۇتقۇزغۇچىم خۇدا خۇرسەن قىلدى مېنى.

⁴⁸ياد ئەتتى ئۇ مەندەك ئەرزىمەس بىر قۇلىنى،

ئەۋلادتىن ئەۋلادقىچە بەختلىك دەپ ئاتىلارمەن شۇندىن بېرى.

⁴⁹چۈنكى قادىر خۇدا مەن ئۈچۈن قىلدى ئۇلۇغ ئىشلارنى،

مۇقەددەستۇر ئۇنىڭ نامى.

⁵⁰مېھىر-شەپقەت قىلار ئۇ ئىخلاسمەنلەرگە

ئەۋلادتىن ئەۋلادقىچە.

⁵¹ئۇ كۈچلۈك قولىنى سوزۇپ، تارمار قىلدى

ھىيلە-مىكىرلىك تەكەببۇرلارنى.

⁵²تەختىدىن چۈشۈردى ئۇ كۈچلۈك ھۆكۈمدارلارنى،

كۆتۈردى ئەرزىمەسلەرنىڭ قەددىنى.

⁵³سورىغانلىرىنى بەردى ئېھتىياجلىقلارغا،

قۇرۇق قول قايتۇردى ئۇ بىز ئېھتىياجسىز دەپ قارىغان بايلارنى.

⁵⁴قىلغان ۋەدىسىنى ئېسىدە تۇتۇپ، بىز ئىسرائىللارغا رەھىم قىلدى.

⁵⁵چۈنكى ئۇ ئەجدادىمىز ئىبراھىم ھەم ئۇنىڭ ئەۋلادلىرىغا

‹ئەۋلادىڭغا مەڭگۈ مېھىر-شەپقەت كۆرسىتىمەن› دەپ ۋەدە قىلغانىدى.»

⁵⁶مەريەم ئېلىزابېتنىڭ يېنىدا ئۈچ ئايدەك تۇرۇپ، ئۆزىنىڭ ئۆيىگە قايتتى.

يەھيا پەيغەمبەرنىڭ دۇنياغا كېلىشى

⁵⁷ئېلىزابېتنىڭ ئاي-كۈنى توشۇپ، بىر ئوغۇل تۇغدى. ⁵⁸پەرۋەردىگارنىڭ ئۇنىڭغا شۇنچە كاتتا مېھىر-شەپقەت كۆرسەتكەنلىكىنى ئاڭلىغان قولۇم-قوشنىلىرى ۋە ئۇرۇق-تۇغقانلىرى ئۇنىڭ بىلەن بىرلىكتە خۇشاللىققا چۆمدى.

⁵⁹بوۋاق تۇغۇلۇپ سەككىز كۈن بولغاندا، ئۇرۇق-تۇغقانلار كېلىپ، بالىنىڭ خەتنىسىنى قىلىپ، ئۇنىڭغا زىكىرىيا دەپ ئاتىسىنىڭ ئىسمىنى قويماقچى بولۇشتى. ⁶⁰بىراق ئانىسى:

_ ياق! ئىسمى يەھيا بولسۇن، _ دېدى.

⁶¹_ بولمايدۇ! ئۇرۇق-جەمەتىڭىز ئىچىدە بۇنداق ئىسىمدىكىلەر يوققۇ! _ دېيىشتى ئۇرۇق-تۇغقانلار قارشى تۇرۇپ.

⁶²ئاندىن ئۇلار بالىنىڭ ئاتىسىدىن پەرزەنتىگە نېمە ئىسىم قويۇشنى خالايدىغانلىقىنى ئىشارەت بىلەن سوراشتى. ⁶³زىكىرىيا بىر پارچە تاختاينى ئەكەلدۈرۈپ، «ئىسمى يەھيا بولسۇن» دەپ يازدى. كۆپچىلىك ئىنتايىن ھەيران قېلىشتى. ⁶⁴دەل شۇ چاغدا زىكىرىيا قايتا زۇۋانغا كېلىپ، خۇداغا مەدھىيە ئوقۇشقا باشلىدى. ⁶⁵كۆپچىلىك خۇدانىڭ بۇ مۆجىزىسىنى كۆرۈپ، قورقۇپ كېلىشتى. بۇ خەۋەر يەھۇدىيە ئۆلكىسىنىڭ تاغلىق رايونلىرىغا تارقالدى. ⁶⁶بۇ ئىشتىن خەۋەر تاپقۇچىلار: «بۇ بالا كەلگۈسىدە قانداق ئادەم بولار؟» دەپ ئويلاشتى. چۈنكى پەرۋەردىگارنىڭ كۈچ-قۇدرىتى ئۇنىڭغا يار ئىدى.

زىكىرىيانىڭ قۇتقۇزۇلۇش ھەققىدىكى سۆزلىرى

⁶⁷ئاندىن يەھيانىڭ ئاتىسى زىكىرىيا مۇقەددەس روھقا چۆمۈپ، خۇدادىن كەلگەن ۋەھىينى يەتكۈزدى:

⁶⁸«پەرۋەردىگارغا، يەنى ئىسرائىللار ئېتىقاد قىلىپ كەلگەن خۇداغا مەدھىيەلەر بولسۇن!

چۈنكى ئۇ شاپائەت قىلىپ، خەلقىنى قۇتقۇزدى.

⁶⁹خۇدا ئۆزىنىڭ خىزمەتكارى بولغان پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادىدىن بىر كۈچلۈك قۇتقۇزغۇچى تىكلىدى.

⁷⁰خۇدا بۇ قۇتقۇزغۇچىنى بۇرۇن مۇقەددەس پەيغەمبەرلىرى ئارقىلىق ۋەدە قىلغانىدى.

⁷¹ئۇ ئۆزىنىڭ ۋەدىسى بويىچە بىزنى دۈشمەنلىرىمىزدىن ۋە بىزنى يامان كۆرىدىغانلاردىن قۇتقۇزىدۇ.

⁷²ئەجدادلىرىمىزغا ئىلتىپات ئەيلەپ،

مۇقەددەس ئەھدىسىنى ئېسىگە ئالدى.

⁷³خۇدا ئەجدادىمىز ئىبراھىمغا ۋەدە قىلدى.

⁷⁴ئۇ بىزنى دۈشمەنلىرىمىزدىن قۇتقۇزۇش ھەققىدە قەسەم قىلدى.

ئەمدى بىز ئۇنىڭ خىزمىتىنى ئىخلاسمەنلىك بىلەن قىلىپ،

⁷⁵ئۇنىڭ ھۇزۇرىدا ئۆمۈر بويى پاكلىق ۋە ھەققانىيلىق بىلەن ياشايمىز.

⁷⁶ئەي بالام، ساڭا كەلسەك،

سەنمۇ ئۇلۇغ خۇدانىڭ پەيغەمبىرى دەپ ئاتىلىسەن.

چۈنكى سەن رەببىمىز مەسىھنىڭ ئالدىدا مېڭىپ، ئۇنىڭ يوللىرىنى تەييارلايسەن.

⁷⁷خۇدانىڭ خەلقىگە: ‹گۇناھلىرىڭلار كەچۈرۈم قىلىنىپ قۇتقۇزۇلىسىلەر!› دەپ ئۇقتۇرىسەن.

⁷⁸خۇدايىمىز شەپقەتلىك ۋە رەھىمدىلدۇر.

ئۇ بىزگە ئەرشتىن تاڭ شەپىقىنى ئېلىپ كېلىدۇ.

⁷⁹ئۇ قاراڭغۇلۇق ۋە ئۆلۈم كۆلەڭگىسىدە ياشاۋاتقان بىزلەرگە نۇرىنى چاچىدۇ

ۋە بىزلەرنى ئامانلىق يولىغا باشلايدۇ.»

⁸⁰يەھيا كۈندىن-كۈنگە چوڭ بولۇپ، روھىي جەھەتتىن يېتىلدى. ئۇ ئىسرائىل خەلقىنىڭ خىزمىتىنى قىلىدىغان ۋاقتى كەلگۈچە چۆللەردە ياشىدى.

2

ھەزرىتى ئەيسانىڭ دۇنياغا كېلىشى

¹يەھيا پەيغەمبەر تۇغۇلغان كۈنلەردە، رىم ئىمپېراتورى ئاۋغۇستۇس رىم ئىمپېرىيەسىدىكى بارلىق خەلقلەرنىڭ نوپۇسقا تىزىملىتىش ھەققىدە بۇيرۇق چۈشۈردى. ²تۇنجى قېتىملىق نوپۇس تىزىملاش كىرىنىيۇس سۈرىيە ئۆلكىسىگە باشلىق بولۇپ تۇرغان ۋاقتىدا ئېلىپ بېرىلغانىدى. ³چۈشۈرۈلگەن بۇيرۇق بويىچە، ھەممە ئادەم نوپۇسقا تىزىملىنىش ئۈچۈن ئۆز يۇرتلىرىغا قايتىشتى. ⁴شۇنىڭ بىلەن پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادىدىن بولغان يۈسۈپمۇ جەلىلىيە ئۆلكىسىدىكى ناسىرە شەھىرىدىن ئايرىلىپ، يەھۇدىيە ئۆلكىسىدىكى «داۋۇتنىڭ شەھىرى» دەپمۇ ئاتالغان بەيتلەھەمگە كەتتى. ⁵ئۇ بولغۇسى ئايالى مەريەمنىمۇ تىزىملىتىشقا بىللە ئېلىپ باردى. مەريەم ھامىلىدار ئىدى. ⁶ئۇلار بەيتلەھەمدە تۇرغان ۋاقتىدا مەريەمنىڭ ئاي-كۈنى توشۇپ قالدى. ⁷مەريەم تۇنجى ئوغلىنى تۇغۇپ، زاكىلاپ، ئوقۇرغا ياتقۇزدى. چۈنكى ئۇلارغا باشقا يەرلەردىن جاي چىقمىغانىدى.

پەرىشتىلەرنىڭ پادىچىلارغا كۆرۈنۈشى

⁸شۇ كۈنى كەچتە بەيتلەھەم ئەتراپىدىكى دالالاردا بەزى پادىچىلار كېچىدە پادىلىرىنى بېقىۋاتاتتى. ⁹ئۇلارغا پەرۋەردىگارنىڭ بىر پەرىشتىسى كۆرۈنۈپ، پەرۋەردىگارنىڭ پارلاق نۇرى ئۇلارنىڭ ئەتراپىنى يورۇتتى. ئۇلار ئىنتايىن قورقۇپ كەتتى. ¹⁰بىراق پەرىشتە ئۇلارغا:

_ قورقماڭلار! مەن سىلەرگە پۈتۈن خەلقنى خۇشال قىلىدىغان بىر خۇش خەۋەرنى يەتكۈزىمەن. ¹¹بۈگۈن «داۋۇتنىڭ شەھىرى»دە رەببىڭلار بولغان قۇتقۇزغۇچى مەسىھ^* دۇنياغا كەلدى! ¹²ئۇ يەرگە بارساڭلار، ئوقۇردا ياتقان زاكىلاقلىق بىر بوۋاقنى كۆرىسىلەر. ئۇ سىلەرگە بېرىلگەن بەلگىدۇر، _ دېدى.

¹³بىردىنلا ھېلىقى پەرىشتىنىڭ ئەتراپىدا باشقا نۇرغۇنلىغان پەرىشتىلەر پەيدا بولۇپ، خۇدانى مەدھىيەلەپ:

¹⁴«ئەرشئەلادىكى خۇداغا شان-شەرەپلەر بولسۇن!

ئۇنىڭ يەر يۈزىدىكى يېقىن كۆرگەن بەندىلىرىگە ئامانلىق بولسۇن!» دېيىشتى.

¹⁵پەرىشتىلەر ئۇلاردىن ئايرىلىپ ئاسمانغا چىقىپ كەتكەندىن كېيىن، پادىچىلار بىر-بىرىگە:

_ بەيتلەھەمگە بېرىپ، پەرۋەردىگار بىزگە ئۇقتۇرغان بۇ ۋەقەنى كۆرۈپ كېلەيلى، _ دېيىشتى.

¹⁶ئۇلار دەرھال بەيتلەھەمگە بېرىپ، مەريەم بىلەن يۈسۈپنى تېپىپ، ئوقۇردا ياتقان بوۋاقنى كۆردى. ¹⁷پادىچىلار ئەھۋالنى كۆرگەندىن كېيىن، پەرىشتە ئېيتقان بوۋاق ھەققىدىكى سۆزلەرنى كىشىلەرگە يەتكۈزدى. ¹⁸پادىچىلار يەتكۈزگەن خەۋەرنى ئاڭلىغانلارنىڭ ھەممىسى ھەيران قېلىشتى. ¹⁹مەريەم بۇ ئىشلارنى كۆڭلىگە پۈكۈپ، چوڭقۇر ئويلاندى. ²⁰پادىچىلار قايتىشىپ، خۇداغا مەدھىيە ئوقۇشتى. چۈنكى كۆرگەن ۋە ئاڭلىغانلىرىنىڭ ھەممىسى پەرىشتىنىڭ ئېيتقىنىدەك بولۇپ چىققانىدى.

ھەزرىتى ئەيسانى ئاتا-ئانىسىنىڭ خۇداغا ئاتىشى

²¹بوۋاق تۇغۇلۇپ سەككىزىنچى كۈنى خەتنىسى قىلىندى ۋە ئەيسا دەپ ئىسىم قويۇلدى. پەرىشتە بۇ ئىسىمنى ئۇنىڭغا ئۇ تېخى ئانىسىنىڭ قورسىقىغا تۆرەلمىگەن ۋاقتىدىلا قويغانىدى.

^22‏-23مەريەمنىڭ پاكلىنىش مۇددىتى توشقاندا، يۈسۈپ بىلەن مەريەم مۇسا پەيغەمبەرگە چۈشۈرۈلگەن تەۋرات قانۇنىدىكى «تۇنجى ئوغۇل خۇداغا مەنسۇپتۇر» دېگەن بەلگىلىمىگە ئاساسەن، بالىنى مەركىزىي ئىبادەتخانىدا خۇداغا ئاتاش ئۈچۈن يېرۇسالېمغا ئېلىپ باردى. ²⁴ئۇنىڭدىن باشقا، ئۇلار پەرۋەردىگارنىڭ تەۋراتتىكى ئەمرى بويىچە ئىككى پاختەك ياكى ئىككى ياش كەپتەرنى قۇربانلىق قىلىشى ئۈچۈن ئاپىرىشى كېرەك ئىدى.^*

²⁵شۇ چاغلاردا يېرۇسالېمدا شىمون ئىسىملىك بىر كىشى بار ئىدى. ھەققانىي ۋە تەقۋادار بولغان بۇ ئادەم خۇدانىڭ ئىسرائىللارغا تەسەللى بېرىدىغان قۇتقۇزغۇچىنى ئەۋەتىشىنى ئىنتىزارلىق بىلەن كۈتەتتى. مۇقەددەس روھ ئۇنىڭغا يار ئىدى. ²⁶ئۇ مۇقەددەس روھتىن كەلگەن ۋەھىيدىن ئۆزىنىڭ ھايات ۋاقتىدا پەرۋەردىگار تاللىغان قۇتقۇزغۇچى مەسىھنى كۆرەلەيدىغانلىقىنى بىلگەنىدى. ²⁷بالىنىڭ ئاتا-ئانىسى ئىبادەتخانىغا بارغان كۈنى، مۇقەددەس روھ شىموننىمۇ ئىبادەتخانىغا باشلاپ باردى. ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئاتا-ئانىسى بالىنى ئىبادەتخانىغا ئېلىپ كىرىپ، تەۋراتتا بەلگىلەنگەن مۇراسىمنى ئادا قىلماقچى بولۇۋاتقاندا، ²⁸شىمون ئۇلارنىڭ ئالدىغا بېرىپ بالىنى قۇچىقىغا ئېلىپ، خۇداغا مۇنداق مەدھىيە ئوقۇدى:

²⁹«ئى ئىگەم، سۆزۈڭدە تۇرۇپسەن.

ئەمدى بۇ ئالەمدىن كەتسەم، رازىمەن.

³⁰چۈنكى دېگىنىڭدەك ئۆز كۆزۈم بىلەن كۆردۈم

³¹پۈتۈن ئىنسانلارغا ھازىرلىغان قۇتقۇزغۇچىڭنى.

³²ئۇ سېنى يەھۇدىي ئەمەسلەرگە نامايان قىلىدىغان نۇردۇر،

خەلقىڭ ئىسرائىللارنىڭ شان-شەرىپىدۇر!»

³³بالىنىڭ ئاتا-ئانىسى شىموننىڭ بالا ھەققىدە ئېيتقانلىرىغا ھەيران قېلىشتى. ³⁴شىمون ئۇلارغا بەخت تىلەپ، مەريەمگە مۇنداق دېدى:

_ قاراڭلار، بۇ بالا ئىسرائىلىيەدىكى نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ ھالاك بولۇشى ۋە نۇرغۇن كىشىلەرنىڭ قۇتقۇزۇلۇشى ئۈچۈن سەۋەبچى بولىدۇ ھەم نۇرغۇن ئادەملەرنىڭ ھاقارەتلەش نىشانى بولىدۇ. ³⁵شۇنىڭ بىلەن كىشىلەرنىڭ كۆڭلىدىكى مەخپىي غەرەزلىرى ئاشكارىلىنىدۇ. قەلبىڭ قىلىچ تىقىلغاندەك ئازابلىنىدۇ.

³⁶ئىبادەتخانىدا ھاننا ئىسىملىك ياشانغان بىر ئايال پەيغەمبەرمۇ بار بولۇپ، ئۇ ئاشېر قەبىلىسىدىن بولغان پانۇئىلنىڭ قىزى ئىدى. ئۇ توي قىلغان بولۇپ، ئېرى بىلەن يەتتە يىل ياشىغاندىن كېيىن، ³⁷تۇل قالغانىدى. ئۇ 84 ياشقا كىرگەن بولۇپ، ئىبادەتخانىنىڭ ھويلىلىرىدىن چىقمايتتى. ئۇ كېچە-كۈندۈز روزا تۇتۇپ، دۇئا قىلىپ، خۇداغا ئىبادەت قىلاتتى. ³⁸شىمون گېپىنى تۈگىتىشى بىلەن ھاننا يېتىپ كېلىپ خۇداغا شۈكۈر ئېيتتى، ھەمدە ئىسرائىللارنىڭ قۇتقۇزۇلۇشىنى كۈتۈۋاتقان بارلىق كىشىلەرگە بالا توغرىسىدا سۆز قىلدى.

³⁹يۈسۈپ بىلەن مەريەم تەۋراتتا بەلگىلەنگەن ئىشلارنىڭ ھەممىسىنى ئادا قىلغاندىن كېيىن، جەلىلىيە ئۆلكىسىدىكى يۇرتى ناسىرە شەھىرىگە قايتتى. ⁴⁰بالا چوڭ بولغانسېرى ساغلام ۋە ئەقىل-پاراسەتلىك بولۇپ يېتىشتى. خۇدانىڭ مېھىر-شەپقىتىمۇ ئۇنىڭغا يار بولدى.

ياش ئەيسا ئىبادەتخانىدا

⁴¹ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئاتا-ئانىسى ھەر يىلى ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىدا^* يېرۇسالېمغا باراتتى. ⁴²ھەزرىتى ئەيسا 12 ياشقا كىرگەن يىلى، ئۇلار ئۇنى ئېلىپ، ئادىتى بويىچە يېرۇسالېمغا يەنە باردى. ⁴³ھېيت تۈگىگەندىن كېيىن، ئاتا-ئانىسى ئۆيىگە قاراپ يول ئالدى، ھەزرىتى ئەيسا بولسا يېرۇسالېمدا قالدى. بۇ ئىشتىن ئاتا-ئانىسىنىڭ خەۋىرى يوق ئىدى، ⁴⁴چۈنكى ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى ھەمراھلىرى بىلەن بىرگە كېلىۋاتىدۇ دەپ ئويلىغانىدى. بىر كۈن يول يۈرگەندىن كېيىن، ئۇلار ئۇرۇق-تۇغقان ۋە دوست-بۇرادەرلىرى ئارىسىدىن ئۇنى ئىزدەشكە باشلىدى. ⁴⁵ئوغلىنى ئىزدەپ تاپالمىغاندىن كېيىن، كەينىگە يېنىپ يېرۇسالېمغا بېرىپ ئىزدىدى.

⁴⁶ئۈچ كۈندىن كېيىن ئوغلىنى مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ھويلىسىدا تەۋرات ئۇستازلىرىنىڭ ئارىسىدا ئولتۇرۇپ، ئۇلارنىڭ تەلىملىرىنى ئاڭلاپ، ئۇلاردىن سوئال سوراۋاتقان يېرىدىن تاپتى. ⁴⁷ئۇنىڭ سۆزلىرىنى ئاڭلىغانلارنىڭ ھەممىسى ئۇنىڭ ئەقلىگە ۋە بەرگەن جاۋابلىرىغا ھەيران قېلىشتى. ⁴⁸ئاتا-ئانىسىمۇ بۇنى كۆرۈپ ناھايىتى ھەيران قېلىشتى، بىراق ئانىسى ئۇنىڭغا:

_ ۋاي بالام، نېمىشقا بىزگە ئۇقتۇرماي قېلىپ قالدىڭ؟ داداڭ ئىككىمىز سەندىن بەك ئەنسىرىدۇق، سېنى ئىزدىمىگەن يېرىمىز قالمىدى! _ دېدى.

⁴⁹_ مېنى ئىزدىشىڭلارنىڭ نېمە ھاجىتى؟ ئەجەبا، سىلەر مېنىڭ ئاتامنىڭ ئۆيىدە بولۇشۇم كېرەكلىكىنى بىلمەمتىڭلار؟ _ دەپ جاۋاب بەردى ھەزرىتى ئەيسا. ⁵⁰لېكىن ئۇلار بۇ سۆزنىڭ مەنىسىنى چۈشەنمىدى.

⁵¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلار بىلەن ناسىرە شەھىرىگە قايتتى. ئۇ ھەرقانداق ئىشتا ئاتا-ئانىسىنىڭ گېپىگە كىرەتتى. ئانىسى يۈز بەرگەن بۇ ئىشلارنىڭ ھەممىسىنى كۆڭلىدە ساقلىدى. ⁵²شۇنداق قىلىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ بويى ئۆسۈپ، ئەقىل-پاراسىتى يېتىلىپ، خۇدانىڭ ۋە كىشىلەرنىڭ زوقىنى كەلتۈردى.

3

يەھيا پەيغەمبەرنىڭ تەلىم بېرىشى

^1‏-2رىم ئىمپېراتورى تىبېرىيۇسنىڭ 15-يىلى، خۇدادىن چۆلدە ياشاۋاتقان زىكىرىيانىڭ ئوغلى يەھياغا ۋەھىي كەلدى. ئۇ چاغدا يەھۇدىيە ئۆلكىسىگە پونتىي پىلاتۇس باشلىق ئىدى. ھىرود جەلىلىيە ئۆلكىسىنى، ھىرودنىڭ ئاكىسى فىلىپ ئىتۇرىيە ۋە تراخونىتىس ئۆلكىلىرىنى، لىسانياس ئابىلىنىي ئۆلكىسىنى باشقۇراتتى. ھانناندىن كېيىن قاياپا باش روھانىي بولغانىدى. ³يەھيا پەيغەمبەر خۇدادىن كەلگەن ۋەھىي بويىچە ئىئوردان ۋادىسىدىكى رايونلارنى كېزىپ يۈرۈپ:

_ يامان يوللىرىڭلاردىن يېنىپ، توۋا قىلىڭلار! توۋا قىلغانلىقىڭلارنى بىلدۈرۈش ئۈچۈن چۆمۈلدۈرۈشنى قوبۇل قىلىڭلار. شۇنداق قىلساڭلار، خۇدا گۇناھىڭلارنى كەچۈرۈم قىلىدۇ! _ دەپ تەلىم بەردى.

⁴بۇ ھەققىدە يەشايا پەيغەمبەر مۇقەددەس يازمىلاردا مۇنداق دەپ يازغانىدى:

«چۆللۈكتە بىر كىشى:

‹رەببىمىزگە يول ھازىرلاڭلار،

ئۇنىڭ يوللىرىنى تۈزلەڭلار،

⁵ھەممە جىلغىلار تولدۇرۇلسۇن،

بارلىق تاغ-ئېدىرلار تۈزلەنسۇن،

ئەگرى يوللار تۈز بولسۇن،

كاتاڭلار ئوڭشالسۇن.

⁶شۇندىلا پۈتۈن جاھان

خۇدانىڭ قۇتقۇزۇشىنى كۆرىدۇ!› دەپ توۋلايدۇ.»

⁷كىشىلەر يەھيا پەيغەمبەرنىڭ چۆمۈلدۈرۈشىنى قوبۇل قىلىش ئۈچۈن ئۇنىڭ ئالدىغا توپ-توپ بولۇپ كېلىشتى. بىراق يەھيا پەيغەمبەر ئۇلارغا:

_ ئەي ساختىپەز يىلانلار، گۇناھىڭلارغا توۋا قىلماي، خۇدادىن كېلىدىغان غەزەپتىن قېچىپ قۇتۇلۇش ئۈچۈن چۆمۈلدۈرۈشنى قوبۇل قىلايلى، دېگىنىڭلار قانداق گەپ؟! ⁸ئەگەر «گۇناھلىرىمىزغا توۋا قىلدۇق» دېسەڭلار، ئۇنى ئەمەللىرىڭلار ئارقىلىق ئىسپاتلاڭلار. سىلەر ئۆزۈڭلارچە: «بىز ئىبراھىمنىڭ ئەۋلادى بولغانلىقىمىز ئۈچۈن، خۇدا گۇناھلىرىمىزنى چوقۇم كەچۈرىدۇ» دەپ ئويلاپ يۈرمەڭلار! چۈنكى سىلەرگە ئېيتىپ قويايكى، خۇدا ئەجدادىمىز ئىبراھىمغا مۇشۇ تاشلاردىنمۇ پەرزەنتلەرنى يارىتىپ بېرەلەيدۇ. ⁹پالتا دەرەخنىڭ يىلتىزىغا يېقىنلاشتى، ياخشى مېۋە بەرمەيدىغان دەرەخلەر كېسىلىپ ئوتقا تاشلىنىدۇ، _ دېدى.

¹⁰كۆپچىلىك ئۇنىڭدىن:

_ ئۇنداقتا، بىز قانداق قىلىشىمىز كېرەك؟ _ دەپ سوراشتى.

¹¹_ ئىككى قۇر كىيىمى بارلار بىر قۇرىنى يوقلارغا بەرسۇن، يەيدىغىنى بارلارمۇ شۇنداق قىلسۇن، _ دەپ جاۋاب بەردى يەھيا پەيغەمبەر.

¹²بەزى باجگىرلارمۇ چۆمۈلدۈرۈشنى قوبۇل قىلغىلى يەھيا پەيغەمبەرنىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ ئۇستاز، بىز قانداق قىلىمىز؟ _ دەپ سورىدى.

¹³_ بەلگىلەنگەندىن ئارتۇق باج ئالماڭلار، _ دېدى يەھيا پەيغەمبەر ئۇلارغا.

¹⁴بەزى لەشكەرلەرمۇ ئۇنىڭدىن:

_ بىزچۇ، بىز قانداق قىلىشىمىز كېرەك؟ _ دەپ سوراشتى. يەھيا پەيغەمبەر ئۇلارغا:

_ باشقىلارنىڭ پۇلىنى زورلۇق ياكى تۆھمەتلەر بىلەن ئېلىۋالماڭلار. ئىش ھەققىڭلارغا رازى بولۇڭلار، _ دېدى.

¹⁵خەلق قۇتقۇزغۇچى مەسىھنىڭ كېلىشىنى ئۈمىد بىلەن كۈتمەكتە ئىدى. ھەممەيلەن يەھيا پەيغەمبەرنى كۆرۈپ، ئىچىدە «قۇتقۇزغۇچى مۇشۇ كىشىمىدۇ؟» دەپ ئويلاشتى. ¹⁶شۇنىڭ ئۈچۈن يەھيا پەيغەمبەر ئۇلارغا:

_ مەن سىلەرنى پەقەت سۇغىلا چۆمۈلدۈرىمەن، لېكىن مەندىن كېيىن تېخىمۇ قۇدرەتلىك بىرى كېلىدۇ. مەن ھەتتا ئۇنىڭ چورۇقىنىڭ يىپلىرىنى يېشىشكىمۇ لايىق ئەمەسمەن. ئۇ سىلەرنى مۇقەددەس روھقا ھەم ئوتقا چۆمۈلدۈرىدۇ. ¹⁷ئۇ خاماندىكى بۇغداينى قولىدىكى كۈرەك بىلەن ئايرىپ، ئۇنى ئامباردا ساقلايدۇ، سامىنىنى بولسا ئۆچمەس ئوتتا كۆيدۈرىدۇ، _ دېدى.

¹⁸يەھيا پەيغەمبەر ھەر خىل يوللار بىلەن خەلققە نەسىھەت قىلدى ۋە خۇش خەۋەر يەتكۈزدى. ¹⁹ئۇنىڭدىن باشقا، يەھيا پەيغەمبەر ھىرودنى ئۆگەي ئاكىسىنىڭ ئايالى ھىرودىيەنى تارتىۋالغانلىقى ۋە نۇرغۇنلىغان يامان ئىشلارنى قىلغانلىقى ئۈچۈن ئەيىبلىدى. ²⁰نەتىجىدە، ھىرود تېخىمۇ يامان ئىشتىن بىرنى قىلدى، يەنى يەھيا پەيغەمبەرنى زىندانغا تاشلىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ چۆمۈلدۈرۈلۈشى

²¹يەھيا پەيغەمبەر زىندانغا تاشلىنىشتىن بۇرۇن نۇرغۇن ئادەم ئۇنىڭدىن چۆمۈلدۈرۈشنى قوبۇل قىلغانىدى. شۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسامۇ چۆمۈلدۈرۈشنى قوبۇل قىلدى. ئۇ دۇئا قىلىۋاتقاندا، ئاسمان يېرىلىپ، ²²مۇقەددەس روھ كەپتەر ھالىتىدە ئاسماندىن چۈشۈپ، ئۇنىڭ ئۈستىگە قوندى. ئاندىن ئەرشتىن خۇدانىڭ: «سەن مېنىڭ سۆيۈملۈك ئوغلۇم، مەن سەندىن ئىنتايىن خۇرسەنمەن!» دېگەن ئاۋازى ئاڭلاندى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ نەسەبنامىسى

²³ھەزرىتى ئەيسا خۇدا يولىدا خىزمەت قىلىشقا كىرىشكەن ۋاقتىدا ئوتتۇز ياشلاردا ئىدى. كىشىلەرنىڭ نەزىرىدە ئۇ يۈسۈپنىڭ ئوغلى ئىدى. يۈسۈپ ئەلىنىڭ ئوغلى، ²⁴ئەلى مەتتاتنىڭ ئوغلى، مەتتات لاۋىينىڭ ئوغلى، لاۋىي مالكىينىڭ ئوغلى، مالكىي يانناينىڭ ئوغلى، يانناي يۈسۈپنىڭ ئوغلى، ²⁵يۈسۈپ ماتاتىيانىڭ ئوغلى، ماتاتىيا ئاموسنىڭ ئوغلى، ئاموس ناھۇمنىڭ ئوغلى، ناھۇم ھېسلىنىڭ ئوغلى، ھېسلى ناغاينىڭ ئوغلى، ²⁶ناغاي ماھاتنىڭ ئوغلى، ماھات ماتاتىيانىڭ ئوغلى، ماتاتىيا شىمىينىڭ ئوغلى، شىمىي يوسېخنىڭ ئوغلى، يوسېخ يۇدانىڭ ئوغلى، ²⁷يۇدا يوئاناننىڭ ئوغلى، يوئانان رېسانىڭ ئوغلى، رېسا زىرۇببابەلنىڭ ئوغلى، زىرۇببابەل شىئالتېلنىڭ ئوغلى، شىئالتېل نەرىينىڭ ئوغلى، ²⁸نەرىي مالكىينىڭ ئوغلى، مالكىي ئادىنىڭ ئوغلى، ئادى قوسامنىڭ ئوغلى، قوسام ئەلمادامنىڭ ئوغلى، ئەلمادام ئېرنىڭ ئوغلى، ²⁹ئېر يوشۇۋانىڭ ئوغلى، يوشۇۋا ئەلىئەزەرنىڭ ئوغلى، ئەلىئەزەر يورىمنىڭ ئوغلى، يورىم مەتتاتنىڭ ئوغلى، مەتتات لاۋىينىڭ ئوغلى، ³⁰لاۋىي شىموننىڭ ئوغلى، شىمون يەھۇدانىڭ ئوغلى، يەھۇدا يۈسۈپنىڭ ئوغلى، يۈسۈپ يونامنىڭ ئوغلى، يونام ئەلياقىمنىڭ ئوغلى، ³¹ئەلياقىم مېلىيانىڭ ئوغلى، مېلىيا مەننانىڭ ئوغلى، مەننا ماتاتانىڭ ئوغلى، ماتاتا ناتاننىڭ ئوغلى، ناتان داۋۇتنىڭ ئوغلى، ³²داۋۇت يىشاينىڭ ئوغلى، يىشاي ئوبېدنىڭ ئوغلى، ئوبېد بوئازنىڭ ئوغلى، بوئاز سالموننىڭ ئوغلى، سالمون ناخشوننىڭ ئوغلى، ناخشون ئاممىنادابنىڭ ئوغلى، ³³ئاممىناداب رامنىڭ ئوغلى، رام خەزروننىڭ ئوغلى، خەزرون پەرەسنىڭ ئوغلى، پەرەس يەھۇدانىڭ ئوغلى، ³⁴يەھۇدا ياقۇپنىڭ ئوغلى، ياقۇپ ئىسھاقنىڭ ئوغلى، ئىسھاق ئىبراھىمنىڭ ئوغلى، ئىبراھىم تەراھنىڭ ئوغلى، تەراھ ناخورنىڭ ئوغلى، ³⁵ناخور سىرۇگنىڭ ئوغلى، سىرۇگ رىئۇنىڭ ئوغلى، رىئۇ پەلەگنىڭ ئوغلى، پەلەگ ئېبەرنىڭ ئوغلى، ئېبەر شەلاخنىڭ ئوغلى، ³⁶شەلاخ كېناننىڭ ئوغلى، قېنان ئارپاكشادنىڭ ئوغلى، ئارپاكشاد سامنىڭ ئوغلى، سام نۇھنىڭ ئوغلى، نۇھ لەمەكنىڭ ئوغلى، ³⁷لەمەك مىتۇشەلاخنىڭ ئوغلى، مىتۇشەلاخ خانوكنىڭ ئوغلى، خانوك يەرەدنىڭ ئوغلى، يەرەد ماھالالئېلنىڭ ئوغلى، ماھالالئېل كېناننىڭ ئوغلى، ³⁸قېنان ئەنوشنىڭ ئوغلى، ئەنوش سېتنىڭ ئوغلى، سېت ئادەمئاتىنىڭ ئوغلى، ئادەمئاتا بولسا، خۇدانىڭ ئوغلى ئىدى.

4

ھەزرىتى ئەيسانىڭ سىنىلىشى

¹ھەزرىتى ئەيسا مۇقەددەس روھقا چۆمۈپ، ئىئوردان دەرياسىدىن قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، مۇقەددەس روھ ئۇنى چۆل-باياۋانغا ئېلىپ باردى. ²ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردە قىرىق كۈن شەيتان تەرىپىدىن سىنالدى. ئۇ بۇ جەرياندا ھېچ نەرسە يېمىدى. ۋاقىت توشقاندا، ئۇنىڭ قورسىقى تازا ئاچقانىدى. ³بۇنى بىلگەن شەيتان ئۇنىڭغا:

_ ئەگەر سەن راستتىنلا خۇدانىڭ ئوغلى بولساڭ، مۇشۇ تاشنى نانغا ئايلاندۇرۇپ يە! _ دېدى. ⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا جاۋابەن:

_ تەۋراتتا: «ئىنسان پەقەت نان بىلەنلا ياشىمايدۇ» دەپ يېزىلغان، _ دېدى.

⁵شەيتان يەنە ئۇنى ئېگىز بىر جايغا ئېلىپ چىقىپ، ئۇنىڭغا كۆزنى يۇمۇپ ئاچقۇچە دۇنيادىكى بارلىق دۆلەتلەرنى كۆرسىتىپ:

^6‏-7_ ئەگەر ماڭا سەجدە قىلساڭ، مانا بۇ دۆلەتلەرگە ھۆكۈمرانلىق قىلىش ھوقۇقىنى ۋە ئۇنىڭدىن ئىگە بولىدىغان شان-شەرەپنى ساڭا بېرىمەن. چۈنكى بۇلارنىڭ ھەممىسى ماڭا تاپشۇرۇلدى. مەن ئۇنى كىمگە بېرىشنى خالىسام، شۇنىڭغا بېرىمەن، _ دېدى. ⁸ھەزرىتى ئەيسا جاۋاب بېرىپ، مۇنداق دېدى:

_ تەۋراتتا: «پەرۋەردىگارىڭلار خۇداغا ئىبادەت قىلىڭلار، پەقەت ئۇنىڭغىلا خىزمەت قىلىڭلار!» دېيىلگەن.

⁹ئاندىن شەيتان ھەزرىتى ئەيسانى يېرۇسالېمغا ئېلىپ باردى ۋە ئۇنى مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ئەڭ ئېگىز جايىغا ئېلىپ چىقىپ، مۇنداق دېدى:

_ خۇدانىڭ ئوغلى بولساڭ، مۇشۇ يەردىن سەكرەپ باققىنا! ¹⁰چۈنكى زەبۇردا:

«پەرۋەردىگار ئەمر بېرەر سەن ئۈچۈن پەرىشتىلىرىگە،

ئۇلار قوغدار سېنى.

¹¹يۈرەر پەرىشتىلەر سېنى كۆتۈرۈپ قوللىرىدا،

ئۇرۇلۇپ كەتمىسۇن دەپ پۇتلىرىڭ بىرەر تاشقا» دەپ يېزىلغان ئەمەسمۇ؟

¹²_ تەۋراتتا: «پەرۋەردىگارىڭلار خۇدانى سىناپ بېقىشقا بولمايدۇ!» دەپمۇ يېزىلغان، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

¹³شەيتان ھەر خىل ئۇسۇلدا ھەزرىتى ئەيسانى سىناپ ئازدۇرالمىغاندىن كېيىن، ئۇنى ۋاقتىنچە تاشلاپ كېتىپ قالدى.

ھەزرىتى ئەيسا جەلىلىيە ئۆلكىسىدە

¹⁴ھەزرىتى ئەيسا مۇقەددەس روھنىڭ كۈچ-قۇدرىتىگە چۆمگەن ھالدا جەلىلىيە ئۆلكىسىگە قايتىپ كەلدى. ئۇزۇن ئۆتمەي، ئۇنىڭ نامى شۇ ئەتراپتىكى رايونلارغا تارقالدى. ¹⁵ئۇ ئىبادەتخانىلاردا كىشىلەرگە تەلىم بېرىپ، ئۇلارنىڭ ماختىشىغا سازاۋەر بولدى.

¹⁶ئۇ ئۆز يۇرتى ناسىرە شەھىرىگە كېلىپ، دەم ئېلىش كۈنى ئادەتتىكىدەك ئىبادەتخانىغا باردى. ئۇ ئۆرە تۇرۇپ مۇقەددەس يازمىلارنى ئوقۇماقچى بولغاندا، ¹⁷ئىبادەتخانا خىزمەتچىسى ئۇنىڭغا يەشايا پەيغەمبەرنىڭ يازمىسىنى بەردى. ئۇ يازمىنى ئېچىپ، تۆۋەندىكى ئايەتلەر يېزىلغان يەرنى تېپىپ ئوقۇدى:

¹⁸«پەرۋەردىگارنىڭ روھى مېنىڭ ۋۇجۇدۇمدىدۇر.

چۈنكى ئۇ مېنى كەمبەغەللەرگە خۇش خەۋەر يەتكۈزۈشكە تاللىدى.

ئۇ مېنى تۇتقۇنلارنىڭ ئازاد بولىدىغانلىقىنى،

قارىغۇلارنىڭ كۆرەلەيدىغانلىقىنى جاكارلاشقا،

ئېزىلگەنلەرنى ئەركىنلىككە ئېرىشتۈرۈشكە ۋە

¹⁹پەرۋەردىگارنىڭ شەپقەت يەتكۈزىدىغان يىلىنىڭ يېتىپ كەلگەنلىكىنى ئۇقتۇرۇشقا ئەۋەتتى.»

²⁰ھەزرىتى ئەيسا يازمىنى يېپىپ، ئىبادەتخانا خىزمەتچىسىگە قايتۇرۇپ بەرگەندىن كېيىن، تەلىم بەرگىلى ئولتۇردى. پۈتۈن ئىبادەتخانىدىكىلەر كۆزلىرىنى ئۇنىڭدىن ئۈزمەي قاراپ ئولتۇرۇشتى. ²¹ئۇ كۆپچىلىككە:

_ سىلەر ئاڭلىغان بۇ ئايەت بۈگۈن ئەمەلگە ئاشتى، _ دېدى.

²²بۇنى ئاڭلىغان كۆپچىلىك ئۇنىڭ ياخشى گېپىنى قىلىشتى ۋە ئۇنىڭ مېھىر-شەپقەتلىك سۆزلىرىگە ھەيران قېلىشتى. بىراق بەزىلەر:

_ قانداق گەپ؟ بۇ يۈسۈپنىڭ ئوغلى ئەمەسمۇ؟ _ دېيىشتى.

²³ھەزرىتى ئەيسا سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ:

_ سىلەر چوقۇم ماڭا «ئەي تېۋىپ، ئاۋۋال ئۆزۈڭنى ساقايت!» دېگەن تەمسىلنى ئەسلىتىپ، «كەپەرناھۇم شەھىرىدە ياراتقان مۆجىزىلىرىڭدىن خەۋەر تاپتۇق. ئەمدى ئۆز يۇرتۇڭدىمۇ بىرەر كارامەت كۆرسەتمەمسەن؟» دېمەكچى بولۇۋاتىسىلەر. ²⁴بىراق شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، ھېچقانداق پەيغەمبەر ئۆز يۇرتىدا ھەرگىز قارشى ئېلىنمايدۇ. ²⁵ئىلياس پەيغەمبەر ۋاقتىدا ئۇدا ئۈچ يىل ئالتە ئاي يامغۇر ياغماي، ئىسرائىلىيەنىڭ ھەممە يېرىدە قۇرغاقچىلىق يۈز بەرگەنىدى. ئۇ چاغدىمۇ ئاچارچىلىقتا قالغان نۇرغۇن بىچارە تۇل ئاياللار بولغانىدى. ²⁶بىراق خۇدا ئىلياس پەيغەمبەرنى ئۇلارغا ئەۋەتمەي، ئەكسىچە سىدون ۋىلايىتىنىڭ زارىفات شەھىرىدىكى يەھۇدىي بولمىغان بىر تۇل ئايالنىڭ قېشىغا ئەۋەتكەنىدى.

²⁷يەنە شۇنىڭغا ئوخشاش، ئېلىشا پەيغەمبەر زامانىدا ئىسرائىلىيەدە ماخاۋ كېسىلىگە^* گىرىپتار بولغانلار نۇرغۇن بولسىمۇ، لېكىن ئېلىشا پەيغەمبەر سۈرىيەلىك نائامان ئىسىملىك يەھۇدىي بولمىغان كىشىدىن باشقا ھېچكىمنى ساقايتمىغانىدى! _ دېدى.

²⁸ئىبادەتخانىدىكىلەر بۇ سۆزلەرنى ئاڭلاپ، دەرغەزەپكە كەلدى. ²⁹ئۇلار ئورۇنلىرىدىن تۇرۇشۇپ، ھەزرىتى ئەيسانى يار ئۈستىگە قۇرۇلغان بۇ شەھەرنىڭ سىرتىغا ھەيدەپ ئاپىرىپ، ياردىن يىقىتىپ ئۆلتۈرمەكچى بولۇشتى. ³⁰بىراق ھەزرىتى ئەيسا كىشىلەر ئارىسىدىن بىمالال مېڭىپ چىقىپ كەتتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ جىنلارنى ھەيدىشى

³¹ھەزرىتى ئەيسا جەلىلىيە ئۆلكىسىنىڭ كەپەرناھۇم شەھىرىگە قايتىپ باردى. ئۇ يەردە يەھۇدىيلارنىڭ دەم ئېلىش كۈنى ئىبادەتخانىغا بېرىپ، خەلققە تەلىم بەردى. ³²ئۇنىڭ تەلىملىرى ناھايىتى نوپۇزلۇق بولغانلىقى ئۈچۈن، ئۇنىڭ تەلىمىنى ئاڭلىغانلار ھەيران قېلىشتى. ³³ئىبادەتخانىدا جىن چاپلاشقان بىر كىشى بولۇپ، ئۇنىڭدىكى جىنلار:

³⁴_ ئەي ناسىرەلىك ئەيسا، نېمىشقا بىزگە چېقىلىسەن! بىزنى يوقاتماقچىمۇسەن؟ مەن سېنىڭ كىملىكىڭنى بىلىمەن. خۇدا ئەۋەتكەن مۇقەددەس بولغۇچىسەن! _ دەپ توۋلىدى.

³⁵بىراق ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭدىكى جىنغا بۇيرۇق قىلىپ:

_ ئاغزىڭنى يۇم، بۇ ئادەمنىڭ تېنىدىن چىق! _ دېدى. جىن ھېلىقى ئادەمنى كىشىلەر ئالدىدىلا يىقىتتى ۋە تېنىدىن چىقىپ كەتتى. لېكىن ئۇ ئادەم ھېچقانداق زەرەر كۆرمىدى. ³⁶بۇنىڭدىن ھەيران بولغان كۆپچىلىك بىر-بىرىگە:

_ ئۇنىڭ سۆزلىرى نېمىدېگەن كۈچلۈك! ئۇ دەرۋەقە جىنلارغا بۇيرۇق قىلىش نوپۇزى ۋە قۇدرىتىگە ئىگە ئىكەن! جىنلار راستتىنلا چىقىپ كەتتى، _ دېيىشتى. ³⁷شۇنىڭدىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسانىڭ نامى شۇ ئەتراپتىكى رايونلارغا تارقالدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ نۇرغۇن كېسەللەرنى ساقايتىشى

³⁸ھەزرىتى ئەيسا ئىبادەتخانىدىن چىقىپ سىمۇننىڭ ئۆيىگە باردى. سىمۇننىڭ قېيىنئانىسى كېسەل بولۇپ، قىزىتمىسى ئۆرلەپ كەتكەنىدى. شۇڭا ئۇلار ھەزرىتى ئەيسادىن ئۇنى ساقايتىپ بېرىشنى ئۆتۈنۈپ سورىدى. ³⁹ھەزرىتى ئەيسا كېسەل ئايالنىڭ يېنىغا بېرىپ، ئۇنىڭ قىزىتمىسىنىڭ يېنىشىنى بۇيرۇدى. قىزىتما شۇ ئان يېنىپ كەتتى. ئۇ ئايال دەرھال ئورنىدىن تۇرۇپ، ئۇلارنى كۈتۈشكە باشلىدى.

⁴⁰كۈن پېتىش ۋاقتىدا كىشىلەر ھەر خىل كېسەللەرگە گىرىپتار بولغان كىشىلەرنى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا ئېلىپ كېلىشتى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا قولىنى بىر-بىرلەپ تەگكۈزۈپ قويدى، ئۇلار ساقىيىپ كەتتى. ⁴¹كىشىلەرنىڭ تېنىدىن چىققان جىنلار: «سەن خۇدانىڭ ئوغلى!» دەيتتى. چۈنكى ئۇلار ئۇنىڭ قۇتقۇزغۇچى مەسىھ ئىكەنلىكىنى بىلەتتى. بىراق ھەزرىتى ئەيسا بولسا ئۇلارنى ئەيىبلەپ، ئۇلارنىڭ گەپ قىلىشىغا يول قويمىدى.

⁴²تاڭ ئاتقاندا ھەزرىتى ئەيسا شەھەردىن چىقىپ، تىنچ بىر جايغا كەتتى. كۆپچىلىك ئۇنى ئىزدەپ يۈرۈپ، ئاخىر تاپتى ۋە ئۇنى كەتكۈزمەي ئۆزلىرى بىلەن بىرگە تۇرغۇزماقچى بولۇشتى. ⁴³لېكىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ باشقا شەھەر-يېزىلارغىمۇ بېرىپ، خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا دائىر خۇش خەۋەرنى تارقىتىشىم كېرەك. چۈنكى خۇدا مېنى بۇ خىزمەت بىلەن ئەۋەتكەن، _ دېدى.

⁴⁴شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا يەھۇدىيلارنىڭ ھەرقايسى رايونلىرىدىكى ئىبادەتخانىلاردا تەلىم بەردى.

5

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تۇنجى قېتىم شاگىرت چاقىرىشى

¹بىر كۈنى ھەزرىتى ئەيسا گىنەسار كۆلىنىڭ بويىدا تۇراتتى. كىشىلەر ئۇنىڭدىن خۇدانىڭ سۆزىنى ئاڭلاش ئۈچۈن ئۇنىڭ ئەتراپىغا ئولاشتى. ²ھەزرىتى ئەيسا كۆل بويىدا تۇرغان ئىككى كېمىنى كۆردى. بېلىقچىلار كېمىدىن چۈشۈپ، قىرغاقتا تورلىرىنى يۇيۇشۇۋاتاتتى. ³ھەزرىتى ئەيسا بېلىقچى سىمۇننىڭ كېمىسىگە چىقىپ، ئۇنىڭدىن كېمىنى قىرغاقتىن سەل يىراقلىتىشنى تەلەپ قىلدى. ئاندىن ئۇ كېمىدە ئولتۇرۇپ خالايىققا تەلىم بەردى. ⁴تەلىم بېرىپ بولغاندىن كېيىن، سىمۇنغا:

_ كېمىنى چوڭقۇرراق يەرگە ھەيدەپ بېرىپ، تورلىرىڭلارنى سېلىپ، بېلىقىڭلارنى تۇتۇڭلار، _ دېدى.

⁵_ ئۇستازىم، بىز كېچىچە جاپا تارتىپ ھېچ نەرسە تۇتالمىدۇق، _ دېدى سىمۇن، _ بىراق دېگىنىڭىزگە بىنائەن تورنى تاشلىساق تاشلايلى.

⁶ئۇلار تور تاشلىغاندا، شۇ قەدەر كۆپ بېلىق تۇتتىكى، ھەتتا تورلىرى يىرتىلىشقا باشلىدى. ⁷ئۇلار باشقا كېمىدىكى شېرىكلىرىنى ياردەمگە چاقىرىشتى. ئۇلار كېلىپ، بېلىقلارنى ئىككى كېمىگە لىق قاچىلىۋىدى، كېمىلەر بېلىقنىڭ جىقلىقىدىن چۆكۈپ كەتكىلى تاس قالدى. ⁸بۇ ئىشنى كۆرگەن سىمۇن ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىدا تىزلىنىپ تۇرۇپ:

_ ئى رەببىم، مەندىن يىراقلىشىڭ، گۇناھكارمەن! _ دېدى. ⁹چۈنكى سىمۇن ۋە ئۇنىڭ شېرىكلىرى ئۆزلىرىنىڭ بۇنچىۋالا كۆپ بېلىق تۇتقانلىقلىرىدىن ھەيران بولۇشقانىدى. ¹⁰باشقا كېمىدىكى شېرىكلىرى، يەنى زەبەدىينىڭ ئوغۇللىرى بولغان ياقۇپ بىلەن يۇھاننامۇ ھەيران بولۇشتى. ھەزرىتى ئەيسا سىمۇنغا:

_ قورقما، بۇنىڭدىن كېيىن بېلىق تۇتۇشنىڭ ئورنىغا ماڭا ئادەم تۇتىسەن، _ دېدى.

¹¹ئۇلار كېمىنى قىرغاققا توختىتىپ، ھەممە نەرسىنى تاشلاپ، ھەزرىتى ئەيساغا ئەگىشىپ ماڭدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ماخاۋ كېسىلىنى ساقايتىشى

¹²بىر قېتىم ھەزرىتى ئەيسا مەلۇم بىر شەھەرگە بارغاندىن كېيىن، پۈتۈن بەدىنى ماخاۋ كېسىلىگە گىرىپتار بولغان بىر كىشى ئۇنى كۆرۈپلا، ئۇنىڭ ئايىغىغا يىقىلىپ:

_ ھەزرىتىم، بىلىمەنكى، خالىسىڭىز مېنى پاكلىيالايسىز! _ دەپ يالۋۇردى. ¹³ھەزرىتى ئەيسا قولىنى ئۇنىڭغا تەگكۈزۈپ تۇرۇپ:

_ خالايمەن، پاك بولغىن، _ دېۋىدى، ماخاۋ كېسىلى شۇ ئان ساقايدى. ¹⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ بۇ ئىشنى ھېچكىمگە تىنما. لېكىن ئۇدۇل مەركىزىي ئىبادەتخانىغا بېرىپ، تېنىڭنى روھانىيغا تەكشۈرت. ئاندىن كېسەلدىن ساقايغانلىقىڭنى باشقىلارغا ئىسپاتلاش ئۈچۈن مۇسا پەيغەمبەرنىڭ ئەمرى بويىچە ماخاۋ كېسىلىدىن ساقايغانلار قىلىشقا تېگىشلىك بولغان قۇربانلىقنى قىل، _ دەپ تاپىلىدى.

¹⁵گەرچە ھەزرىتى ئەيسا: «بۇ ئىشنى ھېچكىمگە تىنما» دېگەن بولسىمۇ، ھەزرىتى ئەيسا توغرىسىدىكى خەۋەر تېخىمۇ كۆپ كىشىلەرگە تارقالدى. نۇرغۇن خەلق ئۇنىڭ تەلىمىنى ئاڭلاش ۋە ئۆزلىرىنىڭ كېسەللىرىنى ساقايتىش ئۈچۈن ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىشتى. ¹⁶شۇڭا ھەزرىتى ئەيسا دۇئا قىلىش ئۈچۈن دائىم تىنچ يەرلەرگە باراتتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ گۇناھلارنى كەچۈرۈم قىلىش ھوقۇقى

¹⁷بىر كۈنى ھەزرىتى ئەيسا تەلىم بېرىۋاتاتتى، ئۇنىڭ ئاڭلىغۇچىلىرىنىڭ ئارىسىدا پەرىسىيلەر^* ۋە تەۋرات ئۇستازلىرىمۇ بار ئىدى. ئۇلار جەلىلىيە، يەھۇدىيە ئۆلكىلىرىنىڭ ھەرقايسى يېزا-قىشلاقلىرى ۋە يېرۇسالېمدىن كەلگەنىدى. پەرۋەردىگارنىڭ كۈچ-قۇدرىتى ئۇنىڭغا يار بولغاچقا، ئۇنىڭدا كېسەللەرنى ساقايتىش قۇدرىتى بار ئىدى. ¹⁸شۇ ئەسنادا بىرقانچە كىشى زەمبىلگە ياتقۇزۇلغان بىر پالەچ ئادەمنى كۆتۈرۈپ كېلىپ، ئۇنى ئۆينىڭ ئىچىدىكى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا ئېلىپ كىرىشكە تىرىشتى. ¹⁹بىراق ئادەمنىڭ تولىلىقىدىن كېسەلنى ئۆيگە ئەكىرەلمەي، ئۆگزىگە ئېلىپ چىقىپ، ئۆگزىدىن تۈڭلۈك ئېچىپ، ئۆينىڭ ئىچىگە زەمبىل بىلەن چۈشۈرۈپ، خالايىقنىڭ ئارىسىدا تۇرغان ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا ئەكەلدى. ²⁰ئۇلارنىڭ ئىشەنچىنى كۆرگەن ھەزرىتى ئەيسا ھېلىقى پالەچ ئادەمگە:

_ دوستۇم، سېنىڭ گۇناھلىرىڭ كەچۈرۈم قىلىندى، _ دېدى.

²¹ھېلىقى تەۋرات ئۇستازلىرى بىلەن پەرىسىيلەر بىر-بىرىگە:

_ قورقماستىن بۇنداق كۇپۇر سۆزلەرنى سۆزلەيدىغانغا ئۇ كىم ئىدى؟! خۇدادىن باشقا ھېچكىمنىڭ گۇناھلارنى كەچۈرۈم قىلىش ھوقۇقى يوققۇ! _ دېيىشتى.

²²ئۇلارنىڭ كۆڭلىدە نېمە ئويلاۋاتقانلىقىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ سىلەر نېمىشقا بۇنداق ئويلايسىلەر؟ ²³«گۇناھلىرىڭ كەچۈرۈم قىلىندى» دېيىش ئاسانمۇ ياكى «ئورنۇڭدىن تۇر، ماڭ» دېيىشمۇ؟ ²⁴ئەمما ھازىر ئىنسانئوغلىنىڭ^* يەر يۈزىدە گۇناھلارنى كەچۈرۈم قىلىش ھوقۇقىغا ئىگە ئىكەنلىكىنى ئىسپاتلاپ بېرەي، _ دېدى. ئاندىن پالەچ ئادەمگە:

_ ئورنۇڭدىن تۇر، ئورۇن-كۆرپەڭنى يىغىشتۇرۇپ ئۆيۈڭگە قايت، _ دېدى.

²⁵ھېلىقى ئادەم دەرھال كۆپچىلىكنىڭ ئالدىدا ئورنىدىن تۇرۇپ، ئۆزى ياتقان زەمبىلنى ئېلىپ، خۇدانى مەدھىيەلىگىنىچە ئۆيىگە قايتتى. ²⁶بۇنىڭغا ھەيران بولغان كۆپچىلىكمۇ خۇدانى مەدھىيەلەشتى ۋە ھاڭ-تاڭ قالغان ھالدا:

_ بۈگۈن بىز ئەقلىمىز يەتمەيدىغان ئىشلارنى كۆردۇق! _ دېيىشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ لاۋىينى چاقىرىشى

²⁷بۇ ئىشتىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردىن چىقىپ، لاۋىي ئىسىملىك بىر باجگىرنى^* كۆردى. ئۇ باج يىغىدىغان جايدا ئولتۇراتتى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ماڭا ئەگەشكىن! _ دېدى.

²⁸لاۋىي ئورنىدىن تۇرۇپ، ئىشىنى تاشلاپ، ھەزرىتى ئەيساغا ئەگەشتى.

²⁹شۇ كۈنى لاۋىي ئۆيىدە ھەزرىتى ئەيساغا كاتتا زىياپەت بەردى. تەكلىپ قىلىنغان نۇرغۇن باجگىرلار ۋە گۇناھكار دەپ قارالغان باشقا كىشىلەرمۇ ھەزرىتى ئەيسا ۋە شاگىرتلىرى بىلەن ھەمداستىخان بولدى. ³⁰كېيىن بەزى پەرىسىيلەر ۋە ئۇلارنىڭ مەزھىپىدىكى بەزى تەۋرات ئۇستازلىرى رەنجىگەن ھالدا ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىغا:

_ سىلەرنىڭ باجگىر ۋە باشقا گۇناھكارلار بىلەن بىر داستىخاندا ئولتۇرغىنىڭلار قانداق گەپ؟! _ دېيىشتى. ³¹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ تېۋىپقا موھتاج بولغىنى ساغلام ئادەم ئەمەس، بەلكى كېسەل ئادەمدۇر. ³²مەن ئۆزلىرىنى دۇرۇس ھېسابلايدىغانلارنى ئەمەس، بەلكى ئۆزلىرىنىڭ گۇناھلىرىنى تونۇيدىغانلارنى توۋا قىلىشقا چاقىرغىلى كەلدىم، _ دەپ جاۋاب بەردى.

روزا تۇتۇش مەسىلىسى

³³بەزى كىشىلەر ھەزرىتى ئەيساغا:

_ يەھيا پەيغەمبەرنىڭ شاگىرتلىرى پات-پات روزا تۇتۇپ دۇئا قىلىدۇ. پەرىسىيلەرنىڭ شاگىرتلىرىمۇ شۇنداق قىلىدۇ. سىزنىڭ شاگىرتلىرىڭىز ئەجەب يەپ-ئىچىپلا يۈرىدىغۇ! _ دېيىشتى. ³⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ تويى بولۇۋاتقان يىگىت تېخى توي زىياپىتىدە تۇرسا، مېھمانلار روزا تۇتسا قانداق بولىدۇ؟! ئەلۋەتتە بولمايدۇ! ³⁵ئەمما يىگىتنىڭ ئۇلاردىن ئېلىپ كېتىلىدىغان كۈنى كېلىدۇ، ئۇلار ئەنە شۇ چاغدا روزا تۇتىدۇ، _ دېدى.

كونىغا ئېسىلىۋېلىش

³⁶ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا يەنە بىر تەمسىل كەلتۈردى:

_ ھېچكىم يېڭى كۆڭلىكىنى يىرتىپ، ئۇنى كونا كۆڭلىكىگە ياماق قىلمايدۇ. ئۇنداق قىلسا، يېڭى كۆڭلەكمۇ يىرتىلىدۇ، يىرتىۋېلىنغان ياماقمۇ كونا كۆڭلەككە ياراشمايدۇ. ³⁷شۇنىڭدەك، ھېچكىم يېڭى شارابنى كونا تۇلۇمغا قاچىلىمايدۇ. ئەگەر ئۇنداق قىلسا، يېڭى شارابنىڭ كۆپۈشى بىلەن تۇلۇم يېرىلىدۇ-دە، شارابمۇ تۆكۈلۈپ كېتىدۇ ھەم تۇلۇممۇ كاردىن چىقىدۇ. ³⁸شۇنىڭ ئۈچۈن يېڭى شارابنى يېڭى تۇلۇمغا قاچىلاش كېرەك. ³⁹ئۇنىڭ ئۈستىگە، كونا شاراب ئىچىپ يۈرگەن ھەرقانداق ئادەم يېڭىسىنى ئىچىشنى خالىمايدۇ. «بولدى، كونىسى ياخشى ئىكەن!» دەيدۇ.

6

دەم ئېلىش كۈنى ھەققىدىكى مەسىلە

¹بىر دەم ئېلىش كۈنى ھەزرىتى ئەيسا بۇغدايلىقتىن ئۆتۈپ كېتىۋاتاتتى. ئۇنىڭ شاگىرتلىرى باشاقلارنى ئۈزۈۋېلىپ، ئالىقىنىدا ئۇۋۇلاپ يېدى. ²بۇنى كۆرگەن بەزى پەرىسىيلەر:

_ سىلەر نېمىشقا دەم ئېلىش كۈنى چەكلەنگەن ئىشنى^* قىلىسىلەر، _ دېيىشتى. ³ھەزرىتى ئەيسا:

_ پادىشاھ داۋۇت ۋە ئۇنىڭ ھەمراھلىرىنىڭ ئاچ قالغاندا قانداق قىلغانلىقىنى مۇقەددەس يازمىلاردىن ئوقۇمىغانمۇ؟ ⁴ئۇ ئىبادەتخانىدىكى مۇقەددەس جايغا كىرىپ، خۇداغا ئاتالغان نانلارنى روھانىيدىن سوراپ يېگەن ۋە ھەمراھلىرىغىمۇ ئۈلەشتۈرۈپ بەرگەنىدى. ھالبۇكى، بۇ نانلارنى روھانىيلاردىن باشقا ھەرقانداق كىشىنىڭ يېيىشى تەۋرات قانۇنىغا خىلاپ ئىدى، _ دەپ جاۋاب بەردى. ⁵ئۇ يەنە ئۇلارغا:

_ ئىنسانئوغلى دەم ئېلىش كۈنىنىڭ ئىگىسىدۇر، _ دېدى.

⁶يەنە بىر دەم ئېلىش كۈنى ھەزرىتى ئەيسا ئىبادەتخانىغا كىرىپ تەلىم بېرىۋاتاتتى. ئىبادەتخانىدا ئوڭ قولى قۇرۇپ كەتكەن بىر ئادەم بار ئىدى. ⁷ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۈستىدىن ئەرز قىلىش ئۈچۈن باھانە ئىزدەپ يۈرگەن تەۋرات ئۇستازلىرى بىلەن پەرىسىيلەر ئۇنىڭ دەم ئېلىش كۈنىمۇ كېسەل ساقايتىدىغان ياكى ساقايتمايدىغانلىقىنى پايلاپ يۈرۈشەتتى. ⁸بىراق ئۇلارنىڭ كۆڭلىدىكىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا قولى قۇرۇپ كەتكەن ھېلىقى كېسەلگە:

_ ئورنۇڭدىن تۇر، ئوتتۇرىغا چىق! _ دېدى، ھېلىقى كېسەل ئورنىدىن تۇردى. ⁹ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىككە:

_ سىلەردىن سوراپ باقايچۇ، دەم ئېلىش كۈنى نېمە ئىشلارنى قىلىش تەۋرات قانۇنىغا ئۇيغۇن كېلىدۇ؟ ياخشىلىق قىلىشمۇ ياكى يامانلىق قىلىشمۇ، جان قۇتقۇزۇشمۇ ياكى جانغا زامىن بولۇشمۇ؟ _ دېدى ۋە ¹⁰كېسەلنىڭ ئەتراپىدىكىلەرگە كۆز يۈگۈرتۈپ چىققاندىن كېيىن، ھېلىقى كېسەلگە:

_ قولۇڭنى ئۇزات، _ دېدى. ئۇ ئادەم قولىنى ئۇزىتىشى بىلەنلا قولى ئەسلىگە كەلدى. ¹¹ئەمما تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەر ئىنتايىن غەزەپلىنىپ، ھەزرىتى ئەيساغا قانداق تاقابىل تۇرۇش توغرىسىدا مەسلىھەتكە چۈشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئون ئىككى ئەلچىنى تاللىشى

¹²بىر كۈنى ھەزرىتى ئەيسا دۇئا قىلىش ئۈچۈن تاغقا چىقتى. ئۇ يەردە خۇداغا كېچىچە دۇئا قىلدى. ¹³تاڭ ئاتقاندا شاگىرتلىرىنى ئالدىغا چاقىرىپ، ئۇلارنىڭ ئىچىدىن ئون ئىككى كىشىنى تاللاپ، ئۇلارنى ئەلچى دەپ ئاتىدى. ¹⁴ئۇلار: سىمۇن (ھەزرىتى ئەيسا ئۇنى پېترۇس دەپمۇ ئاتىغان) ۋە ئۇنىڭ ئىنىسى ئەندەر، ياقۇپ، يۇھاننا، فىلىپ، بارتولوماي، ¹⁵مەتتا، توماس، ھالفاينىڭ ئوغلى ياقۇپ، ۋەتەنپەرۋەر دەپ ئاتالغان سىمۇن، ¹⁶باشقا بىر ياقۇپنىڭ ئوغلى يەھۇدا ۋە كېيىن ھەزرىتى ئەيساغا ساتقۇنلۇق قىلىدىغان يەھۇدا ئىشقارىيوت.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تەلىم بېرىشى ۋە كېسەللەرنى ساقايتىشى

¹⁷ھەزرىتى ئەيسا ئۇلار بىلەن بىرگە تاغدىن چۈشۈپ، تۈز بىر يەردە تۇردى. ئۇلارنىڭ ئالدىغا نۇرغۇن شاگىرتلار ۋە پۈتۈن يەھۇدىيەدىن، جۈملىدىن يېرۇسالېمدىن توپ-توپ بولۇپ كېلىشكەن كىشىلەر يىغىلىشتى. ھەتتا دېڭىز بويىدىكى تىر ۋە سىدون شەھەرلىرىدىنمۇ نۇرغۇن كىشىلەر كەلگەنىدى. ¹⁸ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ تەلىملىرىنى ئاڭلاش ۋە كېسەللىرىگە شىپالىق ئىزدەش ئۈچۈن كەلگەنىدى. جىنلار دەستىدىن ئازابلانغانلارمۇ كېلىپ، شىپالىق تېپىشتى. ¹⁹كۆپچىلىك ھەزرىتى ئەيسانى سىلىۋېلىشقا تىرىشاتتى. چۈنكى ئۇنىڭ ۋۇجۇدىدىن كۈچ-قۇدرەت چىقىپ، ئۇلارنىڭ ھەممىسىنى ساقايتىۋاتاتتى.

خۇشاللىق ۋە قايغۇ

²⁰ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا قاراپ مۇنداق دېدى:

_ ئەي يوقسۇللار، سىلەر نەقەدەر بەختلىكسىلەر! چۈنكى خۇدانىڭ پادىشاھلىقى سىلەرنىڭكىدۇر.

²¹ئەي ئاچ قالغانلار، سىلەرمۇ نەقەدەر بەختلىك! چۈنكى خۇدا سىلەرنى تولۇق قانائەتلەندۈرىدۇ.

ئەي يىغلاۋاتقانلار، سىلەرمۇ بەختلىك! بۇنىڭدىن كېيىن شاد-خۇراملىققا چۆمىسىلەر.

²²ئىنسانئوغلىغا ئەگەشكەنلىكىڭلار ئۈچۈن بەزىلەر سىلەردىن نەپرەتلەنسە، يۈز ئۆرۈسە ۋە سىلەرگە ھاقارەت قىلسا، شۇنداقلا سىلەرنى رەزىل دەپ ئاتىسا، نەقەدەر بەختلىكسىلەر! ²³ئۇ چاغدا شاد-خۇرام بولۇپ تەنتەنە قىلىڭلار. چۈنكى ئەرشتە سىلەر ئۈچۈن كۆپ ئىنئام ساقلانماقتا. ئۇلارنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىمۇ بۇرۇنقى پەيغەمبەرلەرگە مۇشۇنداق زىيانكەشلىك قىلغان.

²⁴ئەي بايلار، ھالىڭلارغا ۋاي!

راھەت-پاراغەت سىلەرگە يار بولماس ئەمدى.

²⁵ئەي قارنى توقلار، ھالىڭلارغا ۋاي!

ئاچلىقتا قالىسىلەر ئەمدى.

ئەي كۈلۈۋاتقانلار، ھالىڭلارغا ۋاي!

ھازا تۇتۇپ يىغلايسىلەر ئەمدى.

²⁶خەلق سىلەرنى ماختىسا، ھالىڭلارغا ۋاي! چۈنكى بۇرۇنقى ساختا پەيغەمبەرلەرمۇ بۇ خەلقنىڭ ئاتا-بوۋىلىرىنىڭ ماختىشىغا ئېرىشكەن.

دۈشمىنىڭلارغا مېھىر-مۇھەببەت كۆرسىتىڭلار

²⁷_ مەن سىلەرگە شۇنى دەپ قويايكى، سىلەر دۈشمىنىڭلارنىمۇ سۆيۈڭلار. سىلەرگە ئۆچمەنلىك قىلغانلارغىمۇ ياخشىلىق قىلىڭلار. ²⁸سىلەرنى قارغىغانلارغىمۇ بەخت تىلەڭلار. سىلەرگە يامان مۇئامىلىدە بولغانلارغىمۇ دۇئا قىلىڭلار. ²⁹بىرسى سىلەرنىڭ ئوڭ يۈزۈڭلارغا ئۇرسا، سول يۈزۈڭلارنىمۇ تۇتۇپ بېرىڭلار. بىرسى سىلەرنىڭ چاپىنىڭلارنى ئېلىپ كەتسە، كۆڭلىكىڭلارنىمۇ سېلىپ بېرىڭلار. ³⁰بىرسى سىلەردىن بىرەر نەرسە تىلىسە، تىلىگىنىنى بېرىڭلار. بىرسى سىلەرنىڭ بىرەر نەرسەڭلارنى سوراپ ئېلىپ كەتسە، ئۇنى قايتۇرۇۋالماڭلار. ³¹باشقىلارنىڭ ئۆزۈڭلارغا قانداق مۇئامىلە قىلىشىنى كۈتسەڭلار، سىلەرمۇ ئۇلارغا شۇنداق مۇئامىلە قىلىڭلار.

³²ئەگەر سىلەر ئۆزۈڭلارنى ياخشى كۆرگەنلەرگىلا مېھىر-مۇھەببەت كۆرسەتسەڭلار، بۇ قانداقمۇ ماختىغۇدەك ئىش بولسۇن؟ گۇناھكارلارمۇ ئۆزىنى ياخشى كۆرگەنلەرگە مېھىر-مۇھەببەت كۆرسىتىدىغۇ. ³³ئەگەر سىلەر ئۆزۈڭلارغا ياخشىلىق قىلغانلارغىلا ياخشىلىق قىلساڭلار، بۇ قانداقمۇ ماختىغۇدەك ئىش بولسۇن؟ ھەتتا گۇناھكارلارمۇ شۇنداق قىلىدىغۇ! ³⁴ئەگەر سىلەر قەرزنى قايتۇرالايدىغانلارغىلا بەرسەڭلار، بۇ قانداقمۇ ماختىغۇدەك ئىش بولسۇن؟ گۇناھكارلارمۇ ئەينەن قايتۇرۇش شەرتى بىلەن باشقا گۇناھكارلارغا قەرز بېرىدىغۇ! ³⁵ياق، سىلەر دۈشمىنىڭلارنىمۇ سۆيۈڭلار، ئۇلارغا ياخشىلىق قىلىڭلار. باشقىلارغا قايتۇرۇۋېلىشنى ئويلىمايلا پۇل قەرز بېرىڭلار. شۇ چاغدا ئەرشتە مول ئىنئامغا ئېرىشىسىلەر ۋە ئۇلۇغ خۇدانىڭ پەرزەنتلىرى بولىسىلەر. چۈنكى خۇدا ياخشىلىقنى بىلمەيدىغانلارغا ۋە يامانلارغىمۇ شەپقەت قىلىدىغۇ! ³⁶ئەرشتىكى ئاتاڭلار مېھرىبان بولغىنىدەك، سىلەرمۇ مېھرىبان بولۇڭلار.

باشقىلارنىڭ ئۈستىدىن ھۆكۈم قىلماڭلار

³⁷_ باشقىلارغا ھۆكۈم قىلماڭلار. بولمىسا، سىلەرمۇ خۇدانىڭ ھۆكۈمىگە ئۇچرايسىلەر. باشقىلارنى ئەيىبلىمەڭلار، شۇنداق قىلساڭلار، خۇدامۇ سىلەرنى ئەيىبلىمەيدۇ. باشقىلارنى كەچۈرۈڭلار، شۇنداق قىلساڭلار، خۇدامۇ سىلەرنى كەچۈرىدۇ. ³⁸باشقىلاردىن ھېچنېمىنى ئايىماڭلار، خۇدامۇ سىلەردىن ھېچنېمىنى ئايىمايدۇ. ھەتتا سىلەرگە چوڭ ئۆلچىگۈچكە لىق چىڭداپ تولدۇرۇلغان ئىنئامنى تەقدىم قىلىدۇ. سىلەر باشقىلارنى قانداق ئۆلچەم بىلەن ئۆلچىسەڭلار، خۇدامۇ سىلەرنى شۇنداق ئۆلچەم بىلەن ئۆلچەيدۇ.

³⁹ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا تەمسىل ئارقىلىق تەلىم بېرىپ مۇنداق دېدى:

_ قارىغۇ قارىغۇنى يېتەكلەپ ماڭالامدۇ؟! ئۇنداق قىلسا، ھەر ئىككىلىسى ئورىغا چۈشۈپ كەتمەمدۇ؟! ⁴⁰شاگىرت ئۇستازىدىن ئۈستۈن تۇرمايدۇ. لېكىن ئۇ ئوقۇپ يېتىشكەندىن كېيىن، ئۇستازىغا ئوخشاش بولالايدۇ.

⁴¹نېمە ئۈچۈن بۇرادىرىڭنىڭ كۆزىدىكى ھەرە كېپىكىنى كۆرۈپ، ئۆز كۆزۈڭدىكى لىمنى كۆرمەيسەن؟! ⁴²ئۆزۈڭنىڭ كۆزىدە شۇنچە چوڭ لىم تۇرۇقلۇق، بۇرادىرىڭگە: «كۆزۈڭدىكى ھەرە كېپىكىنى ئېلىۋېتەي!» دېگىنىڭ نېمىسى؟ ئەي ساختىپەز، ئاۋۋال ئۆزۈڭنىڭ كۆزىدىكى لىمنى ئېلىۋەت! شۇندىلا كۆزۈڭ ئېنىق كۆرىدۇ-دە، بۇرادىرىڭنىڭ كۆزىدىكى ھەرە كېپىكىنى ئېلىۋېتەلەيسەن.

ئىككى خىل مېۋە دەرىخى

⁴³_ ياخشى دەرەخ يامان مېۋە بەرمەيدۇ، يامان دەرەخمۇ ياخشى مېۋە بەرمەيدۇ. ⁴⁴ھەرقانداق دەرەخنى بەرگەن مېۋىسىدىن پەرق ئەتكىلى بولىدۇ. تىكەندىن ئەنجۈر، يانتاقتىن ئۈزۈم ئالغىلى بولمايدۇ. ⁴⁵شۇنىڭغا ئوخشاش، ياخشى ئادەم قەلبىدىكى ياخشىلىقىدىن ياخشىلىق چىقىرىدۇ. يامان ئادەم قەلبىدىكى يامانلىقىدىن يامانلىق چىقىرىدۇ. چۈنكى كۆڭۈلدە نېمە بولسا، ئېغىزدىن شۇ چىقىدۇ.

ئىككى خىل ئىمارەت سالغان كىشىلەر

⁴⁶_ سىلەر ئەجەب مېنى «رەببىم، رەببىم» دەيسىلەر-يۇ، سۆزلىرىمگە ئەمەل قىلمايسىلەر. ⁴⁷ئەمىسە، مېنىڭ ئالدىمغا كېلىپ، سۆزلىرىمنى ئاڭلاپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلغانلار كىمگە ئوخشايدۇ؟ ⁴⁸ئۇلار خۇددى يەرنى چوڭقۇر كولاپ، تاش ئۈستىگە ئىمارەت سالغان كىشىگە ئوخشايدۇ. كەلكۈن سۈيى بۇ ئىمارەتكە ئۇرۇلغاندا، بۇ ئىمارەت تەۋرەپمۇ قويمايدۇ، چۈنكى بۇ ئىمارەتنىڭ ئۇلى پۇختا سېلىنغاندۇر. ⁴⁹لېكىن سۆزلىرىمنى ئاڭلاپ تۇرۇپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلمىغانلار ئۇلسىز ئىمارەت سالغان كىشىگە ئوخشايدۇ. بۇنداق ئىمارەت كەلكۈننىڭ ھۇجۇمىغا ئۇچرىغان ھامان ئۆرۈلۈپ چۈشۈپ، پۈتۈنلەي ۋەيران بولىدۇ.

7

ھەزرىتى ئەيسانىڭ رىملىق يۈزبېشىنىڭ چاكىرىنى ساقايتىشى

¹ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىككە سۆز قىلىپ بولغاندىن كېيىن، كەپەرناھۇم شەھىرىگە قايتتى. ²ئۇ يەردە رىملىق بىر يۈزبېشىنىڭ ئەتىۋارلىق چاكىرى ئېغىر كېسەل بولۇپ، ئۆلۈم گىردابىدا ياتاتتى. ³يۈزبېشى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئىشلىرىدىن خەۋەر تېپىپ، بىرنەچچە يەھۇدىي ئاقساقىلىنى ئۇنىڭ يېنىغا ئەۋەتىپ، چاكىرىنى ساقايتىپ قويۇشىنى ئۆتۈندى. ⁴ئاقساقاللار ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا بېرىپ:

_ يۈزبېشى ھەقىقەتەن سىزنىڭ ياردەم بېرىشىڭىزگە ئەرزىيدىغان ئادەم. ⁵ئۆزى يەھۇدىي بولمىسىمۇ، بىز يەھۇدىيلارنى ياخشى كۆرىدۇ. ھەتتا بىز ئۈچۈن بىر ئىبادەتخانىمۇ سېلىپ بەردى، _ دېدى ۋە ھەزرىتى ئەيسانىڭ يۈزبېشىنىڭ ئۆيىگە بېرىشىنى چىن كۆڭۈللىرىدىن تەلەپ قىلىشتى.

⁶ھەزرىتى ئەيسا ئۇلار بىلەن بىرگە يولغا چىقتى. بىراق ئۆيگە يېتىپ كېلىشكە ئاز قالغاندا، يۈزبېشى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا بىرنەچچە دوستىنى ئەۋەتتى. ئۇلار:

_ ھەزرىتىم، يۈزبېشى: «ئاۋارە بولۇپ ئۆيۈمگە كېلىشىڭىزگە ئەرزىمەيمەن. ⁷ھەتتا ئۆزۈممۇ بېرىپ سىز بىلەن كۆرۈشۈشكە لايىق ئەمەسمەن. بىر ئېغىز سۆز قىلىپ قويسىڭىزلا، چاكىرىم ساقىيىپ كېتىدۇ. ⁸مەنمۇ ئۈستۈمدە باشلىقىم، قول ئاستىمدا لەشكەرلىرىم بولغان بىرىمەن. بىرىگە بار دېسەم بارىدۇ، كەل دېسەم، كېلىدۇ. چاكىرىمغا بۇ ئىشنى قىل دېسەم، ئۇ چوقۇم قىلىدۇ» دەيدۇ، _ دېدى.

⁹يۈزبېشىنىڭ گېپىنى ئاڭلاپ ھەيران بولغان ھەزرىتى ئەيسا ئۆزىگە ئەگىشىپ كەلگەن جامائەتكە بۇرۇلۇپ:

_ مەن سىلەرگە دەپ قويايكى، ھەتتا ئىسرائىللار ئىچىدىمۇ بۇنداق ئىشەنچنى كۆرمىگەنىدىم! _ دېدى.

¹⁰يۈزبېشى ئەۋەتكەن ھېلىقى كىشىلەر قايتىپ بارغاندا، چاكارنىڭ پۈتۈنلەي ساقىيىپ كەتكەنلىكىنى كۆردى.

تۇل ئايالنىڭ ئوغلىنىڭ تىرىلدۈرۈلۈشى

¹¹ئۇزۇن ئۆتمەي، ھەزرىتى ئەيسا نائىن دېگەن شەھەرگە قاراپ يول ئالدى. ئۇنىڭ شاگىرتلىرى ۋە يەنە نۇرغۇنلىغان كىشىلەر ئۇنىڭغا ئەگىشىپ ماڭدى. ¹²ئۇ شەھەر دەرۋازىسىغا كەلگەندە، جىنازا كۆتۈرۈپ چىقىۋاتقان بىر توپ ئادەمگە يولۇقۇپ قالدى. ئۆلگۈچى بىر تۇل ئايالنىڭ يالغۇز ئوغلى ئىدى. شەھەردىكى نۇرغۇن كىشىلەر ھېلىقى تۇل ئايال بىلەن بىللە چىققانىدى. ¹³بۇ ئايالنى كۆرگەن ھەزرىتى ئەيسا ئىچىنى ئاغرىتقان ھالدا ئۇنىڭغا:

_ يىغلىماڭ، _ دېدى. ¹⁴ئاندىن توپنىڭ ئالدىغا ئۆتۈپ، جىنازىغا قولىنى تەگكۈزگەنىدى، جىنازا كۆتۈرگەنلەر توختىدى. ھەزرىتى ئەيسا:

_ يىگىت، ئورنۇڭدىن تۇر، _ دېيىشى بىلەنلا ¹⁵ئۆلۈپ قالغان يىگىت قوپۇپ، گەپ قىلىشقا باشلىدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنى ئانىسىغا تاپشۇرۇپ بەردى.

¹⁶كۆپچىلىك شۇنچىلىك ھەيران قېلىشتى. ئۇلار:

_ ئارىمىزدىن ئۇلۇغ بىر پەيغەمبەر چىقىپتۇ، _ دېيىشتى ۋە يەنە _ خۇدا بىزگە شاپائەت قىلىش ئۈچۈن كەپتۇ! _ دېيىشىپ، خۇداغا ھەمدۇسانا ئوقۇشتى.

¹⁷ھەزرىتى ئەيسانىڭ بۇ ئىشى توغرىسىدىكى خەۋەر پۈتۈن يەھۇدىيلار زېمىنىغا ۋە ئەتراپتىكى رايونلارغا تارقالدى.

يەھيا پەيغەمبەرنىڭ سوئالى

¹⁸يەھيا پەيغەمبەرنىڭ شاگىرتلىرى بۇ ئىشلارنىڭ ھەممىسىنى يەھياغا يەتكۈزدى. ئۇ شاگىرتلىرىدىن ئىككى كىشىنى ئۆزى يېتىۋاتقان زىندانغا چاقىرىپ، ¹⁹ئۇلارنى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا: «خۇدا بىزگە ئەۋەتمەكچى بولغان قۇتقۇزغۇچى سىزمۇ ياكى باشقا بىرسىنىڭ كېلىشىنى كۈتەمدۇق؟» دەپ سوراپ كېلىشكە ئەۋەتتى.

²⁰ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا بېرىپ:

_ چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيا بىزنى سىزدىن: «خۇدا بىزگە ئەۋەتمەكچى بولغان قۇتقۇزغۇچى سىزمۇ ياكى باشقا بىرسىنىڭ كېلىشىنى كۈتەمدۇق؟» دەپ سوراپ كېلىشكە ئەۋەتتى، _ دېدى.

²¹دەل شۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسا ئاغرىق-سىلاق تارتقان ۋە جىن چاپلاشقان نۇرغۇن كىشىلەرنى ساقايتىۋاتقان ۋە نۇرغۇن قارىغۇلارنىڭ كۆزىنى ئېچىۋاتقانىدى. ²²شۇنىڭ بىلەن ئۇ يەھيا پەيغەمبەرنىڭ شاگىرتلىرىغا:

_ سىلەر قايتىپ بېرىپ، ياراتقان مۆجىزىلىرىمنى ۋە ئېيتقان تەلىملىرىمنى يەھياغا يەتكۈزۈڭلار ۋە ئۇنىڭغا: «كورلارنىڭ كۆزى ئېچىلدى، توكۇرلار ماڭالايدىغان بولدى، ماخاۋ كېسىلىگە گىرىپتار بولغانلار ساقايدى، گاسلار ئاڭلىيالايدىغان بولدى، ھەتتا ئۆلگەنلەرمۇ تىرىلدى ۋە كەمبەغەللەرگە خۇش خەۋەر يەتكۈزۈلدى» دەپ ئېيتىڭلار. ²³يەھياغا يەنە: «مەندىن گۇمانلانماي، ماڭا تەۋرەنمەي ئىشەنگەنلەر نەقەدەر بەختلىك!» دەپ ئېيتىڭلار، _ دېدى.

²⁴يەھيا پەيغەمبەرنىڭ شاگىرتلىرى كەتكەندىن كېيىن، ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىككە يەھيا توغرۇلۇق مۇنداق دېدى:

_ سىلەر بۇرۇن يەھيانى ئىزدەپ چۆلگە بارغىنىڭلاردا، زادى قانداق بىر ئادەمنى كۆرمەكچى بولغانىدىڭلار؟ شامالدا تەۋرىنىپ تۇرغان قومۇشتەك بىرنىمۇ؟ ²⁵ياكى چىرايلىق كىيىنگەن بىر ئېسىلزادىنىمۇ؟ ياق، بۇنداق ھەشەمەتلىك كىيىم كىيىدىغانلار ۋە ئەيش-ئىشرەت ئىچىدە ياشايدىغانلار چۆلدە ئەمەس، خان ئوردىسىدا بولىدۇ. ²⁶ئەمەلىيەتتە، سىلەر بىر پەيغەمبەرنى كۆرگىلى باردىڭلار. بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەر پەيغەمبەردىنمۇ ئۈستۈنىنى كۆردۈڭلار. ²⁷چۈنكى مۇقەددەس يازمىلاردا: «ئەمدى مەن پەرۋەردىگار ئۆز ئەلچىمنى ئەۋەتىمەن، ئۇ ساڭا يول ھازىرلايدۇ» دەپ يېزىلغان ۋە بۇ يەردىكى «ئەلچىم» دەل يەھيا پەيغەمبەرنى كۆرسىتىدۇ. ²⁸بىلىپ قويۇڭلاركى، ئىنسانلار ئارىسىدا يەھيادىنمۇ ئۇلۇغ كىشى يوق. ئەمما خۇدانىڭ پادىشاھلىقىدا ئەڭ ئەرزىمەس بىرسىمۇ ئۇنىڭدىن ئۇلۇغ بولىدۇ.

²⁹بۇ سۆزلەرنى ئاڭلىغان خەلق، ھەتتا باجگىرلارمۇ خۇدانىڭ يولى توغرا دېيىشتى، چۈنكى ئۇلار بۇرۇن يەھيا پەيغەمبەرنىڭ چۆمۈلدۈرۈشىنى قوبۇل قىلىشقانىدى. ³⁰لېكىن پەرىسىيلەر ۋە تەۋرات ئۇستازلىرى يەھيا پەيغەمبەرنىڭ چۆمۈلدۈرۈشىنى قوبۇل قىلماي، خۇدانىڭ ئۆزلىرى ھەققىدىكى ئىرادىسىنى رەت قىلغانىدى. ³¹شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ بۇ زاماننىڭ كىشىلىرىنى زادى كىملەرگە ئوخشىتاي؟! ³²ئۇلار خۇددى كوچىدا ئولتۇرۇۋېلىپ، بىر-بىرىگە: «بىز سىلەرگە نەي چېلىپ بەرسەك، ئۇسسۇل ئوينىمىدىڭلار. ماتەم مۇزىكىسىنى چېلىپ بەرسەك، يىغا-زار قىلمىدىڭلار» دەپ رەنجىيدىغان تۇتۇرۇقسىز بالىلارغا ئوخشايدۇ. ³³چۈنكى چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيا كېلىپلا روزا تۇتتى، شاراب ئىچمىدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار: «ئۇنىڭغا جىن تېگىپتۇ» دېيىشتى. ³⁴ئىنسانئوغلى بولسا يېدى ھەم ئىچتى. بىراق ئۇلار: «ئۇ تازا بىر تويماس شارابخور ئىكەن، شۇنداقلا باجگىر ۋە باشقا گۇناھكارلارنىڭ دوستى ئىكەن» دېيىشتى. ³⁵بىلىپ قويۇڭلاركى، ھېكمەت ئۇنى قوبۇل قىلغانلار ئارقىلىق ئىسپاتلىنىدۇ.

گۇناھكار ئايالنىڭ ھەزرىتى ئەيسانى ئەتىرلىشى

³⁶پەرىسىيلەردىن بىر كىشى ھەزرىتى ئەيسانى تاماققا تەكلىپ قىلدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭ ئۆيىگە بېرىپ تاماققا ئولتۇردى. ³⁷بۇ شەھەردە پاھىشە دەپ تونۇلغان بىر ئايال بار ئىدى. ئۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ بۇ پەرىسىينىڭ ئۆيىگە كەلگەنلىكىنى ئاڭلاپ، ئاق قاشتېشىدىن ياسالغان بىر قۇتىدا خۇش پۇراقلىق بۇيۇم ئېلىپ كەلدى ³⁸ۋە ھەزرىتى ئەيسانىڭ كەينىدە، پۇتىغا يېقىن يەردە تۇرۇپ يىغلاشقا باشلىدى. ئۇنىڭ كۆز ياشلىرى ھەزرىتى ئەيسانىڭ پۇتلىرىنى ھۆل قىلىۋەتتى. ئاندىن ئۇ چاچلىرى بىلەن ھەزرىتى ئەيسانىڭ پۇتلىرىنى ئېرتىپ قۇرۇتتى ھەم پۇتلىرىنى سۆيۈپ، خۇش پۇراقلىق بۇيۇم قۇيدى. ³⁹ھەزرىتى ئەيسانى چاقىرغان پەرىسىي بۇنى كۆرۈپ، ئىچىدە «بۇ ئادەم راست پەيغەمبەر بولغان بولسا، ئۆزىگە قولىنى تەگكۈزگەن بۇ ئايالنىڭ پاھىشە ئىكەنلىكىنى بىلەتتى!» دەپ ئويلىدى. ⁴⁰بۇنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا:

_ شىمون، ساڭا ئېيتىدىغان بىر گېپىم بار، _ دېدى.

_ ئېيتىڭ ئۇستاز، _ دېدى شىمون.

⁴¹_ ئىككى ئادەم بىر كىشىگە قەرزدار ئىكەن. بىرى بەش يۈز كۈمۈش تەڭگىگە، يەنە بىرى بولسا، ئەللىك كۈمۈش تەڭگىگە قەرزدار ئىكەن. ⁴²ھەر ئىككىسىنىڭ قەرزنى قايتۇرۇش ئىمكانىيىتى يوق ئىكەن. شۇڭا قەرز ئىگىسى مېھرىبانلىق قىلىپ، ھەر ئىككىسىنىڭ قەرزىنى كەچۈرۈم قىلىپتۇ. سېنىڭچە، ئۇلارنىڭ قايسىسى قەرز ئىگىسىنى بەكرەك ياخشى كۆرىدۇ؟ _ دەپ سورىدى ھەزرىتى ئەيسا.

⁴³_ مېنىڭچە، كۆپرەك كەڭچىلىككە ئېرىشكىنى، _ دەپ جاۋاب بەردى شىمون.

_ توغرا ئېيتتىڭ، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا. ⁴⁴ئاندىن ئۇ ھېلىقى ئايالنى كۆرسىتىپ، شىمونغا:

_ بۇ ئايالنى كۆردۈڭمۇ؟ ئۆيۈڭگە كەلگىنىمدە، سەن پۇتلىرىمنى يۇيۇشقا سۇ بەرمىگەنىدىڭ. بىراق ئۇ كۆز يېشى بىلەن پۇتلىرىمنى يۇدى، چېچى بىلەن ئېرتىپ قۇرۇتتى. ⁴⁵سەن مېنى ھال-ئەھۋالىمنى سوراپ، سۆيۈپ كۈتۈۋالمىغانىدىڭ. لېكىن ئۇ مەن بۇ ئۆيگە كىرگەندىن بېرى پۇتلىرىمنى توختىماي سۆيۈۋاتىدۇ. ⁴⁶سەن مېھمانلارغا تەقدىم قىلىنىدىغان ياغنى بېشىمغىمۇ سۈرمىگەنىدىڭ. بىراق ئۇ مېنى ھۆرمەتلەپ، پۇتلىرىمغا خۇش پۇراقلىق بۇيۇم قۇيدى. ⁴⁷ساڭا ئېيتايكى، ئۇنىڭ نۇرغۇن گۇناھلىرى بولسىمۇ، لېكىن ھەممىسى كەچۈرۈم قىلىندى. ئۇ قىلغان ئىشلىرى بىلەن مېنى تېخىمۇ سۆيىدىغانلىقىنى ئىسپاتلىدى. لېكىن كىم ئاز كەچۈرۈم قىلىنسا، شۇنىڭ سۆيگۈسى ئاز دېگەنلىكتۇر، _ دېدى.

⁴⁸ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇ ئايالغا:

_ گۇناھلىرىڭ كەچۈرۈم قىلىندى، _ دېدى.

⁴⁹ھەزرىتى ئەيسا بىلەن بىر داستىخاندا ئولتۇرغانلار: «ھەتتا كىشىلەرنىڭ گۇناھلىرىنىمۇ كەچۈرۈم قىلىدىغان بۇ ئادەم زادى كىمدۇ؟» دېيىشتى.

⁵⁰ھەزرىتى ئەيسا ھېلىقى ئايالغا:

_ ماڭا باغلىغان ئىشەنچىڭ سېنى قۇتقۇزدى. ئامان بولغىن! _ دېدى.

8

ھەزرىتى ئەيساغا ئەگەشكەن ئاياللار

¹ئۇزۇن ئۆتمەي، ھەزرىتى ئەيسا جەلىلىيە ئۆلكىسىدىكى شەھەر، يېزا-قىشلاقلارغا بېرىپ، خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا دائىر خۇش خەۋەرنى تارقاتتى. ئون ئىككى شاگىرتىمۇ ئۇنىڭ بىلەن بىرگە باردى. ²بۇلاردىن باشقا، ئۇلار بىلەن بىرگە يەنە جىننىڭ ۋە كېسەلنىڭ ئازابلىرىدىن قۇتقۇزۇلغان بەزى ئاياللارمۇ بولۇپ، ئۇلارنىڭ ئارىسىدا تېنىدىن يەتتە جىن ھەيدەپ چىقىرىلغان مەجدەللىك مەريەم، ³ھىرودنىڭ ساراي ئەمەلدارى خۇزانىڭ ئايالى يوئاننا، سۇزاننا ۋە باشقا بىرمۇنچە ئاياللارمۇ بار ئىدى. ئۇلار ئۆزلىرىنىڭ مال-مۈلۈكلىرى بىلەن ھەزرىتى ئەيسا ۋە ئۇنىڭ شاگىرتلىرىغا ياردەمدە بولدى.

ئۇرۇق چېچىش توغرىسىدىكى تەمسىل

⁴ھەزرىتى ئەيسا بىلەن كۆرۈشكىلى ھەرقايسى يۇرتلاردىن نۇرغۇن كىشىلەر ئۈزۈلمەي كېلىپ تۇراتتى. بىر كۈنى نۇرغۇن ئادەم يىغىلغاندا، ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا تۆۋەندىكى تەمسىلنى سۆزلەپ بەردى:

⁵_ بىر دېھقان ئۇرۇق چاچقىلى ئېتىزىغا چىقىپتۇ. چاچقان ئۇرۇقلىرىنىڭ بەزىلىرى چىغىر يول ئۈستىگە چۈشۈپ، كىشىلەرنىڭ ئايىغى ئاستىدا قاپتۇ. شۇنىڭ بىلەن قۇشلار كېلىپ، ئۇلارنى يەپ كېتىپتۇ. ⁶بەزى ئۇرۇقلار ئاستى تاشلىق تۇپراققا چۈشۈپتۇ. ئەمما يەردىكى نەملىك يېتىشمىگەنلىكتىن، ئۇرۇقلار ئۈنۈپ چىققاندىن كېيىن قۇرۇپ كېتىپتۇ. ⁷بەزى ئۇرۇقلار تىكەنلەرنىڭ ئارىسىغا چۈشۈپتۇ ۋە مايسىلار تىكەنلەر بىلەن بىرگە ئۆسۈپتۇ. بىراق تىكەنلەر كېيىن مايسىلارنى بېسىۋاپتۇ. ⁸يەنە بەزى ئۇرۇقلار بولسا مۇنبەت تۇپراققا چۈشۈپ، ئوبدان ئۆسۈپ، يۈز ھەسسىلەپ ھوسۇل بېرىپتۇ.

ھەزرىتى ئەيسا يۇقىرى ئاۋاز بىلەن يەنە:

_ سۆزلىرىمنى كىمنىڭ ئاڭلايدىغان قۇلىقى بولسا، شۇ ئاڭلىسۇن! _ دېدى.

⁹كېيىن ئۇنىڭ شاگىرتلىرى ئۇنىڭدىن بۇ تەمسىلنىڭ مەنىسىنى سوراشتى. ¹⁰ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنىڭ سىرلىرى سىلەرنىڭ بىلىشىڭلارغا بېرىلدى. بىراق باشقىلارغا كەلسەك، ئۇلارغا تەمسىللەر بىلەنلا چۈشەندۈرىمەن. شۇنىڭ ئۈچۈن ئۇلار سۆزۈمنى ئاڭلىسىمۇ چۈشەنمەيدۇ. بۇ ئەھۋال يەشايا پەيغەمبەرنىڭ دېگىنىدەك بولدى: «ئۇلار قارىسىمۇ كۆرمەيدۇ، ئاڭلىسىمۇ چۈشەنمەيدۇ.»

¹¹بۇ تەمسىلنىڭ مەنىسى مۇنداق:

_ ئۇرۇق خۇدانىڭ سۆزىدۇر. ¹²چىغىر يولدىكى تۇپراققا چۈشكەن ئۇرۇقلار شۇنداق كىشىلەرگە تەمسىل قىلىنغانكى، ئۇلار خۇدانىڭ سۆزىنى ئاڭلىسىمۇ، ئۇنى قوبۇل قىلمايدۇ. شەيتان ئۇلارنى ئېتىقاد ئارقىلىق قۇتقۇزۇلمىسۇن دەپ، ئۇلارنىڭ قەلبىدىكى خۇدانىڭ سۆزلىرىنى ئېلىپ قېچىپ كېتىدۇ. ¹³تاشلىق تۇپراققا چۈشكەن ئۇرۇقلار خۇدانىڭ سۆزىنى ئاڭلىغان ھامان ئۇنىڭغا خۇشاللىق بىلەن ئىشەنگەنلەرگە تەمسىل قىلىنغاندۇر. لېكىن ئۇلارنىڭ ئىشىنىشى بىر مەزگىللىكتۇر. ئەمما ئۇلارنىڭ يىلتىزى بولمىغانلىقى ئۈچۈن بىرەر مۈشكۈللۈككە يولۇقسىلا، بەرداشلىق بېرەلمەيدۇ. ¹⁴تىكەنلەرنىڭ ئارىسىغا چۈشكەن ئۇرۇقلارغا كەلسەك، بۇ ئۇرۇقلار خۇدانىڭ سۆزىنى ئاڭلايدىغان، ئەمما ھوسۇلسىز قالىدىغان ئادەملەرگە تەمسىل قىلىنغاندۇر، چۈنكى بۇنداق ئادەملەر خۇدانىڭ سۆزىنى ئاڭلىسىمۇ، ئۇزۇن ئۆتمەي ئۇلارنىڭ كۆڭلىگە بۇ دۇنيانىڭ ئەندىشىلىرى، مال-دۇنيا ۋە ھالاۋەتنىڭ ئېزىقتۇرۇشلىرى كىرىۋېلىپ، خۇدانىڭ سۆزىنى بوغۇپ قويىدۇ. ¹⁵مۇنبەت تۇپراققا چۈشكەن ئۇرۇقلار بولسا خۇدانىڭ سۆزىنى ئاڭلايدىغان، ئۇلارنى پاك ۋە چىن دىلىدا چىڭ ساقلايدىغان، ھوسۇل بەرگۈچە سەۋر قىلىدىغان كىشىلەردۇر.

خۇدانىڭ ھەقىقىتى ئاشكارىلانماقتا

¹⁶ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا يەنە:

_ ھېچكىم چىراغنى يېقىپ، ئۇنى بىرەر ئىدىشنىڭ ياكى كارىۋاتنىڭ ئاستىغا يوشۇرۇپ قويمايدۇ. ئەكسىچە، ئۆيگە كىرگەنلەر ئېنىق كۆرسۇن دەپ ئۇنى چىراغداننىڭ ئۈستىگە قويىدۇ، ئەلۋەتتە. ¹⁷ھەرقانداق مەخپىي ئىش ئاشكارىلانماي قالمايدۇ، يوشۇرۇن تۇتۇلغان ھەرقانداق ئىش پاش بولماي قالمايدۇ. ¹⁸شۇنىڭ ئۈچۈن مېنىڭ خۇدانىڭ ھەقىقىتى توغرىسىدا ئېيتقانلىرىمنى كۆڭۈل قويۇپ ئاڭلاڭلار. چۈنكى بارىغا يەنىمۇ كۆپ بېرىلىدۇ، يوقىنىڭ ھەتتا ئۆزىدە بار دەپ قارالغىنىمۇ ئېلىپ كېتىلىدۇ، _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئانىسى ۋە ئىنىلىرى

¹⁹ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئانىسى ۋە ئىنىلىرى ئۇنىڭ بىلەن كۆرۈشكىلى كەلدى. لېكىن ئادەم كۆپ بولغاچقا، يېنىغا كېلەلمىدى. ²⁰بىر كىشى ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئانىڭىز ۋە ئىنىلىرىڭىز سىز بىلەن كۆرۈشىمىز دەپ سىرتتا ساقلاپ تۇرىدۇ، _ دېدى.

²¹_ خۇدانىڭ سۆزىنى ئاڭلاپ، ئۇنىڭغا ئەمەل قىلغانلارنىڭ ھەممىسى مېنىڭ ئانام ۋە ئىنىلىرىمدۇر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىككە.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ بوراننى تىنچىتىشى

²²بىر كۈنى ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن كېمىگە چۈشۈپ، ئۇلارغا:

_ كۆلنىڭ ئۇ قېتىغا ئۆتەيلى، _ دېدى. شۇنىڭ بىلەن ئۇلار يولغا چىقتى. ²³كېمە كېتىۋاتقاندا ھەزرىتى ئەيسا ئۇخلاپ قالدى. ئۇشتۇمتۇت قاتتىق بوران چىقىپ، كېمىگە سۇ توشۇپ، ھەممىسى ئىنتايىن خەۋپ ئىچىدە قالدى. ²⁴شاگىرتلار ھەزرىتى ئەيسانى ئويغىتىپ:

_ ئۇستاز، ئۇستاز، غەرق بولۇش ئالدىدا تۇرىمىز! _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسا ئورنىدىن تۇرۇپ، بوران ۋە دولقۇنلارغا بۇيرۇق قىلغانىدى، بوران توختاپ، دولقۇن پەسلەپ، ھەممە ياق تىنچىدى. ئاندىن ئۇ شاگىرتلىرىغا بۇرۇلۇپ:

²⁵_ ئىشەنچىڭلار نەگە كەتتى؟ _ دېدى.

شاگىرتلار ھەم ھەيران بولۇشۇپ، ھەم قورقۇشۇپ، بىر-بىرىگە:

_ بۇ زادى قانداق ئادەمدۇ؟ بۇيرۇق قىلسا، ھەتتا بوران ۋە دولقۇنلارمۇ ئۇنىڭ گېپىنى ئاڭلايدىكەن-ھە! _ دېيىشتى.

جىن چاپلاشقان گېراسالىقنىڭ ساقايتىلىشى

²⁶ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن جەلىلىيە كۆلىنىڭ ئۇ چېتىدىكى گېراسالىقلار تۇرغان يەرگە باردى. ²⁷ھەزرىتى ئەيسا قىرغاققا چىقىشىغا، شەھەردىن كەلگەن جىن چاپلاشقان بىرى ئۇنىڭ ئالدىغا كەلدى. بۇ ئادەم ئۇزۇندىن بېرى كىيىم كىيمەي، ئۆيدە تۇرماي، گۆر قىلىنىدىغان ئۆڭكۈرلەردە ياشايتتى. ²⁸ئۇ ھەزرىتى ئەيسانى كۆرۈشى بىلەنلا ئۇنىڭ ئايىغىغا يىقىلىپ:

_ ئۇلۇغ خۇدانىڭ ئوغلى ئەيسا، نېمىشقا ماڭا چېقىلىسەن! سەندىن ئۆتۈنەي، مېنى قىينىمىغىن! _ دەپ ۋارقىراپ كەتتى. ²⁹ئۇنىڭ بۇنداق دېيىشىنىڭ سەۋەبى، ھەزرىتى ئەيسا جىنغا ئۇنىڭ تېنىدىن چىقىشنى بۇيرۇغانىدى. جىن بۇ ئادەمنى ئۇزۇن ۋاقىت ئىلكىگە ئېلىۋالغانىدى. خەلق بۇ ئادەمنى كۆپ قېتىم زەنجىر-كىشەنلەر بىلەن باغلاپ، قاماپ قويغان بولسىمۇ، ئۇ ئۇلارنى ئۈزۈپ قېچىپ چىقىپ، جىن تەرىپىدىن چۆل-باياۋانلارغا ئېلىپ كېتىلەتتى. ³⁰ھەزرىتى ئەيسا بۇ ئادەمدىن:

_ ئىسمىڭ نېمە؟ _ دەپ سورىدى. ئۇ:

_ ئىسمىم «مىڭلىغان»، _ دەپ جاۋاب بەردى. چۈنكى بۇ ئادەمگە مىڭلىغان جىنلار چاپلاشقانىدى. ³¹جىنلار ئۆزلىرىنىڭ تېگى يوق ھاڭلارغا سۈرگۈن قىلىنماسلىقى ئۈچۈن ھەزرىتى ئەيساغا يالۋۇردى.

³²شۇ ئەتراپتىكى تاغ باغرىدا بىر توپ توڭگۇزلار ئوزۇقلىنىپ يۈرەتتى. جىنلار ھەزرىتى ئەيساغا يالۋۇرۇپ، توڭگۇزلارنىڭ تېنىگە كىرىپ كېتىشىگە ئىجازەت بېرىشىنى تەلەپ قىلدى. ھەزرىتى ئەيسا ئىجازەت بەردى. ³³جىنلار ھېلىقى ئادەمنىڭ تېنىدىن چىقىپ، توڭگۇزلارنىڭ تېنىگە كىرىپ كەتتى. پۈتۈن توڭگۇزلار توپى پاتىپاراق بولۇپ، يۈگۈرگەن پېتى ياردىن چۈشۈپ، كۆلگە غەرق بولدى.

³⁴بۇ ھالنى كۆرگەن توڭگۇز باققۇچىلار ئۇ يەردىن شەھەر-يېزىلارغا قېچىپ بېرىپ، بۇ خەۋەرنى تارقاتتى. ³⁵ئۇ يەردىكى كىشىلەر زادى نېمە ئىش بولغانلىقىنى كۆرگىلى بۇ يەرگە كېلىشتى. ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ، تېنىدىن جىنلار چىقىپ كەتكەن ھېلىقى ئادەمنىڭ كىيىملىرىنى كىيگەن ھالدا ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىدا ئەس-ھوشى بىلەن ئولتۇرغانلىقىنى كۆرۈپ، قورقۇپ كېتىشتى. ³⁶بۇ مۆجىزىنى كۆرگەنلەر جىن چاپلاشقان ئادەمنىڭ ساقىيىش جەريانىنى كۆپچىلىككە سۆزلەپ بەردى. ³⁷شۇ يەردىكى كىشىلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۇ يەردىن كېتىشىنى تەلەپ قىلىشتى. چۈنكى ئۇلار ئىنتايىن قورقۇشقانىدى. شۇڭا ھەزرىتى ئەيسا كېمىگە چۈشۈپ، قايتىپ كەتمەكچى بولدى. ³⁸تېنىدىن جىنلار چىقىپ كەتكەن ھېلىقى ئادەم ھەزرىتى ئەيساغا:

_ مەنمۇ سىز بىلەن بىللە كېتەي، _ دەپ يالۋۇردى. لېكىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

³⁹_ ئۆيۈڭگە قايتىپ بېرىپ، خۇدانىڭ ساڭا نەقەدەر چوڭ ئىشلارنى قىلىپ بەرگەنلىكىنى يەتكۈزگىن، _ دېدى.

ئۇ ئادەم قايتىپ بېرىپ، پۈتۈن شەھەرنى ئارىلاپ، ھەزرىتى ئەيسا ئۆزىگە قىلىپ بەرگەن چوڭ ئىشلارنى ھەممەيلەنگە يەتكۈزدى.

تىرىلدۈرۈلگەن قىز ۋە ساقايتىلغان ئايال

⁴⁰ھەزرىتى ئەيسا كۆلنىڭ بۇ قېتىغا قايتىپ كەلگىنىدە، خالايىق ئۇنى قارشى ئېلىشتى. چۈنكى ھەممەيلەن ئۇنىڭ قايتىپ كېلىشىنى كۈتۈپ تۇراتتى. ⁴¹قارشى ئالغىلى چىققانلار ئىچىدە مەلۇم بىر ئىبادەتخانىنىڭ مەسئۇللىرىدىن بىرى بولغان يائىرمۇ بار ئىدى. ئۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئايىغىغا يىقىلىپ، ئۆيىگە تەكلىپ قىلىپ يالۋۇردى. ⁴²چۈنكى ئۇنىڭ ئون ئىككى ياشلىق يالغۇز قىزى ئۆلۈپ كېتىش ئالدىدا تۇراتتى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەرگە بارغىنىدا، كىشىلەر ئۇنىڭ ئەتراپىغا ئولىشىپ، قىستاشقىلى تۇردى. ⁴³توپنىڭ ئىچىدە خۇن تەۋرەش كېسىلىگە گىرىپتار بولغىنىغا ئون ئىككى يىل بولغان بىر ئايالمۇ بار ئىدى. ئۇ بار پۇلىنى تېۋىپلارغا سەرپ قىلغان بولسىمۇ، لېكىن ھېچكىم ئۇنى ساقايتالمىغانىدى. ⁴⁴ئۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئارقا تەرىپىدىن كېلىپ، ئۇنىڭ چاپىنىنىڭ پېشىنى سىلاپ قويۇۋىدى، خۇن شۇ ئان توختىدى.

⁴⁵_ پېشىمنى تۇتقان كىم؟ _ دەپ سورىدى ھەزرىتى ئەيسا. كۆپچىلىك:

_ تۇتمىدۇق، _ دېيىشتى.

_ ئۇستاز، تۆت ئەتراپىڭىزنىڭ ھەممىسى ئادەم، ئۇلار سىزنى قىستاپ تۇرۇۋاتمامدۇ؟ _ دېدى پېترۇس. ⁴⁶لېكىن ھەزرىتى ئەيسا:

_ ياق! بىرسى قەستەن پېشىمنى تۇتتى. چۈنكى ۋۇجۇدۇمدىن كۈچ-قۇدرەتنىڭ چىقىپ كەتكىنىنى سەزدىم، _ دېدى.

⁴⁷ھېلىقى ئايال ئۆزىنىڭ سېزىلىپ قالغانلىقىنى بىلىپ، تىترىگەن ھالدا ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ، ئايىغىغا يىقىلدى ۋە كۆپچىلىككە ئۆزىنىڭ ھەزرىتى ئەيسانىڭ پېشىنى نېمىشقا تۇتقانلىقىنى ھەم ئۆزىنىڭ دەرھال ساقىيىپ كەتكەنلىكىنى ئېيتتى.

⁴⁸_ قىزىم، ئىشەنچىڭ سېنى ساقايتتى! تىنچ-ئامان بول، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا.

⁴⁹ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزنى قىلىۋاتقاندا، ئىبادەتخانا مەسئۇلىنىڭ ئۆيىدىن كەلگەن بىرى ئىبادەتخانا مەسئۇلى يائىرغا:

_ قىزىڭىز جان ئۈزدى. ئەمدى ئۇستازنى ئاۋارە قىلمايلى، _ دېدى.

⁵⁰بۇنى ئاڭلىغان ھەزرىتى ئەيسا يائىرغا:

_ قورقمىغىن، ماڭا ئىشەنگىن، ئۇ ساقىيىپ كېتىدۇ! _ دېدى.

⁵¹ھەزرىتى ئەيسا يائىرنىڭ ئۆيىگە بارغاندا، پېترۇس، يۇھاننا، ياقۇپ ۋە قىزنىڭ ئاتا-ئانىسىدىن باشقا كىشىلەرنىڭ ئۆزى بىلەن بىرگە ئۆيگە كىرىشىگە رۇخسەت قىلمىدى. ⁵²ئۇ يەردىكىلەر قىزغا ھازا ئېچىپ يىغا-زار قىلىشىۋاتاتتى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ بولدى، يىغلىماڭلار! قىز ئۆلمىدى، ئۇخلاپ قاپتۇ! _ دېدى.

⁵³بىراق خالايىق ئۇنى مەسخىرە قىلدى. چۈنكى قىزنىڭ ئاللىقاچان جان ئۈزگەنلىكىدىن ئۇلارنىڭ خەۋىرى بار ئىدى. ⁵⁴لېكىن ھەزرىتى ئەيسا قىزنىڭ قولىدىن تارتىپ:

_ بالام، ئورنۇڭدىن تۇر، _ دەپ چاقىردى. ⁵⁵قىزنىڭ روھى تېنىگە قايتىپ كېلىپ، ئۇ دەرھال ئورنىدىن تۇردى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا قىزنىڭ قورسىقىغا بىر نەرسە بېرىشنى بۇيرۇدى. ⁵⁶قىزنىڭ ئاتا-ئانىسى ناھايىتى ھەيران قېلىشتى. لېكىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا بۇ ئىشنى ھېچكىمگە تىنماسلىقنى تاپىلىدى.

9

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئون ئىككى ئەلچىنى ئەۋەتىشى

¹ھەزرىتى ئەيسا ئون ئىككى شاگىرتىنى چاقىرىپ، ئۇلارغا ھەرقانداق جىننى ھەيدەش، كېسەللەرنى ساقايتىش قۇدرىتى ۋە ھوقۇقىنى بەردى. ²ئاندىن ئۇلارنى خۇدانىڭ پادىشاھلىقى ھەققىدىكى خۇش خەۋەرنى تارقىتىش ۋە كېسەللەرنى ساقايتىشقا ئەۋەتتى. ³ئۇ شاگىرتلىرىغا:

_ سىلەر سەپەردە ھېچ نەرسە ئالماڭلار، نە ھاسا، نە خۇرجۇن، نە نان، نە پۇل ئېلىۋالماڭلار، ھەتتا بىرەر ئارتۇق كۆڭلەكمۇ ئېلىۋالماڭلار. ⁴بىر يۇرتقا بارغىنىڭلاردا، قايسى ئائىلىدە قارشى ئېلىنساڭلار، ئۇ يەردىن كەتكۈچە شۇ ئائىلىدىلا تۇرۇڭلار. ⁵ئەگەر بىرەر يەردىكى كىشىلەر سىلەرنى قارشى ئالمىسا، ئۇ يەردىن ئايرىلغىنىڭلاردا، ئۇلارنى ئەيىبلەش ئۈچۈن ئايىغىڭلاردىكى توپىنى قېقىۋېتىڭلار! _ دېدى.

⁶شاگىرتلار يولغا چىقىپ، ھەممە يېزا-قىشلاقلارنى ئارىلاپ خۇش خەۋەرنى تارقىتىپ، كېسەللەرنى ساقايتتى.

⁷جەلىلىيە ئۆلكىسىنىڭ باشلىقى ھىرود ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئىشلىرىدىن خەۋەر تېپىپ، گاڭگىراپ قالدى. چۈنكى بەزىلەر: «بۇ ئىشلارنى قىلىۋاتقان كىشى يەھيا پەيغەمبەر ئىكەن، ئۇ تىرىلىپتۇ!» دېسە، ⁸يەنە بەزىلەر: «ئىلياس پەيغەمبەر زاھىر بوپتۇ» دەيتتى، يەنە بەزىلەر بولسا: «قەدىمكى پەيغەمبەرلەردىن بىرى قايتىدىن تىرىلىپتۇ!» دەيتتى. ⁹ھىرود: «مەن يەھيانىڭ كاللىسىنى ئالدۇرغانىدىم، ئەمدى بۇ گەپلەرنى ئاڭلاۋاتىمەن. بۇ ئىشلارنى قىلىۋاتقان كىشى زادى كىمدۇ؟» دەپ، ھەزرىتى ئەيسا بىلەن كۆرۈشۈشنىڭ يولىنى ئىزدىدى.

بەش مىڭ كىشىنى تويدۇرۇش

¹⁰ئون ئىككى شاگىرت قايتىپ كېلىپ، ئۆزلىرىنىڭ قىلغان ھەممە ئىشلىرىنى ھەزرىتى ئەيساغا مەلۇم قىلدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنى باشقىلارغا ئۇقتۇرماي، بەيتسايدا دېگەن يېزىغا ئېلىپ ماڭدى. ¹¹بىراق بۇنىڭدىن خەۋەر تاپقان خالايىقمۇ ئۇنىڭغا ئەگىشىپ كەلدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنى قارشى ئېلىپ، ئۇلارغا خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا دائىر ئىشلارنى چۈشەندۈردى ۋە كېسىلى بارلارنى ساقايتتى. ¹²كۈن ئولتۇرۇشقا ئاز قالغاندا، ئون ئىككى شاگىرتى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ كىشىلەرنى تارقىتىۋەتكەن بولسىڭىز، ئۇلار ئەتراپتىكى يېزا-قىشلاقلارغا بېرىپ، يېمەك يېسۇن ۋە قونغۇدەك جاي تاپسۇن. چۈنكى بۇ خىلۋەت جاي ئىكەن، _ دېدى. ¹³لېكىن ھەزرىتى ئەيسا:

_ ئۇلارغا ئۆزۈڭلار يېمەك بېرىڭلار، _ دېدى.

_ بىزدە پەقەتلا بەش نان بىلەن ئىككىلا بېلىق بار تۇرسا، يېمەك سېتىپ ئەكېلىڭلار، دېمەكچىمۇسىز؟ _ دېيىشتى ئۇلار. ¹⁴چۈنكى شۇ يەردە يىغىلغان ئەرلەرنىڭلا سانى تەخمىنەن بەش مىڭچە بار ئىدى.

ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ كىشىلەر ئەللىكتىن-ئەللىكتىن بۆلۈنۈپ ئولتۇرسۇن، _ دېدى.

¹⁵شاگىرتلار كۆپچىلىكنى ھەزرىتى ئەيسانىڭ دېگىنى بويىچە ئولتۇرغۇزدى. ¹⁶ھەزرىتى ئەيسا بەش نان بىلەن ئىككى بېلىقنى قولىغا ئېلىپ، ئاسمانغا قاراپ خۇداغا شۈكۈر ئېيتتى. ئاندىن نانلارنى ئوشتۇپ، كۆپچىلىككە تارقىتىپ بېرىش ئۈچۈن شاگىرتلىرىغا بەردى. ¹⁷ھەممەيلەن يەپ تويدى. شاگىرتلار ئېشىپ قالغان نان بىلەن بېلىقنىڭ پارچىلىرىنى يىغىۋىدى، ئون ئىككى سېۋەت چىقتى.

پېترۇسنىڭ ھەزرىتى ئەيسانى مەسىھ دەپ تونۇشى

¹⁸بىر كۈنى ھەزرىتى ئەيسا ئۆزى يالغۇز دۇئا قىلىۋاتاتتى. ئۇنىڭ يېنىدا شاگىرتلىرىلا بار ئىدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن:

_ كىشىلەر مېنى كىم دەپ بىلىدىكەن؟ _ دەپ سورىدى.

¹⁹_ بەزىلەر سىزنى چۆمۈلدۈرگۈچى يەھيا، بەزىلەر ئىلياس پەيغەمبەر دەپ بىلىدىكەن، يەنە بەزىلەر قەدىمكى پەيغەمبەرلەردىن باشقا بىرى تىرىلىپتۇ دەپ بىلىدىكەن، _ دەپ جاۋاب بېرىشتى شاگىرتلار. ²⁰ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن:

_ سىلەرچۇ، سىلەر مېنى كىم دەپ بىلىسىلەر؟ _ دەپ سورىدى.

_ سىز خۇدا ئەۋەتكەن قۇتقۇزغۇچى مەسىھسىز، _ دەپ جاۋاب بەردى پېترۇس.

²¹_ ھازىر بۇ ئىشنى ھېچكىمگە تىنماڭلار، _ دەپ بۇيرۇدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا، ²²_ چۈنكى ئىنسانئوغلى نۇرغۇن ئازاب-ئوقۇبەت تارتىدۇ، ئاقساقاللار، ئالىي روھانىيلار ۋە تەۋرات ئۇستازلىرى تەرىپىدىن رەت قىلىنىدۇ ۋە ئۆلتۈرۈلىدۇ، ھەمدە ئۈچىنچى كۈنى تىرىلىدۇ.

²³ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىككە يەنە مۇنداق دېدى:

_ كىمدىكىم ماڭا ئەگىشىشنى خالىسا، ھەر كۈنى ئۆزىنىڭ نەپسىنى يىغىپ ۋە كرېستىنى كۆتۈرۈپ،^* ماڭا ئەگەشسۇن. ²⁴چۈنكى ئۆز ھاياتىنى ئايايدىغانلار ھەقىقىي ھاياتتىن مەھرۇم قالىدۇ. لېكىن مەن ئۈچۈن ئۆز ھاياتىنى ئايىمايدىغانلار ھەقىقىي ھاياتقا ئېرىشىدۇ. ²⁵بىر ئادەم پۈتۈن دۇنياغا ئىگە بولۇپ مەڭگۈلۈك ھاياتىدىن مەھرۇم قالسا، بۇنىڭ نېمە پايدىسى بولسۇن؟! ²⁶ئەگەر كىمدىكىم مەندىن ۋە مېنىڭ سۆزلىرىمدىن نومۇس قىلسا، ئىنسانئوغلى بولغان مەنمۇ ئۆزۈمنىڭ، ئاتامنىڭ ۋە مۇقەددەس پەرىشتىلەرنىڭ شان-شەرىپىگە پۈركىنىپ قايتىپ كەلگىنىمدە، ئۇنىڭدىن نومۇس قىلىمەن. ²⁷بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇ يەردە تۇرغانلارنىڭ بەزىلىرى خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنى كۆرمىگۈچە ئۆلمەيدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ نۇرغا چۆمۈشى

²⁸تەخمىنەن سەككىز كۈندىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا پېترۇس، يۇھاننا ۋە ياقۇپنى ئېلىپ، دۇئا قىلىش ئۈچۈن تاغقا چىقتى. ²⁹ھەزرىتى ئەيسا دۇئا قىلىۋاتقاندا، ئۇنىڭ يۈزى ئۆزگەردى. كىيىملىرىمۇ ئاقىرىپ، نۇردەك چاقنىدى. ³⁰توساتتىن مۇسا پەيغەمبەر ۋە ئىلياس پەيغەمبەر پەيدا بولدى. ئۇلار ھەزرىتى ئەيسا بىلەن سۆزلىشىشكە باشلىدى. ³¹ئۇلار خۇدانىڭ پارلاق نۇرى ئىچىدە پەيدا بولغان بولۇپ، ئۇلار ھەزرىتى ئەيسا بىلەن ئۇنىڭ يېرۇسالېمغا بارىدىغانلىقى ۋە خۇدانىڭ ئىرادىسىنى ئەمەلگە ئاشۇرۇش ئۈچۈن ئۇ يەردە ئالەمدىن ئۆتىدىغانلىقى توغرىسىدا سۆھبەتلەشتى.

³²پېترۇس ۋە ئۇنىڭ قېرىنداشلىرىنى ئۇيقۇ باسقانىدى. ئۇلار ئويغانغاندا، ھەزرىتى ئەيسانىڭ پارلاق نۇرىنى ۋە ئۇنىڭ بىلەن بىرگە تۇرغان مۇسا پەيغەمبەر ۋە ئىلياس پەيغەمبەرنى كۆردى. ³³بۇ ئىككى پەيغەمبەر ھەزرىتى ئەيسادىن ئايرىلىدىغان ۋاقىتتا، پېترۇس ئۆزىمۇ تۇيمىغان ھالدا ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئۇستازىم، بۇ يەردە بولغىنىمىز بەك ياخشى بولدى! بىرىنى سىزگە، بىرىنى مۇسا پەيغەمبەرگە، يەنە بىرىنى ئىلياس پەيغەمبەرگە ئاتاپ بۇ يەرگە ئۈچ كەپە ياسايلى، _ دېدى.

³⁴پېترۇس گەپ قىلىۋاتقاندا، بىر بۇلۇت پەيدا بولۇپ، ئۇلارنى قاپلىۋالدى. بۇلۇت ئىچىدە قالغان شاگىرتلار قورقۇشۇپ كەتتى. ³⁵تۇيۇقسىز بۇلۇتتىن خۇدانىڭ: «بۇ مېنىڭ ئوغلۇم، مېنىڭ تاللىغىنىم، ئۇنىڭ سۆزىگە قۇلاق سېلىڭلار!» دېگەن ئاۋازى ئاڭلاندى. ³⁶ئاۋاز توختىغاندىن كېيىن، ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆزى يالغۇز قالغانلىقىنى كۆردى. شاگىرتلار بۇ ئىشنى ئۇزۇن ۋاقىتقىچە ھېچكىمگە تىنمىدى.

جىن چاپلاشقان بالىنىڭ ساقايتىلىشى

³⁷ئەتىسى ھەزرىتى ئەيسا ئۈچ شاگىرتى بىلەن بىرگە تاغدىن چۈشكەن ۋاقتىدا، نۇرغۇن كىشىلەر ئۇنى قارشى ئالغىلى چىقتى. ³⁸توپنىڭ ئىچىدىن بىرەيلەن تۇيۇقسىز ۋارقىراپ:

_ ئۇستاز، ئوغلۇمغا كۆڭۈل بۆلگەيسىز، ئۇ بىرلا بالا ئىدى! ³⁹ئۇنىڭغا چاپلاشقان جىن دائىم قۇترايدۇ، شۇڭا ئۇ ئۆزىچىلا ۋارقىراپ-جارقىراپ كېتىدۇ. بەزىدە پۈتۈن بەدىنى تارتىشىپ، ئاغزىدىن كۆپۈك چىقىدۇ. جىن دائىم ئۇنى قىيناپ ئارام بەرمەيدۇ. ⁴⁰شاگىرتلىرىڭىزدىن بۇ جىننى ھەيدىۋېتىشنى ئۆتۈنۈپ سورىغانىدىم، بىراق ئۇلارنىڭ قوللىرىدىن كەلمىدى، _ دېدى.

⁴¹_ ئەي بۇ زاماننىڭ ئېتىقادسىز ۋە ئازغۇن ئادەملىرى، سىلەر ماڭا ئىشەنگۈچە سىلەر بىلەن يەنە قانچە ۋاقىت بىرگە بولۇشۇم ۋە قاچانغىچە سەۋر قىلىشىم كېرەك؟ _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا. ئاندىن ھېلىقى كىشىگە:

_ بالاڭنى ئېلىپ كەل، _ دېدى.

⁴²بالا كېلىۋاتقاندا، جىن ئۇنى يەرگە يىقىتىپ، پۈتۈن بەدىنىنى تارتىشتۇردى. بىراق ھەزرىتى ئەيسا جىننى ھەيدىۋېتىپ، بالىنى ساقايتتى ۋە ئۇنى ئاتىسىغا تاپشۇرۇپ بەردى. ⁴³كۆپچىلىك بۇ ئىشلارنى كۆرۈپ، خۇدانىڭ كۈچ-قۇدرىتىگە ھەيران-ھەس بولۇشتى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆز ئۆلۈمىنى يەنە بىر قېتىم ئالدىن ئېيتىشى

كۆپچىلىك ھەزرىتى ئەيسانىڭ قىلغان پۈتۈن ئىشلىرىغا ھەيران بولۇپ تۇرغاندا، ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا:

⁴⁴_ ئاڭلاپ قويۇڭلار، بىرسىنىڭ ساتقۇنلۇقى بىلەن ئىنسانئوغلى باشقىلارغا تۇتۇپ بېرىلىدۇ، _ دېدى.

⁴⁵بىراق ئۇلار بۇ سۆزنىڭ مەنىسىنى چۈشىنەلمىدى. چۈنكى بۇ سۆزنىڭ مەنىسى ئۇلار ئۈچۈن يوشۇرۇن ئىدى. ئۇلار ھەزرىتى ئەيسادىن بۇ سۆزنىڭ مەنىسىنى سوراشقىمۇ پېتىنالمىدى.

خۇدانىڭ نەزىرىدە كىم ئەڭ ئۇلۇغ؟

⁴⁶شاگىرتلار زادى كىمنىڭ مەرتىۋىسىنىڭ ئەڭ يۇقىرى ئىكەنلىكى توغرىسىدا ئۆزئارا تالاش-تارتىش قىلىشىۋاتاتتى. ⁴⁷ئۇلارنىڭ نېمە ئويلاۋاتقانلىقىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا كىچىك بىر بالىنى يېنىدا تۇرغۇزۇپ، ⁴⁸شاگىرتلارغا:

_ كىم مېنى دەپ مۇشۇنداق كىچىك بالىنى قوبۇل قىلسا، مېنى قوبۇل قىلغان بولىدۇ. مېنى قوبۇل قىلسا، مېنى ئەۋەتكۈچىنى قوبۇل قىلغان بولىدۇ. ئاراڭلاردا ئۆزىنى ئەڭ تۆۋەن تۇتقىنى خۇدانىڭ نەزىرىدە مەرتىۋىسى ئەڭ يۇقىرى بولىدۇ، _ دېدى.

قارشى تۇرماسلىق قوللىغانلىقتۇر

⁴⁹يۇھاننا ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئۇستاز، سىزنىڭ نامىڭىز بىلەن جىنلارنى ھەيدەۋاتقان بىرسىنى كۆردۇق. لېكىن ئۇ بىزگە ئوخشاش سىزگە ئەگەشمىگەنلىكى ئۈچۈن، بىز ئۇنى توستۇق، _ دېدى.

⁵⁰_ ئۇنى توسماڭلار. چۈنكى سىلەرگە قارشى تۇرمىغانلار سىلەرنى قوللىغانلاردۇر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا.

ھەزرىتى ئەيسانى قارشى ئالمىغان يېزا

⁵¹ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئاسمانغا ئېلىپ كېتىلىدىغان كۈنىگە ئاز قالغاندا، يېرۇسالېمغا بېرىشنى قەتئىي قارار قىلدى. ⁵²ھەزرىتى ئەيسا ئۆزىنىڭ يېرۇسالېمغا بېرىش سەپىرىدە ئالدىن تەييارلىق قىلىش ئۈچۈن سامارىيەدىكى بىر يېزىغا ئادەم ئەۋەتتى. ⁵³بىراق سامارىيەلىكلەر^* ھەزرىتى ئەيسانى «يېرۇسالېمغا ئىبادەت قىلىشقا بارىدىكەن» دەپ قارشى ئالمىدى. ⁵⁴ئۇنىڭ شاگىرتلىرىدىن ياقۇپ بىلەن يۇھاننا بۇ ئەھۋالنى كۆرۈپ:

_ ئى رەببىم، ئۇلارنى كۆيدۈرۈۋېتىش ئۈچۈن ئاسماندىن ئوت ياغدۇرۇشنى ئۆتۈنسەك قانداق دەيسىز؟ _ دېدى.

⁵⁵لېكىن ھەزرىتى ئەيسا كەينىگە بۇرۇلۇپ، ئۇلارنى ئەيىبلىدى. ⁵⁶ئاندىن ئۇلار باشقا بىر يېزىغا كەتتى.

ھەزرىتى ئەيساغا ئەگىشىشنىڭ بەدەللىرى

⁵⁷ئۇلار يولدا كېتىۋاتقاندا، بىر كىشى ھەزرىتى ئەيساغا:

_ سىز قەيەرگە بارماڭ، مەن سىزگە ئەگىشىمەن، _ دېدى. ⁵⁸بىراق ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ تۈلكىنىڭ ئۆڭكۈرى، قۇشنىڭ ئۇۋىسى بار. بىراق ئىنسانئوغلىنىڭ باش تىققۇدەك يېرىمۇ يوق، _ دېدى.

⁵⁹ئۇ يەنە باشقا بىر كىشىگە:

_ ماڭا ئەگەشكىن! _ دېدى. بىراق ئۇ كىشى:

_ ئۇستاز، مەن ئالدى بىلەن ئاتامنى يەرلىككە قوياي، ئاندىن سىزگە ئەگىشەي! _ دېدى.

⁶⁰_ ئۆلگەنلەرنى روھى ئۆلۈكلەر يەرلىككە قويسۇن! سەن بېرىپ، خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا دائىر خۇش خەۋەرنى تارقات، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

⁶¹يەنە بىرسى:

_ ئەي ئۇستاز، مەن سىزگە ئەگەشمەكچىمەن. بىراق ئاۋۋال ئۆيۈمگە بېرىپ، ئۆيدىكىلەر بىلەن خوشلىشىپ كېلەي، _ دېدى.

⁶²_ قوش ھەيدەۋېتىپ، توختىماي كەينىگە قارايدىغان ئادەمدەك، بۇرۇنقى ھاياتىڭلاردىن مېھرىڭلارنى ئۈزەلمىسەڭلار، خۇداغا خىزمەت قىلىشقا لايىق بولمايسىلەر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا.

10

ھەزرىتى ئەيسانىڭ يەتمىش ئىككى شاگىرتىنى ئەۋەتىشى

¹شۇ ئىشلاردىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا يەنە يەتمىش ئىككى نەپەر شاگىرت تاللاپ، ئۇلارنى ئۆزى بارماقچى بولغان شەھەر-يېزىلارغا ئىككىدىن ئەۋەتتى. ²ئۇلار يولغا چىقىشتىن بۇرۇن ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ يىغىلىدىغان ھوسۇل كۆپتۇر، لېكىن ئىشلەيدىغانلار ئاز. شۇڭا سىلەر ھوسۇلنىڭ ئىگىسى بولغان خۇدادىن ھوسۇل يىغىشقا كۆپرەك ئىشلەمچى ئەۋەتىپ بېرىشنى تىلەڭلار. ³ئەمدى يولغا چىقىڭلار. مەن سىلەرنى قوزىلارنى بۆرىلەرنىڭ ئارىسىغا ئەۋەتكەندەك ئەۋەتىمەن. ⁴ھەميان، خۇرجۇن ۋە چورۇقمۇ ئالماڭلار. يولدا كىشىلەر بىلەن كۆرۈشكەندە، پاراڭلىشىشقىمۇ توختىماڭلار. ⁵قايسى ئۆيگە كىرسەڭلار، ئالدى بىلەن: «ئائىلەڭلارغا خۇدادىن ئامانلىق تىلەيمەن!» دەڭلار. ⁶ئۇ ئۆيدە تىنچلىق سۆيەر كىشى بولسا، تىلىگەن ئامانلىقىڭلار ئۇنىڭغا مەنسۇپ بولىدۇ. بولمىسا تىلىگەن ئامانلىقىڭلار ئۆزۈڭلارغا يانىدۇ. ⁷تۇرغۇزغان ئۆيدە تۇرۇڭلار ۋە ئۆيدىكىلەرنىڭ بەرگىنىنى يەڭلار، ھەرقانداق ئىشلەمچى ئۆز ھەققىنى ئېلىشقا ھەقلىقتۇر. ئۆيدىن ئۆيگە يۆتكىلىپ يۈرمەڭلار.

⁸بىرەر شەھەرگە بارغىنىڭلاردا، بىرسى سىلەرنى قوبۇل قىلسا، ئالدىڭلارغا قويغىنىنى يەڭلار. ⁹ئۇ شەھەردىكى كېسەللەرنى ساقايتىڭلار ۋە ئۇ يەردىكى كىشىلەرگە: «خۇدانىڭ پادىشاھلىقى سىلەرگە نامايان بولۇش ئالدىدا تۇرىدۇ!» دەڭلار. ¹⁰بىراق بىرەر شەھەرگە بارغىنىڭلاردا ئۇ يەردىكى كىشىلەر سىلەرنى قارشى ئالمىسا، كۆپچىلىك ئالدىدا: ¹¹«سىلەرنى ئەيىبلەش ئۈچۈن ئايىغىمىزغا قونغان شەھىرىڭلارنىڭ توپىسىنىمۇ قېقىۋېتىمىز! ئەمما بىلىشىڭلار كېرەككى، خۇدانىڭ پادىشاھلىقى سىلەرگە نامايان بولۇش ئالدىدا ئىدى!» دەڭلار. ¹²بىلىپ قويۇڭلاركى، ئۇ شەھەردىكىلەرنىڭ قىيامەت كۈنى تارتىدىغان جازاسى سودوم^* شەھىرىدىكى رەزىل كىشىلەرنىڭ تارتىدىغان جازاسىدىنمۇ ئېغىر بولىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانى رەت قىلغانلار

¹³_ ئەي قورازىنلىقلار، ھالىڭلارغا ۋاي! ئەي بەيتسايدالىقلار ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر ئۈچۈن ياراتقان مۆجىزىلىرىمنى ياتلارنىڭ تىر ۋە سىدون دېگەن شەھەرلىرىدە ياراتقان بولسام، ئۇ يەرلەردىكى خەلق بۇرۇنلا ماتەملىك كىيىملەرنى كىيىپ، كۈلگە مىلىنىپ گۇناھلىرىغا توۋا قىلغان بولاتتى. ¹⁴قىيامەت كۈنى خۇدانىڭ سىلەرگە بېرىدىغان جازاسى تىر ۋە سىدوندىكىلەرنىڭكىدىنمۇ ئېغىر بولىدۇ. ¹⁵ئەي كەپەرناھۇملۇقلار، ئاسمانغا چىقماقچىمىدىڭلار؟ ياق، دوزاخقا تاشلىنىسىلەر!

¹⁶ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا يەنە:

_ ئەگەر بىرسى سىلەرنىڭ سۆزۈڭلارغا قۇلاق سالمىسا، مېنىڭ سۆزۈمگە قۇلاق سالمىغان بولىدۇ. ئەگەر بىرسى سىلەرنى رەت قىلسا، مېنىمۇ رەت قىلغان بولىدۇ. مېنى رەت قىلغانلار مېنى ئەۋەتكۈچىنىمۇ رەت قىلغان بولىدۇ، _ دېدى.

يەتمىش ئىككى شاگىرتنىڭ قايتىپ كېلىشى

¹⁷ھېلىقى يەتمىش ئىككى شاگىرت خۇشال ھالدا قايتىپ كېلىپ:

_ ئى رەببىم، بىز سىزنىڭ نامىڭىزدىن بۇيرۇق قىلغانىدۇق، ھەتتا جىنلارمۇ بىزگە بويسۇندى! _ دەپ مەلۇم قىلدى. ¹⁸ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ شۇنداق، شەيتاننىڭ ئاسماندىن چاقماقتەك تېز چۈشكەنلىكىنى كۆردۈم. ¹⁹قۇلاق سېلىڭلار، مەن سىلەرگە يىلان-چايانلارنى ئاياغ ئاستى قىلالايدىغان، شۇنداقلا شەيتاننىڭ پۈتۈن كۈچ-قۇدرىتىنى بېسىپ چۈشىدىغان ھوقۇقنى بەردىم. سىلەرگە ھېچقانداق نەرسە زىيان يەتكۈزەلمەيدۇ. ²⁰لېكىن سىلەر جىنلارنىڭ سىلەرگە بويسۇنغانلىقى ئۈچۈن خۇشال بولۇپ كەتمەڭلار، بەلكى نامىڭلارنىڭ ئەرشتىكى ھاياتلىق دەپتىرىگە پۈتۈلگەنلىكىگە خۇشال بولۇڭلار، _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ خۇشاللىقى

²¹بۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسا مۇقەددەس روھنىڭ تەسىرى بىلەن خۇرسەنلىككە چۆمگەن ھالدا مۇنداق دېدى:

_ پۈتۈن ئالەمنىڭ ئىگىسى بولغان ئى ئاتا! سەن بۇ ھەقىقەتلەرنى ئۆزىنى ئەقىللىق، بىلىملىك چاغلايدىغان كىشىلەردىن يوشۇرۇپ، كىچىك بالىلاردەك ساددا كىشىلەرگە ئاشكارىلىغانلىقىڭ ئۈچۈن، ساڭا مەدھىيە ئوقۇيمەن. شۇنداق ئاتا، بۇ سېنىڭ ئىستىكىڭ ئىدى.

²²ھەزرىتى ئەيسا ئەتراپىدىكىلەرگە:

_ ئاتام ھەممىنى ماڭا ئاتا قىلدى. ئوغۇلنىڭ كىم ئىكەنلىكىنى ئاتىدىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ. ئاتىنىڭمۇ كىم ئىكەنلىكىنى ئوغۇلدىن باشقا ۋە ئوغۇل ئاشكارىلاشنى خالايدىغان كىشىلەردىن باشقا ھېچكىم بىلمەيدۇ، _ دېدى.

²³ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا قاراپ، ئاستىغىنا:

_ كۆرگەن ئىشلارنى كۆرەلىگەنلىكىڭلار ئۈچۈن نەقەدەر بەختلىكسىلەر! ²⁴بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇرۇنقى نۇرغۇن پەيغەمبەرلەر ۋە پادىشاھلار سىلەر كۆرگەن ۋە ئاڭلىغانلارنى كۆرۈشنى ۋە ئاڭلاشنى ئارزۇ قىلغان بولسىمۇ، مۇرادىغا يېتەلمىگەنىدى، _ دېدى.

مېھرىبان سامارىيەلىك توغرىسىدىكى تەمسىل

²⁵تەۋرات ئۇستازلىرىدىن بىرى ھەزرىتى ئەيسانى سىنىماقچى بولۇپ:

_ ئۇستاز، مەن قانداق قىلسام مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشەلەيمەن؟ _ دەپ سورىدى.

²⁶_ تەۋرات قانۇنىدا نېمە دېيىلگەن؟ بۇنى ئۆزىڭىز قانداق چۈشەندۈرىسىز؟ _ دەپ سورىدى ھەزرىتى ئەيسا. ²⁷ھېلىقى كىشى مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ «پەرۋەردىگارىڭ بولغان خۇدانى پۈتۈن قەلبىڭلار، پۈتۈن ۋۇجۇدۇڭلار، پۈتۈن كۈچۈڭلار ۋە پۈتۈن زېھنىڭلار بىلەن سۆيۈڭلار»، بۇنىڭدىن قالسا، «باشقىلارنى ئۆزۈڭلارنى سۆيگەندەك سۆيۈڭلار.»

²⁸_ توغرا جاۋاب بەردىڭىز. مانا شۇنداق قىلسىڭىز، مەڭگۈ ياشايسىز، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا.

²⁹ئۇ كىشى ئۆزىنى ئاقلىماقچى بولۇپ، ھەزرىتى ئەيسادىن چۈشەندۈرۈش تەلەپ قىلىپ:

_ مەن سۆيۈشكە تېگىشلىك بولغان باشقىلار كىملەر؟ _ دەپ سورىدى.

³⁰ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ بىر يەھۇدىي يېرۇسالېمدىن ئېرىخا شەھىرىگە كېتىۋېتىپ، يولدا قاراقچىغا ئۇچراپ قاپتۇ. قاراقچىلار ئۇنىڭ كىيىم-كېچەكلىرىنى سالدۇرۇۋېلىپ، ئۇرۇپ، چالا ئۆلۈك قىلىپ، تاشلاپ كېتىپتۇ. ³¹ئۇزۇن ئۆتمەي، بىر روھانىي شۇ يولدىن كېتىۋېتىپ، ھېلىقى ئادەمنى كۆرۈپتۇ، لېكىن كارى بولماي، يولنىڭ ئۇ چېتى بىلەن مېڭىپ ئۆتۈپ كېتىپتۇ. ³²مەركىزىي ئىبادەتخانىدا ئىشلەيدىغان لاۋىي قەبىلىسىدىن بولغان بىر خىزمەتچىمۇ بۇ يەرگە كەلگەندە، ئۇ بىچارە ئادەمنى كۆرگەن بولسىمۇ، لېكىن كارى بولماي، يولنىڭ ئۇ چېتى بىلەن مېڭىپ ئۆتۈپ كېتىپتۇ. ³³لېكىن يەھۇدىيلار يامان كۆرىدىغان سامارىيەلىكلەردىن بىرى بۇ يەردىن ئۆتۈپ كېتىۋېتىپ، ئۇنى كۆرۈپ، ئۇنىڭغا ئىچ ئاغرىتىپتۇ ³⁴ۋە ئالدىغا بېرىپ، ياغ ۋە شاراب بىلەن جاراھىتىنى يۇيۇپ، تېڭىپ، ئاندىن ئۇ ئادەمنى ئۆزىنىڭ ئېشىكىگە مىندۈرۈپ، بىر سارايغا ئېلىپ بېرىپ، ئۇ يەردە ھالىدىن خەۋەر ئاپتۇ. ³⁵ئەتىسى سارايۋەنگە ئىككى كۈمۈش تەڭگە بېرىپ: «ئۇنىڭغا قاراپ قويۇڭ، ئارتۇق چىقىمى بولسا، قايتىشىمدا تۆلەيمەن» دەپتۇ.

³⁶ھەزرىتى ئەيسا ھېلىقى ئۇستازدىن:

_ سىزچە، بۇ ئۈچ ئادەم ئىچىدە قايسىسى قاراقچىلارغا يولۇققان ھېلىقى كىشىگە قوشنىدارچىلىقنى يەتكۈزگەن؟ _ دەپ سورىدى.

³⁷_ ئۇنىڭغا مېھرىبانلىق قىلغان ھېلىقى كىشى، _ دەپ جاۋاب بەردى تەۋرات ئۇستازى.

_ ئۇنداق بولسا، سىزمۇ بېرىپ، باشقىلارغا شۇنداق قىلىڭ، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا تەۋرات ئۇستازىىغا.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ مارتا ۋە مەريەمنى يوقلىشى

³⁸ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن بىرگە سەپىرىنى داۋاملاشتۇرۇپ، بىر يېزىغا كەلدى. ئۇ يەردە مارتا ئىسىملىك بىر ئايال ئۇنى ئۆيىگە تەكلىپ قىلدى. ³⁹مارتانىڭ مەريەم ئىسىملىك بىر سىڭلىسى بار ئىدى. ئۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئايىغى تەرەپتە ئولتۇرۇپ، تەلىمىنى ئاڭلاۋاتاتتى. ⁴⁰ئۆيدىكى ئىشلارنىڭ كۆپلۈكىدىن پايپېتەك بولۇپ يۈرگەن مارتا ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ ئى رەببىم، سىڭلىم مەريەم شۇنچە كۆپ ئىشلارنى ماڭىلا تاشلاپ قويدى، ئۇنى ماڭا ياردەملەشتۈرگەيسىز! _ دېدى. ⁴¹بىراق ھەزرىتى ئەيسا مارتاغا مۇنداق دېدى:

_ ئەي مارتا، سەن زىيادە ئىشلارغا باش قاتۇرۇپ ئاۋارە بولۇپ يۈرۈۋاتىسەن. ⁴²پەقەت بىرلا مۇھىم ئىش بار. مەريەم شۇ ياخشى ئىشنى تاللىۋالدى. بۇنى ھېچكىم ئۇنىڭدىن تارتىۋالالمايدۇ.

11

دۇئا قىلىش توغرىسىدىكى تەلىم

¹بىر كۈنى ھەزرىتى ئەيسا بىر يەردە دۇئا قىلىۋاتاتتى. دۇئا ئاياغلاشقاندىن كېيىن، شاگىرتلىرىدىن بىرى ئۇنىڭغا:

_ ئى رەببىم، يەھيا پەيغەمبەر ئۆز شاگىرتلىرىغا ئۆگەتكىنىدەك، سىزمۇ بىزگە دۇئا قىلىشنى ئۆگىتىپ قويسىڭىز، _ دېدى. ²ھەزرىتى ئەيسا جاۋاب بېرىپ مۇنداق دېدى:

_ دۇئا قىلغىنىڭلاردا، مۇنداق دەڭلار:

«ئى ئاتىمىز،

سېنىڭ نامىڭ ئۇلۇغلانغاي.

پادىشاھلىقىڭ يەر يۈزىدىمۇ نامايان بولغاي.

³كۈندىلىك يېمەكلىكىمىزنى بەرگەيسەن.

⁴گۇناھلىرىمىزنى كەچۈرگەيسەن،

چۈنكى بىزمۇ بىزگە قارشى گۇناھ ئۆتكۈزگەنلەرنىڭ گۇناھلىرىنى كەچۈردۇق.

بىزنى ئازدۇرۇلۇشتىن ساقلاپ قالغايسەن.»

⁵ھەزرىتى ئەيسا سۆزىنى داۋام قىلىپ، شاگىرتلىرىغا مۇنداق دېدى:

_ ئەگەر يېرىم كېچىدە دوستۇڭنىڭ ئۆيىگە بېرىپ: «بۇرادەر، ماڭا ئۈچ نان بېرىپ تۇر، ⁶ئۆيۈمگە بىر دوستۇم سەپەردىن كەلگەنىدى، ئۆيدە ئۇنى كۈتكۈدەك بىر نەرسە قالماپتۇ» دېسەڭ، ⁷دوستۇڭ ئۆيىنىڭ ئىچىدە تۇرۇپ: «مېنى ئاۋارە قىلما، ئىشىك تاقاقلىق، بالىلار مەن بىلەن تۆشەكتە، ئورنۇمدىن تۇرۇپ، ساڭا نان بېرەلمەيمەن!» دەپ جاۋاب بېرىشى مۇمكىنمۇ؟ ⁸ياق، ئۇ دوستلۇقنىڭ يۈزىنى قىلمىغان تەقدىردىمۇ، سېنىڭ قايتا-قايتا يالۋۇرۇشۇڭ سەۋەبىدىن بولسىمۇ، ئورنىدىن تۇرۇپ، سورىغان نەرسەڭنى چوقۇم بېرىدۇ. ⁹شۇنىڭغا ئوخشاش، سىلەر دۇئا قىلىپ تىلەڭلار، خۇدا تىلىگىنىڭلارنى بېرىدۇ. ئىزدەڭلار، تاپىسىلەر. ئىشىكنى قېقىڭلار، ئېچىلىدۇ. ¹⁰چۈنكى تىلىگەنلەر ئېرىشىدۇ، ئىزدىگەنلەر تاپىدۇ، ئىشىكنى قاققانلارغا ئىشىك ئېچىلىدۇ. ¹¹سىلەر بېلىق تەلەپ قىلغان ئوغلۇڭلارغا يىلان بېرەتتىڭلارمۇ؟ ¹²تۇخۇم تەلەپ قىلسا، چايان بېرەتتىڭلارمۇ؟ ¹³گۇناھكار بولغان سىلەر پەرزەنتلىرىڭلارغا ياخشى نەرسىلەرنى بېرىشنى بىلگەن يەردە، ئەرشتىكى ئاتاڭلار تىلىگەنلەرگە مۇقەددەس روھىنى ئىلتىپات قىلىشقا تېخىمۇ تەييار ئەمەسمۇ؟

ھەزرىتى ئەيسا شەيتاندىن كۈچلۈكتۇر

¹⁴بىر كۈنى ھەزرىتى ئەيسا جىن چاپلىشىپ، گاچا بولۇپ قالغان بىر ئادەمنىڭ تېنىدىن جىننى ھەيدەپ چىقاردى. شۇنىڭ بىلەن گاچا ئادەم زۇۋانغا كەلدى. كۆپچىلىك بۇنىڭغا ئىنتايىن ھەيران بولۇشتى. ¹⁵بىراق بەزى كىشىلەر: «ئۇ جىنلارنى ئۇلارنىڭ پادىشاھى بولغان شەيتانغا تايىنىپ ھەيدەيدىكەن» دېيىشتى. ¹⁶يەنە بەزىلەر ھەزرىتى ئەيسانى سىناپ كۆرۈش مەقسىتىدە ئۇنىڭدىن ئۆزىنى خۇدانىڭ ئەۋەتكەنلىكىنى ئىسپاتلايدىغان بىر مۆجىزە كۆرسىتىشنى تەلەپ قىلىشتى. ¹⁷ئۇلارنىڭ نېمە ئويلاۋاتقانلىقىنى بىلگەن ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئەگەر بىر دۆلەتتىكىلەر ئىككىگە بۆلۈنۈپ سوقۇشسا، ئۇ دۆلەت زاۋاللىققا يۈزلىنىدۇ. بىر ئائىلىدىكىلەر ئۆزئارا جېدەل-ماجىرا قىلىشسا، ئۇ ئائىلىمۇ ۋەيران بولىدۇ. ¹⁸شۇنىڭغا ئوخشاش، شەيتاننىڭ پادىشاھلىقىدىكىلەرمۇ ئىككىگە بۆلۈنۈپ ئۆزئارا سوقۇشسا، ئۇنىڭ پادىشاھلىقى قانداقمۇ پۇت تىرەپ تۇرالىسۇن؟ سىلەر مېنى جىنلارنى شەيتانغا تايىنىپ ھەيدەيسەن دەيسىلەر. ¹⁹ئەگەر مەن جىنلارنى ئۇلارنىڭ پادىشاھى بولغان شەيتانغا تايىنىپ ھەيدىسەم، سىلەرنىڭ ئاراڭلاردىكىلەر جىنلارنى ھەيدەشتە كىمگە تاياندى؟! ئېيتقانلىرىڭلارنىڭ خاتا ئىكەنلىكىنى ئەگەشكۈچىلىرىڭلار ئىسپاتلاپ بېرىدۇ. ²⁰ئەمەلىيەتتە، مەن خۇدانىڭ كۈچ-قۇدرىتىگە تايىنىپ جىنلارنى ھەيدىدىم. بۇ خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنىڭ ئاراڭلاردا نامايان بولغانلىقىنىڭ ئىسپاتىدۇر. ²¹ئەگەر تولۇق قوراللانغان كۈچتۈڭگۈر شەيتان ئۆز ئۆيىنى قوغداپ تۇرسا، ئۇنىڭ مال-مۈلكى بىخەتەر بولىدۇ. ²²لېكىن ئۇنىڭدىن كۈچتۈڭگۈر بىرى ھۇجۇم قىلىپ ئۇنى يەڭسە، ئۇنىڭ تايانغان قوراللىرىنى تارتىۋالىدۇ ۋە مال-مۈلۈكلىرىنى ئولجا ئېلىپ، ئۆز ئادەملىرىگە تارقىتىپ بېرىدۇ.

²³مەن بىلەن بىر يولدا ماڭمىغانلار ماڭا قارشى تۇرغۇچىلاردۇر. مەن بىلەن بىرگە يىغمىغانلار چېچىۋەتكۈچىلەردۇر.

²⁴جىن ئادەمنىڭ تېنىدىن ھەيدىۋېتىلگەندىن كېيىن، قۇرغاق دالالارنى ئارىلاپ، تۇرىدىغان جاي ئىزدەيدۇ، بىراق تاپالمايدۇ ۋە: «ئىلگىرىكى ئۆيۈمگە قايتاي» دەيدۇ. ²⁵شۇنىڭ بىلەن جىن بۇرۇنقى ئۆيىگە، يەنى تەنگە قايتىپ كېلىپ، ئۆيىنىڭ يەنىلا بوش تۇرغانلىقىنى، شۇنداقلا پاكىز تازىلىنىپ، رەتلىنىپ قالغانلىقىنى بايقايدۇ. ²⁶ئۆزىدىنمۇ بەتتەر يەتتە جىننى باشلاپ كىرىپ بىللە تۇرىدۇ. نەتىجىدە، ئۇ ئادەمنىڭ كېيىنكى ئەھۋالى بۇرۇنقىدىنمۇ يامانلىشىپ كېتىدۇ.

ھەقىقىي بەخت

²⁷ھەزرىتى ئەيسا بۇ گەپلەرنى قىلىۋاتقاندا، كۆپچىلىك ئارىسىدا بىر ئايال يۇقىرى ئاۋازدا:

_ سىزنى تۇغۇپ، بېقىپ چوڭ قىلغان ئايال نەقەدەر بەختلىك-ھە! _ دېدى.

²⁸_ خۇدانىڭ سۆزىنى ئاڭلاپ، ئۇنىڭغا رىئايە قىلىدىغان كىشى ئۇنىڭدىنمۇ بەختلىك! _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

مۆجىزە كۆرسىتىش تەلىپى

²⁹ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئەتراپىغا تېخىمۇ كۆپ ئادەم ئولاشتى. ئۇ مۇنداق دېدى:

_ بۇ زاماننىڭ ئادەملىرى نېمىدېگەن ئوسال! ئۇلار مۆجىزە كۆرسەت دەپلا تۇرىدۇ. بىراق ئۇلارغا يۇنۇس پەيغەمبەرنىڭ مۆجىزىسىدىن باشقا مۆجىزە كۆرسىتىلمەيدۇ. ³⁰يۇنۇس پەيغەمبەرنىڭ بېشىدىن ئۆتكەن ئىش نىنەۋى خەلقىگە بىر مۆجىزە بولغىنىغا ئوخشاش، مەن ئىنسانئوغلىمۇ بۇ ئەۋلاد كىشىلەرگە بىر مۆجىزە بولىمەن.^*

³¹قىيامەت كۈنى شىبا پادىشاھلىقىنىڭ ئايال پادىشاھى ئورنىدىن تۇرۇپ، سىلەرنىڭ ئۈستۈڭلاردىن شىكايەت قىلىدۇ. چۈنكى ئۇ سۇلايمان پادىشاھنىڭ ئاقىلانە سۆزلىرىنى ئاڭلاش ئۈچۈن ئۇزۇن يوللارنى بېسىپ كەلگەنىدى. مانا، ھازىر بۇ يەردە پادىشاھ سۇلايماندىنمۇ ئۇلۇغ بىرى بار. ³²قىيامەت كۈنى نىنەۋى شەھىرىدىكى خەلقمۇ قوپۇپ، سىلەرنىڭ ئۈستۈڭلاردىن شىكايەت قىلىدۇ. چۈنكى ئۇلار يۇنۇس پەيغەمبەرنىڭ تەلىمىنى ئاڭلاپ، يامان يولدىن قايتقانىدى. بىراق بۇ يەردە يۇنۇس پەيغەمبەردىنمۇ ئۇلۇغ بىرسى بار.

تەننىڭ چىرىغى

³³_ ھېچكىم چىراغنى يېقىپ، ئۇنى كۆرۈنمەس يەرگە ياكى داس ئاستىغا يوشۇرۇپ قويمايدۇ. ئەكسىچە، ئۆيگە كىرگەنلەر ئېنىق كۆرسۇن دەپ ئۇنى چىراغداننىڭ ئۈستىگە قويىدۇ، ئەلۋەتتە. ³⁴سىلەرنىڭ كۆزۈڭلار تېنىڭلارنىڭ چىرىغىدۇر. ئەگەر كۆزۈڭلار ياخشى بولسا، پۈتۈن ۋۇجۇدۇڭلار نۇرغا تولىدۇ. ئەگەر كۆزۈڭلار يامان بولسا، پۈتۈن ۋۇجۇدۇڭلار قاراڭغۇلۇققا تولىدۇ. ³⁵سىلەردىكى نۇرنىڭ قاراڭغۇلۇق بولۇپ چىقماسلىقىغا دىققەت قىلىڭلار. ³⁶ئەگەر پۈتۈن ۋۇجۇدۇڭلار نۇرغا تولسا، قىلچە قاراڭغۇلۇق بولمىسا، خۇددى چىراغ نۇرى سىلەرنى يورۇتۇپ تۇرغاندەك ھاياتىڭلار نۇرلۇق بولىدۇ.

پەرىسىيلەر بىلەن تەۋرات ئۇستازلىرىنىڭ ساختىپەزلىكى

³⁷ھەزرىتى ئەيسا سۆزلىرىنى ئاياغلاشتۇرغاندىن كېيىن، بىر پەرىسىي ئۇنى ئۆيىگە تاماققا تەكلىپ قىلدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۆيگە كىرىپ، داستىخاندا ئولتۇردى. ³⁸ھېلىقى پەرىسىي ئۇنىڭ تاماقتىن ئىلگىرى قول يۇيۇش دىنىي قائىدىسىنى ئادا قىلمىغانلىقىنى كۆرۈپ، ئىنتايىن ھەيران بولدى. ³⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ سىلەر پەرىسىيلەر تېشىلا پاكىز يۇيۇلغان چىنە-قاچىلارغا ئوخشايسىلەر. قوللىرىڭلارنى ياخشى يۇيىسىلەر، بىراق ئىچىڭلار ئاچكۆزلۈك ۋە يامانلىق بىلەن تولغاندۇر. ⁴⁰ئەي نادانلار، تېشىنى ياراتقان خۇدا ئىچىنىمۇ ياراتقان ئەمەسمۇ؟! ⁴¹شۇڭا كەمبەغەللەرگە كۆڭۈل بۆلۈپ، ئۆزۈڭلار ئاچكۆزلۈك بىلەن بېسىپ ياتقان تەئەللۇقاتلىرىڭلارنى ئېھتىياجلىق بولغانلارغا بېرىڭلار. شۇ چاغدىلا ئىچىڭلار ھەم تېشىڭلار پاك بولىدۇ.

⁴²ئەي پەرىسىيلەر، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر ھەتتا يالپۇز، سۇزاپ قاتارلىق دورا-دەرمانلارنىڭ ئوندىن بىر ئۈلۈشىنى خۇداغا ئاتايسىلەر-يۇ، بىراق ھەققانىيلىققا ۋە خۇداغا بولغان مۇھەببەتكە سەل قارايسىلەر. ئالدى بىلەن بۇ ئىشلارنى ئورۇندىشىڭلار كېرەك. باشقا ئىشلارغا كەلسەك، ئۇلارغىمۇ سەل قاراشقا بولمايدۇ.

⁴³ئەي پەرىسىيلەر، ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر ئىبادەتخانىدا ئالاھىدە ئورۇندا ئولتۇرۇشنى، بازارلاردا باشقىلارنىڭ ئۆزۈڭلارنى ھۆرمەتلەپ سالام بېرىشىنى ياخشى كۆرىسىلەر. ⁴⁴ھالىڭلارغا ۋاي! سىلەر قەبرە قوپۇرۇلمىغان يەرلىككە ئوخشايسىلەر. كىشىلەر ئۈستۈڭلاردىن سەزمەستىن دەسسەپ ئۆتىۋېرىدۇ! _ دېدى.

⁴⁵مەلۇم بىر تەۋرات ئۇستازى ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئۇستاز، بۇ سۆزلىرىڭىز بىزگىمۇ ھاقارەت بولدى! _ دېدى. ⁴⁶ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ ئەي تەۋرات ئۇستازلىرى، سىلەرنىڭ ھالىڭلارغىمۇ ۋاي! سىلەر قاتتىق دىنىي قائىدىلەر ئارقىلىق كۆتۈرگىلى بولمايدىغان ئېغىر يۈكلەرنى باشقىلارنىڭ زىممىسىگە يۈكلەيسىلەر، لېكىن ئۆزۈڭلارنىڭ بىرەر بارمىقىڭلارنىمۇ مىدىرلىتىپ قويمايسىلەر. ⁴⁷سىلەرگە ۋاي! سىلەر ئاتا-بوۋىلىرىڭلار ئۆلتۈرگەن پەيغەمبەرلەرنىڭ قەبرىلىرىنى چىرايلىق ياسىدىڭلار. ⁴⁸بۇ سىلەرنىڭ ئاتا-بوۋاڭلارنىڭ قىلمىشلىرىنى ياقلىغىنىڭلاردىن دېرەك بېرىدۇ. چۈنكى ئۇلار پەيغەمبەرلەرنى ئۆلتۈرگەن بولسا، سىلەر ئۇ پەيغەمبەرلەرنىڭ قەبرىلىرىنى ياسىدىڭلار. ⁴⁹شۇنىڭ ئۈچۈن ئەقىل-پاراسەتلىك خۇدا مۇنداق دېگەن: «مەن ئۇلارغا پەيغەمبەر ۋە ئەلچىلىرىمنى ئەۋەتىمەن. بەزىلىرى ئۇلار تەرىپىدىن ئۆلتۈرۈلىدۇ، بەزىلىرى ئۇلارنىڭ زىيانكەشلىكىگە ئۇچرايدۇ.»

^50‏-51شۇنىڭ ئۈچۈن ئالەم ئاپىرىدە بولغاندىن بۇيانقى پەيغەمبەرلەرنى ئۆلتۈرۈش گۇناھلىرىنىڭ ھەممىسىگە، يەنى ھابىلنىڭ ئۆلتۈرۈلۈشىدىن تارتىپ تاكى روھانىي زىكىرىيانىڭ مەركىزىي ئىبادەتخانىدىكى مۇقەددەس جاي بىلەن قۇربانلىق سۇپىسىنىڭ ئارىلىقىدا ئۆلتۈرۈلۈشىگىچە بولغان ئارىلىقتا تۆكۈلگەن قانلارنىڭ قەرزلىرىگە مۇشۇ زاماننىڭ ئادەملىرى جاۋابكار بولىدۇ. بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇ قىلمىشلار ئۈچۈن مۇشۇ زاماننىڭ ئادەملىرى جازاغا تارتىلىدۇ.

⁵²ئەي تەۋرات ئۇستازلىرى، ھالىڭلارغا ۋاي! ھەقىقەت خەزىنىسىنىڭ ئاچقۇچىنى قولۇڭلارغا ئېلىۋالدىڭلار، ئەمما ئۆزۈڭلار ئۇنىڭ ئىچىگە كىرمىدىڭلار، ھەتتا كىرىشنى ئىستىگەنلەرنىمۇ كىرگۈزمىدىڭلار.

⁵³ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردىن ئايرىلغاندىن كېيىن، تەۋرات ئۇستازلىرى بىلەن پەرىسىيلەر ئۇنىڭغا قارشىلىق كۆرسىتىپ، نۇرغۇن سوئاللارنى سوراشقا باشلىدى. ⁵⁴ئۇلار ئۇنىڭغا تۇزاق قۇرۇپ، ئۇنى سۆزلىرىدىن تۇتۇۋالماقچى بولۇشتى.

12

ئاگاھلاندۇرۇشلار ۋە رىغبەتلەندۈرۈشلەر

¹مىڭلىغان كىشىلەر قىستا-قىستاڭچىلىقتىن بىر-بىرىنى دەسسىۋەتكۈدەك بولۇشۇپ كەتكەنىدى. ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا قاراپ مۇنداق دېدى:

_ سىلەر پەرىسىيلەرنىڭ ئېچىتقۇسىدىن، يەنى ساختىپەزلىكىدىن ئېھتىيات قىلىڭلار. ²چاۋىسى چىتقا يېيىلمايدىغان ھېچقانداق يوشۇرۇن ئىش، ئاشكارىلانمايدىغان ھېچقانداق مەخپىيەتلىك يوقتۇر. ³دېمەك، سىلەرنىڭ مەخپىي قىلغان سۆزلىرىڭلار ئوچۇق-ئاشكارا ئاڭلىنىدۇ. ئۆينىڭ ئىچىدە خۇپىيانە پىچىرلاشقان گەپلىرىڭلارمۇ تۆت تامدىن ئۆتۈپ، خەلقىئالەمگە پۇر كېتىدۇ.

⁴ھەزرىتى ئەيسا يەنە مۇنداق دېدى:

_ دوستلار، تېنىڭلارنى ئۆلتۈرۈشتىن باشقا زىيانكەشلىك قىلىش قولىدىن كەلمەيدىغانلاردىن قورقماڭلار. ⁵كىمدىن قورقۇش كېرەكلىكىنى كۆرسىتىپ قوياي. سىلەرنى ئۆلتۈرگەندىن كېيىن، دوزاخقا تاشلاشقا ھوقۇقلۇق بولغان خۇدادىن قورقۇڭلار. مەن سىلەرگە ئېيتىپ قويايكى، پەقەت ئۇنىڭدىن قورقۇڭلار. ⁶بەش قۇشقاچ ئىككى تەڭگىگە سېتىلىدۇ، شۇنداق ئەمەسمۇ؟ لېكىن ئۇلارنىڭ بىرىنىمۇ خۇدا ئۇنتۇپ قالمايدۇ. ⁷ھەتتا سىلەرنىڭ ھەربىر تال چېچىڭلارنىڭمۇ ھېسابى بار. شۇنداق ئىكەن، قورقماڭلار، چۈنكى سىلەر خۇدا ئۈچۈن نۇرغۇنلىغان قۇشقاچتىنمۇ قىممەتلىكتۇرسىلەر!

⁸_ كۆڭۈل قويۇپ ئاڭلاڭلار! ھازىر كۆپچىلىك ئالدىدا مېنى ئېتىراپ قىلغانلارنى كېيىن ئىنسانئوغلىمۇ خۇدانىڭ پەرىشتىلىرى ئالدىدا ئېتىراپ قىلىدۇ. ⁹بىراق كۆپچىلىك ئالدىدا مېنى رەت قىلغانلار خۇدانىڭ پەرىشتىلىرى ئالدىدىمۇ رەت قىلىنىدۇ. ¹⁰ئىنسانئوغلىغا قارشى سۆز قىلغانلار كەچۈرۈمگە ئېرىشەلەيدۇ. لېكىن مۇقەددەس روھقا كۇپۇرلۇق قىلغانلار كەچۈرۈمگە ئېرىشەلمەيدۇ.

¹¹كىشىلەر سىلەرنى، «بۇ ئادەم ھەزرىتى ئەيساغا ئەگەشكەن» دەپ ئىبادەتخانىغا ياكى ھۆكۈمدارلارنىڭ ئالدىغا ئېلىپ بېرىپ سوراققا تارتقاندا، «ئۆزۈمنى قانداق ئاقلىسام بولار؟» ياكى «نېمە دېسەم بولار؟» دەپ ئەندىشە قىلماڭلار. ¹²چۈنكى نېمە دېيىشىڭلارنى مۇقەددەس روھ شۇ ۋاقىتتا سىلەرگە ئۆگىتىدۇ.

ئەقىلسىز باي ھەققىدىكى تەمسىل

¹³كۆپچىلىك ئىچىدىن بىر كىشى ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئۇستاز، ئاكامغا ئاتىمىزدىن قالغان مىراستىن ماڭا تېگىشلىكىنى بېرىشنى بۇيرۇسىڭىز، _ دېدى.

¹⁴_ كىم ماڭا سىلەرنىڭ ئاراڭلاردا قازىلىق قىلىش ياكى مىراسىڭلارنى ئايرىپ بېرىش ھوقۇقىنى بېرىپتۇ؟ _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا.

¹⁵كېيىن ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىككە:

_ ئېھتىياتچان بولۇڭلار، ئاچكۆزلۈكتىن ساقلىنىڭلار. چۈنكى ئىنساننىڭ ھاياتى مال-مۈلكىنىڭ كۆپلۈكىگە باغلىق ئەمەس، _ دېدى، ¹⁶ھەمدە ئۇلارغا مۇنداق بىر تەمسىلنى سۆزلەپ بەردى:

_ بىر باينىڭ يېرى مول ھوسۇل بېرىپتۇ. ¹⁷ئۇ كۆڭلىدە: «بۇنچىۋالا ھوسۇلنى قويىدىغان يېرىم يوق، قانداق قىلاي؟ ¹⁸توغرا، ھازىرقى ئامبارلىرىمنى بۇزۇپ، كېڭەيتىپ، ئاشلىق ۋە باشقا مال-مۈلۈكلىرىمنى شۇ يەرگە قوياي» دەپ ئويلاپتۇ. ¹⁹ئۇ يەنە ئۆز-ئۆزىگە: «ۋاي-ۋۇي، سەن نېمىدېگەن بەختلىك ئادەم! كۆپ يىل يەتكۈدەك مال-مۈلكۈڭ بار. يەپ-ئىچىپ، تۇرمۇشۇڭنى خۇشال-خۇرام، راھەت ئۆتكۈزمەمسەن؟!» دەپتۇ.

²⁰لېكىن خۇدا ئۇنىڭغا: «ئەي ئەخمەق، بۈگۈن كېچىلا ئامانەتنى تاپشۇرىسەن، ئەمدى توپلىغان بارلىق بايلىقىڭ كىمگە قالار؟» دەپتۇ.

²¹ئۆزىگە بايلىق توپلىغان، ئەمما خۇدانىڭ نەزىرىدە باي بولمىغان كىشىنىڭ ئاقىۋىتى مانا شۇنداق بولىدۇ.

خۇداغا تايىنىش

²²ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا مۇنداق دېدى:

_ شۇڭا بىلىپ قويۇڭلاركى، تۇرمۇشۇڭلارغا كېرەكلىك يېمەك-ئىچمەك ۋە كىيىم-كېچەكتىن غەم قىلماڭلار. ²³چۈنكى جان يېمەك-ئىچمەكتىن، تەن كىيىم-كېچەكتىن تېخىمۇ مۇھىمدۇر. ²⁴قاغىلارنى ئويلاڭلار! ئۇلار تېرىمايدۇ، يىغمايدۇ، ئۇلارنىڭ ئامبار، ئىسكىلاتلىرىمۇ يوق. خۇدا ئۇلارنىڭ رىزقىنى بەرگەن يەردە، سىلەرنىڭمۇ رىزقىڭلارنى چوقۇم بېرىدۇ. چۈنكى سىلەر ئاشۇ قۇشلاردىن كۆپ قىممەتلىك ئەمەسمۇ؟

²⁵قېنى، قايسىڭلار ئۆمرۈڭلارنى غەم-قايغۇ بىلەن كىچىككىنە ئۇزارتىپ باقىسىلەر؟ ²⁶مۇشۇنچىلىك كىچىك ئىشنىمۇ قىلالمىساڭلار، باشقا ئىشلار ئۈچۈن غەم قىلىشىڭلارنىڭ نېمە ھاجىتى؟! ²⁷ياۋا گۈللەرنىڭ قانداق ئۆسىدىغانلىقىغا قاراپ بېقىڭلار! ئۇلار ئىشمۇ قىلمايدۇ، كىيىممۇ تىكمەيدۇ. لېكىن سىلەرگە شۇنىمۇ ئېيتىپ قويايكى، سۇلايماننىڭ شان-شۆھرىتى ئەڭ يۇقىرى پەللىگە چىققان چاغدىمۇ، ئۇنىڭ كىيگەن كىيىملىرى بۇ گۈللەردەك ئېسىل ئەمەس ئىدى!

²⁸ئەي ئىشەنچى ئاجىزلار، دالادىكى بۈگۈنى ئېچىلسا، ئەتىسى قۇرۇپ، ئوچاققا قالىنىدىغان گۈل-گىياھلارنى شۇنچە بېزىگەن خۇدا سىلەرگە كىيگۈدەك كىيىم بەرمەسمۇ؟ ²⁹شۇنداق ئىكەن، نېمە كىيىمىز، نېمە يەيمىز، نېمە ئىچىمىز دەپ قايغۇرماڭلار. ھېچنېمىدىن ئەنسىرىمەڭلار. ³⁰بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى مانا شۇ نەرسىلەر ئۈچۈن ئىزدىنىدۇ. بىراق ئەرشتىكى ئاتاڭلار سىلەرنىڭ بۇ نەرسىلەرگە موھتاجلىقىڭلارنى بىلىدۇ. ³¹شۇڭا سىلەر خۇدانىڭ پادىشاھلىقى ھەققىدە ئىزدىنىڭلار. شۇ چاغدا خۇدا سىلەرگە ھەممىنى بېرىدۇ.

ھەقىقىي بايلىق توپلاش

³²_ قوزىلىرىم، قورقماڭلار، چۈنكى ئاتاڭلار ئۆزىنىڭ پادىشاھلىقىنى سىلەرگە خۇشاللىق بىلەن ئاتا قىلىدۇ. ³³مال-مۈلكۈڭلارنى سېتىپ، كەمبەغەللەرگە سەدىقە قىلىپ بېرىڭلار. ئەرشتە ئۆزۈڭلارغا چىرىمەيدىغان ھەميان ۋە تۈگىمەس بايلىق ھازىرلاڭلار، ئۇلارنى ئوغرى ئالمايدۇ، كۈيىمۇ يېمەيدۇ. ³⁴بايلىقىڭلار قەيەردە بولسا، كۆڭلۈڭلارمۇ شۇ يەردە بولىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ كېلىشىگە تەييار بولۇش

³⁵_ خۇددى بېلىنى چىڭ باغلاپ، چىراغلىرىنى ياندۇرۇپ، ³⁶خوجايىنىنىڭ توي زىياپىتىدىن قايتىپ كېلىشىنى كۈتۈپ تۇرغان چاكارلاردەك، ھەر دائىم تەييار تۇرۇڭلار. خوجايىن كېلىپ ئىشىكنى قاققاندا، چاكارلار دەرھال چىقىپ ئىشىكنى ئېچىشى كېرەك. ³⁷خوجايىن قايتىپ كەلگەندە چاكارلىرىنىڭ ئويغاق ۋە تەييار تۇرغانلىقىنى كۆرسە، بۇ چاكارلارنىڭ بەختىدۇر! بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇنى كۆرگەن خوجايىن چاكارلارنىڭ خىزمىتىدە بولۇپ، ئۇلارنى داستىخانغا ئولتۇرغۇزۇپ، شەخسەن ئۆزى كۈتۈۋالىدۇ. ³⁸ھەتتا خوجايىن يېرىم كېچىدە ياكى سەھەردە كەلسۇن، ئۇ چاكارلىرىنىڭ ئويغاقلىقىنى كۆرسە، بۇ چاكارلارنىڭ بەختىدۇر!

³⁹بىلىپ قويۇڭلاركى، ئەگەر ئۆي ئىگىسى ئوغرىنىڭ كېچىنىڭ قايسى سائىتىدە كېلىدىغانلىقىنى بىلسە، ئوغرىنىڭ ئۆينىڭ ئىشىكىنى بۇزۇپ كىرىشىگە ھەرگىز يول قويمايدۇ. ⁴⁰شۇڭا سىلەرمۇ ھەر دائىم تەييار تۇرۇڭلار. چۈنكى ئىنسانئوغلى سىلەر ئويلىمىغان چاغدا قايتىپ كېلىدۇ.

⁴¹_ ئى رەببىم، بۇ تەمسىلنى بىزگىلا قارىتىپ ئېيتتىڭىزمۇ ياكى كۆپچىلىككە قارىتىپمۇ؟ _ دەپ سورىدى پېترۇس. ⁴²ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ كىم ئىشەنچلىك ۋە ئەقىللىق غوجىدار بولسا، خوجايىن شۇنى باشقا چاكارلارنى باشقۇرۇشقا ۋە يېمەكلىكلەرنى ۋاقتى-ۋاقتىدا تەقسىملەشكە قويىدۇ. ⁴³خوجايىن سەپەردىن قايتىپ كېلىپ، خىزمەتكارىنىڭ شۇنچىلىك ساداقەت بىلەن خىزمەت قىلغانلىقىنى كۆرسە، خىزمەتكارىنى بەختكە ئېرىشتۈرىدۇ. ⁴⁴بىلىپ قويۇڭلاركى، خوجايىن ئۇنى پۈتۈن تەئەللۇقاتىنى باشقۇرۇشقا قويىدۇ. ⁴⁵لېكىن خىزمەتكار كۆڭلىدە: «خوجايىنىم ئۇزاققىچە قايتىپ كەلمەيدۇ» دەپ ئويلاپ، باشقا ئەر-ئايال چاكارلارغا نوچىلىق قىلسا ۋە يەپ-ئىچىپ مەست بولۇپ يۈرسە، ⁴⁶خوجايىنى كۈتۈلمىگەن بىر كۈنى ۋە ئويلىمىغان بىر ۋاقىتتا قايتىپ كېلىپ، ئۇنى ئۇرۇپ چالا ئۆلۈك قىلىپ، ئېتىقادسىزلار بىلەن ئوخشاش تەقدىرگە دۇچار قىلىدۇ.

⁴⁷خوجايىنىنىڭ نېمە تەلەپ قىلغانلىقىنى بىلىپ تۇرۇپ، تەييار تۇرمىغان ۋە خوجايىنىنىڭ دېگىنىنى قىلمىغان خىزمەتكار قاتتىق تاياق يەيدۇ. ⁴⁸بىراق خوجايىنىنىڭ تەلىپىنى بىلمەي تۇرۇپ، تاياق يېيىشكە تېگىشلىك ئىشنى قىلغان خىزمەتكار يېنىكرەك تاياق يەيدۇ. خۇدا كىمگە كۆپ بەرسە، ئۇنىڭدىن كۆپ كۈتىدۇ. چۈنكى كىمگە كۆپ ئامانەت قويۇلغان بولسا، ئۇنىڭدىن تەلەپ قىلىنىدىغىنىمۇ كۆپ بولىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسا بۆلۈنۈشنىڭ سەۋەبچىسى

⁴⁹_ مەن دۇنياغا ئوت يېقىشقا كەلدىم. بۇ ئوتنىڭ ئاللىقاچان يانغان بولۇشىنى نەقەدەر ئارزۇ قىلىمەن-ھە! ⁵⁰مەن قوبۇل قىلىشقا تېگىشلىك بولغان «چۆمۈلدۈرۈش»نى تېخى قوبۇل قىلمىدىم. بۇ چۆمۈلدۈرۈش ئەمەلگە ئاشقۇچە ئىنتايىن جىددىيلىشىۋاتىمەن. ⁵¹سىلەر مېنى دۇنياغا تىنچلىق ئېلىپ كەلدىمىكىن دەپ ئويلاپ قالماڭلار. مەن تىنچلىق ئەمەس، بەلكى بۆلۈنۈش ئېلىپ كەلدىم! ⁵²بۇنىڭدىن كېيىن بىر ئائىلىدىكى بەش كىشى بىر-بىرسىگە قارشى تۇرىدۇ، ئۈچى ئىككىسىگە، ئىككىسى ئۈچىگە قارشى تۇرىدۇ. ⁵³ئاتا ئوغلىغا، ئوغۇل ئاتىسىغا، ئانا قىزىغا، قىز ئانىسىغا، قېيىنئانا كېلىنىگە، كېلىن قېيىنئانىسىغا قارشى تۇرىدۇ.

خۇدانىڭ غەزىپىدىن ساقلىنىش

^54‏-55ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىككە يەنە مۇنداق دېدى:

_ سىلەر كۈنپېتىش تەرەپتە بۇلۇت كۆرۈنسە، يامغۇر ياغىدۇ دەيسىلەر. جەنۇب تەرەپتىن شامال چىقسا، ھاۋا ئىسسىيدۇ دەيسىلەر. دەرۋەقە شۇنداق بولىدۇ. ⁵⁶ئەي ساختىپەزلەر، سىلەر ئاسمان-زېمىننىڭ رەڭگىنى چۈشەندۈرەلەيسىلەر-يۇ، ئەمما ھازىرنىڭ قانداق زامان ئىكەنلىكىنى نېمە ئۈچۈن چۈشەندۈرەلمەيسىلەر؟! ⁵⁷نېمىنىڭ توغرا ئىكەنلىكىگە نېمىشقا ئۆزۈڭلار ھۆكۈم قىلمايسىلەر؟! ⁵⁸ئەگەر بىرى ئۈستۈڭلاردىن ئەرز قىلىپ، سىلەرنى سوتقا ئېلىپ بارماقچى بولسا، ئىمكانىيەتنىڭ بارىچە ئالدىنئالا ئۇنىڭ بىلەن يارىشىۋېلىڭلار. بولمىسا، ئۇ سىلەرنى سوتچىغا، سوتچى بولسا قاراۋۇلغا تاپشۇرۇپ بېرىدۇ. قاراۋۇل سىلەرنى زىندانغا تاشلايدۇ. ⁵⁹بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەرگە قويۇلغان جەرىمانىنىڭ ئەڭ ئاخىرقى بىر تىيىنىمۇ تۆلىنىپ بولمىغۇچە زىنداندىن چىقالمايسىلەر!

13

توۋا قىلىش ياكى ھالاك بولۇش

¹شۇ چاغدا بىرنەچچە كىشى كېلىپ، بىر قىسىم جەلىلىيەلىكلەر مەركىزىي ئىبادەتخانىدا قۇربانلىق قىلىۋاتقاندا، ئۇلارنىڭ پىلاتۇس تەرىپىدىن ئۆلتۈرۈلگەنلىكىنى ۋە ئۇلارنىڭ قېنىنىڭ قۇربانلىقنىڭ قېنى بىلەن ئارىلىشىپ كەتكەنلىكىنى ھەزرىتى ئەيساغا ئېيتتى. ²ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ بۇ جەلىلىيەلىكلەرنىڭ باشقا جەلىلىيەلىكلەردىن كۆپرەك گۇناھى بولغانلىقى ئۈچۈن شۇنچىلىك جاپا چەكتى دەپ قارامسىلەر؟ ³ياق، ئۇنداق ئەمەس! گۇناھلىرىڭلارغا توۋا قىلمىساڭلار، سىلەرمۇ ئاشۇلاردەك ھالاك بولىسىلەر. ⁴يەنە بىر مىسال ئالايلى، شىلوۋاخ مەھەللىسىدىكى مۇنار ئۆرۈلۈپ چۈشكەندە ئون سەككىز ئادەم تېگىدە قېلىپ ئۆلگەنىدى. سىلەر ئۇلارنى يېرۇسالېمدىكى باشقا كىشىلەردىنمۇ يامان دەپ قارامسىلەر؟ ⁵ئۇنداق ئەمەس! بىلىپ قويۇڭلاركى، گۇناھلىرىڭلارغا توۋا قىلمىساڭلار، سىلەرمۇ ھالاك بولىسىلەر.

توۋا قىلماسلىقنىڭ ئاقىۋىتى

⁶ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا بۇ تەمسىلنى سۆزلەپ بەردى:

_ بىر كىشىنىڭ بېغىدا بىر تۈپ ئەنجۈر دەرىخى بار ئىكەن. ئۇ كىشى بۇ دەرەختىن مېۋە كۈتۈپتۇ، لېكىن دەرەخ مېۋە بەرمەپتۇ. ⁷ئۇ كىشى باغۋەنگە: «قارا، ئۈچ يىلدىن بېرى شۇنچە كۈتسەم، بىر تالمۇ مېۋە بەرمىدى، ئۇنى كېسىۋەت! ئۇنىڭ بۇ يەردە يەر ئىگىلەپ تۇرۇشىنىڭ نېمە ھاجىتى» دەپتۇ. ⁸«خوجايىن، يەنە بىر يىل ۋاقىت بېرىڭ. ئۇنىڭ تۈۋىدىكى توپىلارنى يۇمشىتىپ، ئوغۇتلاپ باقاي. ⁹ئەگەر كېلەر يىلى مېۋە بەرسە، تېخى ياخشى. بەرمىسە، كېسىۋېتەيلى» دەپتۇ باغۋەن.

دەم ئېلىش كۈنى دوك ئايالنى ساقايتىش

¹⁰بىر دەم ئېلىش كۈنى ھەزرىتى ئەيسا بىر ئىبادەتخانىدا كىشىلەرگە تەلىم بېرىۋاتاتتى. ¹¹ئۇ يەردە جىن چاپلاشقىلى ئون سەككىز يىل بولغان بىر ئايال بار ئىدى. بۇ ئايالنىڭ بېلى پۈكۈلگەن بولۇپ، رۇسلىنىپ تىك تۇرالمايتتى. ¹²ھەزرىتى ئەيسا ئۇنى كۆرۈپ، يېنىغا چاقىرىپ:

_ ئەي ئايال، ئەمدى كېسەلدىن خالاس بولىسەن! _ دېدى، ¹³ۋە قولىنى ئۇنىڭغا تەگكۈزدى. ھېلىقى ئايال دەرھال رۇسلىنىپ، خۇداغا مەدھىيە ئوقۇدى.

¹⁴ھەزرىتى ئەيسانىڭ دەم ئېلىش كۈنى كېسەل ساقايتقانلىقىنى كۆرگەن ئىبادەتخانا مەسئۇلى غەزەپ بىلەن كۆپچىلىككە:

_ ئىش ۋاقتىمىز ئالتە كۈن. شىپالىق ئىزدىگۈچىلەر دەم ئېلىش كۈنىدىن باشقا شۇ ئالتە كۈن ئىچىدە كېلىشى كېرەك، _ دېدى.

¹⁵رەببىمىز ئەيسا ئۇنىڭغا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ ئەي ساختىپەزلەر، دەم ئېلىش كۈنى ئۆكۈز ۋە ئېشىكىڭلارنى ئوقۇردىن يېشىپ، سۇغارغىلى ئېلىپ بارىسىلەرغۇ!؟ بۇ ھەرىكىتىڭلارنى ئىش دەپ ھېسابلىمامسىلەر؟! ¹⁶ئەجدادىمىز ئىبراھىمنىڭ ئەۋلادلىرىدىن بولغان بۇ ئايال ئون سەككىز يىلدىن بېرى شەيتاننىڭ سىرتمىقىدا تۇرۇپتۇ. ئەمدى دەم ئېلىش كۈنىدە بولسىمۇ ئۇنى سىرتماقتىن بوشىتىۋەتسەم يامان بوپتۇمۇ؟!

¹⁷ھەزرىتى ئەيسانىڭ بۇ سۆزى رەقىبلىرىنى خىجالەت قىلدى. كۆپچىلىك بولسا ئۇنىڭ ياراتقان ئاجايىپ مۆجىزىلىرىدىن خۇرسەن بولدى.

ئۇرۇق ۋە خېمىرتۇرۇچ توغرىسىدىكى تەمسىللەر

¹⁸ھەزرىتى ئەيسا يەنە مۇنداق دېدى:

_ خۇدانىڭ پادىشاھلىقى زادى قانداق؟ مەن ئۇنى قانداق تەسۋىرلەپ بېرەي؟ ¹⁹ئۇ گويا بىر دانە قىچا ئۇرۇقىغا ئوخشايدۇ. كىشى ئۇنى تېرىسا، ئۇ ئۆسۈپ يېتىلىپ،^* دەرەختەك بوي تارتىدۇ. قۇشلار ئۇنىڭ شاخلىرىدا ئۇۋۇلايدۇ.

^20‏-21ئۇنىڭدىن باشقا، خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنى نېمىگە ئوخشىتاي؟ ئۇ خۇددى خېمىرتۇرۇچقا ئوخشايدۇ. ئايال خېمىرتۇرۇچنى بىر خالتا ئۇنغا قوشۇپ يۇغۇرسا، بۇ خېمىرتۇرۇچ پۈتۈن خېمىرنى بولدۇرالايدۇ.

ئەرشنىڭ تار ئىشىكى

²²ھەزرىتى ئەيسا يېرۇسالېمغا كېتىۋېتىپ، نۇرغۇن شەھەر-يېزىلاردىن ئۆتكەچ، تەلىم بېرىپ ماڭدى. ²³بىرەيلەن ئۇنىڭدىن:

_ ئى ھەزرىتىم، قۇتقۇزۇلىدىغانلارنىڭ سانى ئازمۇ؟ _ دەپ سورىدى.

ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىككە مۇنداق جاۋاب بەردى:

²⁴_ ئاز بولسۇن، كۆپ بولسۇن، سىلەر تار ئىشىكتىن كىرىشكە تىرىشىڭلار. چۈنكى نۇرغۇن كىشىلەر بۇ ئىشىكتىن كىرەي دېسىمۇ، كىرەلمەيدۇ. ²⁵ئۆينىڭ خوجايىنى ئىشىكنى تاقىغان ۋاقتىدا، سىلەر تاشقىرىدا تۇرۇپ: «تەقسىر، ئىشىكنى ئېچىڭ!» دەپ ئىشىكنى قاقساڭلار، ئۇ: «ياق، ئاچمايمەن، چۈنكى سىلەرنىڭ كىم ئىكەنلىكىڭلارنى ۋە نەدىن كەلگىنىڭلارنى بىلمەيمەن» دەيدۇ. ²⁶سىلەر: «بىز سىز بىلەن ھەمداستىخان بولغان، سىزمۇ بىزنىڭ كوچىلىرىمىزدا تەلىم بەرگەن» دېسەڭلار، ²⁷ئۇ سىلەرگە يەنە بىر قېتىم: «سىلەرنى تونۇمايمەن، كۆزۈمدىن يوقىلىڭلار، ئەي يامانلىق قىلغۇچىلار!» دەيدۇ. ²⁸سىلەر ئىبراھىم، ئىسھاق، ياقۇپ ۋە بارلىق پەيغەمبەرلەرنى خۇدانىڭ پادىشاھلىقى ئىچىدە، ئۆزۈڭلارنى بولسا سىرتقا قوغلىۋېتىلگەن ھالدا كۆرگىنىڭلاردا، ھەسرەتتە يىغلىشىپ، چىشلىرىڭلارنى غۇچۇرلىتىسىلەر. ²⁹ئۇ چاغدا شەرق، غەرب، شىمال ۋە جەنۇبتىن نۇرغۇنلىغان يەھۇدىي ئەمەسلەر كېلىشىپ، خۇدانىڭ پادىشاھلىقىدا ھەمداستىخان بولىدۇ. ³⁰شۇنداق قىلىپ، ئاخىرقى قاتاردىكىلەر ئالدىنقى قاتارغا ئۆتىدۇ، ئالدىنقى قاتاردىكىلەر ئاخىرقى قاتاردا بولىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېرۇسالېمغا بولغان مېھىر-مۇھەببىتى

³¹دەل شۇ چاغدا بىرنەچچە پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ:

_ بۇ يەردىن باشقا جايغا كېتىڭ. ھىرود سىزنى ئۆلتۈرمەكچى، _ دېدى. ³²ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ سىلەر بېرىپ ئۇ تۈلكىگە ئېيتىڭلار، مەن بۈگۈن ۋە ئەتە داۋاملىق جىنلارنى ھەيدەپ، كېسەللەرنى ساقايتىمەن، ئۈچىنچى كۈنى ۋەزىپەمنى تاماملايمەن. ³³شۇنداق، مەن بۈگۈن، ئەتە ۋە ئۆگۈنلۈككە يولۇمنى چوقۇم داۋاملاشتۇرىمەن. چۈنكى بىر پەيغەمبەر يېرۇسالېمدىن باشقا يەردە ئۆلتۈرۈلسە بولمايدۇ.

³⁴ئەي يېرۇسالېملىقلار، يەنى پەيغەمبەرلەر ۋە خۇدا ئەۋەتكەن ئەلچىلەرنى چالما-كېسەك قىلىپ ئۆلتۈرگەن يېرۇسالېملىقلار، مەن خۇددى ئۆزىنىڭ چۈجىلىرىنى قانىتىنىڭ ئاستىغا ئالماقچى بولغان مېكىياندەك سىلەرنىمۇ قانچە قېتىم ئۆز قوينۇمغا ئالماقچى بولدۇم، لېكىن سىلەر ئۇنىمىدىڭلار. ³⁵مانا، ئەمدى خۇدا ئىبادەتخاناڭلاردىن ئايرىلىپ، سىلەرنى تاشلاپ كېتىدۇ. شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، سىلەر: «پەرۋەردىگارنىڭ نامىدا كەلگۈچىگە مۇبارەك بولسۇن!» دېمىگۈچە، مېنى قايتىدىن كۆرەلمەيسىلەر، _ دېدى.

14

دەم ئېلىش كۈنىدە كېسەل ساقايتىش

¹بىر دەم ئېلىش كۈنى ھەزرىتى ئەيسا مۇھىم بىر پەرىسىي ئاقساقىلىنىڭ ئۆيىگە تاماققا باردى. ھەركىم ئۇنىڭ سۆز-ھەرىكەتلىرىنى دىققەت بىلەن كۆزىتىۋاتاتتى. ²ئۇ يەردە سۇلۇق ئىششىق كېسىلىگە گىرىپتار بولغان بىر ئادەم بار ئىدى. ³ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەردىكى تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە پەرىسىيلەردىن:

_ تەۋراتتا دەم ئېلىش كۈنى كېسەل ساقايتىشقا رۇخسەت قىلىنغانمۇ-يوق؟ _ دەپ سورىدى.

⁴بىراق ئۇلار گەپ قىلمىدى. ھەزرىتى ئەيسا بولسا ھېلىقى كېسەلگە قولىنى تەگكۈزۈپ، ساقايتىپ يولغا سالدى. ⁵ئاندىن كۆپچىلىككە:

_ بالاڭلار ياكى كالاڭلار قۇدۇققا چۈشۈپ كەتسە، دەم ئېلىش كۈنى دېمەي، ئۇنى دەرھال تارتىپ چىقىرىۋالمامسىلەر؟! _ دېدى.

⁶بىراق ھېچكىم ھەزرىتى ئەيسانىڭ بۇ سوئالىغا جاۋاب بېرەلمىدى.

كەمتەرلىك ھەققىدە

⁷بەزى مېھمانلارنىڭ تۆر تالىشىۋاتقانلىقىغا دىققەت قىلغان ھەزرىتى ئەيسا كۆپچىلىككە نەسىھەت قىلىپ، مۇنداق دېدى:

⁸_ تەكلىپ بىلەن توي زىياپىتىگە قاتناشقان ۋاقتىڭىزدا، تۆرگە چىقىۋالماڭ. سىزدىنمۇ ھۆرمەتلىك بىر مېھمان چاقىرىلغان بولۇشى مۇمكىن. ⁹ئۇ چاغدا ساھىبخانا سىزگە: «بۇ ياققا ئورۇن بەرگەيسىز!» دەپ قالسا، ئىنتايىن خىجالەتچىلىكتە پەگاھقا چۈشۈشكە مەجبۇر بولىسىز. ¹⁰لېكىن سىز تەكلىپكە بىنائەن كېلىپ، پەگاھتا ئولتۇرغان ۋاقتىڭىزدا، ساھىبخانا سىزگە: «دوستۇم، يۇقىرىغا چىقىڭ!» دېسە، مېھمانلارنىڭ ئالدىدا ئابرۇيىڭىز بولىدۇ. ¹¹چۈنكى ئۆزىنى ئۈستۈن تۇتقىنى تۆۋەن قىلىنىدۇ، تۆۋەن تۇتقىنى ئۈستۈن قىلىنىدۇ.

مېھماندوستلۇقنىڭ يولى

¹²ھەزرىتى ئەيسا ئۆزىنى مېھمانغا چاقىرغان ساھىبخانىغا مۇنداق دېدى:

_ مېھمان چاقىرغىنىڭىزدا دوست-بۇرادەر، قېرىنداش، ئۇرۇق-تۇغقان ياكى باي قولۇم-قوشنىلىرىڭىزنىلا چاقىرماڭ. بولمىسا، ئۇلارمۇ سىزنى چاقىرىپ، ئادەمگەرچىلىكىڭىزنى قايتۇرۇشى مۇمكىن. ¹³شۇنىڭ ئۈچۈن زىياپەت بەرمەكچى بولسىڭىز، غېرىب-غۇرۋا، مېيىپ-ناكار، ئاقساق-چولاق، كور-ئەمالارنى چاقىرىڭ. ¹⁴شۇنداق قىلسىڭىز، بەختلىك بولىسىز. چۈنكى ئۇ كىشىلەرنىڭ ياخشىلىقىڭىزنى قايتۇرۇش ئىقتىدارى يوق. لېكىن خۇدا ھەققانىي كىشىلەرنى قايتا تىرىلدۈرگەندە، بۇ ياخشىلىقىڭىزنى ئۆزى قايتۇرىدۇ.

كاتتا زىياپەت توغرىسىدىكى تەمسىل

¹⁵ھەزرىتى ئەيسا بىلەن بىر داستىخاندا ئولتۇرغانلاردىن بىرى بۇ سۆزلەرنى ئاڭلاپ، ئۇنىڭغا:

_ خۇدانىڭ پادىشاھلىقىدىكى زىياپەتتە ئولتۇرىدىغانلار نېمىدېگەن بەختلىك-ھە! _ دېدى.

¹⁶بىراق ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق بىر تەمسىلنى سۆزلەپ بەردى:

_ بىر كىشى كاتتا زىياپەت ھازىرلاپ، نۇرغۇن مېھمان چاقىرىپتۇ. ¹⁷داستىخان سېلىنغان كۈنى چاكىرىنى ئەۋەتىپ، تەكلىپ قىلىنغان مېھمانلارغا: «مەرھەمەت، ھەممە نەرسە تەييار بولدى!» دەپتۇ. ¹⁸بىراق مېھمانلار بارماسلىققا بىر-بىرلەپ باھانە كۆرسىتىپتۇ. بىرىنچىسى: «مەن ھېلى بىر پارچە يەر سېتىۋالغانىدىم، بېرىپ كۆرۈپ كەلمىسەم بولمايدۇ. كەچۈرۈڭ، بارالمايمەن» دەپتۇ. ¹⁹يەنە بىرى: «مەن بەش جۈپ ئۆكۈز سېتىۋالدىم، ھازىر بېرىپ كۆزدىن كەچۈرۈپ كېلىشىم كېرەك. كەچۈرگەيسىز، زىياپەتكە داخىل بولالمايدىغان بولدۇم» دەپتۇ. ²⁰يەنە بىرەيلەن: «مەن يېڭى ئۆيلەنگەن، شۇڭا بارالمايمەن» دەپتۇ.

²¹چاكار قايتىپ كېلىپ، ھەممە ئەھۋالنى خوجايىنىغا مەلۇم قىلىپتۇ. خوجايىن غەزەپلەنگەن ھالدا چاكىرىغا: «دەرھال شەھەرنىڭ چوڭ-كىچىك كوچىلىرىغا كىرىپ، غېرىب-غۇرۋا، مېيىپ-ناكار، كور-ئەما، ئاقساق-چولاقلارنى يىغىپ كەل» دەپتۇ. ²²ئۇزۇن ئۆتمەي، چاكار قايتىپ كېلىپ: «خوجايىن، بۇيرۇقىڭىزنى ئادا قىلدىم. يەنە بىرمۇنچە بوش ئورۇن بار!» دەپتۇ. ²³«يېزىدىكى چوڭ-كىچىك ئارقا كوچىلارنى ئارىلاپ، تاپقان ئادىمىڭنى زورلاپ ئەكېلىپ ئۆيۈمنى تولدۇر! ²⁴چۈنكى باشتا چاقىرىلغان ئادەملەرنىڭ ھېچقايسىسىنى داستىخىنىمدا ئولتۇرغۇزمايمەن» دەپتۇ خوجايىن ئۇنىڭغا.

شاگىرت بولۇش شەرتلىرى

²⁵نۇرغۇنلىغان كىشىلەر ھەزرىتى ئەيسا بىلەن بىرگە كېتىۋاتاتتى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا قاراپ مۇنداق دېدى:

²⁶_ ماڭا ئەگەشكەنلەر مېنى ئاتا-ئانىسى، بالىچاقىسى، ئاكا-ئۇكىلىرى، ئاچا-سىڭىللىرى، ھەتتا ئۆز جېنىدىنمۇ ئەزىز كۆرمىسە، مېنىڭ شاگىرتىم بولالمايدۇ. ²⁷ئۆزىنىڭ كرېستىنى يۈدۈپ، ماڭا ئەگەشمىگەنلەرمۇ شاگىرتىم بولالمايدۇ.

²⁸ئەگەر ئاراڭلاردىكى بىرى مۇنار سالماقچى بولسا، مۇنارغا يەتكۈدەك پۇل بارمۇ دەپ، ئالدى بىلەن قانچىلىك پۇلنىڭ كېتىدىغانلىقىنى ئىنچىكە ھېسابلىماي قالامدۇ؟! ²⁹ئۇنداق قىلمىسا، مۇنارنىڭ ئۇلىنى سېلىپ قويۇپ، مۇنارنى پۈتكۈزەلمىسە، بۇنى كۆرگەنلەر ئۇنى زاڭلىق قىلىپ: ³⁰«بۇ ئادەم قۇرۇلۇشنى باشلاپ قويۇپ، ئايىغىنى چىقىرالماپتۇ» دەيدۇ.

³¹ئەگەر ئون مىڭ كىشىلىك قوشۇنى بولغان بىر پادىشاھ يىگىرمە مىڭ كىشىلىك قوشۇنىنى باشلاپ كېلىۋاتقان ئىككىنچى بىر پادىشاھ بىلەن ئۇرۇشقىلى بارماقچى بولسا، ئۇ جەزمەن ئالدى بىلەن رەقىبىگە تاقابىل تۇرالايدىغان ياكى تۇرالمايدىغانلىقىنى مۆلچەرلەپ كۆرىدۇ ئەمەسمۇ! ³²ئەگەر «تاقابىل تۇرالمايمەن» دېگەن قارارغا كەلسە، دۈشمەن قوشۇنى تېخى يىراقتىكى ۋاقتىدا ئەلچى ئەۋەتىپ، ئۇلار بىلەن تىنچلىق شەرتنامىسى تۈزۈشنى ئۆتۈنىدۇ. ³³دېمەك، سىلەرمۇ ھەممە نەرسىلىرىڭلاردىن ۋاز كەچەلمىسەڭلار، مېنىڭ شاگىرتىم بولالمايسىلەر.

شاگىرتلار تۈزدەك بولسۇن

³⁴تۇز ياخشى نەرسە. بىراق تۇز تەمىنى يوقاتسا، ئۇنىڭ تۇز تەمىنى قايتۇرۇپ كەلگىلى بولمايدۇ. ³⁵ئۇنى توپىغا ياكى ئوغۇتقا سېلىشقىمۇ بولمايدۇ، پەقەت تاشلىۋېتىشكە توغرا كېلىدۇ. سۆزلىرىمنى كىمنىڭ ئاڭلايدىغان قۇلىقى بولسا، شۇ ئاڭلىسۇن!

15

يوقالغان قوي توغرىسىدىكى تەمسىل

¹باجگىرلار ۋە باشقا گۇناھكار دەپ قارالغانلار ھەمىشە ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئەتراپىغا ئولىشىپ، ئۇنىڭ تەلىمىنى ئاڭلايتتى. ²پەرىسىيلەر بىلەن تەۋرات ئۇستازلىرى غوتۇلدىشىپ:

_ بۇ ئادەم نېمىشقا دائىم گۇناھكارلارنى قارشى ئالىدۇ ۋە ئۇلار بىلەن بىر داستىخاندا ئولتۇرىدۇ؟ _ دېيىشەتتى. ³شۇڭا ھەزرىتى ئەيسا بۇ ھەققىدە ئۇلارغا مۇنداق بىر تەمسىلنى سۆزلەپ بەردى:

⁴_ ئەگەر ئاراڭلاردىكى بىرەيلەننىڭ يۈز تۇياق قويى بولۇپ، ئۇنىڭدىن بىرى يوقىلىپ كەتسە، ئۇ قانداق قىلىدۇ؟ ئۇ جەزمەن قالغان توقسان توققۇز قوينى ئوتلاققا تاشلاپ قويۇپ، ھېلىقى يوقالغان قويىنى تاپقۇچە ئىزدەيدۇ. ⁵تېپىۋالغاندا، ئىنتايىن خۇرسەن بولۇپ، قوينى مۈرىسىگە ئارتىپ، ⁶ئۆيىگە ئېلىپ كېلىدۇ. ئاندىن قولۇم-قوشنا، يار-بۇرادەرلىرىنى چاقىرىپ، ئۇلارغا: «يوقالغان قويۇمنى تېپىۋالغىنىمغا ئىنتايىن خۇشالمەن! تەبرىكلەيلى!» دەيدۇ. ⁷مانا شۇنىڭغا ئوخشاش، گۇناھىغا توۋا قىلغان بىر گۇناھكار ئۈچۈن بولىدىغان ئەرشتىكى خۇرسەنلىك توۋا قىلىشى ھاجەتسىز بولغان توقسان توققۇز ئادىل كىشى ئۈچۈن بولىدىغان خۇرسەنلىكتىن چوڭ بولىدۇ.

يوقالغان تەڭگە توغرىسىدىكى تەمسىل

⁸_ شۇنىڭغا ئوخشاش، ئەگەر بىر ئايالنىڭ ئون دانە قىممەتلىك كۈمۈش تەڭگىسى بولۇپ، ئۇنىڭدىن بىرىنى يوقىتىپ قويسا، قانداق قىلىدۇ؟ ئۇ جەزمەن چىراغنى ياندۇرۇپ، ئۆينى سۈپۈرۈپ تاكى تەڭگىنى تاپقۇچە ھەممە يەرنى تەپسىلى ئاختۇرۇپ چىقىدۇ. ⁹ناۋادا تېپىۋالسا، قولۇم-قوشنا، يار-بۇرادەرلىرىنى چاقىرىپ، ئۇلارغا: «يوقىتىپ قويغان تەڭگەمنى تېپىۋالغىنىمغا ئىنتايىن خۇشالمەن! تەبرىكلەيلى!» دەيدۇ. ¹⁰مانا شۇنىڭغا ئوخشاش، خۇدانىڭ پەرىشتىلىرىمۇ ھەربىر گۇناھكارنىڭ توۋا قىلغىنى ئۈچۈن ئىنتايىن خۇشال بولىدۇ.

مېھىر-شەپقەتلىك ئاتا توغرىسىدىكى تەمسىل

¹¹ھەزرىتى ئەيسا سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ مۇنداق دېدى:

_ بىر ئادەمنىڭ ئىككى ئوغلى بار ئىكەن. ¹²كىچىك ئوغلى ئاتىسىغا: «ئاتا، ماڭا تېگىشلىك مىراسلارنى ھازىرلا بەرگەيسىز» دەپتۇ. ئاتىسى مال-مۈلۈكلىرىنى ئىككى ئوغلىغا بۆلۈپ بېرىپتۇ. ¹³بىرنەچچە كۈندىن كېيىن كىچىك ئوغلى ئۆزىگە تەگكەن مال-مۈلۈكلەرنى يىغىشتۇرۇپ، يىراق بىر دۆلەتكە بېرىپ، ئۇ يەردە مال-دۇنياسىنى خالىغىنىچە بۇزۇپ-چېچىپ، ئەيش-ئىشرەتلىك تۇرمۇش كەچۈرۈپتۇ. ¹⁴ئۇنىڭ پۇلى تۈگەپ بېشىغا كۈن چۈشكەندە، دەل ئۇ يەردىمۇ ئېغىر ئاچارچىلىق يۈز بېرىپتۇ. ¹⁵شۇڭا ئۇ قورساق بېقىش ئۈچۈن شۇ يەرلىك بىر كىشىگە مەدىكار بولۇشقا مەجبۇر بولۇپتۇ. ئۇ كىشى ئۇنى ئۆز قورۇقىدا چوشقا باقتۇرۇپتۇ. ¹⁶ئۇ چوشقىغا بېرىلىدىغان پۇرچاق پوستى بىلەن قورسىقىنى تويدۇرماقچى بوپتۇ، لېكىن ئۇنىڭغا ھېچنېمە بېرىلمەپتۇ.

¹⁷كېيىن ئۇ ئەقلىگە كېلىپ: «ئاتامنىڭ مەدىكارلىرىنىڭمۇ يېمەك-ئىچمىكى ئېشىپ-تېشىپ تۇرۇپتۇ. مەن بولسام بۇ يەردە ئاچلىقتىن ئۆلگىلىۋاتىمەن؟ ¹⁸ئەمدى ئاتامنىڭ ئالدىغا بېرىپ: ‹ئاتا، مەن خۇدانىڭ ئالدىدىمۇ، سىزنىڭ ئالدىڭىزدىمۇ گۇناھكارمەن. ¹⁹مەن سىزنىڭ ئوغلىڭىز بولۇشقا لايىق ئەمەسمەن. مېنى مەدىكارلىققا قوبۇل قىلسىڭىز› دەيمەن» دەپ ئويلاپتۇ. ²⁰شۇنىڭ بىلەن ئۇ ئاتىسىنىڭ ئالدىغا قايتىپ بارماقچى بولۇپتۇ.

ئاتىسى ئوغلىنى يىراقتىن كۆرۈپ، ئۇنىڭغا ئىچى ئاغرىپ، ئالدىغا يۈگۈرۈپ چىقىپ، ئۇنى چىڭ قۇچاقلاپ سۆيۈپ كېتىپتۇ. ²¹ئوغلى: «ئاتا، مەن خۇدانىڭ ئالدىدىمۇ، سىزنىڭ ئالدىڭىزدىمۇ گۇناھكارمەن. ئەمدى سىزنىڭ ئوغلىڭىز بولۇشقا لايىق ئەمەسمەن» دەپتۇ. ²²بىراق ئاتىسى چاكارلىرىغا: «دەرھال ئەڭ ئېسىل توننى ئەكېلىپ ئۇنىڭغا كىيدۈرۈڭلار، قولىغا ئۈزۈك سېلىڭلار، پۇتلىرىغا چورۇق كىيدۈرۈڭلار. ²³ئاندىن راسا بوردالغان تورپاقنى ئەكېلىپ سويۇڭلار. ئۇنى زىياپەت قىلىپ كۈتۈۋالايلى! ²⁴چۈنكى ئوغلۇم ئۆلۈپ تىرىلدى، يوقىلىپ تېپىلدى!» دەپتۇ. شۇنىڭ بىلەن ھەممەيلەن خۇشال-خۇرام يەپ-ئىچىشىپ، كۆڭۈل ئېچىشىپتۇ.

²⁵بۇ چاغدا چوڭ ئوغلى ئېتىزغا كەتكەنىكەن. ئۇ قايتىپ كېلىۋېتىپ ئۆيگە يېقىن كەلگەندە، نەغمە-ناۋا ئاۋازىنى ئاڭلاپتۇ. ²⁶ئۇ چاكارلاردىن بىرىنى چاقىرىپ، ئۇنىڭدىن نېمە ئىش بولغانلىقىنى سوراپتۇ. ²⁷چاكار: «ئىنىڭىز قايتىپ كەلدى، دادىڭىز ئۇنىڭ تىنچ-ئامان قايتىپ كەلگەنلىكىنى كۆرۈپ، بوردالغان تورپاقنى سويدى» دەپتۇ. ²⁸بىراق چوڭ ئوغلى ئىنتايىن خاپا بولۇپ، ئۆيگە كىرىشنى خالىماپتۇ. ئاتىسى چىقىپ ئۇنى ئۆيگە كىرىشكە ئۈندەپتۇ. ²⁹لېكىن ئۇ ئاتىسىغا: «قاراڭ، مەن سىزگە شۇنچە يىل قۇلدەك ئىشلەپ كەلدىم، بۇيرۇقلىرىڭىزغا خىلاپلىق قىلمىدىم، لېكىن سىز ماڭا نېمە بەردىڭىز؟ ئەل-ئاغىنىلىرىم بىلەن بىرەر قېتىم ئويناپ-كۈلۈشكە بىرەر ئوغلاقمۇ سويۇپ بەرمىدىڭىز! ³⁰لېكىن مال-مۈلۈكلىرىڭىزنى پاھىشىگە بۇزۇپ-چېچىپ تۈگىتىپ قايتىپ كەلگەن ئۇ ئوغلىڭىزغا بوردالغان تورپاقنى سويۇپسىز» دەپتۇ. ³¹«ئەي ئوغلۇم، سەن دائىم مېنىڭ يېنىمدا، مېنىڭ بارلىقىم سېنىڭكى. ³²لېكىن سېنىڭ ئىنىڭ ئۆلۈپ تىرىلدى، يوقىلىپ تېپىلدى. ئۇنى زىياپەت قىلىپ كۈتۈۋېلىشىمىز مۇقەررەر» دەپتۇ ئاتىسى ئۇنىڭغا.

16

بۇ دۇنيادىكى بايلىق توغرىسىدا

¹ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا مۇنداق دېدى:

_ بىر باينىڭ غوجىدارى بار ئىكەن. بىرسى بايغا: « غوجىدارىڭىز مال-مۈلكىڭىزنى بۇزۇپ چاچتى» دەپ شىكايەت قىلىپتۇ. ²باي غوجىدارنى چاقىرىپ، ئۇنىڭغا: «مېنىڭ ئاڭلىغانلىرىم قانداق گەپ؟ ئەمدى خىزمەتتىن بوشىتىلىسەن، ھېساب-كىتابنى تاپشۇر» دەپتۇ. ³ھېلىقى غوجىدار ئىچىدە: «خوجايىنىم مېنى خىزمەتتىن بوشىتىۋەتسە، بۇنىڭدىن كېيىن قانداق قىلارمەن؟ ئېتىزدا ئىشلەشكە كۈچۈم يوق، تىلەمچىلىك قىلاي دېسەم، نومۇس قىلىمەن. ⁴ھە راست، ئىشسىز قالغان ۋاقتىمدا كىشىلەرنىڭ مېنى ئۆيلىرىدە تۇرغۇزۇشى ئۈچۈن قانداق قىلىش كېرەكلىكىنى بىلىمەن!» دەپ ئويلاپتۇ.

⁵شۇنىڭ بىلەن ئۇ ئۆزىنىڭ خوجايىنىغا قەرز بولغان كىشىلەرنى بىر-بىرلەپ چاقىرىپ كېلىپ، بىرىنچىسىدىن: «خوجايىنىمغا قانچىلىك قەرز بولدۇڭ؟» دەپ سوراپتۇ. ⁶«يۈز تۇڭ زەيتۇن يېغى» دەپ جاۋاب بېرىپتۇ ئۇ. غوجىدار: «مانا، بۇ سېنىڭ قەرز ھۆججىتىڭ، دەرھال ئولتۇرۇپ، يۈزنى ئەللىككە ئۆزگەرتىۋەت!» دەپتۇ. ⁷غوجىدارى يەنە بىرىدىن: «سەنچۇ، قانچىلىك قەرز بولدۇڭ؟» دەپ سوراپتۇ. «مىڭ تاغار بۇغداي» دەپ جاۋاب بېرىپتۇ ئۇ. غوجىدار ئۇنىڭغا: «مانا بۇ سېنىڭ قەرز ھۆججىتىڭ، سەككىز يۈزگە ئۆزگەرتىۋەت!» دەپتۇ.

⁸باي بۇ ئىشنى بىلگەندىن كېيىن، بۇ سەمىمىيەتسىز غوجىدارىنىڭ زېرەكلىكىگە قايىل بوپتۇ. چۈنكى ئۇ ئۆز كەلگۈسىنى ئويلاپ تەييارلىق قىلغانىكەن.^* دەرۋەقە، بۇ دۇنيانىڭ ئىمانسىز ئادەملىرى ئۆز مەنپەئەتىگە كەلگەندە، خۇدانىڭ يورۇقلۇقىدا ياشايدىغان ئادەملەردىن زېرەكتۇر. ⁹شۇڭا بۇ دۇنيادىكى بايلىقىڭلارنى ئىشلىتىپ، دوست تۇتۇڭلار. شۇنداق قىلساڭلار، بايلىقىڭلار تۈگىگەندە، تۇتقان دوستۇڭلار مەڭگۈلۈك ماكاندا سىلەرنى كۈتۈۋالىدۇ.

¹⁰كىچىك ئىشلاردا ئىشەنچلىك بولغان كىشى چوڭ ئىشلاردىمۇ ئىشەنچلىك بولىدۇ. كىچىك ئىشلاردا ئىشەنچسىز بولغان كىشى چوڭ ئىشلاردىمۇ ئىشەنچسىز بولىدۇ. ¹¹ئەگەر سىلەر بۇ دۇنيادىكى بايلىقلارنى بىر تەرەپ قىلىشتا سەمىمىيەتسىز بولساڭلار، خۇدا جەننەتتىكى ھەقىقىي بايلىقنى سىلەرگە قانداقمۇ ئاتا قىلسۇن؟ ¹²ئەگەر سىلەر باشقىلارنىڭ نەرسىلىرىگە قارا سانىساڭلار، كىم سىلەرگە تېگىشلىك نەرسىلەرنى بەرسۇن؟!

¹³ئىككى خوجايىنغا تەڭ خىزمەت قىلالايدىغان ھېچقانداق چاكار يوق. ئۇ ياكى بۇنى يامان كۆرۈپ، ئۇنى ياخشى كۆرىدۇ، ياكى بۇنىڭغا ئېتىبار بېرىپ، ئۇنىڭغا سەل قارايدۇ. خۇددى شۇنىڭغا ئوخشاش، سىلەرنىڭ بىرلا ۋاقىتتا ھەم خۇدانىڭ، ھەم مال-دۇنيانىڭ قۇلى بولۇشۇڭلار مۇمكىن ئەمەس.

¹⁴بۇ سۆزلەرنى ئاڭلىغان پۇلغا ئامراق پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيسانى مەسخىرە قىلىشتى. ¹⁵ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ سىلەر كىشىلەرنىڭ ئالدىدا ئۆزۈڭلارنى ئالىيجاناب قىلىپ كۆرسىتىسىلەر. لېكىن خۇدا كۆڭلۈڭلارنى ياخشى بىلىدۇ. ئىنسانلارنىڭ قەدىرلەيدىغىنى خۇدانىڭ نەزىرىدە يىرگىنچلىكتۇر.

¹⁶يەھيا پەيغەمبەرنىڭ زامانىغىچە تەۋرات قانۇنى ۋە پەيغەمبەرلەرنىڭ تەلىماتلىرى سىلەرگە يېتەكچى ئىدى. بىراق يەھيا پەيغەمبەر كەلگەندىن بېرى خۇدانىڭ پادىشاھلىقى ھەققىدە خۇش خەۋەر تارقالماقتا ۋە نۇرغۇن ئادەم خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا كىرىشكە تىرىشماقتا. ¹⁷ھالبۇكى، بۇ دېگەنلىك تەۋرات قانۇنى ئىناۋەتسىز دېگەنلىك ئەمەس. ئەمەلىيەتتە، ئاسمان-زېمىننىڭ يوقىلىشى تەۋرات قانۇنىنىڭ بىرەر چېكىتىنىڭ يوقىلىشىدىن ئاسانراقتۇر، _ دېدى.

¹⁸ھەزرىتى ئەيسا يەنە:

_ ئايالىنى تالاق قىلىپ، باشقا بىرىنى ئەمرىگە ئالغان كىشى زىنا قىلغان بولىدۇ. تالاق قىلىنغان ئايالنى ئەمرىگە ئالغان كىشىمۇ زىنا قىلغان بولىدۇ، _ دېدى.

باي بىلەن تىلەمچى

¹⁹ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ بۇرۇنلاردا دائىم ھەشەمەتلىك كىيىملەرنى كىيىپ، ئەيش-ئىشرەتلىك تۇرمۇش كەچۈرىدىغان بىر باي ئىكەن. ^20‏-21شۇنداقلا، پۈتۈن ئەزايىنى جاراھەت بېسىپ كەتكەن لازار ئىسىملىك بىر تىلەمچىمۇ بار ئىكەن. كىشىلەر ئۇنى باينىڭ داستىخىنىدىن ئاشقان نەرسىلەرنى تېرىپ يەپ جان باقسۇن دەپ، ھەمىشە ئۇنى باينىڭ ئىشىك ئالدىغا ئەكېلىپ قويىدىكەن. دائىم ئىتلار كېلىپ ئۇنىڭ يارىلىرىنى يالايدىكەن.

²²كېيىن بۇ تىلەمچى ئۆلۈپ كېتىپتۇ. پەرىشتىلەر ئۇنى جەننەتكە ئېلىپ كىرىپ، ئەجدادىمىز ئىبراھىمنىڭ يېنىغا ئاپىرىپتۇ. ئۇنىڭدىن كېيىن بايمۇ ئۆلۈپ، يەرلىككە قويۇلۇپتۇ. ²³ئۇ ئۆلۈكلەر ماكانىدا قاتتىق ئازاب چېكىپتۇ. ئۇ بېشىنى كۆتۈرۈپ، يىراق بىر جايدا ئەجدادىمىز ئىبراھىمنى ۋە ئۇنىڭ يېنىدىكى لازارنى كۆرۈپ: ²⁴«ئى بوۋام ئىبراھىم، ماڭا رەھىم قىلغايسەن! لازارنى ئەۋەتكەيسەن. ئۇ بارمىقىنىڭ ئۇچىنى سۇغا تىقىپ، تىلىمغا تېمىتىپ قويسۇن، چۈنكى مەن ئوت ئىچىدە ئىنتايىن ئازابلىنىۋاتىمەن!» دەپ ۋارقىراپتۇ.

²⁵«ئەي ئوغلۇم» دەپتۇ ئەجدادىمىز ئىبراھىم، «سەن ھايات ۋاقتىڭدا يەتكۈچە ھالاۋەت كۆردۈڭ. لازار ھەممە جاپانى تارتقانىدى. ئەمدى ئۇ بۇ يەردە راھەت كۆرۈۋاتىدۇ. سەن بولساڭ ئازابلىنىۋاتىسەن. ²⁶ئۇنىڭ ئۈستىگە، ئىككىمىزنىڭ ئارىسىنى تېگى يوق ھاڭ ئايرىپ تۇرىدۇ. شۇڭا بۇ يەردىن سەن تۇرغان يەرگە بېرىشمۇ، ئۇ يەردىن بۇ يەرگە كېلىشمۇ مۇمكىن ئەمەس.» ²⁷باي مۇنداق دەپتۇ: «ئى بوۋا، ئۇنداق بولسا، لازارنى ئاتامنىڭ ئۆيىگە ئەۋەتىشىڭىزنى ئۆتۈنىمەن. ²⁸ئۇ يەردە مېنىڭ بەش قېرىندىشىم بار. ئۇلارنىڭ بۇ ئازاب-ئوقۇبەتلىك يەرگە كەلمەسلىكى ئۈچۈن ئۇلارنى ئاگاھلاندۇرۇپ قويسۇن.»

²⁹«قېرىنداشلىرىڭغا مۇسا ۋە باشقا پەيغەمبەرلەرنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشلىرى بار. ئۇلار شۇنى ئاڭلىسۇن» دەپتۇ ئەجدادىمىز ئىبراھىم.

³⁰باي: «ئى بوۋام ئىبراھىم، بۇ كۇپايە قىلمايدۇ، ئۇلار بەك تەرسا. ئەگەر ئۆلگەن بىرەر ئادەم تىرىلىپ، ئۇلارنىڭ ئالدىغا بارسا، ئۇلار توۋا قىلىپ توغرا يولغا ماڭاتتى» دەپتۇ. ³¹لېكىن ئەجدادىمىز ئىبراھىم ئۇنىڭغا: «ئۇلار مۇسا ۋە باشقا پەيغەمبەرلەرنىڭ سۆزىنى ئاڭلىمىسا، ئۆلگەن ئادەم تىرىلسىمۇ، ئىشەنمەيدۇ» دەپتۇ.

17

گۇناھ ۋە ئېتىقاد توغرىسىدا

¹ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا مۇنداق دېدى:

_ ئىنساننى گۇناھ قىلىشقا ئازدۇرىدىغان تۇزاقلارنىڭ بولۇشى مۇقەررەر، لېكىن شۇ تۇزاقلارنى قۇرغۇچىنىڭ ھالىغا ۋاي! ²ئەگەر بۇنداق ئادەم ماڭا ئېتىقاد قىلغان ٪٪بالىلاردىن ٪ ئېتىقادتا يېتىلمىگەن ٪٪ بىرىنى گۇناھ قىلىشقا ئازدۇرسا، بۇنداق ئادەمنىڭ بوينىغا يوغان تۈگمەن تېشى ئېسىلىپ، دېڭىزنىڭ ئەڭ چوڭقۇر يېرىگە چۆكتۈرۈۋېتىلىشى ئەۋزەلدۇر. ³شۇڭا سىلەرمۇ نېمە قىلىۋاتقىنىڭلارغا پەخەس بولۇڭلار!

بىراق قېرىندىشىڭلار گۇناھ قىلغان بولسا، نەسىھەت قىلىڭلار. ئۇ توۋا قىلسا، ئۇنى كەچۈرۈڭلار. ⁴مۇبادا ئۇ بىر كۈن ئىچىدە سىلەرگە قارشى يەتتە قېتىم گۇناھ قىلىپ، ھەر قېتىمدا گۇناھىغا توۋا قىلسا، ئۇنى كەچۈرۈڭلار.

⁵ئون ئىككى شاگىرتى ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئېتىقادىمىزنى كۈچەيتكەيسىز، _ دېيىشتى. ⁶ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ سىلەردە قىچا ئۇرۇقىدەك بولسىمۇ ئېتىقاد بولسا ئىدى، ئاۋۇ ئۈجمە دەرىخىگە: «يىلتىزىڭدىن قومۇرۇلۇپ، دېڭىزغا كۆچۈپ، يىلتىز تارت!» دېسەڭلار، ئۇ سىلەرگە بويسۇنۇپ، دېڭىزغا كۆچكەن بولاتتى.

قۇلنىڭ ۋەزىپىسى

⁷_ ئەگەر مەلۇم بىرىڭلارنىڭ تېرىقچىلىق قىلىدىغان ياكى قوي باقىدىغان قۇلۇڭلار بولۇپ، ئۇ ئېتىزدىن قايتىپ كەلسە: «تېزرەك كېلىپ تامىقىڭنى يەۋال» دەمسىلەر؟ ⁸ياق، بەلكى ئۇنىڭغا: «پەرتۇقۇڭنى تارتىپ، كەچلىك تاماق تەييارلاپ، ئاۋۋال مېنى غىزالاندۇرغىن، ئاندىن بېرىپ تامىقىڭنى يە» دەيسىلەر. ⁹قۇلۇڭلار بۇيرۇقۇڭلارنى بەجا كەلتۈرسە، ئۇنىڭغا رەھمەت ئېيتامايسىلەرغۇ؟ ¹⁰خۇددى شۇنىڭغا ئوخشاش، سىلەرمۇ خۇدا بۇيرۇغان ھەرقانداق بىر ئىشنى ئورۇندىغىنىڭلاردا: «بىز ئەرزىمەس قۇللىرىڭ، پەقەت ئۆز ۋەزىپىمىزنىلا ئورۇندىدۇق» دەڭلار.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئون كېسەلنى ساقايتىشى

¹¹ھەزرىتى ئەيسا يېرۇسالېمغا بېرىش سەپىرىدە سامارىيە بىلەن جەلىلىيە ئۆلكىسىنىڭ چېگراسىدىكى ¹²بىر يېزىغا كەلگەندە، ئالدىغا ماخاۋ كېسىلىگە گىرىپتار بولغان ئون ئادەم كەلدى. ئۇلار يېقىن كەلمەي، يىراقتا تۇرۇپ:

¹³_ ئى ئۇستازىمىز ئەيسا، بىزگە رەھىم قىلغايسىز! _ دەپ ۋارقىرىدى. ¹⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنى كۆرۈپ:

_ بېرىڭلار، روھانىيلار سىلەرنى تەكشۈرسۇن، _ دېدى.

ئۇلار يولدا كېتىۋاتقاندا، ماخاۋ كېسىلى ساقىيىپ پاكلاندى. ¹⁵ئۇلارنىڭ ئىچىدە بىرەيلەن ئۆزىنىڭ ساقىيىپ كەتكەنلىكىنى كۆرۈپ، دەرھال يۇقىرى ئاۋاز بىلەن خۇداغا مەدھىيە ئوقۇپ، كەينىگە قايتتى ¹⁶ۋە ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئايىغىغا يىقىلىپ رەھمەت ئېيتتى. بۇ ئادەم يەھۇدىيلار يامان كۆرىدىغان سامارىيەلىكلەردىن ئىدى.

¹⁷ھەزرىتى ئەيسا بۇ ئىشنى كۆرۈپ تۇرغانلارغا:

_ ساقايغانلار ئون ئادەم ئەمەسمىدى؟ قالغان توققۇزەيلەن قېنى؟ ¹⁸يەھۇدىي بولمىغان بۇ سامارىيەلىكتىن باشقا خۇداغا شۈكۈر ئېيتىدىغان ئادەم يوقمۇ؟! _ دېدى. ¹⁹ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا ھېلىقى ئادەمگە:

_ ئورنۇڭدىن تۇر، كەتكىن. ماڭا ئىشەنگەنلىكىڭ ئۈچۈن خۇدا سېنى ساقايتتى، _ دېدى.

خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنىڭ نامايان بولۇشى

²⁰بەزى پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيسادىن خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنىڭ قاچان نامايان بولىدىغانلىقىنى سورىدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنىڭ نامايان بولۇشى كۆز بىلەن كۆرگىلى بولىدىغان ئىش ئەمەس. ²¹«قاراڭلار، ئۇ مانا بۇ يەردە!» ياكى «ئۇ يەردە!» دەپ ھېچكىم دېيەلمەيدۇ. چۈنكى خۇدانىڭ پادىشاھلىقى دىلىڭلاردىدۇر.

²²كېيىن شاگىرتلىرىغا يەنە مۇنداق دېدى:

_ شۇنداق كۈنلەر كېلىدۇكى، سىلەر ئىنسانئوغلىنىڭ قايتىپ كېلىپ، ھۆكۈم سۈرىدىغان كۈنلىرىنى كۆرۈشكە تەشنا بولىسىلەر، ئەمما كۆرەلمەيسىلەر. ²³بەزىلەر سىلەرگە: «قاراڭلار، قۇتقۇزغۇچى ئۇ يەردە!» ياكى «قاراڭلار، ئۇ بۇ يەردە!» دېسە، چىقىپ قارىماڭلار ۋە ئۇلارنىڭ كەينىدىن يۈگۈرمەڭلار. ²⁴چۈنكى ئىنسانئوغلى كەلگەندە، ئۇنى پۈتكۈل ئىنسان كۆرىدۇ. ئۇ خۇددى پۈتۈن ئاسماننى بۇ چېتىدىن ئۇ چېتىگىچە يورۇتقان چاقماققا ئوخشايدۇ. ²⁵لېكىن ئۇ ئاۋۋال چوقۇم نۇرغۇن ئازاب-ئوقۇبەتلەرنى تارتىدۇ ۋە بۇ ئەۋلاد يەھۇدىيلار تەرىپىدىن رەت قىلىنىدۇ.

²⁶

٪٪

نۇھ پەيغەمبەرنىڭ زامانى قانداق بولغان بولسا، ئىنسانئوغلىنىڭ زامانىمۇ شۇنداق بولىدۇ.

٪

نۇھ پەيغەمبەرنىڭ زامانىدا ئىشلار قانداق تۇيۇقسىز يۈز بەرگەن بولسا، ئىنسانئوغلىنىڭ قايتىپ كېلىشىمۇ شۇنداق تۇيۇقسىز يۈز بېرىدۇ.

²⁷ئۇ زاماننىڭ كىشىلىرى نۇھ پەيغەمبەر كېمىگە چىققانغا قەدەر بەخىرامان يەپ-ئىچىپ، ئۆيلۈك-ئوچاقلىق بولۇپ ياشىدى. تۇيۇقسىزلا توپان كېلىپ، كېمىگە چىقمىغانلارنىڭ ھەممىسىنى ھالاك قىلدى. ²⁸يەنە شۇنىڭدەك، ئەجدادىمىز ئىبراھىمنىڭ جىيەنى لۇتنىڭ زامانىدىمۇ كىشىلەر بەخىرامان يەپ-ئىچىپ، سودا-سېتىق قىلىپ، تېرىقچىلىق قىلاتتى ۋە ئۆيلەرنى سالاتتى. ²⁹لېكىن لۇت سودوم شەھىرىدىن ئايرىلغان كۈنى ئاسماندىن ئوت بىلەن گۈڭگۈرت ياغدى ۋە سودوم شەھىرىدىكىلەرنىڭ ھەممىسى ھالاك بولدى. ³⁰ئىنسانئوغلىنىڭ قايتىپ كەلگەن كۈنىمۇ شۇنداق بولىدۇ.

³¹ئۇ كۈنى ئۆگزىدىكىلەر ئۆيىدىكى نەرسە-كېرەكلىرىنى ئالماي قاچسۇن. ئېتىزلاردا ئىشلەۋاتقانلارمۇ مال-مۈلۈكلىرىنى ئېلىۋېلىش ئۈچۈن ئۆيىگە قايتماي قېچىپ كەتسۇن. ³²لۇتنىڭ ئايالىنىڭ مال-مۈلكىگە كۆزى قىيماي كەينىگە قاراپ، تاش تۇزغا ئايلىنىپ قالغانلىقى ئېسىڭلاردا بولسۇن! ³³چۈنكى ئۆز ھاياتىنى ئايايدىغانلار ھەقىقىي ھاياتتىن مەھرۇم قالىدۇ. لېكىن مەن ئۈچۈن ئۆز ھاياتىنى ئايىمايدىغانلار ھەقىقىي ھاياتقا ئېرىشىدۇ.

³⁴بىلىپ قويۇڭلاركى، مەن قايتىپ كېلىدىغان كېچە بىر ئورۇندا ياتقان ئىككى كىشىنىڭ بىرى ئەرشكە ئېلىپ كېتىلىدۇ، يەنە بىرى قالدۇرۇلىدۇ. ³⁵يارغۇنچاق بىلەن ئۇن تارتىۋاتقان ئىككى ئايالنىڭ بىرى ئەرشكە ئېلىپ كېتىلىدۇ، يەنە بىرى قالدۇرۇلىدۇ. ³⁶ئېتىزدىكى ئىككى كىشىدىن بىرى ئېلىپ كېتىلىدۇ، يەنە بىرى قالدۇرۇلىدۇ.

³⁷_ ئى رەببىمىز، بۇ ۋەقەلەر قەيەردە يۈز بېرىدۇ؟ _ دەپ سورىدى شاگىرتلار.

_ جەسەت قەيەردە بولسا، تاپ قۇشلىرى شۇ يەرگە توپلىنىدۇ، _ دەپ جاۋاب بەردى ھەزرىتى ئەيسا.

18

خۇدا بەندىلىرىنىڭ دەردىگە يېتىدۇ

¹ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا بوشاشماستىن، ھەمىشە دۇئا قىلىپ تۇرۇش كېرەكلىكى توغرىسىدا يەنە بىر تەمسىل سۆزلەپ بەردى:

²_ مەلۇم شەھەردە بىر قازى بار ئىكەن. ئۇ خۇدادىنمۇ قورقمايدىكەن، ئادەملەرنىمۇ ھۆرمەت قىلمايدىكەن. ³شۇ شەھەردىكى بىر تۇل ئايال كۆپ قېتىم ئۇنىڭ ئالدىغا بېرىپ: «بىرسى ماڭا ئۇۋال قىلدى، سىز ئادىل ھۆكۈم چىقىرىپ، ماڭا ئاتىدارچىلىق قىلسىڭىز» دەپ تەلەپ قىلىپتۇ. ⁴لېكىن قازى بۇ ئىشنى بەك كەينىگە سۆرەپتۇ. بىراق قازى ئىچىدە «مەن خۇدادىن قورقمايمەن، ئادەملەرنىمۇ ھۆرمەت قىلمايمەن، ⁵لېكىن بۇ تۇل ئايال دائىم ئىشىكىم ئالدىدىن كەتمەي مېنى زېرىكتۈرۈۋەتتى. ئۇنىڭدىن قۇتۇلۇش ئۈچۈن ھال-دەردىنى ئاڭلاپ، دەردىگە يەتكىنىم تۈزۈك ئوخشايدۇ» دەپ ئويلاپتۇ.

⁶رەببىمىز ئەيسا تەمسىلنى چۈشەندۈرۈپ مۇنداق دېدى:

_ بۇ ئادالەتسىز قازىنىڭ سۆزلىرىدىن ساۋاق ئېلىڭلار. ⁷بىر ئادالەتسىز قازى شۇنداق قىلغان يەردە، خۇدا ئۆزىدىن كېچە-كۈندۈز ياردەم تىلىگەن بەندىلىرىنىڭ دەردىگە يەتمەسمۇ؟ ئۇلارغا قىلىدىغان شاپائىتىنى كېچىكتۈرەرمۇ؟ ⁸ياق، ئەكسىچە، خۇدا جەزمەن تېزدىن ئۇلارنىڭ ھالىغا يېتىدۇ. لېكىن ئىنسانئوغلى ئاسماندىن قايتىپ كەلگەندە، يەر يۈزىدىن ئۆزىگە ئىشىنىدىغانلارنى تاپالارمۇ؟

پەرىسىي بىلەن باجگىر

⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۆزلىرىنى ئادىل ھېسابلايدىغان لېكىن باشقىلارنى كۆزىگە ئىلمايدىغان كىشىلەرگە قارىتىپ، يەنە بىر تەمسىل ئېيتتى:

¹⁰_ ئىككى كىشى دۇئا قىلىش ئۈچۈن مەركىزىي ئىبادەتخانىغا بېرىپتۇ. ئۇلارنىڭ بىرى پەرىسىي، يەنە بىرى باجگىر ئىكەن. ¹¹پەرىسىي خەلقنىڭ ئالدىدا ئۆرە تۇرۇپ: «ئى خۇدا، مېنىڭ باشقىلاردەك ئالدامچى، گۇناھكار، زىناخورلاردىن بولۇپ قالمىغىنىمغا، بولۇپمۇ بۇ باجگىرغا ئوخشىمىغىنىمغا شۈكۈر. ¹²مەن ھەر ھەپتىدە ئىككى كۈن روزا تۇتىمەن ۋە پۈتۈن ئىش ھەققىمنىڭ ئوندىن بىر ئۈلۈشىنى خۇدا يولىدا سەدىقە قىلىمەن» دەپ دۇئا قىلىپتۇ.

¹³بىراق ھېلىقى باجگىر باشقىلاردىن نېرىراق بېرىپ، ئىبادەتخانىنىڭ بىر بۇلۇڭىدا تۇرۇپ، بېشىنى كۆتۈرۈپ ئاسمانغا قاراشقىمۇ جۈرئەت قىلالماي، مەيۈسلەنگەن ھالدا مەيدىسىگە ئۇرۇپ: «ئى خۇدايىم، مەن گۇناھكار، ماڭا رەھىم قىلغايسەن» دەپتۇ. ¹⁴ئاڭلاپ قويۇڭلاركى، ھېلىقى پەرىسىي ئەمەس، بەلكى باجگىر كەچۈرۈمگە ئېرىشىپ ئۆيگە قايتتى. چۈنكى ئۆزىنى ئۈستۈن تۇتقىنى تۆۋەن قىلىنىدۇ، تۆۋەن تۇتقىنى ئۈستۈن قىلىنىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ كىچىك بالىلارغا بەخت تىلىشى

¹⁵كىشىلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ قولىنى تەگكۈزۈپ بەخت تىلىشى ئۈچۈن كىچىك بالىلىرىنى ئۇنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كېلىشتى. بۇنى كۆرگەن شاگىرتلار ئۇلارنى ئەيىبلىدى. ¹⁶لېكىن ھەزرىتى ئەيسا بالىلارنى چاقىرىپ:

_ بالىلار ئالدىمغا كەلسۇن، ئۇلارنى توسماڭلار. چۈنكى خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا كىرىدىغانلار دەل مۇشۇلارغا ئوخشاشلاردۇر. ¹⁷بىلىپ قويۇڭلاركى، كىمدىكىم خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنى سەبىي بالىلاردەك قوبۇل قىلمىسا، ئۇنىڭغا ھەرگىز كىرەلمەيدۇ، _ دېدى.

مۈلۈكدارلاردىكى مۈشكۈلات

¹⁸يەھۇدىيلارنىڭ باشلىقلىرىدىن بولغان بىر باي ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ ئى ياخشى ئۇستازىم، مەن قانداق قىلسام مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشەلەيمەن؟ _ دەپ سورىدى.

¹⁹_ مېنى نېمىشقا ياخشى دەيسىز؟ يېگانە خۇدادىن باشقا ياخشىسى يوق. ²⁰سىز تەۋراتتىكى: «زىنا قىلماڭلار، قاتىللىق قىلماڭلار، ئوغرىلىق قىلماڭلار، يالغان گۇۋاھلىق بەرمەڭلار، ئاتا-ئاناڭلارنى ھۆرمەتلەڭلار» دېگەن پەرزلەرنى بىلىسىزغۇ، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

²¹_ بۇلارغا كىچىكىمدىن تارتىپ ئەمەل قىلىپ كېلىۋاتىمەن، _ دەپ جاۋاب بەردى ھېلىقى كىشى.

²²بۇ گەپنى ئاڭلىغان ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا يەنە مۇنداق دېدى:

_ سىز قىلىشقا تېگىشلىك يەنە بىر ئىش كەم. پۈتۈن مال-مۈلكىڭىزنى سېتىپ، پۇلىنى كەمبەغەللەرگە بېرىڭ. شۇنداق قىلسىڭىز، ئەرشتە خەزىنىڭىز بولىدۇ. ئاندىن كېلىپ ماڭا ئەگىشىڭ.

²³ھېلىقى كىشى بۇ گەپنى ئاڭلاپ، كۆڭلى ئىنتايىن بىئارام بولدى، چۈنكى ئۇ ناھايىتى باي ئىدى. ²⁴ئۇنىڭ ئەھۋالىنى كۆرگەن ھەزرىتى ئەيسا:

_ مال-دۇنياسى كۆپلەرنىڭ خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا كىرىشى نېمىدېگەن تەس-ھە! ²⁵ئۇلارنىڭ خۇدانىڭ پادىشاھلىقىغا كىرىشى تۆگىنىڭ يىڭنە تۆشۈكىدىن ئۆتۈشىدىنمۇ تەس ئىكەن! _ دېدى.

²⁶بۇنى ئاڭلىغانلار:

_ ئۇنداقتا، كىم قۇتقۇزۇلىدۇ؟ _ دېيىشتى.

²⁷_ ئىنسانلار قادىر بولمىغانغا خۇدا قادىردۇر، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

²⁸بۇ چاغدا پېترۇس:

_ بىزلەرچۇ؟ مانا بىز بارلىقىمىزنى تاشلاپ سىزگە ئەگەشتۇق، _ دېدى.

²⁹_ بىلىپ قويۇڭلاركى، خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنى دەپ، ئۆيىدىن، يا ئايالىدىن، يا ئاكا-ئۇكىلىرىدىن، يا ئاتا-ئانىسىدىن، يا بالىچاقىلىرىدىن ۋاز كەچكەنلەر ³⁰بۇ دۇنيادا ھەسسىلەپ كۆپ بايلىققا ھەم ئۇ دۇنيادا مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشىدۇ، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا جاۋاب بېرىپ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆز ئۆلۈمىنى ئۈچىنچى قېتىم ئالدىن ئېيتىشى

³¹ھەزرىتى ئەيسا ئون ئىككى شاگىرتىنى بىر چەتكە تارتىپ، ئۇلارغا:

_ مانا بىز ھازىر يېرۇسالېمغا كېتىۋاتىمىز. پەيغەمبەرلەرنىڭ ئىنسانئوغلى توغرۇلۇق يازغانلىرىنىڭ ھەممىسى شۇ يەردە ئەمەلگە ئاشىدۇ. ³²ئۇ رىملىقلارنىڭ قولىغا تاپشۇرۇلىدۇ. ئۇلار ئۇنى مەسخىرە قىلىپ، ھاقارەتلەيدۇ، يۈزىگە تۈكۈرىدۇ ³³ۋە ئۇنى قامچىلايدۇ، ئۆلتۈرىدۇ. لېكىن ئۇ ئۈچىنچى كۈنى قايتا تىرىلىدۇ، _ دېدى.

³⁴بىراق شاگىرتلىرى ھەزرىتى ئەيسانىڭ سۆزلىرىدىن ھېچنېمە چۈشىنەلمىدى. چۈنكى بۇ سۆزلەرنىڭ مەنىسى ئۇلار ئۈچۈن يوشۇرۇن بولغاچقا، ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ نېمە دېمەكچى بولغىنىنى بىلەلمىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ قارىغۇ تىلەمچىنى ساقايتىشى

³⁵ھەزرىتى ئەيسا ئېرىخا شەھىرىگە يېقىن كەلگەندە، بىر قارىغۇ يول بويىدا ئولتۇرۇپ تىلەمچىلىك قىلىۋاتاتتى. ³⁶ئۇ بۇ يەردىن ئۆتۈپ كېتىۋاتقان توپ-توپ كىشىلەرنىڭ ئاۋازلىرىنى ئاڭلاپ، نېمە ۋەقە بولغانلىقىنى سۈرۈشتۈردى. ³⁷بىرى ئۇنىڭغا:

_ ناسىرەلىك ئەيسا بۇ يەردىن ئۆتۈپ كېتىۋاتىدۇ، _ دەپ ئۇقتۇردى. ³⁸ئۇ:

_ ئى پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى^* بولغان ئەيسا، ماڭا رەھىم قىلغايسىز! _ دەپ ۋارقىرىدى.

³⁹ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىدا كېلىۋاتقان كىشىلەر تىلەمچىنى ئەيىبلەپ، ئۇنىڭ ئۈن چىقارماسلىقىنى ئېيتتى. لېكىن ئۇ:

_ ئى پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى، ماڭا رەھىم قىلغايسىز! _ دەپ تېخىمۇ قاتتىق ۋارقىرىدى.

⁴⁰ھەزرىتى ئەيسا قەدىمىنى توختىتىپ، قارىغۇنى ئالدىغا ئەكېلىشنى بۇيرۇدى. قارىغۇ يېقىن كەلگەندە، ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭدىن:

⁴¹_ مەندىن نېمە تەلەپ قىلىسەن؟ _ دەپ سورىدى.

_ ٪٪ ئى رەببىم ٪ ئى ھەزرىتىم ٪٪، كۆزۈمنىڭ ئېچىلىشىنى تەلەپ قىلىمەن! _ دېدى قارىغۇ.

⁴²_ كۆزلىرىڭ ئېچىلدى! ماڭا باغلىغان ئىشەنچىڭ سېنى ساقايتتى، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا.

⁴³قارىغۇنىڭ كۆزى شۇ ئان ئېچىلىپ، ھەزرىتى ئەيساغا ئەگىشىپ، يول بويى خۇداغا شۈكۈر ئېيتىپ ماڭدى. بۇ ئىشنى كۆرگەن بارلىق كىشىلەر خۇدانى مەدھىيەلەشتى.

19

ھەزرىتى ئەيسا بىلەن زاكاي

¹ھەزرىتى ئەيسا ئېرىخا شەھىرىدىن ئۆتۈۋاتاتتى. ²ئۇ يەردە زاكاي ئىسىملىك بىر باجگىرلارنىڭ باشلىقى بولۇپ، ئۇ ناھايىتى باي ئىدى. ³ئۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ قانداق ئادەم ئىكەنلىكىنى كۆرۈشنى ئارزۇ قىلاتتى. لېكىن بويى پاكار بولغاچقا، كىشىلەر توپى ئىچىدىن ئۇنى كۆرەلمىدى. ⁴شۇڭا ئۇ ئالدىغىراق يۈگۈرۈپ بېرىپ، بىر تۈپ ئەنجۈر دەرىخىگە چىقىۋالدى. چۈنكى ھەزرىتى ئەيسا بۇ يەردىن ئۆتەتتى. ⁵ھەزرىتى ئەيسا ئۇ يەرگە كەلگەندە، بېشىنى كۆتۈرۈپ، زاكايغا قاراپ:

_ زاكاي، چاپسان چۈش، بۈگۈن مەن چوقۇم سېنىڭ ئۆيۈڭدە قونىمەن! _ دېدى.

⁶زاكاي دەرھال چۈشۈپ، ئىنتايىن خۇشال بولغان ھالدا ھەزرىتى ئەيسانى ئۆيىگە ئاپىرىپ مېھمان قىلدى. ⁷بۇنى كۆرگەن كۆپچىلىك:

_ بۇ ئادەم گۇناھكارنىڭ ئۆيىدە مېھمان بولدى! _ دەپ غوتۇلدىشىپ كەتتى.

⁸زاكاي ئورنىدىن تۇرۇپ رەببىمىز ئەيساغا:

_ ٪٪ يا رەببىم ٪ ئى ھەزرىتىم ٪٪، مەن مال-مۈلكۈمنىڭ يېرىمىنى كەمبەغەللەرگە ئۈلەشتۈرۈپ بېرىمەن. ئەگەر مەن بىرەر كىشىنى ئالداپ ھەققىنى يەۋالغان بولسام، ئۇنىڭغا تۆت ھەسسە قايتۇرىمەن، _ دېدى.

⁹_ قۇتقۇزۇلۇش بۈگۈن بۇ ئائىلىگە كەلدى. چۈنكى ئۇمۇ ئىبراھىمنىڭ ئوغلىدۇر. ¹⁰ئىنسانئوغلى ئۇنىڭغا ئوخشاش ئازغان ئادەملەرنى ئىزدەپ قۇتقۇزغىلى كەلدى، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا.

ساداقەتلىك بولۇش توغرىسىدا

¹¹٪٪ ئۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسا يېرۇسالېمغا يېتىپ كېلىشكە ئازلا قالغانلىقى ئۈچۈن، جامائەت خاتا ھالدا ئۇنىڭ خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنى تىكلىشىگە ئاز قالدى، دەپ ئويلايتتى.

٪

جامائەت ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېرۇسالېمغا يېتىپ كېلىشكە ئاز قالغانلىقىنى خاتا ھالدا ئۇنىڭ خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنى تىكلىشىگە ئاز قالدى، دەپ چۈشىنىۋالغانىدى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق بىر تەمسىلنى ئېيتىپ بەردى:

¹²٪٪بىراق ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا ٪٪ مۇنداق بىر تەمسىلنى ئېيتىپ بەردى ٪ مۇنداق دېدى٪٪ :

_ بىر ئاقسۆڭەك يىراق بىر يەرگە بېرىپ، پادىشاھ بولۇپ قايتىپ كەلمەكچى بولۇپتۇ.

¹³ئۇ يولغا چىقىشتىن ئىلگىرى ئون چاكىرىنى ئالدىغا چاقىرىپ، ھەربىرىگە بىردىن تىللا بېرىپ: «مەن قايتىپ كەلگۈچە بۇ تىللا بىلەن تىجارەت قىلىڭلار، قېنى، قانچىلىك پۇل تاپالايدىكەنسىلەركىن» دەپتۇ. ¹⁴بىراق يۇرتىدىكىلەر بۇ ئاقسۆڭەككە ئۆچ بولغاچقا، ئۇلار: «بۇ ئادەمنىڭ بىزگە پادىشاھ بولۇشىنى خالىمايمىز» دەپ، كەينىدىن ئادەم ئەۋەتىپتۇ.

¹⁵ئاقسۆڭەك پادىشاھ بولۇپ قايتىپ كەلگەندىن كېيىن، دەرھال ھېلىقى چاكارلىرىنى چاقىرىپ، ھەرقايسىسىنىڭ تىجارەت قىلىپ قانچىلىك پۇل تاپقانلىقىنى بىلمەكچى بولۇپتۇ. ¹⁶باشتا كەلگىنى: «خوجايىن، مەن سىز بەرگەن تىللانى ئىشلىتىپ ئون تىللا تاپتىم» دەپتۇ. ¹⁷«ناھايىتى ياخشى، سەن ياخشى چاكار ئىكەنسەن. مەن ساڭا ھاۋالە قىلغان كىچىك ئىشتا ئىشەنچلىك بولۇپ چىققانلىقىڭ ئۈچۈن، سېنى ئون شەھەرنى باشقۇرۇشقا قويىمەن» دەپتۇ خوجايىن. ¹⁸ئىككىنچى چاكار كېلىپ: «خوجايىن، مەن سىز بەرگەن تىللانى ئىشلىتىپ بەش تىللا تاپتىم» دەپتۇ. ¹⁹«سەن بەش شەھەرنى باشقۇرىسەن» دەپتۇ خوجايىن. ²⁰بىراق ئۈچىنچى چاكار كېلىپ: «خوجايىن، بەرگەن تىللايىڭىز مانا تۇرۇپتۇ. مەن ئۇنى قول ياغلىقىمغا يۆگەپ ئۆيدە ساقلىدىم. ²¹مەن سىزدىن قورقىمەن، چۈنكى سىز ئامانەت قويماي تۇرۇپ، بېرىپ ئالىدىغان، ئۇرۇق تېرىماي تۇرۇپ، ھوسۇل ئالىدىغان قاتتىق ئادەم»

دەپتۇ. ²²«ئەي ئوسال چاكار، سېنى ئاغزىڭدىن چىققان سۆزلىرىڭ بويىچە جازالايمەن. سەن مېنىڭ ئامانەت قويمىسىمۇ ئالغىلى بارىدىغان، ئۇرۇق تېرىمىسىمۇ ھوسۇل ئالىدىغان قاتتىق ئادەم ئىكەنلىكىمنى بىلىپ تۇرۇپ، ²³يەنە نېمە ئۈچۈن پۇلۇمنى گۆرۈچىلەرگە ئامانەت قويمىدىڭ؟ مەن قايتىپ كەلگەندە ئۆسۈمى بىلەن ئالماسمىدىم؟» دەپتۇ خوجايىن. ²⁴كېيىن ئۇ يېنىدىكىلەرگە: «ئۇنىڭدىكى تىللانى ئېلىپ، ئون تىللاسى بار چاكارغا بېرىڭلار!» دەپ بۇيرۇق قىلىپتۇ. ²⁵«خوجايىن، ئۇنىڭ ئون تىللاسى تۇرسا!» دېيىشىپتۇ ئۇلار. ²⁶خوجايىن: «شۇنداق، بارىغا يەنىمۇ كۆپ بېرىلىدۇ، يوقىنىڭ ھەتتا بارىمۇ ئېلىپ كېتىلىدۇ. ²⁷مېنىڭ پادىشاھ بولۇشۇمنى خالىمىغان دۈشمەنلىرىمگە كەلسەك، ئۇلارنى ئالدىمغا ئېلىپ كېلىپ، كاللىسىنى ئېلىڭلار!» دەپتۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تەنتەنە بىلەن يېرۇسالېمغا كىرىشى

²⁸ھەزرىتى ئەيسا بۇ سۆزلەرنى قىلغاندىن كېيىن، توپنىڭ ئالدىدا مېڭىپ، يېرۇسالېمغا قاراپ يۈرۈپ كەتتى. ²⁹زەيتۇن تېغىنىڭ ئېتىكىدىكى بەيتپاجى ۋە بەيتانىيا دېگەن يېزىلارغا يېتىپ كېلەي دېگەندە، ئىككى شاگىرتىنى ئۇ يەرگە ئەۋەتمەكچى بولۇپ، ³⁰مۇنداق دېدى:

_ سىلەر ئالدىمىزدىكى يېزىغا بېرىڭلار. يېزىغا كىرگىنىڭلاردا، تېخى مىنىلىپ باقمىغان بىر تەخەينىڭ باغلاقلىق تۇرغانلىقىنى كۆرىسىلەر. ئۇنى يېشىپ، بۇ يەرگە يېتىلەپ كېلىڭلار. ³¹ئەگەر بىرى سىلەردىن: «تەخەينى نېمىشقا يېشىسىلەر؟» دەپ سوراپ قالسا، «رەببىمىزنىڭ بۇنىڭغا ھاجىتى چۈشتى» دەڭلار.

³²ئۇلار بېرىپ قارىسا، دەل ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئېيتقىنىدەك بولۇپ چىقتى. ³³ئۇلار تەخەينى يېشىۋاتقاندا، ئىگىلىرى:

_ تەخەينى نېمىشقا يېشىسىلەر؟ _ دەپ سورىدى.

³⁴_ رەببىمىزنىڭ ئۇنىڭغا ھاجىتى چۈشتى، _ دەپ جاۋاب بەردى ئۇلار.

³⁵شاگىرتلار تەخەينى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا يېتىلەپ كەلدى ۋە چاپانلىرىنى ئۈستىگە سېلىپ، ھەزرىتى ئەيسانى مىندۈردى. ³⁶ھەزرىتى ئەيسا ماڭغاندا، خەلقلەر چاپانلىرىنى يولغا پايانداز قىلىپ سالدى.

³⁷ھەزرىتى ئەيسا زەيتۇن تېغىدىن چۈشۈپ، يېرۇسالېمغا يېقىن قالغاندا، ئۇنىڭ ئاجايىپ مۆجىزىلىرىنى ئۆز كۆزلىرى بىلەن كۆرگەن نۇرغۇن شاگىرتلىرى خۇشاللىق بىلەن ۋارقىرىشىپ، خۇداغا مەدھىيە ئوقۇشقا باشلىدى:

³⁸«پەرۋەردىگارنىڭ نامىدا كەلگەن پادىشاھقا مۇبارەك بولسۇن!

ئەرشتە تىنچلىق ۋە ئەرشئەلادىكى خۇداغا شان-شەرەپ بولسۇن!»

³⁹توپنىڭ ئىچىدىكى بەزى پەرىسىيلەر ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئۇستاز، شاگىرتلىرىڭىزنى جىم قىلغايسىز! _ دېيىشتى.

⁴⁰_ ئۇلار جىم تۇرغان تەقدىردىمۇ، بۇ تاشلار چېغىدا خۇدانى مەدھىيەلەپ چۇقان سېلىشقان بولاتتى، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا.

يېرۇسالېم ئۈچۈن ھەسرەت چېكىپ يىغلاش

⁴¹ھەزرىتى ئەيسا يېرۇسالېمغا يېتىپ كېلىشكە ئاز قالغاندا، شەھەرنى كۆرۈپ، كۆز ياشلىرى قىلدى. ئۇ:

⁴²_ ئەي يېرۇسالېملىقلار، ئامانلىققا ئاپىرىدىغان يولنىڭ قايسى ئىكەنلىكىنى بىلگەن بولساڭلار ياخشى بولاتتى! ئەمما ئۇ يول ھازىر يوشۇرۇندۇر، كۆزۈڭلار كۆرەلمەيدۇ. ⁴³شۇنداق كۈنلەر كېلىدۇكى، دۈشمەنلىرىڭلار شەھىرىڭلارنىڭ ئەتراپىغا قورغان قۇرۇپ، سىلەرنى تۆت تەرەپتىن قورشاۋغا ئالىدۇ. ⁴⁴ئۇلار شەھىرىڭلارنى يەر بىلەن يەكسان قىلىپ، سىلەرنى ۋە بالىلىرىڭلارنى ھالاك قىلىدۇ، ھەتتا بىر تال ئۇل تېشىنىمۇ جايىدا قالدۇرمايدۇ. چۈنكى سىلەر خۇدانىڭ سىلەرنى قۇتقۇزغىلى كەلگەن ۋاقتىنى پەرق ئېتەلمىدىڭلار، _ دېدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئىبادەتخانىنى تەرتىپكە سېلىشى

⁴⁵ھەزرىتى ئەيسا مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ھويلىلىرىغا كىرىپ، ئۇ يەردە ئېلىم-سېتىم قىلىۋاتقانلارنى قوغلاپ چىقىرىشقا باشلىدى ⁴⁶ۋە ئۇلارغا:

_ مۇقەددەس يازمىلاردا خۇدانىڭ: «مېنىڭ ئىبادەتخانام دۇئا-تىلاۋەت قىلىدىغان جاي بولسۇن» دېگەن سۆزى يېزىلغان. لېكىن سىلەر ئۇنى بۇلاڭچىلارنىڭ ئۇۋىسىغا ئايلاندۇرۇۋاپسىلەر! _ دېدى.

⁴⁷شۇ كۈنلەردە ھەزرىتى ئەيسا ھەر كۈنى مەركىزىي ئىبادەتخانىدا تەلىم بەردى. ئالىي روھانىيلار، تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە ئاقساقاللار ئۇنى ئۇجۇقتۇرۇۋەتمەكچى بولۇشتى. ⁴⁸لېكىن قانداق قول سېلىشنى بىلمەيتتى. چۈنكى پۈتۈن خەلق ھەزرىتى ئەيسانىڭ تەلىمىنى ئاڭلاشقا شۇنچىلىك خۇشتار ئىدىكى، ئۇنىڭ ھەربىر ئېغىز سۆزىنى قالدۇرماي، كۆڭۈل قويۇپ ئاڭلايتتى.

20

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ھوقۇقى

¹بىر كۈنى ھەزرىتى ئەيسا مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ھويلىلىرىدا خەلققە تەلىم بېرىپ، خۇش خەۋەر يەتكۈزۈۋاتاتتى. ئالىي روھانىيلار، تەۋرات ئۇستازلىرى ۋە ئاقساقاللار ئۇنىڭ ئالدىغا كېلىپ:

²_ ئېيتىپ بېرىڭ، سىز قىلىۋاتقان ئىشلارنى قايسى ھوقۇققا تايىنىپ قىلىۋاتىسىز؟ سىزگە بۇ ھوقۇقنى كىم بەرگەن؟ _ دەپ سورىدى. ³ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ مەن ئاۋۋال سىلەردىن بىر سوئال سوراي. ئېيتىڭلارچۇ، ⁴يەھيا پەيغەمبەرگە چۆمۈلدۈرۈش ھوقۇقىنى خۇدا بەرگەنمۇ ياكى ئىنسانلارمۇ؟ _ دېدى.

⁵ئۇلار ئۆزئارا مۇنازىرە قىلىشقا باشلاپ:

_ ئەگەر: «خۇدا بەرگەن» دېسەك، ئۇ: «ئۇنداقتا، سىلەر نېمە ئۈچۈن يەھياغا ئىشەنمىدىڭلار؟» دەيدۇ. ⁶ئەگەر: «ئىنسانلار بەرگەن» دېسەك، كىشىلەر بىزنى چالما-كېسەك قىلىپ ئۆلتۈرىدۇ. چۈنكى ئۇلارنىڭ ھەممىسى يەھيانىڭ پەيغەمبەر ئىكەنلىكىگە ئىشىنىدۇ، _ دېيىشتى. ⁷شۇنىڭ بىلەن ئۇلار:

_ يەھيانىڭ ھوقۇقىنىڭ كىم بەرگەنلىكىنى بىلمەيمىز، _ دەپ جاۋاب بېرىشتى.

⁸_ ئۇنداقتا، مەنمۇ بۇ ئىشلارنى قايسى ھوقۇققا تايىنىپ قىلىۋاتقانلىقىمنى ئېيتمايمەن، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا.

يامان ئىجارىكەشلەر ھەققىدىكى تەمسىل

⁹ھەزرىتى ئەيسا سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ، ئۇلارغا بۇ تەمسىلنى سۆزلەپ بەردى:

_ بىر كىشى بىر ئۈزۈمزارلىق بەرپا قىلىپ، ئۇنى ئىجارىگە بېرىپ، ئۆزى يىراق بىر يەرگە كېتىپتۇ ۋە ئۇ يەردە ئۇزۇن ۋاقىت تۇرۇپتۇ. ¹⁰ئۈزۈملەرنى ئۈزىدىغان مەزگىل كەلگەندە، ئۇ قۇللىرىدىن بىرىنى ئۆزىگە تېگىشلىك ئۈلۈشنى ئېلىپ كېلىشكە ئەۋەتىپتۇ. لېكىن ئىجارىكەشلەر ھېلىقى قۇلنى دۇمبالاپ، قۇرۇق قول قايتۇرۇپتۇ. ¹¹خوجايىن يەنە بىر قۇلىنى ئەۋەتىپتۇ. ئىجارىكەشلەر ئۇنىمۇ شۇنداق ئۇرۇپ، ھاقارەتلەپ، يەنە قۇرۇق قول قايتۇرۇپتۇ. ¹²ئۈچىنچى قېتىم خوجايىن يەنە باشقا بىر قۇلىنى ئەۋەتىپتۇ. ئىجارىكەشلەر ئۇنىمۇ ئۇرۇپ يارىلاندۇرۇپ، باغدىن ھەيدەپ چىقىرىۋېتىپتۇ. ¹³ئاخىردا ئۈزۈمزارلىقنىڭ خوجايىنى، «قانداق قىلسام بولار؟ سۆيۈملۈك ئوغلۇمنى ئەۋەتسەم، ھېچبولمىغاندا ئۇنى ھۆرمەت قىلار» دەپ ئوغلىنى ئەۋەتىپتۇ. ¹⁴لېكىن ئىجارىكەشلەر خوجايىننىڭ ئوغلىنى كۆرۈپ ئۆزئارا: «ئۇ بولسا خوجايىننىڭ مىراسخورىدۇر، ئۇنى ئۆلتۈرۈۋېتەيلى، ئۈزۈمزارلىق بىزگە ئوڭچە قالسۇن!» دېيىشىپتۇ. ¹⁵شۇنىڭ بىلەن ئۇلار ئۇنى ئۈزۈمزارلىقنىڭ سىرتىغا سۆرەپ ئېلىپ چىقىپ ئۆلتۈرۈۋېتىپتۇ. بۇنداق ئەھۋالدا ئۈزۈمزارلىقنىڭ خوجايىنى بۇ ئىجارىكەشلەرنى قانداق قىلىدۇ؟ ¹⁶جەزمەن ئۇلارنى ئۆلتۈرۈپ، ئۈزۈمزارلىقىنى باشقىلارغا ئىجارىگە بېرىدۇ.

كۆپچىلىك بۇنى ئاڭلاپ:

_ بۇنداق ئىشلار ھەرگىز يۈز بەرمىسۇن! _ دېيىشتى.

¹⁷بىراق ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا كۆزلىرىنى تىكىپ مۇنداق دېدى:

_ زەبۇردا قۇتقۇزغۇچى ھەققىدە:

«كېرەكسىز بىلىندى تاش تامچىلارغا،

لېكىن ئۇ ئۇل تېشى بولدى قۇرۇلۇشقا.»

دەپ ئېنىق يېزىلغان تۇرسا! ¹⁸كىمكى بۇ «تاش»نىڭ ئۈستىگە يىقىلسا، شۇ پارە-پارە بولۇپ كېتىدۇ. «تاش» كىمنىڭ ئۈستىگە چۈشسە، شۇنى كۇكۇم-تالقان قىلىۋېتىدۇ.

باج تاپشۇرۇش مەسىلىسى

¹⁹تەۋرات ئۇستازلىرى بىلەن ئالىي روھانىيلار بۇ تەمسىلنىڭ ئۆزلىرىگە قارىتىپ ئېيتىلغانلىقىنى چۈشىنىپ يېتىپ، ھەزرىتى ئەيسانى شۇ چاغدىلا تۇتماقچى بولدى. لېكىن ئۇلار خەلقتىن قورقۇشتى. ²⁰شۇڭا ھەزرىتى ئەيسانى كۆزىتىش ئۈچۈن پايلاقچىلارنى ئەۋەتىشتى. بۇ پايلاقچىلار سەمىمىي قىياپەتكە كىرىۋېلىپ، ھەزرىتى ئەيسادىن سوئاللارنى سوراپ، ئۇنى ئۆزىنىڭ سۆزلىرى بىلەن تۇزاققا چۈشۈرۈپ، رىملىق ئۆلكە باشلىقىنىڭ جازالىشىغا تاپشۇرماقچى بولۇشتى. ²¹ئۇلار ھەزرىتى ئەيساغا مۇنداق دېدى:

_ ئۇستاز، بىز سىزنىڭ تەلىملىرىڭىزنىڭ ھەممىسىنىڭ ھەق ئىكەنلىكىنى بىلىمىز، شۇنداقلا، سىز بىزگە خۇدانىڭ يولىنى ھېچقانداق يۈز-خاتىر قىلماي، سادىقلىق بىلەن ئۆگىتىپ كەلدىڭىز. ²²سىزچە رىم قەيسىرىگە باج تاپشۇرۇشىمىز تەۋرات قانۇنىغا خىلاپمۇ ياكى خىلاپ ئەمەسمۇ؟^*

²³ئۇلارنىڭ ھىيلىسىنى چۈشەنگەن ھەزرىتى ئەيسا:

²⁴_ ماڭا بىر دانە كۈمۈش تەڭگە كۆرسىتىڭلار. بۇنىڭ ئۈستىدىكى سۈرەت ۋە ئىسىم كىمنىڭ؟ _ دېدى.

_ رىم قەيسىرىنىڭ، _ دەپ جاۋاب بەردى ئۇلار.

²⁵_ ئۇنداق بولسا، رىم قەيسىرىنىڭ ھەققىنى رىم قەيسىرىگە، خۇدانىڭ ھەققىنى خۇداغا تاپشۇرۇڭلار، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا.

²⁶ئۇلار خەلقنىڭ ئالدىدا ھەزرىتى ئەيسانىڭ سۆزلىرىدىن تۇتۇۋالىدىغان بىرەر پۇتاق تاپالمىدى. ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ جاۋابىغا ھەيران بولۇپ، زۇۋانى تۇتۇلۇشتى.

تىرىلىشكە مۇناسىۋەتلىك مەسىلە

²⁷ئۆلگەنلەر تىرىلمەيدۇ دەپ قارايدىغان سادۇقىي مەزھىپىدىكىلەردىن بەزىلىرى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ، ئۇنىڭدىن مۇنداق دەپ سورىدى:

²⁸_ ئۇستاز، مۇسا پەيغەمبەر تەۋراتتا: «بىر كىشى پەرزەنت كۆرمەي ئۆلۈپ كېتىپ، ئايالى تۇل قالسا، ئۆلگۈچىنىڭ ئاكا ياكى ئىنىسى تۇل قالغان يەڭگىسىنى ئەمرىگە ئېلىپ، قېرىندىشى ئۈچۈن نەسىل قالدۇرسۇن» دېگەن ئەمرنى قالدۇرغان ئەمەسمۇ؟ ²⁹بۇرۇن يەتتە ئاكا-ئۇكا ئۆتكەنىكەن، چوڭى ئۆيلىنىپ، پەرزەنت كۆرمەي ئالەمدىن ئۆتۈپتۇ. ³⁰ئىككىنچى ئىنىسىمۇ تۇل قالغان يەڭگىسىنى ئەمرىگە ئېلىپ، ئالەمدىن ئۆتۈپتۇ. ³¹ئاندىن ئۇنى ئۈچىنچى ئىنىسى ئېلىپتۇ. شۇنداق قىلىپ، يەتتە قېرىنداشنىڭ ھەممىسى ئۇنى ئەمرىگە ئېلىپ چىقىپتۇ. لېكىن ھېچقايسىسى پەرزەنت كۆرمەي ئالەمدىن ئۆتۈپتۇ. ³²ئاخىردا ئۇ ئايالمۇ ئالەمدىن ئۆتۈپتۇ. ³³ئەمدى سورايدىغىنىمىز شۇكى، ئەگەر ئۆلگەنلەر راست تىرىلسە، بۇ ئايال كىمنىڭ ئايالى بولۇپ تىرىلىدۇ؟ چۈنكى يەتتە قېرىنداشنىڭ ھەممىسى ئۇنى ئەمرىگە ئالغان ئەمەسمۇ!؟

³⁴ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ بۇ دۇنيانىڭ ئادەملىرى خوتۇن ئالىدۇ، ئەرگە تېگىدۇ. ³⁵بىراق ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىپ، ئەرشتە ياشاشقا لايىق ھېسابلانغانلار خوتۇن ئالمايدۇ، ئەرگە تەگمەيدۇ. ³⁶ئۇلار پەرىشتىلەرگە ئوخشاش مەڭگۈ ياشايدۇ. ئۇلار خۇدانىڭ پەرزەنتلىرى بولغاچقا، ئۆلگەندىن كېيىن تىرىلىدۇ. ³⁷تىرىلىشنىڭ بارلىقىنى ھەتتا مۇسا پەيغەمبەر ئۆزىمۇ ئىسپاتلاپ بەردى. گەرچە ئەجدادلىرىمىز ئىبراھىم، ئىسھاق ۋە ياقۇپلار مۇسا پەيغەمبەردىن بۇرۇن ئالەمدىن ئۆتكەن بولسىمۇ، مۇسا پەيغەمبەر تەۋراتتىكى «كۆيگەن چاتقاللىق» ھەققىدىكى باياندا خۇدا: «مەن ئىبراھىم، ئىسھاق ۋە ياقۇپلار ئېتىقاد قىلىپ كەلگەن خۇدا بولىمەن!» دېگەن دەيدۇ. ³⁸بۇ ئايەتتىن قارىغاندا، خۇدا ئۆلۈكلەرنىڭ ئەمەس، تىرىكلەرنىڭ خۇداسىدۇر. خۇدانىڭ نەزىرىدە ئۇلارنىڭ ھەممىسى ھاياتتۇر.

³⁹بەزى تەۋرات ئۇستازلىرى:

_ ئۇستاز، ياخشى ئېيتتىڭىز! _ دېدى.

⁴⁰شۇنىڭدىن كېيىن ئۇلار ھەزرىتى ئەيسادىن سوئال سوراشقا پېتىنالمىدى.

قۇتقۇزغۇچى مەسىھنىڭ سالاھىيىتى

⁴¹كېيىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن سوئال سورىدى:

_ كىشىلەر قۇتقۇزغۇچى مەسىھنى پادىشاھ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى دەپ تۇرۇۋالسا قانداق بولىدۇ؟ ^42‏-43داۋۇت ئۆزى زەبۇردا قۇتقۇزغۇچى مەسىھ توغرىسىدا مۇنداق دېگەنغۇ:

«پەرۋەردىگار ئېيتتىكى ئىگەمگە:

‹سەن ئولتۇرۇپ مېنىڭ ئوڭ يېنىمدا،

كۈتكىن تاشلىشىمنى دۈشمەنلىرىڭنى ئايىغىڭنىڭ ئاستىغا.›»

⁴⁴پادىشاھ داۋۇت مەسىھنى «ئىگەم» دېگەن بولسا، مەسىھ قانداق بولۇپ داۋۇتنىڭ ئەۋلادى بولىدۇ؟

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تەۋرات ئۇستازلىرىنى ئەيىبلىشى

⁴⁵جامائەت ھەزرىتى ئەيسانىڭ سۆزلىرىنى قۇلاق سېلىپ ئاڭلاۋاتاتتى، ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىغا مۇنداق دېدى:

⁴⁶_ تەۋرات ئۇستازلىرىدىن پەخەس بولۇڭلار. ئۇلار ئۇزۇن تونلارنى كىيىشىپ، غادىيىپ يۈرۈشنى، بازارلاردا كىشىلەرنىڭ ئۆزلىرىنى ھۆرمەتلەپ سالام بېرىشىنى، ئىبادەتخانىلاردا ئالاھىدە ئورۇندا ئولتۇرۇشنى ۋە زىياپەتلەردىمۇ تۆردە ئولتۇرۇشنى ياخشى كۆرىدۇ. ⁴⁷ئۇلار تۇل ئاياللاردىن نەپ ئېلىپ، ئۇلارنىڭ مال-مۈلكىنى يەۋېلىپ، ئاندىن ئەتەي باشقىلار كۆرسۇن دەپ ئۇزۇندىن-ئۇزۇن دۇئا قىلىدۇ. ئۇلار جەزمەن ناھايىتى قاتتىق جازاغا تارتىلىدۇ!

21

تۇل ئايالنىڭ ئىئانىسى

¹ھەزرىتى ئەيسا بېشىنى كۆتۈرۈپ قارىۋىدى، مەركىزىي ئىبادەتخانىدىكى ئىئانە يىغىلىدىغان جايغا ئۆز سەدىقىلىرىنى تاشلاۋاتقان بىرنەچچە باينى كۆردى. ²ئۇ يەنە بىر كەمبەغەل تۇل ئايالنىڭمۇ قىممىتى تۆۋەن ئىككى مىس تەڭگە تاشلىغانلىقىنى كۆرۈپ:

³_ بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇ كەمبەغەل تۇل ئايالنىڭ ئىئانىسى ھەممەيلەننىڭكىدىن كۆپتۇر. ⁴چۈنكى باشقىلار ئۆزلىرىنىڭ ئاشقان بايلىقلىرىدىن ئىئانە قىلدى. لېكىن بۇ ئايال كەمبەغەل تۇرۇقلۇق، ئۆزىنىڭ بار-يوقىنى ئىئانە قىلدى، _ دېدى.

كەلگۈسى توغرىسىدىكى بېشارەت

⁵شاگىرتلاردىن بەزىلىرى مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ نەپىس تاشلار ۋە خۇداغا ئاتالغان نەرسىلەر بىلەن بېزەلگەنلىكى توغرىسىدا سۆزلىشىۋاتاتتى. ھەزرىتى ئەيسا:

⁶_ شۇنداق بىر كۈنلەر كېلىدۇكى، سىلەر بۇ يەردە كۆرۈۋاتقان ھەممە نەرسە، ھەتتا بىر تال ئۇل تېشىمۇ جايىدا قالمايدۇ، ھەممىسى ۋەيران بولىدۇ، _ دېدى. ⁷ئۇلار ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ ئۇستاز، بۇ دېگەنلىرىڭىز قاچان يۈز بېرىدۇ؟ بۇ ئىشلار يۈز بېرىشتىن بۇرۇن قانداق بېشارەت بولىدۇ؟ _ دەپ سورىدى. ⁸ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ ئازدۇرۇلۇپ كېتىشتىن ھوشيار بولۇڭلار. چۈنكى نۇرغۇن كىشىلەر مېنىڭ نامىمنى سېتىپ: «قۇتقۇزغۇچى مەسىھ مەن بولىمەن»، «قىيامەت كۈنى يېقىنلاپ قالدى» دەيدۇ. سىلەر ئۇنداق كىشىلەرگە ئەگەشمەڭلار. ⁹ئۇرۇش ۋە توپىلاڭنىڭ تىۋىشىنى ئاڭلىغان ۋاقتىڭلاردىمۇ قورقۇپ كەتمەڭلار. چۈنكى بۇ ئىشلارنىڭ دەسلەپتە يۈز بېرىشى مۇقەررەر، لېكىن بۇ زامان ئاخىرى يېتىپ كەلدى دېگەنلىك ئەمەس.

¹⁰ھەزرىتى ئەيسا سۆزىنى داۋاملاشتۇرۇپ يەنە مۇنداق دېدى:

_ بىر ئەل يەنە بىر ئەل بىلەن ئۇرۇش قىلىدۇ. بىر پادىشاھلىق يەنە بىر پادىشاھلىققا ھۇجۇم قىلىدۇ. ¹¹شىددەتلىك يەر تەۋرەشلەر، ئاچارچىلىقلار يۈز بېرىدۇ، يۇقۇملۇق كېسەللەر تارقىلىدۇ ۋە ئاسماندا قورقۇنچلۇق ئالامەتلەر كۆرۈنىدۇ. ¹²بىراق بۇ ۋەقەلەر يۈز بېرىشتىن ئىلگىرى سىلەر تۇتقۇن قىلىنىپ زىيانكەشلىككە ئۇچرايسىلەر. كىشىلەر سىلەرنى ئىبادەتخانىلارنىڭ سوراق قىلىشىغا تاپشۇرىدۇ، زىندانلارغا تاشلايدۇ. ماڭا ئىشەنگەنلىكىڭلار ئۈچۈن سىلەرنى پادىشاھلارنىڭ ۋە ئۆلكە باشلىقلىرىنىڭ ئالدىغا ئېلىپ بارىدۇ. ¹³شۇ چاغدا سىلەرنىڭ ئۇلارنىڭ ئالدىدا ماڭا گۇۋاھ بولۇش پۇرسىتىڭلار كېلىدۇ. ¹⁴شۇڭا ئۇلارنىڭ سوئال-سوراقلىرىغا قانداق جاۋاب بېرىش توغرىسىدا ئالدىنئالا باش قاتۇرۇپ كەتمەڭلار. ¹⁵چۈنكى مەن سىلەرگە دۈشمەنلىرىڭلار قارشى چىقالمىغۇدەك ۋە رەت قىلالمىغۇدەك سۆز قابىلىيىتى ۋە ئەقىل-پاراسەت ئاتا قىلىمەن. ¹⁶سىلەر زىيانكەشلىككە ئۇچرىغان ۋاقىتتا، ھەتتا ئاتا-ئانا، ئاكا-ئۇكا، ئۇرۇق-تۇغقان، يار-بۇرادەرلىرىڭلارمۇ سىلەرگە خائىنلىق قىلىدۇ. ئاراڭلاردىكى بەزى كىشىلەر ئۆلتۈرۈلىدۇ. ¹⁷ماڭا ئىشەنگەنلىكىڭلار ئۈچۈن، ھەممە ئادەم سىلەرگە ئۆچمەنلىك قىلىدۇ، ¹⁸ھالبۇكى ئۇلار بىر تال چېچىڭلارغىمۇ چېقىلالمايدۇ! ¹⁹چىداملىق بولۇڭلار، شۇندىلا مەڭگۈلۈك ھاياتقا ئېرىشىسىلەر.

يېرۇسالېمنىڭ ۋەيران قىلىنىشىدىن بېشارەت

²⁰_ يېرۇسالېمنىڭ دۈشمەن قوشۇنلىرى تەرىپىدىن قورشىۋېلىنغانلىقىنى كۆرسەڭلار، ئۇنى ۋەيران بولۇشقا ئاز قاپتۇ دەپ بىلىڭلار. ²¹ئۇ چاغدا يەھۇدىيەدىكىلەر تاغلارغا قاچسۇن، يېرۇسالېملىقلار شەھەردىن چىقىپ كەتسۇن، يېزىلاردىكىلەر شەھەرگە كىرمىسۇن. ²²چۈنكى خۇدانىڭ خەلقنى جازالايدىغان كۈنلىرى كەلدى. شۇ كۈنلەردە مۇقەددەس يازمىلاردا يېزىلغان بېشارەتلەرنىڭ ھەممىسى ئەمەلگە ئاشىدۇ.

²³ئۇ كۈنلەردە قېچىشى ئەپسىز بولغان ھامىلىدار ئاياللار ۋە بالا ئېمىتىدىغان ئانىلارنىڭ ھالىغا ۋاي! چۈنكى بۇ يەردىكى كىشىلەرگە ئېغىر ئاپەت كېلىدۇ. ئۇلار خۇدانىڭ غەزىپىگە ئۇچراپ، ²⁴قىلىچ ئاستىدا ئۆلىدۇ ياكى تۇتقۇن قىلىنىپ، چەت دۆلەتلەرگە ھەيدىلىدۇ. خۇدانىڭ يەھۇدىي ئەمەسلەرگە بەلگىلەپ بەرگەن ۋاقتى توشقۇچە، ئۇلار يېرۇسالېمنى ئاياغ ئاستى قىلىدۇ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ كېلىدىغانلىقى ھەققىدە

²⁵_ مەن كېلىشتىن بۇرۇن قۇياش، ئاي، يۇلتۇزلار غەيرىي تۈس ئالىدۇ. يەر يۈزىدىكى ئەللەر دېڭىز-ئوكيانلارنىڭ غەزەپلىك شاۋقۇنىدىن ئالاقزادە بولىدۇ. ²⁶ساماۋى كۈچلەر لەرزىگە كېلىدۇ. شۇنىڭ بىلەن ئىنسانلار دۇنياغا كېلىدىغان ئاپەتلەرنى ئېسىگە ئېلىپ، ۋەھىمە ئىچىدە غال-غال تىترەپ ئەس-ھوشىنى يوقىتىدۇ. ²⁷شۇ چاغدا ھەممە ئادەم ئىنسانئوغلىنىڭ بۇلۇت ئىچىدە قۇدرەت ۋە ئۇلۇغ شان-شەرەپ بىلەن كېلىۋاتقانلىقىنى كۆرىدۇ.

²⁸شۇڭا بۇنداق ئالامەتلەر كۆرۈنگەن چاغدا، قەددىڭلارنى رۇسلاپ، بېشىڭلارنى كۆتۈرۈڭلار. چۈنكى بۇ سىلەرنىڭ قۇتقۇزۇلىدىغان ۋاقتىڭلارنىڭ ئاز قالغانلىقىنىڭ بېشارىتىدۇر.

ئەنجۈر دەرىخىدىن ساۋاق ئېلىش

²⁹ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق بىر مىسالنى سۆزلەپ بەردى:

_ ئەنجۈر دەرىخى ۋە باشقا دەرەخلەرگە قاراڭلار. ³⁰ئۇلارنىڭ يېڭى يوپۇرماق چىقارغانلىقىدىن يازنىڭ كېلىشىگە ئاز قالغانلىقىنى بىلىسىلەر. ³¹شۇنىڭدەك، مەن بايا دېگەن ئالامەتلەرنىڭ يۈز بېرىۋاتقانلىقىنى كۆرگىنىڭلاردا، خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنىڭ كېلىدىغان ۋاقتىنىڭ يېتىپ كەلگەنلىكىنى بىلىسىلەر. ³²شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، مانا بۇ ئالامەتلەرنىڭ ھەممىسى ئەمەلگە ئاشماي تۇرۇپ، بۇ ئەۋلاد^* كىشىلەر ئالەمدىن ئۆتمەيدۇ. ³³ئاسمان-زېمىن يوقىلىدۇ، بىراق مېنىڭ سۆزلىرىم ھەرگىز يوقالمايدۇ.

ھوشيار بولۇڭلار

³⁴_ ھوشيار بولۇڭلار! ئۆزۈڭلارنى ئەيش-ئىشرەت ۋە تۇرمۇشنىڭ غەم-ئەندىشىلىرى بىلەن بىخۇدلاشتۇرماڭلار. قىيامەت كۈنى كەلگەندە، تۇيۇقسىز تورغا چۈشكەن ئادەمدەك بولۇپ قالماڭلار! ³⁵چۈنكى ئۇ كۈن يەر يۈزىدىكى پۈتۈن ئىنسانلارنىڭ بېشىغا كېلىدۇ. ³⁶ھەر ۋاقىت ھوشيار بولۇڭلار، يۈز بېرىدىغان ئاپەتلەردىن ئامان قېلىشىڭلار ۋە ئىنسانئوغلىنىڭ ئالدىدا قورقماي تۇرالىشىڭلار ئۈچۈن ھەر دائىم دۇئا قىلىڭلار، _ دېدى.

³⁷ھەزرىتى ئەيسا كۈندۈزلىرى مەركىزىي ئىبادەتخانىدا تەلىم بېرىپ، ئاخشاملىرى شەھەردىن چىقىپ، كېچىنى زەيتۇن تېغىدا ئۆتكۈزەتتى. ³⁸جامائەت ئۇنىڭ تەلىمىنى ئاڭلاش ئۈچۈن تاڭ سەھەردە ئىبادەتخانىغا قاراپ ماڭاتتى.

22

ھەزرىتى ئەيسانى ئۆلتۈرۈش سۇيىقەستى

¹يەھۇدىيلارنىڭ پېتىر نان ھېيتى، يەنى ئۆتۈپ كېتىش ھېيتى كېلىشكە ئاز قالغانىدى. ²ئالىي روھانىيلار ۋە تەۋرات ئۇستازلىرى ھەزرىتى ئەيسانى بىر ئامال قىلىپ ئۆلتۈرۈۋېتىشنىڭ چارىسىنى ئىزدىدى. بىراق ئۇلار ئۇنى قوللايدىغان خەلقتىن قورققانلىقتىن، ئۇنى مەخپىي ھالدا تۇتماقچى بولۇشتى.

³شۇ كۈنلەردە ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئون ئىككى شاگىرتىنىڭ بىرى بولغان يەھۇدا ئىشقارىيوتنىڭ كۆڭلىگە شەيتان كىردى. ⁴ئۇ ئالىي روھانىيلار ۋە مەركىزىي ئىبادەتخانا قاراۋۇللىرى باشلىقلىرىنىڭ ئالدىغا بېرىپ، ھەزرىتى ئەيسانى قانداق تۇتۇپ بېرىش ھەققىدە ئۇلار بىلەن سۆزلەشتى. ⁵ئۇلارنىڭ گۈلقەقەلىرى ئېچىلىپ، يەھۇداغا پۇل بېرىشكە ۋەدە بەردى. ⁶يەھۇدا ماقۇل بولۇپ، ھەزرىتى ئەيسانى جامائەتتىن خالىي قالغاندا ئۇلارغا تۇتۇپ بېرىش ئۈچۈن پۇرسەت ئىزدەشكە باشلىدى.

ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ كەچلىك تامىقى

⁷پېتىر نان ھېيتىنىڭ قوي قۇربانلىق قىلىنىدىغان كۈنى يېتىپ كەلگەنىدى. ⁸شۇڭا ھەزرىتى ئەيسا پېترۇس بىلەن يۇھانناغا:

_ سىلەر بېرىپ، ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ تامىقىنى تەييارلاڭلار، بىز بىرگە غىزالىنايلى، _ دېدى.

⁹_ قەيەردە تەييارلىشىمىزنى خالايسىز؟ _ دەپ سورىدى ئۇلار. ¹⁰ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق دېدى:

_ يېرۇسالېم شەھىرىگە كىرسەڭلار، ئۇ يەردە كوزىدا سۇ توشۇۋاتقان بىر ئەر كىشىنى ئۇچرىتىسىلەر. ئۇنىڭ كەينىدىن مېڭىپ، ئۇ كىرگەن ئۆيگە كىرىڭلار ¹¹ۋە ئۆي ئىگىسىگە: «ئۇستازىمىز: ‹شاگىرتلىرىم بىلەن بىرگە ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ تامىقىنى يەيدىغان مېھمانلىق ئۆي قەيەردە ئىكەن؟› دەپ سوراۋاتىدۇ» دەڭلار. ¹²ئۇ سىلەرنى ئۈستۈنكى قەۋەتتىكى جابدۇپ قويۇلغان بىر ئېغىز چوڭ ئۆيگە باشلاپ چىقىدۇ. مانا شۇ ئۆيدە تاماقنى تەييار قىلىڭلار.

¹³پېترۇس بىلەن يۇھاننا بارسا، ھەممە ئىشلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئېيتقىنىدەك بولۇپ چىقتى. ئۇلار ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ تامىقىنى تەييارلاشقا كىرىشتى. ¹⁴تاماق ۋاقتىدا ھەزرىتى ئەيسا ئەلچىلىرى بىلەن بىرگە كېلىپ، داستىخاندا ئولتۇردى. ¹⁵ئاندىن ئۇ ئەلچىلىرىگە مۇنداق دېدى:

_ مەن ئازاب چېكىشتىن ئىلگىرى ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىنىڭ تامىقىدا سىلەر بىلەن بىر داستىخاندا بولۇشقا ئىنتىزار بولۇپ كەلگەنىدىم. ¹⁶چۈنكى بۇ ھېيتنىڭ ھەقىقىي مەنىسى خۇدانىڭ پادىشاھلىقىدا ئەمەلگە ئاشمىغۇچە، مەن بۇنداق ھېيتلىق تاماقنى قايتا يېمەيمەن.

¹⁷ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا بىر پىيالىنى قولىغا ئېلىپ، خۇداغا شۈكۈر ئېيتتى ۋە شاگىرتلىرىغا:

_ بۇنىڭدىن ئىچىڭلار. ¹⁸شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، خۇدانىڭ پادىشاھلىقى تولۇق نامايان بولمىغۇچە، بۇنداق شارابنى قايتا ئىچمەيمەن، _ دېدى.

¹⁹ئاندىن ئۇ بىر ناننى قولىغا ئېلىپ، خۇداغا شۈكۈر ئېيتتى ۋە ئۇنى ئوشتۇپ، ئۇلارغا بېرىپ:

_ بۇ مېنىڭ سىلەر ئۈچۈن پىدا بولىدىغان تېنىمدۇر. مېنى ئەسلەپ تۇرۇش ئۈچۈن بۇ ناندىن يەڭلار، _ دېدى.

²⁰تاماقتىن كېيىن ئۇ يەنە بىر پىيالە شارابنى قولىغا ئېلىپ مۇنداق دېدى:

_ بۇ پىيالىدىكى شاراب مېنىڭ سىلەر ئۈچۈن تۆكۈلىدىغان قېنىمدۇر. بۇ قان تۈزۈلىدىغان يېڭى ئەھدىنىڭ بەلگىسىدۇر. ²¹بىراق شۇنى بىلىپ قويۇڭلاركى، بۇ يەردە مەن بىلەن بىر داستىخاندا ئولتۇرغانلاردىن بىرى ماڭا ساتقۇنلۇق قىلىدۇ! ²²دەرۋەقە، ئىنسانئوغلى خۇدانىڭ ئىرادىسى بىلەن ئالەمدىن ئۆتىدۇ. لېكىن ئۇنىڭغا ساتقۇنلۇق قىلىدىغان كىشىنىڭ ھالىغا ۋاي!

²³شاگىرتلار بىر-بىرىدىن:

_ ساتقۇنلۇق قىلىدىغان كىشى زادى كىمدۇ؟ _ دەپ سوراشتى.

شاگىرتلارنىڭ مەرتىۋە ھەققىدە مۇنازىرىلىشىشى

²⁴شاگىرتلار ئۆز ئىچىدە زادى كىمنىڭ مەرتىۋىسى ھەممىدىن يۇقىرى دەپ، تالاش-تارتىش قىلىشقا باشلىدى. ²⁵ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ بۇ دۇنيادىكى پادىشاھلار ھۆكۈمران سۈپىتىدە قول ئاستىدىكى خەلقنى باشقۇرىدۇ ھەم ئۆزىنى خەلقپەرۋەر قىلىپ كۆرسىتىدۇ. ²⁶لېكىن سىلەر بۇنداق قىلماڭلار. ئاراڭلاردىكى ئەڭ مەرتىۋىلىكلەر ئۆزلىرىنى ئەرزىمەس كىشىلەردەك تۇتسۇن. باشلىق بولغىنىڭلار باشقىلارنىڭ خىزمىتىنى قىلىڭلار. ²⁷ئادەتتە كىم مەرتىۋىلىك؟ داستىخاندا ئولتۇرغانمۇ ياكى خىزمەتكارمۇ؟ ئەلۋەتتە، داستىخاندا ئولتۇرغان ئەمەسمۇ؟ لېكىن مەن سىلەرنىڭ ئۇستازىڭلار بولساممۇ، ئاراڭلاردا خىزمەتكارغا ئوخشايمەن.

²⁸مەن سىناقلارنى بېشىمدىن ئۆتكۈزگەندە، سىلەر باشتىن-ئاخىر مەن بىلەن بىرگە بولدۇڭلار. ²⁹ئاتام ماڭا پادىشاھلىق تەقدىم قىلغاندەك، مەنمۇ سىلەرگە پادىشاھلىق تەقدىم قىلىمەن. ³⁰سىلەر مېنىڭ پادىشاھلىقىمدا مەن بىلەن ھەمداستىخان بولىسىلەر ۋە تەختلەردە ئولتۇرۇپ، ئىسرائىللارنىڭ ئون ئىككى قەبىلىسىگە ھۆكۈمرانلىق قىلىسىلەر.

پېترۇسنىڭ تېنىشىنىڭ ئالدىن ئېيتىلىشى

³¹ھەزرىتى ئەيسا يەنە مۇنداق دېدى:

_ ئەي سىمۇن، سىمۇن! شەيتاننىڭ ھەممىڭلارنى سىناش تەلىپىگە خۇدا ماقۇل بولدى. ئۇ سىلەرنى خۇددى بۇغداي تاسقىغاندەك تاسقىماقچى. ³²لېكىن سېنىڭ ماڭا بولغان ئېتىقادىڭنىڭ يوقالماسلىقى ئۈچۈن ساڭا دۇئا قىلدىم. يولۇمغا قايتقاندىن كېيىن، قېرىنداشلىرىڭنىڭ ئېتىقادىنى مۇستەھكەملىگىن.

³³_ ئى رەببىم، مەن سىز بىلەن بىرگە زىندانغا تاشلىنىپ، بىللە ئۆلۈشكە تەييارمەن! _ دېدى پېترۇس.

³⁴_ پېترۇس، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا، _ بىلىپ قويغىنكى، ئەتە سەھەردە خوراز چىللىغۇچە، سەن مەندىن ئۈچ قېتىم تانىسەن.

³⁵ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرىدىن:

_ بۇرۇن مەن سىلەرنى سەپەرگە ئەۋەتكەندە، ھەميان، خۇرجۇن ۋە چورۇق ئالماڭلار دېگەنىدىم. ئۇ چاغدا بىرەر نەرسەڭلار كەم بولۇپ قالغانمىدى؟ _ دەپ سورىدى.

_ ياق، _ دەپ جاۋاب بېرىشتى شاگىرتلار.

³⁶_ لېكىن ئەمدى ھەمياننى ۋە خۇرجۇنى بارلار ئۇلارنى ئېلىۋېلىڭلار. قىلىچى يوقلار چاپىنىڭلارنى سېتىپ، بىردىن قىلىچ ئېلىڭلار، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا، ³⁷_ چۈنكى مۇقەددەس يازمىلاردا مەن توغرۇلۇق خاتىرىلەنگەن: «ئۇ گۇناھكارلار قاتارىدا سانالدى» دېگەن سۆز چوقۇم ئەمەلگە ئاشىدۇ. ئەمەلىيەتتە، مەن توغرۇلۇق يېزىلغانلارنىڭ ھەممىسىنىڭ ئەمەلگە ئېشىشىغا ئاز قالدى.

³⁸_ ئى رەببىم، قاراڭ، بۇ يەردە ئىككى قىلىچ بار ئىكەن، _ دېدى شاگىرتلار.

_ بولدى، يېتىدۇ! _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ زەيتۇن تېغىدا دۇئا قىلىشى

³⁹تاماقتىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا شاگىرتلىرى بىلەن بىرگە شەھەردىن چىقىپ، ئادىتى بويىچە زەيتۇن تېغىغا كەتتى. ⁴⁰ئۇ يەرگە يېتىپ بارغاندىن كېيىن، ئۇلارغا:

_ ئېزىقتۇرۇلماسلىقىڭلار ئۈچۈن دۇئا قىلىڭلار، _ دېدى.

⁴¹ئاندىن ھەزرىتى ئەيسا نېرىراق بېرىپ، تىزلىنىپ تۇرۇپ:

⁴²_ ئى ئاتا، خالىساڭ، بۇ ئازاب قەدىھىنى مەندىن يىراقلاشتۇرغايسەن. لېكىن بۇ ئىش مېنىڭ ئەمەس، بەلكى سېنىڭ ئىرادەڭ بويىچە بولسۇن، _ دەپ دۇئا قىلدى. ⁴³ئۇ دۇئا قىلىۋاتقاندا، ئاسماندىن كەلگەن بىر پەرىشتە ئۇنىڭغا كۆرۈنۈپ، مەدەت بەردى. ⁴⁴ھەزرىتى ئەيسا چوڭقۇر قايغۇ ئىچىدە تېخىمۇ ئىخلاس بىلەن دۇئا قىلدى. ئۇنىڭ تەرلىرى خۇددى قان تامچىلىرىدەك يەرگە تامچىلاشقا باشلىدى.

⁴⁵دۇئادىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا ئورنىدىن تۇرۇپ، شاگىرتلىرىنىڭ يېنىغا كېلىپ، ئۇلارنىڭ مۈگدەپ قالغانلىقىنى كۆردى. ئۇلار غەمگە پاتقانلىقى تۈپەيلىدىن ھالسىزلىنىپ كەتكەنىدى.

⁴⁶_ ئۇخلاپ قالغىنىڭلار نېمىسى؟ ئورنۇڭلاردىن تۇرۇڭلار، ئېزىقتۇرۇلماسلىقىڭلار ئۈچۈن دۇئا قىلىڭلار، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنى ئويغىتىپ.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تۇتقۇن قىلىنىشى

⁴⁷ھەزرىتى ئەيسانىڭ سۆزى ئاياغلاشماستىنلا، ئون ئىككى شاگىرتىنىڭ بىرى بولغان يەھۇدا بىر توپ ئادەمنى باشلاپ كەلدى. ئۇ ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئالدىغا كېلىپ، سۆيۈپ سالام بەردى. ⁴⁸ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا:

_ ئەي يەھۇدا، ئىنسانئوغلىنى سۆيۈپ تۇرۇپمۇ، يەنە ئۇنىڭغا ساتقۇنلۇق قىلامسەن؟ _ دېدى.

⁴⁹ھەزرىتى ئەيسانىڭ يېنىدىكى شاگىرتلار ئەھۋالنىڭ چاتاقلىقىنى كۆرۈپ:

_ ئى رەببىم، ئۇلار بىلەن ئېلىشساق قانداق دەيسىز؟ _ دېدى. ⁵⁰شاگىرتلارنىڭ بىرى قىلىچىنى كۆتۈرۈپ، باش روھانىينىڭ چاكىرىغا ئۇردى. قىلىچ چاكارنىڭ ئوڭ قۇلىقىغا تېگىپ، قۇلاقنى شىلىپ چۈشۈرۈۋەتتى. ⁵¹بىراق ھەزرىتى ئەيسا:

_ بەس! _ دېدى ۋە قولىنى ئۇزىتىپ چاكارنىڭ قۇلىقىغا تەگكۈزۈپ قويۇۋىدى، شۇ ئان چاكارنىڭ قۇلىقى ئەسلىگە كەلدى.

⁵²ھەزرىتى ئەيسا ئۆزىنى تۇتقىلى كەلگەن ئالىي روھانىيلار، ئىبادەتخانا قاراۋۇللىرىنىڭ باشلىقلىرى ۋە ئاقساقاللارغا:

_ سىلەر قىلىچ-توقماقلارنى كۆتۈرۈپ، مېنى تۇتقىلى كەپسىلەر، مېنى قاراقچى كۆرۈۋاتامسىلەر؟ ⁵³مەن ھەر كۈنى مەركىزىي ئىبادەتخانىنىڭ ھويلىلىرىدا سىلەر بىلەن بىرگە بولدۇم، ئەمما سىلەر ماڭا قول سالمىدىڭلار. ئەمدى سىلەرنىڭ ۋاقتىڭلاردۇر، بۇ قاراڭغۇلۇق ھۆكۈم سۈرىدىغان ۋاقىتتۇر، _ دېدى.

پېترۇسنىڭ ھەزرىتى ئەيسادىن تېنىشى

⁵⁴قاراۋۇللار ھەزرىتى ئەيسانى تۇتۇپ، باش روھانىينىڭ ئۆيىگە ئېلىپ بېرىشتى. پېترۇس يىراقتىن ئەگىشىپ ماڭدى. ⁵⁵ئۇلار ھويلىنىڭ ئوتتۇرىسىغا ئوت يېقىپ، چۆرىسىدە ئىسسىنىپ ئولتۇرغاندا، پېترۇسمۇ ئۇلارنىڭ ئارىسىغا كىرىۋالدى. ⁵⁶ئۇنىڭ ئىسسىنىپ ئولتۇرغىنىنى كۆرگەن بىر دېدەك ئۇنىڭغا تىكىلىپ قاراپ تۇرۇپ:

_ بۇ ئادەممۇ ئەيسا بىلەن بىرگە ئىدى! _ دېدى.

⁵⁷_ ياق، مەن ئۇنى تونۇمايمەن! _ دەپ ئىنكار قىلدى پېترۇس.

⁵⁸ئۇزۇن ئۆتمەي، يەنە بىرەيلەن ئۇنى تونۇپ قېلىپ:

_ سەنمۇ ئۇلارنىڭ بىرىغۇ! _ دېدى.

_ياق، مەن ئۇلار بىلەن بىر ئەمەس! _ دېدى پېترۇس.

⁵⁹بىرەر سائەت ئۆتكەندىن كېيىن، يەنە بىر ئادەم:

_ شۈبھىسىزكى، بۇ ئادەم ئەيسا بىلەن بىرگە، تەلەپپۇزىدىن ئۇنىڭمۇ جەلىلىيەلىك ئىكەنلىكى چىقىپ تۇرىدۇ، _ دەپ چىڭ تۇردى. ⁶⁰لېكىن پېترۇس:

_ قانداق ئادەمسەن، نېمە دەپ بىلجىرلاۋاتىسەن! _ دېدى.

ئۇنىڭ سۆزى ئاياغلاشماستىنلا خوراز چىللىدى. ⁶¹رەببىمىز ئەيسا كەينىگە بۇرۇلۇپ، پېترۇسقا تىكىلىپ قارىدى. پېترۇس رەب ئەيسانىڭ: «ئەتە سەھەردە خوراز چىللىغۇچە، سەن مەندىن ئۈچ قېتىم تانىسەن» دېگەن سۆزىنى ئېسىگە ئېلىپ، ⁶²تاشقىرىغا چىقىپ قاتتىق يىغلاپ كەتتى.

ئالىي كېڭەشتىكى سوراق

⁶³ھەزرىتى ئەيساغا قاراۋاتقان قاراۋۇللار ئۇنى مەسخىرە قىلىشتى. ⁶⁴ئاندىن ئۇنىڭ كۆزىنى ئېتىپ قويۇپ ۋە ئۇنى دۇمبالاپ تۇرۇپ:

_ پەيغەمبەر بولساڭ، ئېيتىپ باققىنا، سېنى كىم ئۇردى؟ _ دەپ سوراشتى ⁶⁵ۋە ئۇنىڭغا بۇنىڭدىن باشقا يەنە نۇرغۇن ھاقارەتلەرنى ياغدۇردى.

⁶⁶تاڭ ئاتقاندا يەھۇدىيلارنىڭ ئالىي كېڭىشىدىكى ئاقساقاللار، ئالىي روھانىيلار ۋە تەۋرات ئۇستازلىرى جەم بولۇشتى. ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ ئالدىغا ئېلىپ كېلىندى. ⁶⁷ئۇلار ھەزرىتى ئەيساغا:

_ سەن قۇتقۇزغۇچى مەسىھمۇ؟ جاۋاب بەر، _ دېدى. ھەزرىتى ئەيسا مۇنداق جاۋاب بەردى:

_ سىلەرگە ئېيتساممۇ، ئىشەنمەيسىلەر. ⁶⁸سىلەردىن بىرەر سوئال سورىسام، جاۋاب بەرمەيسىلەر. ⁶⁹لېكىن ئىنسانئوغلىنىڭ قادىر خۇدانىڭ ئوڭ يېنىدا ئولتۇرىدىغىنىغا ئاز قالدى.

⁷⁰_ ئۇنداقتا، سەن خۇدانىڭ ئوغلى ئىكەنسەن-دە؟ _ دېيىشتى ئۇلار.

_ شۇنداق، سىلەر دېگەندەك! _ دەپ جاۋاب بەردى ھەزرىتى ئەيسا. ⁷¹شۇنىڭ بىلەن ئۇلار:

_ ئەمدى ھېچقانداق گۇۋاھلىقنىڭ ھاجىتى قالمىدى. چۈنكى ئۇنىڭ ئۆز ئاغزىدىن كۇپۇر سۆزلەرنى ئاڭلىدۇق! _ دېيىشتى.

23

پىلاتۇسنىڭ ھەزرىتى ئەيسانى سوراق قىلىشى

¹شۇنىڭ بىلەن ئالىي كېڭەش ھەيئەتلىرىنىڭ ھەممىسى ئورۇنلىرىدىن تۇرۇشۇپ، ھەزرىتى ئەيسانى يەھۇدىيە ئۆلكىسىنىڭ رىملىق باشلىقى پىلاتۇسنىڭ ئالدىغا ئېلىپ بېرىشتى. ²ئۇلار ئۇ يەردە ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۈستىدىن شىكايەت قىلىپ:

_ بىز بۇ ئادەمنىڭ يەھۇدىي خەلقىنى ئازدۇرۇپ، رىم ئىمپېراتورىغا باج تاپشۇرماسلىققا قۇتراتقانلىقىنى ۋە ئۆزىنى يەھۇدىيلارنىڭ قۇتقۇزغۇچى مەسىھى، يەنى پادىشاھى دەپ ئاتىۋالغانلىقىنى ئاڭلىدۇق، _ دېيىشتى.

³پىلاتۇس ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ سەن يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھىمۇ؟ _ دەپ سورىدى.

_ شۇنداق، سىز دېگەندەك، _ دەپ جاۋاب بەردى ھەزرىتى ئەيسا.

⁴ئاندىن پىلاتۇس ئالىي روھانىيلار بىلەن كۆپچىلىككە:

_ بۇ ئادەمدىن بىرەر جىنايەت تاپالمىدىم، _ دېدى.

⁵لېكىن ئۇلار تېخىمۇ قەتئىي تۈردە:

_ ئۇ ئۆز تەلىملىرى بىلەن پۈتۈن يەھۇدىيەدىكى ئاممىنى قۇتراتتى. قۇتراتقۇلۇق جەلىلىيە ئۆلكىسىدىن تاكى بۇ يەرگىچە كەلدى، _ دېيىشتى.

ھەزرىتى ئەيسا ھىرودنىڭ ئالدىدا

⁶بۇنى ئاڭلىغان پىلاتۇس:

_ بۇ ئادەم جەلىلىيەلىكمۇ؟ _ دەپ سورىدى. ⁷پىلاتۇس ھەزرىتى ئەيسانىڭ ھىرودقا قاراشلىق ئۆلكىدىن كەلگەنلىكىدىن خەۋەر تېپىپ، ئۇنى ھىرودقا يوللاپ بەردى. (ئۇ چاغدا ھىرودمۇ يېرۇسالېمدا ئىدى.)

⁸ھىرود ھەزرىتى ئەيسانى كۆرۈپ، ئىنتايىن خۇشال بولدى. چۈنكى ئۇ ئۇزۇندىن بېرى ھەزرىتى ئەيسا ھەققىدىكى ئىشلارنى ئاڭلاپ، مېنىڭ ئالدىمدىمۇ بىرەر مۆجىزە كۆرسىتىپ باقسا دەپ، ھەزرىتى ئەيسا بىلەن كۆرۈشۈشنى ئويلاپ يۈرەتتى. ⁹شۇڭا ئۇ ھەزرىتى ئەيسادىن بىرمۇنچە سوئاللارنى سورىدى. لېكىن ھەزرىتى ئەيسا بىر ئېغىزمۇ جاۋاب بەرمىدى. ¹⁰ئالىي روھانىيلار ۋە تەۋرات ئۇستازلىرى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۈستىدىن قاتتىق ئەرز-شىكايەت قىلماقتا ئىدى. ¹¹ھىرود ۋە ئۇنىڭ لەشكەرلىرى ھەزرىتى ئەيسانى ھاقارەتلەپ مەسخىرە قىلىشتى. ئاندىن كېيىن ئۇنىڭغا ھەشەمەتلىك تون كىيدۈرۈپ، ئۇنى يەنە پىلاتۇسنىڭ ئالدىغا قايتۇردى.

¹²مانا شۇ كۈندىن باشلاپ، ھىرود بىلەن پىلاتۇس دوست بولۇپ قالدى. ئۇنىڭدىن بۇرۇن ئۇلار بىر-بىرىگە دۈشمەن ئىدى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆلۈمگە ھۆكۈم قىلىنىشى

¹³پىلاتۇس ئالىي روھانىيلارنى، يەھۇدىي ئاقساقاللىرىنى ۋە جامائەتنى يىغىپ، ¹⁴ئۇلارغا:

_ سىلەر بۇ ئادەمنى ئالدىمغا ھەيدەپ كەلدىڭلار ۋە ئۇنىڭ ئۈستىدىن خەلقنى ئازدۇردى دەپ شىكايەت قىلدىڭلار. بىراق مەن ئۇنى سىلەرنىڭ ئالدىڭلاردا سوراق قىلىپ، سىلەر شىكايەت قىلغان جىنايەتلەردىن بىرىنىمۇ تاپالمىدىم. ¹⁵ھىرودمۇ ئۇنىڭدىن گۇناھ تاپالماي، ماڭا قايتۇرۇۋېتىپتۇ. چۈنكى ئۇنىڭدا ئۆلۈمگە لايىق ھېچقانداق جىنايەت يوق ئىكەن. ¹⁶ئەمدى، مەن ئۇنى قامچىلىتىپ، قويۇپ بېرىمەن، _ دېدى. { ¹⁷ئۇنىڭ مۇنداق دېيىشىنىڭ سەۋەبى، ئۇ ھەر قېتىملىق ئۆتۈپ كېتىش ھېيتىدا يەھۇدىي جىنايەتچىلىرىدىن بىرىنى قويۇپ بېرەتتى.} ¹⁸بىراق كۆپچىلىك بىر ئېغىزدىن چۇقان سېلىشىپ:

_ ئۇنى ئۆلتۈرۈڭ، بارابباسنى قويۇپ بېرىڭ! _ دېيىشتى. ¹⁹(بارابباس يېرۇسالېمدا توپىلاڭ كۆتۈرۈپ، ئادەم ئۆلتۈرۈپ، زىندانغا تاشلانغان بىر جىنايەتچى ئىدى.)

²⁰پىلاتۇس ھەزرىتى ئەيسانى قويۇپ بەرمەكچى بولۇپ، كۆپچىلىككە قايتا نەسىھەت قىلدى. ²¹لېكىن ئۇلار:

_ ئۇنى كرېستكە مىخلاڭ، كرېستكە مىخلاڭ! _ دەپ، داۋاملىق چۇقان سېلىشتى.

²²پىلاتۇس ئۈچىنچى قېتىم ئۇلارغا:

_ نېمىشقا، ئۇ زادى قانداق جىنايەت ئۆتكۈزۈپتۇ؟ مەن ئۇنىڭدىن ئۆلۈمگە لايىق جىنايەت تاپالمىدىم. ئۇنى قامچىلىتىپ، قويۇپ بېرىمەن، _ دېدى.

²³بىراق كۆپچىلىك داۋاملىق چۇقان سېلىشتى. ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى كرېستكە مىخلىتىش تەلىپىدە چىڭ تۇرۇشتى. ئۇلارنىڭ چۇقانلىرى ئاخىر غەلىبە قىلدى. ²⁴پىلاتۇس ئۇلارنىڭ تەلىپى بويىچە ھۆكۈم چىقاردى. ²⁵توپىلاڭ كۆتۈرۈپ زىندانغا تاشلانغان ھېلىقى قاتىلنى قويۇپ بېرىپ، ھەزرىتى ئەيسانى يەھۇدىيلارنىڭ خاھىشى بويىچە بىر تەرەپ قىلىشى ئۈچۈن لەشكەرلەرگە تاپشۇرۇپ بەردى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ كرېستكە مىخلىنىشى

²⁶لەشكەرلەر ئۆزىنىڭ كرېستىنى كۆتۈرگەن ھەزرىتى ئەيسانى ئېلىپ كېتىۋاتقاندا، يولدا يېزىدىن قايتىپ كېلىۋاتقان سىمۇن ئىسىملىك بىر ئادەمنى ئۇچرىتىپ قالدى. ئۇ ئادەم كىرىنەي شەھىرىدىن ئىدى. ئۇلار بۇ كىشىنى تۇتۇۋېلىپ، كرېستنى ئۇنىڭغا كۆتۈرگۈزۈپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ كەينىدىن ھەيدەپ ماڭدى.

²⁷نۇرغۇن كىشىلەر ھەزرىتى ئەيسانىڭ كەينىدىن ئەگىشىپ ماڭدى. ئۇلارنىڭ ئىچىدە ھەزرىتى ئەيساغا ئېچىنىپ يىغا-زار قىلىشىپ ماڭغان ئاياللارمۇ بار ئىدى. ²⁸ھەزرىتى ئەيسا كەينىگە بۇرۇلۇپ، ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ ئەي يېرۇسالېم ئاياللىرى، مەن ئۈچۈن يىغلىماڭلار. ئۆزۈڭلار ۋە پەرزەنتلىرىڭلار ئۈچۈن يىغلاڭلار! ²⁹چۈنكى سىلەرگە شۇنداق ئېغىر كۈنلەر كېلىدۇكى، كىشىلەر: «پەرزەنت كۆرمىگەن، ھامىلىدار بولمىغان، بالا ئېمىتمىگەن ئاياللار نېمىدېگەن بەختلىك!» دېيىشىدۇ. ³⁰ئۇ چاغدا كىشىلەر تاغلارغا: «بىزنى بېسىڭلار!»، ئېدىرلارغا: «ئۈستىمىزگە غۇلاڭلار» دەپ ئۆتۈنۈشىدۇ. ³¹ياپيېشىل دەرەخ ئوتتا كۆيگەن يەردە، قۇرۇپ كەتكەن دەرەخ تېخىمۇ كۆيمەسمۇ؟!

³²لەشكەرلەر ھەزرىتى ئەيسا بىلەن بىرگە ئىككى جىنايەتچىنىمۇ ئۆلۈم جازاسىنى ئىجرا قىلىش ئۈچۈن ئېلىپ كېلىشكەنىدى. ³³ئۇلار يېرۇسالېمنىڭ سىرتىدىكى «باش سۆڭەك» دەپ ئاتالغان جايغا بېرىپ، ئۇ يەردە ھەزرىتى ئەيسانى كرېستكە مىخلىدى. ئىككى جىنايەتچىنىڭ بىرىنى ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئوڭ تەرىپىدىكى كرېستكە، يەنە بىرىنى سول تەرىپىدىكى كرېستكە مىخلىدى، ئاندىن كرېستلەرنى تىكلەپ قويدى. ³⁴ھەزرىتى ئەيسا:

_ ئى ئاتا، ئۇلارنى كەچۈرۈم قىلغىن، چۈنكى ئۇلار ئۆزىنىڭ نېمە قىلىۋاتقانلىقىنى بىلمەيدۇ، _ دېدى.

لەشكەرلەر چەك تاشلىشىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ كىيىملىرىنى بۆلۈشۈۋالدى. ³⁵خالايىق قاراپ تۇرۇشاتتى، يەھۇدىي ئاقساقاللىرى ئۇنى مەسخىرە قىلىشىپ:

_ ئۇ باشقىلارنى قۇتقۇزۇپتىكەن، ئەگەر ئۇ راستتىن خۇدا تاللىغان قۇتقۇزغۇچى مەسىھ بولسا، ئۆزىنى قۇتقۇزۇپ باقسۇنچۇ! _ دېيىشتى.

³⁶لەشكەرلەرمۇ ئۇنى مەسخىرە قىلىشىپ، ئۇنىڭغا ئەرزان ئۈزۈم شارابى تەڭلەپ:

³⁷_ ئەگەر سەن يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھى بولساڭ، ئۆزۈڭنى قۇتقۇزۇپ باققىنا! _ دېيىشتى.

³⁸ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۈستىدىكى تاختىغا: «بۇ يەھۇدىيلارنىڭ پادىشاھى» دەپ يېزىلغانىدى. ³⁹ھەزرىتى ئەيسا بىلەن بىرگە كرېستكە مىخلانغان ئىككى جىنايەتچىنىڭ بىرى ئۇنى ھاقارەتلەپ:

_ سەن مەسىھ ئەمەسمىدىڭ؟ ئەمدى ئۆزۈڭنىمۇ، بىزنىمۇ قۇتقۇزمامسەن؟! _ دېدى.

⁴⁰يەنە بىرى بولسا ھېلىقى جىنايەتچىنى ئەيىبلەپ:

_ سەنمۇ ئۇنىڭغا ئوخشاش جازالىنىۋاتقان تۇرۇقلۇق، خۇدادىن قورقمامسەن؟ ⁴¹بىزنىڭ جازالىنىشىمىز ھەقلىق. بىز ئۆز قىلمىشلىرىمىزنىڭ جازاسىنى تارتتۇق، لېكىن ئۇ ھېچقانداق يامانلىق قىلمىغانغۇ! _ دېدى. ⁴²ئاندىن ئۇ ھەزرىتى ئەيساغا:

_ ئى ئەيسا، پادىشاھلىقىڭ بىلەن كەلگىنىڭدە، مېنى ئۇنتۇمىغايسەن، _ دېدى.

⁴³_ بىلىپ قويغىنكى، بۈگۈن سەن مەن بىلەن بىرگە جەننەتتە بولىسەن، _ دېدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇنىڭغا.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئۆلۈمى

⁴⁴چۈش ۋاقتىدا پۈتۈن زېمىننى قاراڭغۇلۇق باستى. بۇ ئەھۋال ئۈچ سائەت داۋام قىلدى. ⁴⁵مەركىزىي ئىبادەتخانىدىكى پەردە توساتتىن يىرتىلىپ، ئىككى پارچە بولدى.^{* 46}ھەزرىتى ئەيسا قاتتىق ئاۋاز بىلەن:

_ ئى ئاتا، روھىمنى قولۇڭغا تاپشۇردۇم، _ دېدى-دە، تىنىقى توختاپ، جان ئۈزدى.

⁴⁷بۇنى كۆرگەن يۈزبېشى:

_ بۇ ئادەم ھەقىقەتەن دۇرۇس ئادەم ئىكەن! _ دەپ خۇدانى مەدھىيەلىدى.

⁴⁸بۇ ۋەقەنى كۆرۈش ئۈچۈن يىغىلغان كىشىلەر ھەسرەت بىلەن مەيدىسىگە ئۇرۇپ، ئۆيلىرىگە قايتىشتى. ⁴⁹ھەزرىتى ئەيسانى تونۇيدىغان كىشىلەر ۋە جەلىلىيە ئۆلكىسىدىن ئۇنىڭغا ئەگىشىپ كەلگەن ئاياللار ۋەقەنىڭ جەريانىنى يىراقتىن كۆرۈپ تۇردى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ دەپنە قىلىنىشى

^50‏-51يەھۇدىيە ئۆلكىسىدىكى ئاراماتىيا دېگەن شەھەردىن كەلگەن يۈسۈپ ئىسىملىك بىر كىشى بار ئىدى. ئۇ ئاق كۆڭۈل، دۇرۇس ئادەم بولۇپ، خۇدانىڭ پادىشاھلىقىنى ئىنتىزارلىق بىلەن كۈتەتتى. ئۇ يەھۇدىيلارنىڭ ئالىي كېڭىشىنىڭ ئەزالىرىدىن بىرى بولسىمۇ، ئۇلارنىڭ ھەزرىتى ئەيسا ھەققىدىكى بۇ قارارى ۋە ھەرىكەتلىرىگە قوشۇلمىغانىدى. ⁵²يۈسۈپ پىلاتۇسنىڭ ئالدىغا بېرىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ جەسىتىنى تەلەپ قىلدى. ⁵³پىلاتۇس قوشۇلغاندىن كېيىن، يۈسۈپ جەسەتنى كرېستتىن چۈشۈرۈپ، زىغىر رەخت بىلەن كېپەنلەپ، قىياغا ئويۇلغان، تېخى ھېچكىم قويۇلمىغان قەبرىگە دەپنە قىلدى.

⁵⁴بۇ ۋەقەلەر ھېيتنىڭ ھارپىسى يۈز بەرگەن بولۇپ، دەم ئېلىش كۈنى باشلىناي دەپ قالغانىدى. ⁵⁵شۇڭا جەلىلىيە ئۆلكىسىدىن ھەزرىتى ئەيسا بىلەن بىرگە كەلگەن ئاياللار يۈسۈپ بىلەن بىرگە بېرىپ، قەبرىنى ۋە جەسەتنىڭ قانداق قويۇلغانلىقىنى كۆزدىن كەچۈردى. ⁵⁶ئاندىن ئۇلار ئۆيلىرىگە قايتىپ بېرىپ، جەسەتكە چاچىدىغان خۇش پۇراقلىق بۇيۇم ۋە ئەتىرلەرنى تەييارلىدى. دەم ئېلىش كۈنى خۇدانىڭ ئەمرى بويىچە دەم ئېلىشتى.

24

ھەزرىتى ئەيسانىڭ تىرىلىشى

¹يەكشەنبە كۈنى تاڭ يورۇشى بىلەنلا ئاياللار ئۆزلىرى تەييارلىغان خۇش پۇراقلىق بۇيۇملىرىنى ئېلىپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ قەبرىسىگە باردى. ²ئۇلار قەبرىنىڭ ئاغزىدىكى تاشنىڭ دومىلىتىۋېتىلگەنلىكىنى كۆردى. ³قەبرىگە كىرىپ قارىسا، ھەزرىتى ئەيسانىڭ جەسىتى يوق تۇراتتى! ⁴ئۇلار كۆزلىرىگە ئىشەنمەي تۇرغىنىدا، توساتتىن ئۇلارنىڭ يېنىدا كىيىملىرىدىن نۇر چاقناپ تۇرىدىغان ئىككى ئادەم پەيدا بولدى. ⁵ئاياللار ئىنتايىن ئالاقزادە بولۇپ، باشلىرىنى ئېگىشتى. پەرىشتىلەر ئاياللارغا:

_ سىلەر نېمە ئۈچۈن تىرىك ئادەمنى ئۆلۈكلەرنىڭ ئارىسىدىن ئىزدەيسىلەر؟ ⁶ئۇ بۇ يەردە ئەمەس، ئۇ تىرىلدى. ئۇ جەلىلىيە ئۆلكىسىدە تۇرغان ۋاقتىدا، سىلەرگە نېمە دېگەنلىكىنى ئەسلەپ بېقىڭلار. ⁷ئۇ: «ئىنسانئوغلى يامان نىيەتلىك كىشىلەرنىڭ قولىغا تاپشۇرۇلىدۇ، كرېستكە مىخلىنىپ ئۆلتۈرۈلىدۇ. بىراق ئۈچىنچى كۈنى قايتا تىرىلىدۇ» دېگەن ئەمەسمىدى؟! _ دېدى.

⁸ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانىڭ راست شۇنداق دېگەنلىكىنى ئېسىگە ئېلىشىپ، ⁹قەبرە يېنىدىن قايتىشتى. ئۇلار كۆرگەنلىرىنىڭ ھەممىسىنى ئون بىر ئەلچى ۋە باشقا شاگىرتلارغا يەتكۈزدى. ¹⁰بۇ ئىشلارنى ئەلچىلەرگە يەتكۈزگۈچىلەر مەجدەللىك مەريەم، يوئاننا، ياقۇپنىڭ ئانىسى مەريەم ۋە باشقا ئاياللار ئىدى. ¹¹لېكىن ئەلچىلەر بۇ ئاياللارنىڭ ئېيتقانلىرىنى قۇرۇق گەپ دەپ قاراپ، ئۇلارنىڭ سۆزلىرىگە ئىشەنمىدى. ¹²بىراق پېترۇس ئورنىدىن تۇرۇپ، قەبرىگە يۈگۈرۈپ بېرىپ، قەبرىنىڭ ئىچىگە قارىغانىدى، ھېلىقى زىغىر كېپەندىن باشقا ھېچ نەرسىنى كۆرمىدى. ئۇمۇ بۇ ئىشلارغا ئىنتايىن ھەيران بولۇپ، قايتىپ كەتتى.

ئېمايۇس يېزىسىغا بارىدىغان يولدا

¹³شۇ كۈنى شاگىرتلاردىن ئىككىيلەن يېرۇسالېمدىن ئون بىر چاقىرىم يىراقلىقتىكى ئېمايۇس دېگەن يېزىغا باردى. ¹⁴ئۇلار يول بويى يېقىندا يۈز بەرگەن ۋەقەلەر توغرىسىدا سۆزلىشىپ ماڭدى. ¹⁵دەل شۇ چاغدا ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا يېقىنلاپ كېلىپ، ئۇلار بىلەن بىرگە ماڭدى. ¹⁶ئۇلار ھەزرىتى ئەيسانى كۆرگەن بولسىمۇ، لېكىن ئۇنى تونۇمىدى.

¹⁷_ نېمە توغرۇلۇق پاراڭلىشىپ كېتىۋاتىسىلەر؟ _ دەپ سورىدى ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن.

ئۇلار قەدىمىنى توختاتتى، چىرايلىرى غەمكىن ئىدى. ¹⁸ئۇلاردىن كلىيوپاس ئىسىملىك بىرى ھەزرىتى ئەيسادىن:

_ سەنزە، يېرۇسالېمدا تۇرۇپمۇ، يېقىندا يۈز بەرگەن ۋەقەلەردىن قىلچە خەۋەر تاپماپسەن-دە؟ _ دېدى.

¹⁹_ نېمە ۋەقە ئىكەن؟ _ دەپ سورىدى ھەزرىتى ئەيسا.

_ ناسىرەلىك ئەيسانىڭ ۋەقەسىچۇ! _ دېدى ئۇلار، _ ئۇ خۇدانىڭ ئالدىدىمۇ، خەلقنىڭ ئالدىدىمۇ سۆز-ھەرىكەتلىرىنىڭ كۈچى بار بىر پەيغەمبەر ئىدى. ²⁰ئالىي روھانىيلار ۋە ئاقساقاللىرىمىز ئۇنى پىلاتۇسنىڭ ئالدىغا يالاپ ئاپىرىپ، ئۆلۈم جازاسىغا ھۆكۈم قىلدۇرۇپ، كرېستكە مىخلاتتى. ²¹بىز ئەسلىدە ئۇنى ئىسرائىللارغا ئەركىنلىك ئېلىپ كېلىدىغان كىشى دەپ ئىنتىزارلىق بىلەن كۈتۈپ كەلگەنىدۇق، بىراق ئۇنداق بولمىدى. ھازىر ئۇنىڭ ئالەمدىن ئۆتكىنىگە ئۈچ كۈن بولدى. ²²لېكىن قىزىق يېرى شۇكى، بۈگۈن ئەتىگەندە ئارىمىزدىكى بىرنەچچە ئايال بىزنى ھەيران قالدۇرۇپ، مۇنداق بىر خەۋەرنى يەتكۈزدى. ئۇلار سەھەردە قەبرىگە بېرىپ قارىسا، ²³ھەزرىتى ئەيسانىڭ جەسىتى كۆرۈنمەپتۇ! پەرىشتىلەر ئۇلارغا كۆرۈنۈپ، ھەزرىتى ئەيسانىڭ قايتا تىرىلگەنلىكىنى ئېيتىپتۇ. ²⁴شۇنىڭ بىلەن بىزدىن بىرنەچچەيلەن قەبرىگە بېرىپ، ھەقىقەتەن ھەزرىتى ئەيسانىڭ جەسىتىنىڭ يوق ئىكەنلىكىنى، ئەھۋالنىڭ ئاياللار ئېيتقاندەك ئىكەنلىكىنى بىلىپتۇ.

²⁵ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ ئەي نادانلار، پەيغەمبەرلەرنىڭ سۆزلىرىگە ئىشىنىش شۇنچىلىك تەسمۇ؟ ²⁶قۇتقۇزغۇچى مەسىھ خۇدانىڭ شان-شەرىپىگە ئېرىشىشتىن بۇرۇن مانا شۇ جەبىر-جاپالارنى بېشىدىن كەچۈرۈشى كېرەك ئەمەسمىدى؟

²⁷ئاندىن ئۇ مۇقەددەس يازمىلاردا مۇسا ۋە باشقا پەيغەمبەرلەرنىڭ ئۆزى ھەققىدە ئالدىن ئېيتقانلىرىنى ئۇلارغا سۆزلەپ چۈشەندۈردى.

²⁸ئۇلار بارىدىغان يېزىسىغا يېقىنلىشىپ قالغانىدى. ھەزرىتى ئەيسا سەپىرىنى يەنە داۋاملاشتۇرىدىغاندەك قىلاتتى. ²⁹ئۇلار ئۇنى تۇتۇۋېلىپ:

_ كۈن ئولتۇردى. ھېلى قاراڭغۇ چۈشىدۇ. بىز بىلەن بىرگە قونۇپ قېلىڭ، _ دەپ ئۆتۈندى.

ھەزرىتى ئەيسا ئۇلار بىلەن قونماقچى بولۇپ ئۆيگە كىردى. ³⁰ئۇلار تاماققا ئولتۇرغاندا، ھەزرىتى ئەيسا ناننى قولىغا ئېلىپ، خۇداغا شۈكۈر ئېيتتى، ئاندىن ناننى ئوشتۇپ ئۇلارغا سۇندى. ³¹شۇ چاغدا ئۇلارنىڭ كۆزلىرى ئېچىلغاندەك بولۇپ، ھەزرىتى ئەيسانى تونۇدى، لېكىن ئۇ ئۇشتۇمتۇت غايىب بولدى. ³²ئۇلار بىر-بىرىگە:

_ ئۇ يولدا بىز بىلەن پاراڭلىشىپ، مۇقەددەس يازمىلارنى چۈشەندۈرگەندە، قەلبىمىز گويا ئوتتەك يانمىدىمۇ؟! _ دېيىشتى.

^33‏-34ئۇلار دەرھال يولغا چىقىپ، يېرۇسالېمغا قايتىپ كەلدى. ئۇ يەردە باشقا ئەلچىلەر ۋە شاگىرتلارنىڭ بىر يەرگە يىغىلىپ: «رەببىمىز راستتىن تىرىلىپتۇ. ئۇ سىمۇنغا كۆرۈنۈپتۇ!» دېيىشىۋاتقانلىقىنى ئاڭلىدى. ³⁵شۇنىڭ بىلەن بۇ ئىككىيلەنمۇ يولدا يۈز بەرگەن ئىشلارنى ۋە ھەزرىتى ئەيسا ناننى ئوشتۇۋاتقاندا ئۆزلىرىنىڭ ئۇنى قانداق تونۇپ قالغانلىقىنى كۆپچىلىككە سۆزلەپ بەردى.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ شاگىرتلىرىغا كۆرۈنۈشى

³⁶شاگىرتلار بۇ ۋەقە ئۈستىدە سۆزلىشىۋاتقاندا، ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ ئارىسىدا تۇيۇقسىز پەيدا بولۇپ:

_ خۇدا سىلەرگە ئامانلىق ئاتا قىلسۇن، _ دېدى.

³⁷ئۇلار بىرەر روھنى ئۇچراتتۇقمۇ نېمە دەپ، ئالاقزادە بولۇشۇپ كەتتى. ³⁸ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارغا:

_ نېمىگە شۇنچە قورقۇشۇپ كەتتىڭلار؟ نېمىدىن گۇمانلىنىسىلەر؟ ³⁹قولۇم بىلەن پۇتۇمغا قاراپ بېقىڭلار! بۇ مەن، تۇتۇپ باقساڭلار بىلىسىلەر، روھنىڭ گۆش-ئۇستىخىنى بولمايدۇ، لېكىن قاراڭلار، مېنىڭ بار، _ دېدى.

⁴⁰ھەزرىتى ئەيسا شۇنداق دېگەچ پۇت-قولىنى كۆرسەتتى. ⁴¹ئۇلار يەنىلا ئىشەنمەي، بىر خۇش بولسا، بىر ھەيران بولۇشتى. شۇنىڭ بىلەن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلاردىن:

_ سىلەردە يەيدىغان نەرسە بارمۇ؟ _ دەپ سورىدى. ⁴²ئۇلار بىر پارچە بېلىق كاۋىپىنى سۇنۇۋىدى، ⁴³ھەزرىتى ئەيسا بېلىق كاۋىپىنى ئېلىپ، ئۇلارنىڭ ئالدىدا يېدى. ⁴⁴ئاندىن ئۇلارغا مۇنداق دېدى:

_ بۇ ئىشلارنىڭ ھەممىسىنى مەن ئىلگىرى سىلەر بىلەن بىرگە بولغان ۋاقىتلىرىمدا ئېيتقانىدىم. مەن: «مۇسا خاتىرىلىگەن تەۋرات، باشقا پەيغەمبەرلەرنىڭ يازمىلىرى ۋە زەبۇردا بايان قىلىنغان ماڭا دائىر ئىشلارنىڭ ھەممىسى چوقۇم ئەمەلگە ئاشىدۇ» دېگەن ئەمەسمىدىم؟

⁴⁵شۇنىڭدىن كېيىن ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنىڭ مۇقەددەس يازمىلارنى چۈشىنىشى ئۈچۈن ئۇلارنىڭ زېھنىنى ئېچىپ، ⁴⁶مۇنداق دېدى:

_ مۇقەددەس يازمىلاردا مۇنداق خاتىرىلەنگەن: قۇتقۇزغۇچى مەسىھ ئازاب چېكىپ، ئۆلتۈرۈلۈپ، ئۈچىنچى كۈنى تىرىلىدۇ. ⁴⁷«گۇناھلىرىغا توۋا قىلغانلارنىڭ ھەممىسى ئۇ ئارقىلىق كەچۈرۈم قىلىنىدۇ» دېگەن خۇش خەۋەر يېرۇسالېمدىن باشلاپ پۈتۈن ئەللەرگە يەتكۈزۈلىدۇ. ⁴⁸سىلەر ئەمدى بۇ ۋەقەلەرنىڭ گۇۋاھچىلىرى بولىسىلەر. ⁴⁹ئاتام بېرىمەن دەپ ۋەدە قىلغان مۇقەددەس روھنى سىلەرگە ئاتا قىلىمەن. بىراق سىلەر يېرۇسالېمدا ئەرشتىن كېلىدىغان مۇقەددەس روھنىڭ كۈچ-قۇدرىتىگە ئىگە بولغۇچە كۈتۈپ تۇرۇڭلار.

ھەزرىتى ئەيسانىڭ ئاسمانغا كۆتۈرۈلۈشى

⁵⁰ھەزرىتى ئەيسا ئۇلارنى يېرۇسالېمنىڭ سىرتىدىكى بەيتانىيا يېزىسىغىچە باشلاپ باردى ۋە قوللىرىنى كۆتۈرۈپ ئۇلارغا بەخت تىلىدى. ⁵¹ئۇ بەخت تىلەۋېتىپ، ئۇلاردىن ئايرىلىپ ئاسمانغا كۆتۈرۈلدى. ⁵²شاگىرتلار ھەزرىتى ئەيساغا ئىبادەت قىلىشتى ۋە ئىنتايىن خۇشال-خۇراملىق ئىچىدە يېرۇسالېمغا قايتىپ كېلىپ، ⁵³مەركىزىي ئىبادەتخانىدا خۇداغا دائىم مەدھىيە ئوقۇشتى.