(Ⱪisⱪiqə qüxəndürüx)
Yunus miladiyədin burunⱪi səkkizinqi əsirdə yaxiƣan Hudaning bir pəyƣəmbiridur. U qaƣlarda Isra’iliyə ikki padixaⱨliⱪⱪa bɵlünüp, ximaldikisi yənila Isra’iliyə, jənubtikisi bolsa Yəⱨuda dəp atalƣandi.
Huda da’im Isra’iliyə wə Yəⱨudaning padixaⱨliri wə həlⱪlirigə ɵz pəyƣəmbərlirini əwətip, ularni Hudaning yolida mengixⱪa yetəkligən, xundaⱪla gunaⱨ ɵtküzməslik wə sahta ilaⱨlarƣa qoⱪunmasliⱪ ⱨəⱪⱪidə agaⱨlandurup turƣan. Huda ⱨəmmə həlⱪlərni sɵyidu, xunga u bəzidə baxⱪa əllərgimu ɵz pəyƣəmbərlirini əwətkən.
Muⱪəddəs Kitabning «Yunus» degən ⱪismida Yunus pəyƣəmbərning Huda təripidin yat bir əlgə əwətilgənliki ⱨəⱪⱪidə bayan ⱪilinƣan. Huda uningƣa Hudaning həlⱪining düxmini dəp ⱪaralƣan Ninəwi degən xəⱨərgə berixni buyruƣan.
«Yunus»ta təswirləngən asasliⱪ məzmun Hudaning Yunus pəyƣəmbərgə tapxurƣan sɵzliri əməs, bəlki Huda Yunus pəyƣəmbərni Ninəwi xəⱨirigə əwətkəndin baxlap, Yunus pəyƣəmbərning bexidin ɵtküzgən kəqürmixliridur.
Gərqə pəyƣəmbərlər aliy hislətlik kixilərdin bolsimu, ular yənila ajiz insanlardur. Məsilən Yunus pəyƣəmbər Ninəwi xəⱨirigə berixni halimiƣan ⱨəm Hudaning u xəⱨərdikilərni jazalixini arzu ⱪilƣan. Xunga u Hudaƣa boysunmiƣan ⱨalda, Ninəwi xəⱨirigə barmay, əksiqə ⱪarxi yɵnilixkə yolƣa qiⱪⱪan. «Yunus»ta Hudaning ɵzigə boysunmiƣan pəyƣəmbərgə ⱪandaⱪ mu’amilə ⱪilƣanliⱪi təswirlinidu.
Gərqə Ninəwiliklər Hudaning həlⱪi bolmisimu, Huda yənila ularni sɵygən. Huda Yunus pəyƣəmbərning ⱪəlbini Ninəwiliklərni huddi Huda ɵzi u həlⱪni sɵygəndək sɵyidiƣan ⱪilip ɵzgərtixni haliƣan.
Tezis:
Yunusning Huda təripidin qaⱪirilixi wə Hudaning əmrigə boysunmasliⱪi (1-bab)
Yunusning du’a ⱪilixi wə nijatliⱪⱪa erixixi (2-bab)
Yunusning Ninəwiliklərni agaⱨlandurux bilən Hudaƣa boysunuxi (3-bab)
Yunusning Hudaning Ninəwiliklərgə kɵrsətkən meⱨir-xəpⱪitigə aqqiⱪlinixi (4-bab)