(Ⱪisⱪiqə qüxəndürüx)
Isra’illar Misirdin qiⱪⱪandin keyin, Pərwərdigar Musa pəyƣəmbər arⱪiliⱪ ular bilən bir əⱨdə tüzüp, ularƣa (wədə ⱪilinƣan zemin) Kən’an zeminini beridiƣanliⱪi ⱨəⱪⱪidə wədə beridu. Əⱨdidə, əgər ular Pərwərdigarƣila ibadət ⱪilip, əmrlirigə boysunsa, ularƣa bəht ata ⱪilidiƣanliⱪi, əmrlirigə boysunmay baxⱪa ilaⱨlarƣa qoⱪunsa, ularni jazalaydiƣanliⱪi agaⱨlandurulidu. Musa pəyƣəmbər aləmdin ɵtkəndin keyin, Yoxuwa pəyƣəmbər həlⱪni baxlap, Pərwərdigar wədə ⱪilƣan Kən’an zeminini ⱪolƣa qüxüridu.
«Muⱪəddəs Kitab»ning «Sərdarlar» ⱪismida Yoxuwa pəyƣəmbər aləmdin ɵtkəndin keyinki, yəni miladiyədin burunⱪi təhminən 14-əsirdin miladiyədin burunⱪi 11-əsirgiqə bolƣan ariliⱪtiki Isra’illar tarihida yüz bərgən wəⱪələr bayan ⱪilinidu. Biraⱪ bu ⱪisimni kimning yazƣanliⱪi ⱨəⱪⱪidə eniⱪ məlumat yoⱪ.
Isra’illar Pərwərdigarning əmrlirigə boysunmay, ɵzlirigə wədə ⱪilinƣan zemindin rəzil həlⱪlərni ⱪoƣlap qiⱪarmastin, əksiqə ularning yolliriƣa əgixixkə baxlaydu. Isra’illar tezla Pərwərdigarning ɵzlirigə ⱪilƣan yahxiliⱪlirini untup, uningdin yüz ɵrüp, baxⱪa ilaⱨlarƣa qoⱪunidu. Nətijidə, Pərwərdigar Isra’illarni jazalax üqün ularƣa düxmən həlⱪlərni əwətidu. Ular Isra’illarni ezidu. Əmma Pərwərdigar ularni untup ⱪalmaydu. Ular Pərwərdigarni yad etip, uningƣa nalə ⱪilƣanda, ularni düxmənliridin ⱪutⱪuzidu. Pərwərdigar ularƣa nurƣun ⱪetim ⱨərbiy wə ⱨakimiyət jəⱨəttin yetəkqilik ⱪilidiƣan sərdar təyinləp beridu. Pərwərdigar axu sərdarlar arⱪiliⱪ Isra’illarni düxmənliridin ⱪutⱪuzup, ularƣa bir məzgillik tinq-amanliⱪ ata ⱪilidu. Biraⱪ, ⱨər ⱪetim təyinləngən sərdarlar wapat boluxiƣila Isra’illar Pərwərdigarni yənə untuxidu. Xuning bilən Pərwərdigar ularƣa yənə düxmən həlⱪni əwətix arⱪiliⱪ taki ular ɵzigə nalə ⱪilƣuqə jazalaydu. Əmma ular Hudaƣa yelinƣanda, Huda ularni yənə ⱪutⱪuzidu. Muxundaⱪ ⱪaytilinix nurƣun ⱪetim təkrarlinidu. Biraⱪ ⱨər ⱪetim Huda ularni ⱪutⱪuzƣanda, ular ilgirikidinmu eƣirraⱪ gunaⱨlarni ɵtküzidu. Xundaⱪ ⱪilip Isra’il həlⱪining əⱨwali bara-bara naqarlixip ketidu.
Əməliyəttə nurƣunliƣan sərdarlarning ɵzlirimu Hudaƣa toluⱪ ita’ət ⱪilƣan əməs. Məsilən: ularning biri bolƣan Ximxon Huda təripidin Isra’illarni ⱪutⱪuzuxⱪa təyniləngən bolsimu, u intayin eƣir gunaⱨlarni ɵtküzgənidi. Biraⱪ, sərdarlarning ⱨəmmisi ⱨayatidiki bəzi muⱨim ixlarda Hudaƣa ixənq baƣliƣan. Esimizdə boluxi kerəkki, sərdarlarning ix-izliri ⱨərgizmu kixilərning ulardin ülgə elixi üqün hatirlənmigən. Bu wəⱪələr bizgə, həlⱪ Hudaƣa nalə ⱪilip, uni yad ətsə, Huda gunaⱨkar adəmlərning ⱪoli arⱪiliⱪmu ularni ⱪutⱪuzidiƣanliⱪi ⱨəⱪⱪidiki bir ⱨəⱪiⱪətni qüxəndürüp beridu. Bu wəⱪələr bizni, Huda du’alirimizni ijabət ⱪilƣan turuⱪluⱪ, bizning yənila Hudani untup, uning yolidin teyip ketiximizning hətərlik ikənlikini agaⱨlanduridu.
Tezis:
1. Isra’illarning ita’ətsizliki (1-bab 1-ayəttin 3-bab 6-ayətkiqə)
2. Otni’el, Eⱨud wə Xamgarlarning sərdar boluxi (3-bab 7-ayəttin 31-ayətkiqə)
3. Dibora wə Baraⱪning sərdar boluxi (4-, 5-bablar)
4. Gid’onning sərdar boluxi (6-babtin 8-babⱪiqə)
5. Abimələk (9-bab)
6. Tolaⱨ wə Ya’irning sərdar boluxi (10-bab 1-ayəttin 5-ayətkiqə)
7. Yiftaⱨning sərdar boluxi (10-bab 6-ayəttin 12-bab 7-ayətkiqə)
8. Ibzan, Elon wə Abdonning sərdar boluxi (12-bab 8-ayəttin 15-ayətkiqə)
9. Ximxonning sərdar boluxi (13-babtin 16-babⱪiqə)
10. Mikaⱨ wə Dan ⱪəbilisining butpərəsliki (17-, 18-bablar)
11. Binyamin ⱪəbilisining gunaⱨ ɵtküzüp jazalinixi (19-babtin 21-babⱪiqə)