(Ⱪisⱪiqə qüxəndürüx)
Hudaning ɵz həlⱪi bolƣan Yəⱨudiylar miladiyədin burun 537-yili Babildiki sürgündin ɵz yurti Yəⱨudiyəgə ⱪaytip kəldi. Dəsləptə ular ɵz yurtida Pərwərdigarƣa ⱪaytidin ibadət ⱪilaliƣanliⱪidin ⱨayajanƣa qɵmgənidi. Biraⱪ ibadəthana wə Yerusalem sepilini ⱪaytidin ⱪurux ixliri ⱪiyinƣa tohtiƣanliⱪtin, ularning ⱪizƣinliⱪi yoⱪilixⱪa baxlidi. Yəⱨudiylar Isra’iliyəgə ⱪaytip kelip təhminən yüz yildin keyin, Pərwərdigar Malaki pəyƣəmbər arⱪiliⱪ ɵz həlⱪini agaⱨlandurup, ularni ɵzining yoliƣa ⱪaytip kelixkə qaⱪiriⱪ ⱪilip, wəⱨiy qüxürdi.
«Muⱪəddəs Kitab»ning «Malaki» ⱪismining ahirida Malaki pəyƣəmbər həlⱪⱪə, Huda wədə ⱪilip əwətməkqi bolƣan ⱪutⱪuzƣuqining uzun ɵtməy qoⱪum kelidiƣanliⱪidin həwər beridu. Ⱪutⱪuzƣuqi kelidiƣan bu kün bəzilər üqün soraⱪ küni, yənə bəzilər üqün Hudaning ⱪutⱪuzuxini baxtin kəqüridiƣan kün bolidu. Malaki pəyƣəmbər yənə, Hudaning ɵz həlⱪigə ⱪutⱪuzƣuqi – Məsiⱨning kelixigə yol ⱨazirlax üqün Ilyas pəyƣəmbərni əwətidiƣanliⱪini eytidu.
«Muⱪəddəs Kitab»ning uxbu ⱪismi baxⱪa ⱪisimlarƣa ⱪariƣanda ɵzgiqə alaⱨidilikkə igə bolup, bayan ⱪilix usuli Pərwərdigar bilən sɵzlixix xəklidə ipadiləngən. Uningda, həlⱪ Hudaning əyiblixigə, rət ⱪilix bilən jawab bərgən. Andin Huda ɵzining əyblixining toƣra ikənlikini ispatlap bərgən. Kɵp waⱪitlarda kixilər Huda bilən bolƣan munasiwətkə nemining təsir ⱪilidiƣanliⱪini ⱨes ⱪilmaydu. Nurƣun alimlar Malaki pəyƣəmbərgə qüxkən bu wəⱨiyni, kona əⱨdidiki əng ahirⱪi wəⱨiy, dəp ⱪaraydu.
Tezis:
1. Pərwərdigarning Isra’illarƣa bolƣan meⱨir-muⱨəbbiti (1-bab 1-ayəttin 5-ayətkiqə)
2. Pərwərdigarning roⱨaniylarni tənⱪid ⱪilixi (1-bab 6-ayəttin 2-bab 9-ayətkiqə)
3. Nikaⱨ wə talaⱪ toƣrisida (2-bab 10-ayəttin 16-ayətkiqə)
4. Pərwərdigarning ɵz əlqisini əwətixi (2-bab 17-ayəttin 3-bab 5-ayətkiqə)
5. Towa ⱪilix (3-bab 6-ayəttin 12-ayətkiqə)
6. Hudaning wədə ⱪilƣan rəⱨimdilliki (3-bab 13-ayəttin 18-ayətkiqə)
7. Hudaning ⱨesab alidiƣan küni yeⱪinlaxmaⱪta (4-bab 1-ayəttin 6-ayətkiqə)