«Əfəsliklərgə yezilƣan hət»

(Ⱪisⱪiqə qüxəndürüx)

Uxbu hətning mu’əllipi əlqi Pawlus bolup, u bu hətni türmidiki waⱪtida Əfəs xəⱨiridiki etiⱪadqilarƣa yazƣan. Əfəs xəⱨiri əyni waⱪittiki Asiya ɵlkisining (bügünki Türkiyidə) mərkizi idi. Pawlus bu xəⱨərdə hux həwər yətküzüx wə təlim berix hizmiti bilən ikki yildin artuⱪ turƣan («Əlqilər» 19-bab 10-ayət).

Mu’əllip bu hetidə birər alaⱨidə hata təlim üstidə əməs, bəlki Hudaning meⱨir-xəpⱪiti üstidə tohtilip, Hudaning insanlarƣa axkariliƣan pilanini toluⱪ qüxəndürgən. Mu’əllip birinqi babta bu pilanning nixani, yəni Hudaning waⱪit-sa’iti kəlgəndə pütkül məwjudatlarni birliktə Əysa Məsiⱨning baxⱪuruxiƣa ⱪoyidiƣanliⱪini təkitligən. Xuning bilən birgə, insanlarning gunaⱨlirining Əysa Məsiⱨ arⱪiliⱪ kəqürüm ⱪilinidiƣanliⱪini ⱨəm kəqürüm ⱪilinƣan adəmlərning ⱪəlbidiki Muⱪəddəs Roⱨ ularning kəlgüsidiki üzül-kesil ⱪutⱪuzuluxiƣa kapalət beridiƣanliⱪini kɵrsətkən.

U yənə etiⱪadqilarni ɵzlirining Hudaning pərzəntliri ikənlikini ⱨəmdə jama’ətqilikining birliki wə meⱨir-muⱨəbbiti arⱪiliⱪ Əysa Məsiⱨkə baƣlanƣanliⱪini ɵz ⱨayatida əks əttürüxkə qaⱪirƣan.

Pawlus etiⱪadqilar jama’ətqilikini bir təngə, bir imarətkə wə bir ayalƣa ohxatsa, ⱨəzriti Əysani bu tənning bexiƣa, bu imarətning uliƣa wə bu ayalning yoldixiƣa ohxitix arⱪiliⱪ etiⱪadqilar jama’ətqiliki bilən ⱨəzriti Əysa otturisidiki alaⱨidə munasiwətni qüxəndürgən.

Tezis:

1. Salam (1-bab 1-ayəttin 2-ayətkiqə)

2. Hudaning pilani wə etiⱪadqilarning ⱪutⱪuzuluxi (1-bab 3-ayəttin 2-babning ahiriƣiqə)

3. Pawlusning hizmiti wə du’asi (3-bab)

4. Etiⱪadqilar jama’ətqilikining birliki (4-bab 1-ayəttin 16-ayətkiqə)

5. Etiⱪadqilarning Hudaning kütkinidək yaxixi (4-bab 17-ayəttin 6-bab 9-ayətkiqə)

6. Etiⱪadqilarƣa berilgən ⱪoƣdinix ⱪoralliri (6-bab 10-ayəttin 24-ayətkiqə)